7. Phần giải thích kinh Tissa Metteyya

[Tôn giả Tissa Metteyya thưa rằng:] ‘Kính bạch bậc Mã-lợi-sa, xin Ngài dạy về sự tai hại, của người đam mê dâm dục; sau khi nghe lời dạy của Ngài, chúng con sẽ tu tập hạnh viễn ly.’

Methunamanuyuttassāti (của người đam mê dâm dục): Pháp dâm dục (methunadhammo) được gọi là pháp bất thiện (asaddhammo), pháp của dân làng (gāmadhammo), pháp của kẻ hạ tiện (vasaladhammo), pháp thô tục (duṭṭhullo), pháp kết thúc bằng việc rửa ráy (odakantiko), pháp kín đáo (rahasso), sự giao hợp của hai người (dvayaṃdvayasamāpatti). Vì sao gọi là pháp dâm dục? Vì đó là pháp (dhammo) của hai người (ubhinnaṃ) có tâm tham ái (rattānaṃ), đắm say (sārattānaṃ), ướt át (avassutānaṃ), bị phiền não chi phối (pariyuṭṭhitānaṃ), tâm bị chiếm đoạt (pariyādinnacittānaṃ), hai người có bản chất tương tự nhau (ubhinnaṃ sadisānaṃ) – vì lý do đó, nó được gọi là pháp dâm dục. Giống như hai người cãi vã (kalahakārakā) được gọi là một cặp (methunakā), hai người gây gổ (bhaṇḍanakārakā) được gọi là một cặp, hai người nói lời vô ích (bhassakārakā) được gọi là một cặp, hai người tranh luận (vivādakārakā) được gọi là một cặp, hai người kiện tụng (adhikaraṇakārakā) được gọi là một cặp, hai người đối đáp (vādino) được gọi là một cặp, hai người trò chuyện (sallāpakā) được gọi là một cặp; cũng vậy, vì đó là pháp của hai người có tâm tham ái, đắm say, ướt át, bị phiền não chi phối, tâm bị chiếm đoạt, hai người có bản chất tương tự nhau – vì lý do đó, nó được gọi là pháp dâm dục.

“Đối với người chuyên tâm vào việc dâm dục, [— Này Metteyya, Đức Thế Tôn đã nói —] lời giáo huấn bị lãng quên, và người ấy thực hành một cách sai lầm; điều này ở nơi người ấy là không cao thượng.”

“Người nào trước kia đã sống một mình, (sau lại) thực hành việc dâm dục; kẻ phàm phu ấy ở trên đời, được gọi là thấp hèn, giống như cỗ xe bị chao đảo.”

Danh tiếng và tiếng tăm nào có được trước đây, sau đó đều bị suy giảm; thấy được điều này, hãy học tập để từ bỏ dâm dục.

Người ấy bị các tư duy lấn át, suy tư như kẻ khốn cùng; Nghe lời chỉ trích của người khác, người như vậy trở nên bối rối.

“Rồi khi bị người khác khiển trách, vị ấy tạo ra các loại vũ khí; Đây chính là sự tham ái lớn lao của vị ấy, khi vị ấy thực hành lời nói sai trái.”

(Cụm từ) ‘Sống đời sống độc cư’ có nghĩa là: Sống đời sống độc cư do hai lý do – hoặc do được tính là đã xuất gia, hoặc do ý nghĩa từ bỏ đoàn thể. Thế nào là sống đời sống độc cư do được tính là đã xuất gia? Sau khi cắt đứt mọi chướng ngại của đời sống tại gia... vân vân... như vậy là sống đời sống độc cư do được tính là đã xuất gia. Thế nào là sống đời sống độc cư do ý nghĩa từ bỏ đoàn thể? Người ấy, sau khi đã xuất gia như vậy, sống một mình nơi rừng núi, những nơi xa vắng... vân vân... như vậy là sống đời sống độc cư do ý nghĩa từ bỏ đoàn thể – đó là ý nghĩa của ‘sống đời sống độc cư’.

“Được cho là bậc trí tuệ, sống đời sống độc cư; Dầu cho người ấy có hành dâm, cũng khốn khổ như kẻ si mê.”

Biết rõ sự nguy hại, này bậc ẩn sĩ kia, trong đời trước và sau, ngay tại ở nơi đây; Hãy thực hành vững chắc, hạnh sống độc cư này, và chớ nên dính líu, đến việc giao hợp kia.

‘Biết rõ sự nguy hại này, bậc ẩn sĩ, trong đời trước và sau, ngay tại ở nơi đây.’ ‘Này’ có nghĩa là: trước kia, trong tình trạng là một vị sa-môn, có được danh tiếng và tiếng tăm; về sau, sau khi đã từ bỏ Đức Phật, Giáo Pháp, Tăng Chúng, và học giới để quay về đời sống thấp kém, có sự tai tiếng và không được tiếng tăm; (biết rõ) sự thành công và sự thất bại này. ‘Biết rõ’ có nghĩa là: đã biết, đã cân nhắc, đã thẩm xét, đã làm cho sáng tỏ, đã làm cho hiển lộ. ‘Bậc ẩn sĩ’: Trí tuệ được gọi là sự tĩnh lặng (mona). Trí tuệ nào là sự hiểu biết... (v.v.)... vượt qua được lưới ái luyến, vị ấy là bậc ẩn sĩ. ‘Ngay tại ở nơi đây’ có nghĩa là: trong quan điểm này, trong sự kham nhẫn này, trong sở thích này, trong sự chấp thủ này, trong Giáo Pháp này, trong Luật này, trong Pháp và Luật này, trong lời dạy này, trong phạm hạnh này, trong giáo huấn của Bậc Đạo Sư, trong thân phận này, trong thế giới loài người này – (đó là ý nghĩa của câu:) ‘Biết rõ sự nguy hại này, bậc ẩn sĩ, trong đời trước và sau, ngay tại ở nơi đây.’

‘Hãy thực hành vững chắc hạnh sống độc cư.’ Người ấy nên thực hành vững chắc hạnh sống độc cư vì hai lý do: hoặc là do ý nghĩa của việc xuất gia, hoặc là do ý nghĩa của việc từ bỏ đoàn thể. Thế nào là thực hành vững chắc hạnh sống độc cư do ý nghĩa của việc xuất gia? Sau khi đã cắt đứt mọi trở ngại của đời sống tại gia, cắt đứt trở ngại về con cái và vợ, cắt đứt trở ngại về quyến thuộc, cắt đứt trở ngại về bạn bè và quan chức, cắt đứt trở ngại về việc tích trữ, cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, sau khi đã đạt đến trạng thái vô sở hữu, vị ấy nên đi, đứng, sinh hoạt, hành xử, duy trì, nuôi mạng, và sống một mình. Như vậy là thực hành vững chắc hạnh sống độc cư do ý nghĩa của việc xuất gia.

‘Và chớ nên dính líu đến việc giao hợp.’ Pháp giao hợp, được gọi là pháp của người không chân chánh, pháp của dân làng... (v.v.)... vì lý do đó nó được gọi là pháp giao hợp. Không nên thực hành pháp giao hợp, không nên dính líu, không nên chung đụng, không nên thực hành lặp đi lặp lại, không nên làm, không nên thực hành hoàn toàn, không nên thọ trì và hành theo – (đó là ý nghĩa của câu:) ‘và chớ nên dính líu đến việc giao hợp.’

Hãy tu tập độc cư, đó là hạnh tối thượng, của các bậc Thánh nhân; Chớ vì thế tự cho, mình là bậc cao cả, vị ấy thật gần kề, với cảnh giới Niết-bàn.

"Chúng sanh tham đắm trong các dục, ngưỡng mộ người đã vượt qua bộc lưu, vị ẩn sĩ sống trống không, không luyến ái các dục."

Về câu: "Chúng sanh tham đắm trong các dục, ngưỡng mộ người đã vượt qua bộc lưu". 'Pajā' là từ đồng nghĩa với chúng sanh. Chúng sanh tham ái, say đắm, dính mắc, mê muội, chìm đắm, bám víu, vướng mắc, bị trói buộc trong các dục. Những chúng sanh ấy (ngưỡng mộ) người đã vượt qua dục bộc lưu, đã vượt qua hữu bộc lưu, đã vượt qua kiến bộc lưu, đã vượt qua vô minh bộc lưu, đã vượt qua mọi con đường của các hành, đã vượt qua, đã vượt thoát, đã vượt lên, đã vượt hẳn, đã qua khỏi, đã đến bờ kia, đã đạt đến bờ kia, đã đến chỗ tận cùng, đã đạt đến chỗ tận cùng, đã đến cực điểm, đã đạt đến cực điểm, đã đến giới hạn, đã đạt đến giới hạn, đã đến chung cuộc, đã đạt đến chung cuộc, đã đến nơi nương tựa, đã đạt đến nơi nương tựa, đã đến nơi ẩn náu, đã đạt đến nơi ẩn náu, đã đến nơi quy y, đã đạt đến nơi quy y, đã đến nơi vô úy, đã đạt đến nơi vô úy, đã đến nơi bất tử, đã đạt đến nơi bất tử, đã đến nơi vô sanh, đã đạt đến nơi vô sanh, đã đến Niết-bàn, đã đạt đến Niết-bàn; họ mong muốn, ưa thích, cầu mong, ngưỡng mộ, khao khát. Như người mắc nợ mong cầu, ngưỡng mộ sự không nợ nần; như người bệnh mong cầu, ngưỡng mộ sự không bệnh tật; như người bị tù mong cầu, ngưỡng mộ sự giải thoát khỏi tù đày; như người nô lệ mong cầu, ngưỡng mộ sự tự do; như người đi trong sa mạc mong cầu, ngưỡng mộ vùng đất an ổn; cũng vậy, chúng sanh tham ái, say đắm, dính mắc, mê muội, chìm đắm, bám víu, vướng mắc, bị trói buộc trong các dục, họ (ngưỡng mộ) người đã vượt qua dục bộc lưu, đã vượt qua hữu bộc lưu... đã đến Niết-bàn, đã đạt đến Niết-bàn; họ mong muốn, ưa thích, cầu mong, ngưỡng mộ, khao khát – đó là ý nghĩa của câu "chúng sanh tham đắm trong các dục, ngưỡng mộ người đã vượt qua bộc lưu".

Phần giải thích kinh Tissametteyya thứ bảy.