- Saṁyutta Nikāya 46.53
- 6. Sākacchavagga
Aggisutta
Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pavisiṁsu.
(Pariyāyasuttasadisaṁ.)
Bản dịch
SN 46.53 — Kinh Lửa
Aggisutta
Vi-n 1 …
Vi-n 2 Rồi một số đông Tỷ-kheo, vào buổi sáng, đắp y cầm y bát, đi vào Sāvatthi để khất thực.
Vi-n 3-10. … (Giống như kinh Pháp Môn 52)
Vi-n 11 —Ðược nói vậy, này các Tỷ-kheo, các du sĩ ngoại đạo cần được trả lời như sau: “Này chư Hiền, khi tâm thụ động (linam), trong khi ấy, tu tập giác chi nào là không phải thời, trong khi ấy, tu tập giác chi nào là phải thời? Nhưng, này chư Hiền, trong khi tâm dao động (uddhatam), trong khi ấy, tu tập giác chi nào là không phải thời, trong khi ấy, tu tập giác chi nào là phải thời?” Ðược hỏi vậy, này các Tỷ-kheo, các du sĩ ngoại đạo sẽ không thể cắt nghĩa được, sẽ rơi vào khó khăn.
Vi-n 12 Vì sao? Vì rằng, này các Tỷ-kheo, vấn đề này vượt ngoài giới vức của họ. Này các Tỷ-kheo, Ta không thấy một ai ở Thiên giới, thế giới này, ở Ma giới, Phạm thiên giới, cùng với quần chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người có thể làm thỏa mãn tâm với câu trả lời cho những câu hỏi này, ngoại trừ Như Lai, hay đệ tử Như Lai, hay những ai được nghe từ hai vị ấy.
Phi Thời
Vi-n 13 —Trong khi tâm thụ động, này các Tỷ-kheo, trong khi ấy, không phải thời là tu tập khinh an giác chi, không phải thời là tu tập định giác chi, không phải thời là tu tập xả giác chi. Vì sao? Khi tâm thụ động, này các Tỷ-kheo, thật khó làm tâm phát khởi nhờ những pháp này.
Vi-n 14 Ví như, này các Tỷ-kheo, một người muốn đốt lên một ngọn lửa nhỏ, người ấy ném vào đấy cỏ ướt, phân bò ướt, củi ướt, để ngọn lửa ấy giữa mưa, gió và rắc bụi lên trên; người ấy có thể nhen đỏ ngọn lửa nhỏ ấy không?
—Thưa không, bạch Thế Tôn.
—Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, trong khi tâm thụ động, trong khi ấy, không phải thời là tu tập khinh an giác chi, không phải thời là tu tập định giác chi, không phải thời là tu tập xả giác chi. Vì sao? Vì rằng, khi tâm thụ động, thật khó làm tâm phát khởi nhờ những pháp này.
Phải Thời
Vi-n 15 —Và này các Tỷ-kheo, trong khi tâm thụ động, trong khi ấy, phải thời là tu tập trạch pháp giác chi, phải thời là tu tập tinh tấn giác chi, phải thời là tu tập hỷ giác chi. Vì sao? Vì rằng, này các Tỷ-kheo, khi tâm thụ động, thật dễ làm tâm phát khởi nhờ những pháp này.
Vi-n 16 Ví như, này các Tỷ-kheo, một người muốn đốt lên một ngọn lửa nhỏ, người ấy ném vào đấy cỏ khô, phân bò khô, củi khô, dùng miệng thổi, không có rắc bụi lên trên; người ấy có thể nhen đỏ ngọn lửa ấy không?
—Thưa có, bạch Thế Tôn.
—Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, trong khi tâm thụ động, trong khi ấy, phải thời là tu tập trạch pháp giác chi, phải thời là tu tập tinh tấn giác chi, phải thời là tu tập hỷ giác chi. Vì sao? Vì rằng, này các Tỷ-kheo, khi tâm thụ động, thật dễ làm tâm phát khởi nhờ những pháp này.
Không Phải Thời
Vi-n 17 —Và này các Tỷ-kheo, trong khi tâm dao động, trong khi ấy, không phải thời là tu tập trạch pháp giác chi, không phải thời là tu tập tinh tấn giác chi, không phải thời là tu tập hỷ giác chi. Vì sao? Vì rằng, này các Tỷ-kheo, tâm dao động, thật khó được tịnh chỉ do những pháp ấy.
Vi-n 18 Ví như, này các Tỷ-kheo, một người muốn dập tắt một đống lửa lớn. Ở đây, người ấy ném vào cỏ khô, phân bò khô và củi khô, lấy miệng thổi, và không rắc bụi lên trên. Người ấy có thể dập tắt đống lửa lớn ấy không?
—Thưa không, bạch Thế Tôn.
—Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, trong khi tâm dao động, không phải thời là tu tập trạch pháp giác chi, không phải thời là tu tập tinh tấn giác chi, không phải thời là tu tập hỷ giác chi. Vì sao? Vì rằng, tâm dao động, thật không dễ được tịnh chỉ nhờ những pháp ấy.
Phải Thời
Vi-n 19 —Và này các Tỷ-kheo, trong khi tâm dao động, trong khi ấy, phải thời là tu tập khinh an giác chi, phải thời là tu tập định giác chi, phải thời là tu tập xả giác chi. Vì sao? Vì rằng, tâm dao động thật dễ được tịnh chỉ nhờ những pháp này.
Vi-n 20 Ví như, này các Tỷ-kheo, có người muốn dập tắt một đống lửa lớn. Ở đây, người ấy ném vào cỏ ướt, ném vào phân bò ướt, ném vào củi ướt, để giữa gió và mưa, và rắc bụi lên trên. Người ấy có thể dập tắt ngọn lửa lớn ấy không?
—Thưa có, bạch Thế Tôn.
—Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, trong khi tâm dao động, trong khi ấy, phải thời là tu tập khinh an giác chi, phải thời là tu tập định giác chi, phải thời là tu tập xả giác chi. Vì sao? Vì rằng, tâm dao động, thật dễ được tịnh chỉ nhờ các pháp này.
Vi-n 21 Nhưng đối với niệm, này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng lợi ích trong mọi trường hợp.
Bản dịch: Thích Minh Châu
Bộ kinh đã được Hòa thượng Thích Minh Châu dịch sang Việt ngữ và Thiền viện Vạn Hạnh phát hành trong đầu thập niên 1980. Sau đó, trong chương trình phiên dịch và ấn hành Ðại tạng kinh Việt Nam, bộ kinh được tái bản năm 1993 và có số thứ tự từ 12 đến 16. Prepared for SuttaCentral by Blake Walsh and Aminah Borg-Luck.
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bhikkhu Sujato · Việt: Bản dịch AI (OpenTipitaka)
- Linked Discourses 46.53
- 6. Discussion
Fire
Then several mendicants robed up in the morning and, taking their bowls and robes, entered Sāvatthī for alms.
(The same as the previous discourse.)
234. Lúc bấy giờ, vào buổi sáng, một số đông tỳ khưu đắp y, mang bát và y, vào thành Sāvatthī để khất thực. (Tương tự Kinh Phương Pháp).
“Evaṁvādino, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā: ‘yasmiṁ, āvuso, samaye līnaṁ cittaṁ hoti, katamesaṁ tasmiṁ samaye bojjhaṅgānaṁ akālo bhāvanāya, katamesaṁ tasmiṁ samaye bojjhaṅgānaṁ kālo bhāvanāya? Yasmiṁ panāvuso, samaye uddhataṁ cittaṁ hoti, katamesaṁ tasmiṁ samaye bojjhaṅgānaṁ akālo bhāvanāya, katamesaṁ tasmiṁ samaye bojjhaṅgānaṁ kālo bhāvanāyā’ti? Evaṁ puṭṭhā, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā na ceva sampāyissanti, uttariñca vighātaṁ āpajjissanti. Taṁ kissa hetu? Yathā taṁ, bhikkhave, avisayasmiṁ.
“Mendicants, when wanderers of other religions say this, you should say to them: ‘Reverends, which awakening factors should not be developed when the mind is sluggish? And which awakening factors should be developed at that time? Which awakening factors should not be developed when the mind is restless? And which awakening factors should be developed at that time?’ Questioned like this, the wanderers of other religions would be stumped, and, in addition, would get frustrated. Why is that? Because they’re out of their element.
Này các tỳ khưu, các du sĩ ngoại đạo có quan điểm như vậy nên được hỏi như vầy: ‘Này chư hiền, vào lúc tâm bị thụ động, khi ấy những giác chi nào là không phải thời để tu tập, và những giác chi nào là phải thời để tu tập? Và này chư hiền, vào lúc tâm bị trạo cử, khi ấy những giác chi nào là không phải thời để tu tập, và những giác chi nào là phải thời để tu tập?’ Này các tỳ khưu, khi được hỏi như vậy, các du sĩ ngoại đạo sẽ không thể trả lời được, và hơn nữa sẽ rơi vào tình trạng khốn đốn. Vì sao vậy? Này các tỳ khưu, vì điều ấy không thuộc phạm vi của họ.
Nāhaṁ taṁ, bhikkhave, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya yo imesaṁ pañhānaṁ veyyākaraṇena cittaṁ ārādheyya, aññatra tathāgatena vā tathāgatasāvakena vā ito vā pana sutvā.
I don’t see anyone in this world—with its gods, Māras, and divinities, this population with its ascetics and brahmins, its gods and humans—who could provide a satisfying answer to these questions except the Realized One or his disciple or someone who has heard it from them.
Này các tỳ khưu, Ta không thấy một ai trong thế giới này, gồm cả chư thiên, ma vương, phạm thiên, trong chúng sanh này, gồm cả sa-môn, bà-la-môn, chư thiên và loài người, mà có thể làm cho tâm hài lòng bằng cách giải đáp những câu hỏi này, ngoại trừ Như Lai, hoặc đệ tử của Như Lai, hoặc người đã nghe từ đây.
Yasmiṁ, bhikkhave, samaye līnaṁ cittaṁ hoti, akālo tasmiṁ samaye passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, akālo samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, akālo upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya. Taṁ kissa hetu? Līnaṁ, bhikkhave, cittaṁ taṁ etehi dhammehi dussamuṭṭhāpayaṁ hoti.
When the mind is sluggish, it’s the wrong time to develop the awakening factors of tranquility, immersion, and equanimity. Why is that? Because it’s hard to stimulate a sluggish mind with these things.
Này các tỳ khưu, vào lúc tâm bị thụ động, khi ấy không phải là thời để tu tập khinh an giác chi, không phải là thời để tu tập định giác chi, không phải là thời để tu tập xả giác chi. Vì sao vậy? Này các tỳ khưu, tâm đang thụ động, và những pháp này khó làm cho tâm ấy phấn chấn lên được.
Seyyathāpi, bhikkhave, puriso parittaṁ aggiṁ ujjāletukāmo assa. So tattha allāni ceva tiṇāni pakkhipeyya, allāni ca gomayāni pakkhipeyya, allāni ca kaṭṭhāni pakkhipeyya, udakavātañca dadeyya, paṁsukena ca okireyya; bhabbo nu kho so puriso parittaṁ aggiṁ ujjāletun”ti?
“No hetaṁ, bhante”.
Suppose someone wanted to make a small fire flare up. If they toss wet grass, cow-dung, and timber on it, spray it with water, and scatter dirt on it, could they make it flare up?”
“No, sir.”
Này các tỳ khưu, ví như có người muốn nhóm một ngọn lửa nhỏ. Người ấy bỏ vào đó cỏ ướt, phân bò ướt, củi ướt, thổi hơi nước vào, và rắc bụi đất lên. Liệu người ấy có thể nhóm lên ngọn lửa nhỏ ấy không?” “Bạch Thế Tôn, không thể được.”
“Evameva kho, bhikkhave, yasmiṁ samaye līnaṁ cittaṁ hoti, akālo tasmiṁ samaye passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, akālo samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, akālo upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya. Taṁ kissa hetu? Līnaṁ, bhikkhave, cittaṁ taṁ etehi dhammehi dussamuṭṭhāpayaṁ hoti.
“In the same way, when the mind is sluggish, it’s the wrong time to develop the awakening factors of tranquility, immersion, and equanimity. Why is that? Because it’s hard to stimulate a sluggish mind with these things.
Cũng vậy, này các tỳ khưu, vào lúc tâm bị thụ động, khi ấy không phải là thời để tu tập khinh an giác chi, không phải là thời để tu tập định giác chi, không phải là thời để tu tập xả giác chi. Vì sao vậy? Này các tỳ khưu, tâm đang thụ động, và những pháp này khó làm cho tâm ấy phấn chấn lên được.
Yasmiñca kho, bhikkhave, samaye līnaṁ cittaṁ hoti, kālo tasmiṁ samaye dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya. Taṁ kissa hetu? Līnaṁ, bhikkhave, cittaṁ taṁ etehi dhammehi susamuṭṭhāpayaṁ hoti.
When the mind is sluggish, it’s the right time to develop the awakening factors of investigation of principles, energy, and rapture. Why is that? Because it’s easy to stimulate a sluggish mind with these things.
Và này các tỳ khưu, vào lúc tâm bị thụ động, khi ấy là thời để tu tập trạch pháp giác chi, là thời để tu tập tinh tấn giác chi, là thời để tu tập hỷ giác chi. Vì sao vậy? Này các tỳ khưu, tâm đang thụ động, và những pháp này dễ làm cho tâm ấy phấn chấn lên được.
Seyyathāpi, bhikkhave, puriso parittaṁ aggiṁ ujjāletukāmo assa. So tattha sukkhāni ceva tiṇāni pakkhipeyya, sukkhāni gomayāni pakkhipeyya, sukkhāni kaṭṭhāni pakkhipeyya, mukhavātañca dadeyya, na ca paṁsukena okireyya; bhabbo nu kho so puriso parittaṁ aggiṁ ujjāletun”ti?
“Evaṁ, bhante”.
Suppose someone wanted to make a small fire flare up. If they toss dry grass, cow-dung, and timber on it, blow on it, and don’t scatter dirt on it, could they make it flare up?”
“Yes, sir.”
Này các tỳ khưu, ví như có người muốn nhóm một ngọn lửa nhỏ. Người ấy bỏ vào đó cỏ khô, phân bò khô, củi khô, thổi hơi miệng vào, và không rắc bụi đất lên. Liệu người ấy có thể nhóm lên ngọn lửa nhỏ ấy không?” “Bạch Thế Tôn, có thể được.”
“Evameva kho, bhikkhave, yasmiṁ samaye līnaṁ cittaṁ hoti, kālo tasmiṁ samaye dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya. Taṁ kissa hetu? Līnaṁ, bhikkhave, cittaṁ taṁ etehi dhammehi susamuṭṭhāpayaṁ hoti.
“In the same way, when the mind is sluggish, it’s the right time to develop the awakening factors of investigation of principles, energy, and rapture. Why is that? Because it’s easy to stimulate a sluggish mind with these things.
Cũng vậy, này các tỳ khưu, vào lúc tâm bị thụ động, khi ấy là thời để tu tập trạch pháp giác chi, là thời để tu tập tinh tấn giác chi, là thời để tu tập hỷ giác chi. Vì sao vậy? Này các tỳ khưu, tâm đang thụ động, và những pháp này dễ làm cho tâm ấy phấn chấn lên được.
Yasmiṁ, bhikkhave, samaye uddhataṁ cittaṁ hoti, akālo tasmiṁ samaye dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya, akālo vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya, akālo pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya. Taṁ kissa hetu? Uddhataṁ, bhikkhave, cittaṁ taṁ etehi dhammehi duvūpasamayaṁ hoti.
When the mind is restless, it’s the wrong time to develop the awakening factors of investigation of principles, energy, and rapture. Why is that? Because it’s hard to settle a restless mind with these things.
Này các tỳ khưu, vào lúc tâm bị trạo cử, khi ấy không phải là thời để tu tập trạch pháp giác chi, không phải là thời để tu tập tinh tấn giác chi, không phải là thời để tu tập hỷ giác chi. Vì sao vậy? Này các tỳ khưu, tâm đang trạo cử, và những pháp này khó làm cho tâm ấy lắng dịu được.
Seyyathāpi, bhikkhave, puriso mahantaṁ aggikkhandhaṁ nibbāpetukāmo assa. So tattha sukkhāni ceva tiṇāni pakkhipeyya, sukkhāni ca gomayāni pakkhipeyya, sukkhāni ca kaṭṭhāni pakkhipeyya, mukhavātañca dadeyya, na ca paṁsukena okireyya; bhabbo nu kho so puriso mahantaṁ aggikkhandhaṁ nibbāpetun”ti?
“No hetaṁ, bhante”.
Suppose someone wanted to extinguish a great mass of fire. If they toss dry grass, cow-dung, and timber on it, blow on it, and don’t scatter dirt on it, could they extinguish it?”
“No, sir.”
Này các tỳ khưu, ví như có người muốn dập tắt một đống lửa lớn. Người ấy bỏ vào đó cỏ khô, phân bò khô, củi khô, thổi hơi miệng vào, và không rắc bụi đất lên. Liệu người ấy có thể dập tắt đống lửa lớn ấy không?” “Bạch Thế Tôn, không thể được.”
“Evameva kho, bhikkhave, yasmiṁ samaye uddhataṁ cittaṁ hoti, akālo tasmiṁ samaye dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya, akālo vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya, akālo pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya. Taṁ kissa hetu? Uddhataṁ, bhikkhave, cittaṁ taṁ etehi dhammehi duvūpasamayaṁ hoti.
“In the same way, when the mind is restless, it’s the wrong time to develop the awakening factors of investigation of principles, energy, and rapture. Why is that? Because it’s hard to settle a restless mind with these things.
Cũng vậy, này các tỳ khưu, vào lúc tâm bị trạo cử, khi ấy không phải là thời để tu tập trạch pháp giác chi, không phải là thời để tu tập tinh tấn giác chi, không phải là thời để tu tập hỷ giác chi. Vì sao vậy? Này các tỳ khưu, tâm đang trạo cử, và những pháp này khó làm cho tâm ấy lắng dịu được.
Yasmiñca kho, bhikkhave, samaye uddhataṁ cittaṁ hoti, kālo tasmiṁ samaye passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya. Taṁ kissa hetu? Uddhataṁ, bhikkhave, cittaṁ taṁ etehi dhammehi suvūpasamayaṁ hoti.
When the mind is restless, it’s the right time to develop the awakening factors of tranquility, immersion, and equanimity. Why is that? Because it’s easy to settle a restless mind with these things.
Và này các tỳ khưu, vào lúc tâm bị trạo cử, khi ấy là thời để tu tập khinh an giác chi, là thời để tu tập định giác chi, là thời để tu tập xả giác chi. Vì sao vậy? Này các tỳ khưu, tâm đang trạo cử, và những pháp này dễ làm cho tâm ấy lắng dịu được.
Seyyathāpi, bhikkhave, puriso mahantaṁ aggikkhandhaṁ nibbāpetukāmo assa. So tattha allāni ceva tiṇāni pakkhipeyya, allāni ca gomayāni pakkhipeyya, allāni ca kaṭṭhāni pakkhipeyya, udakavātañca dadeyya, paṁsukena ca okireyya; bhabbo nu kho so puriso mahantaṁ aggikkhandhaṁ nibbāpetun”ti?
“Evaṁ, bhante”.
Suppose someone wanted to extinguish a great mass of fire. If they toss wet grass, cow-dung, and timber on it, spray it with water, and scatter dirt on it, could they extinguish it?”
“Yes, sir.”
Này các tỳ khưu, ví như có người muốn dập tắt một đống lửa lớn. Người ấy bỏ vào đó cỏ ướt, phân bò ướt, củi ướt, thổi hơi nước vào, và rắc bụi đất lên. Liệu người ấy có thể dập tắt đống lửa lớn ấy không?” “Bạch Thế Tôn, có thể được.”
“Evameva kho, bhikkhave, yasmiṁ samaye uddhataṁ cittaṁ hoti, kālo tasmiṁ samaye passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya. Taṁ kissa hetu? Uddhataṁ, bhikkhave, cittaṁ taṁ etehi dhammehi suvūpasamayaṁ hoti. Satiñca khvāhaṁ, bhikkhave, sabbatthikaṁ vadāmī”ti.
Tatiyaṁ.
“In the same way, when the mind is restless, it’s the right time to develop the awakening factors of tranquility, immersion, and equanimity. Why is that? Because it’s easy to settle a restless mind with these things. But mindfulness is always useful, I say.”
“Này các tỳ khưu, cũng tương tự như vậy, vào lúc tâm bị trạo cử, đó là thời điểm để tu tập khinh an giác chi, là thời điểm để tu tập định giác chi, là thời điểm để tu tập xả giác chi. Vì sao vậy? Này các tỳ khưu, tâm bị trạo cử thì có thể được khéo an tịnh bởi các pháp này. Và này các tỳ khưu, Ta nói rằng niệm là cần thiết trong mọi trường hợp.” Hết phẩm thứ ba.