- Sutta Nipāta 4.6
Jarāsutta
Appaṁ vata jīvitaṁ idaṁ, Oraṁ vassasatāpi miyyati; Yo cepi aticca jīvati, Atha kho so jarasāpi miyyati.
Bản dịch
SNP 4.6 — Kinh Về Sự Già
Jarāsutta
Quả thật, mạng sống này là ít ỏi, thậm chí kém hơn trăm tuổi cũng chết rồi. Nếu người nào vượt qua (hạn tuổi ấy) vẫn còn sống, người ấy rồi cũng chết vì già.
Loài người sầu muộn về vật đã được chấp là của ta, bởi vì các sự bám giữ được trường tồn là không có. Sự chia lìa này thật sự đang hiện diện, sau khi nhìn thấy như thế thì không nên sống đời tại gia.
Cái nào mà người suy nghĩ rằng: ‘Cái này là của tôi,’ cái ấy bị dứt bỏ cũng bởi sự chết. Sau khi nhìn thấy điều này, vị sáng suốt, là người thành tín, không nên thiên về trạng thái chấp là của tôi.
Cũng giống như sự việc đã được gặp gỡ qua giấc chiêm bao, khi thức giấc, người không còn nhìn thấy, tương tự như thế, với người được yêu mến đã từ trần, đã quá vãng, thì không nhìn thấy nữa.
Những người ấy dầu đã được thấy, dầu đã được nghe, đề cập đến họ, tên gọi này được nói ra. Chỉ mỗi tên gọi sẽ còn ở lại, sẽ được nhắc đến đối với người đã từ trần.
Những người bị thèm khát ở vật đã được chấp là của ta không buông bỏ sầu muộn, than vãn, và bỏn xẻn. Do đó, các bậc hiền trí, với việc nhìn thấy sự an toàn, sau khi từ bỏ sự bám giữ, đã du hành.
Đối với vị tỳ khưu có hạnh sống tách ly, đang thân cận chỗ ngồi vắng vẻ, các vị đã nói rằng điều này là hợp nhất đối với vị ấy, vị ấy sẽ không thị hiện bản thân ở cảnh giới (tái sanh nào nữa).
Bậc hiền trí, không bị lệ thuộc vào tất cả các nơi, không tạo ra vật yêu mến cũng không tạo ra vật không yêu mến, than vãn và bỏn xẻn không gây bẩn ở vị ấy, giống như nước không gây bẩn ở lá sen.
Cũng giống như giọt nước ở lá sen, giống như nước không gây bẩn ở hoa sen, tương tự như thế bậc hiền trí không vấy bẩn ở những điều đã được thấy, đã được nghe, hoặc đã được cảm giác.
Thật vậy, vị đã rũ sạch không suy nghĩ theo lối ấy, tức là về những điều đã được thấy, đã được nghe, hoặc đã được cảm giác, (cũng) không ước muốn sự thanh tịnh theo cách nào khác, bởi vì vị ấy không luyến ái, (cũng) không lìa luyến ái.
Bản dịch: Bhikkhu Indacanda
Dịch bởi Bhikkhu Indacanda. Trích từ bộ Tam Tạng Song Ngữ Pāḷi–Việt — Kinh Tập (Suttanipāta). Nguồn: http://www.tamtangpaliviet.net/. Sử dụng theo sự cho phép của dịch giả.
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bhikkhu Sujato · Việt: Bản dịch AI (OpenTipitaka)
- Anthology of Discourses 4.6
Old Age
Short, alas, is this life; you die before a hundred years. Even if you live a little longer, you still die of old age.
Ôi, mạng sống này thật ngắn ngủi, người ta chết trước cả trăm năm; và nếu có ai sống vượt qua, thì người ấy cũng chết vì già.
Socanti janā mamāyite, Na hi santi niccā pariggahā; Vinābhāvasantamevidaṁ, Iti disvā nāgāramāvase.
People grieve over belongings, yet there is no such thing as permanent possessions. Separation is a fact of life; when you see this, you wouldn’t stay living at home.
Chúng sanh sầu muộn vì những gì họ ái luyến, vì các sở hữu không phải là thường hằng; đây chính là thực trạng của sự chia lìa, thấy như vậy nên sống đời không nhà.
Maraṇenapi taṁ pahīyati, Yaṁ puriso mamidanti maññati;
Whatever a person thinks of as belonging to them, that too is given up when they die.
Cái mà người ta nghĩ rằng 'đây là của tôi' cũng bị từ bỏ bởi cái chết; bậc trí, người có lòng quyến luyến, sau khi biết được điều này, không nên hướng đến sự chấp ngã.
Etampi viditvā paṇḍito,
Knowing this, an astute follower of mine
Về câu 'Bậc trí sau khi biết được điều này'. 'Sau khi biết được điều này' có nghĩa là: đã biết, đã nhận biết, đã cân nhắc, đã thẩm xét, đã làm cho rõ ràng, đã làm cho hiển lộ sự nguy hại này về những sự chấp ngã. 'Bậc trí' là người kiên định, là người có trí tuệ, là người có tuệ giác, là người thông minh, là người có tri kiến, là người sáng suốt, là người có trí minh mẫn. (Do đó) bậc trí sau khi biết được điều này.
Na mamattāya nametha māmako.
would not be bent on ownership.
Na mamattāya nametha māmakoti (người mến mộ không nên hướng về sự sở hữu). Mamattāti (sự sở hữu là): có hai sự sở hữu – sự sở hữu do tham ái và sự sở hữu do tà kiến... (vân vân)... đây là sự sở hữu do tham ái... (vân vân)... đây là sự sở hữu do tà kiến. Māmakoti (người mến mộ là): người mến mộ đức Phật, người mến mộ Pháp, người mến mộ Tăng. Vị ấy mến mộ đức Thế Tôn, đức Thế Tôn chấp nhận người ấy. Điều này đã được đức Thế Tôn nói rằng: “Này các Tỳ khưu, những Tỳ khưu nào xảo trá, cứng đầu, khoác lác, tham lam, kiêu mạn, không định tĩnh, này các Tỳ khưu, những Tỳ khưu ấy không phải là người của ta; và này các Tỳ khưu, những Tỳ khưu ấy đã rời xa khỏi Pháp và Luật này. Và họ không đạt đến sự tăng trưởng, sự phát triển, sự lớn mạnh trong Pháp và Luật này. Và này các Tỳ khưu, những Tỳ khưu nào không xảo trá, không khoác lác, bậc trí, không cứng đầu, có định tĩnh tốt, này các Tỳ khưu, những Tỳ khưu ấy chính là người của ta; và này các Tỳ khưu, những Tỳ khưu ấy đã không rời xa khỏi Pháp và Luật này. Và họ đạt đến sự tăng trưởng, sự phát triển, sự lớn mạnh trong Pháp và Luật này.”
Supinena yathāpi saṅgataṁ, Paṭibuddho puriso na passati; Evampi piyāyitaṁ janaṁ,
Just as, upon awakening, a person does not see what they encountered in a dream; so too you do not see your loved ones
“Cũng như người thức dậy, không còn thấy điều đã gặp trong giấc mơ; cũng vậy, người ta không thấy được người thân yêu, đã qua đời, đã mệnh chung.”
Petaṁ kālaṅkataṁ na passati.
when they are dead and gone.
Petaṃ kālaṅkataṃ na passatīti (không thấy người đã qua đời, đã mệnh chung). Peto (người đã qua đời) được gọi là mato (người đã chết). Kālaṅkataṃ na passati (không thấy người đã mệnh chung) có nghĩa là không thấy, không trông thấy, không đạt được, không tìm thấy, không nhận được – (đó là nghĩa của) petaṃ kālaṅkataṃ na passati.
Diṭṭhāpi sutāpi te janā, Yesaṁ nāmamidaṁ pavuccati; Nāmaṁyevāvasissati, Akkheyyaṁ petassa jantuno.
You used to see and hear those folk, and call them by their name. Yet the name is all that’s left to tell of a personage when they’re gone.
“Những người kia, dù đã được thấy, dù đã được nghe, là những người mà tên này được gọi lên; chỉ còn lại cái tên để được kể, của chúng sanh đã qua đời.”
Sokapparidevamaccharaṁ,
Those who are greedy for belongings
“Những kẻ tham lam trong sự sở hữu, không từ bỏ sầu, bi, và keo kiệt; vì thế, các bậc ẩn sĩ, những người thấy được sự an ổn, đã từ bỏ sự chấp giữ mà sống phạm hạnh.”
Na jahanti giddhā mamāyite; Tasmā munayo pariggahaṁ, Hitvā acariṁsu khemadassino.
don’t give up sorrow, lamentation, and stinginess. That’s why the sages, seers of sanctuary, left possessions behind and wandered.
‘Sầu muộn, than khóc, và keo kiệt, họ không từ bỏ, những kẻ tham lam trong những thứ được yêu quý; Do đó, các bậc ẩn sĩ, sau khi từ bỏ sự chấp thủ, đã sống như những người thấy được sự an ổn.’
Patilīnacarassa bhikkhuno, Bhajamānassa vivittamāsanaṁ; Sāmaggiyamāhu tassa taṁ, Yo attānaṁ bhavane na dassaye.
For a mendicant who lives withdrawn, frequenting a secluded seat, they say it’s fitting to not show themselves in a home.
Đối với vị tỳ khưu sống thu thúc, người thường lui tới chỗ ngồi vắng vẻ; họ nói rằng điều đó là thích hợp cho vị ấy, người không thể hiện bản thân trong các cõi hữu.
Sabbattha munī anissito, Na piyaṁ kubbati nopi appiyaṁ; Tasmiṁ paridevamaccharaṁ, Paṇṇe vāri yathā na limpati.
The sage is independent everywhere, they don’t form likes or dislikes. Lamentation and stinginess slip off them like water from a leaf.
Vị ẩn sĩ không nương tựa ở khắp mọi nơi, không tạo ra điều ưa thích, cũng không điều không ưa thích. Nơi vị ấy, sầu muộn và keo kiệt không dính mắc, như nước trên lá sen.
Udabindu yathāpi pokkhare, Padume vāri yathā na limpati; Evaṁ muni nopalimpati,
Like a droplet slips from a lotus-leaf, like water from a lotus flower; the sage doesn’t cling to that
“Giống như giọt nước trên lá sen, như nước không dính trên hoa sen; cũng vậy, vị ẩn sĩ không bị vấy bẩn, bởi những gì được thấy, được nghe, hoặc được cảm nhận.”
Yadidaṁ diṭṭhasutaṁ mutesu vā.
which is seen or heard or thought.
“Evaṃ muni nopalimpati, yadidaṃ diṭṭhasutamutesu vā” (Cũng vậy, bậc ẩn sĩ không bị dính mắc, đối với những gì được thấy, được nghe, hay được cảm nhận này). “Evaṃ” là sự hoàn tất của ví dụ. Về “Muni”. Mona được gọi là trí tuệ... (vân vân)... vượt qua lưới trói buộc, vị ấy là bậc ẩn sĩ. Về “Lepa” (sự dính mắc), có hai loại dính mắc: sự dính mắc của ái và sự dính mắc của tà kiến... (vân vân)... đây là sự dính mắc của ái... (vân vân)... đây là sự dính mắc của tà kiến. Bậc ẩn sĩ, sau khi từ bỏ sự dính mắc của ái, sau khi xả ly sự dính mắc của tà kiến, không dính mắc trong cái được thấy, không dính mắc trong cái được nghe, không dính mắc trong cái được cảm nhận, không dính mắc trong cái được nhận thức, không dính chặt, không bị dính vào, không bị dính, không bị dính chặt, không bị dính vào, đã thoát ra, đã rũ bỏ, đã giải thoát, đã không còn liên kết, trú với tâm không có giới hạn – (đó là ý nghĩa của) “evaṃ muni nopalimpati, yadidaṃ diṭṭhasutamutesu vā”.
Dhono na hi tena maññati, Yadidaṁ diṭṭhasutaṁ mutesu vā; Nāññena visuddhimicchati,
For the one who is cleansed does not conceive in terms of things seen, heard, or thought. They do not wish to be purified by another;
Bậc đã thanh lọc không quan niệm bởi điều ấy, tức là những gì được thấy, được nghe, hay được cảm nhận; vị ấy không mong cầu sự thanh tịnh bằng cách khác, vị ấy không tham đắm, cũng không chán ghét.
Na hi so rajjati no virajjatīti.
Jarāsuttaṁ chaṭṭhaṁ.
they are neither passionate <j>nor growing dispassioned.
Na hi so rajjati no virajjatīti (vị ấy không tham đắm cũng không ly tham): Tất cả (sabbe) kẻ phàm phu ngu dốt (bālaputhujjanā) đều tham đắm (rajjanti). Bảy bậc hữu học (satta sekkhā), kể cả bậc thiện phàm phu (puthujjanakalyāṇakaṃ upādāya), thì ly tham (virajjanti). Vị A-la-hán (arahā) không tham đắm (neva rajjati) cũng không ly tham (no virajjati). Vị ấy đã ly tham (viratto so) do đã đoạn tận tham ái (khayā rāgassa vītarāgattā), do đã đoạn tận sân hận (khayā dosassa vītadosattā), do đã đoạn tận si mê (khayā mohassa vītamohattā). Vị ấy đã sống trọn vẹn phạm hạnh (vuṭṭhavāso), đã thực hành viên mãn (ciṇṇacaraṇo)... (v.v.)... vòng luân hồi sanh, già, chết (jātijarāmaraṇasaṃsāro), sự tái sanh (punabbhavo) đối với vị ấy (tassa) không còn nữa (natthi). – (Như thế là ý nghĩa của) na hi so rajjati no virajjati.