7. Kinh Moggallāna

416. Lúc bấy giờ, du sĩ Vacchagotta đi đến chỗ của tôn giả Mahāmoggallāna; sau khi đến, vị ấy đã cùng với tôn giả Mahāmoggallāna trao đổi lời chào hỏi thân thiện. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân thiện và đáng ghi nhớ, vị ấy ngồi xuống một bên. Sau khi đã ngồi xuống một bên, du sĩ Vacchagotta đã nói điều này với tôn giả Mahāmoggallāna:

– Này tôn giả Moggallāna, có phải thế giới là thường hằng chăng? – Này Vaccha, điều này đã không được đức Thế Tôn tuyên bố: ‘Thế giới là thường hằng’. – Vậy thì, này tôn giả Moggallāna, có phải thế giới là không thường hằng chăng? – Này Vaccha, điều này cũng đã không được đức Thế Tôn tuyên bố: ‘Thế giới là không thường hằng’. – Này tôn giả Moggallāna, có phải thế giới là hữu biên chăng? – Này Vaccha, điều này đã không được đức Thế Tôn tuyên bố: ‘Thế giới là hữu biên’. – Vậy thì, này tôn giả Moggallāna, có phải thế giới là vô biên chăng? – Này Vaccha, điều này cũng đã không được đức Thế Tôn tuyên bố: ‘Thế giới là vô biên’. – Này tôn giả Moggallāna, có phải sinh mạng và thân thể là một chăng? – Này Vaccha, điều này đã không được đức Thế Tôn tuyên bố: ‘Sinh mạng và thân thể là một’. – Vậy thì, này tôn giả Moggallāna, có phải sinh mạng là khác, thân thể là khác chăng? – Này Vaccha, điều này cũng đã không được đức Thế Tôn tuyên bố: ‘Sinh mạng là khác, thân thể là khác’. – Này tôn giả Moggallāna, có phải Như Lai tồn tại sau khi chết chăng? – Này Vaccha, điều này đã không được đức Thế Tôn tuyên bố: ‘Như Lai tồn tại sau khi chết’. – Vậy thì, này tôn giả Moggallāna, có phải Như Lai không tồn tại sau khi chết chăng? – Này Vaccha, điều này cũng đã không được đức Thế Tôn tuyên bố: ‘Như Lai không tồn tại sau khi chết’. – Này tôn giả Moggallāna, có phải Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết chăng? – Này Vaccha, điều này đã không được đức Thế Tôn tuyên bố: ‘Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết’. – Vậy thì, này tôn giả Moggallāna, có phải Như Lai không tồn tại cũng không không tồn tại sau khi chết chăng? – Này Vaccha, điều này cũng đã không được đức Thế Tôn tuyên bố: ‘Như Lai không tồn tại cũng không không tồn tại sau khi chết’.

– Này tôn giả Moggallāna, do nhân gì, do duyên gì mà khi các du sĩ ngoại đạo được hỏi như vậy, họ lại có sự giải thích như vầy: ‘Thế giới là thường hằng’, hoặc ‘Thế giới là không thường hằng’, hoặc ‘Thế giới là hữu biên’, hoặc ‘Thế giới là vô biên’, hoặc ‘Sinh mạng và thân thể là một’, hoặc ‘Sinh mạng là khác, thân thể là khác’, hoặc ‘Như Lai tồn tại sau khi chết’, hoặc ‘Như Lai không tồn tại sau khi chết’, hoặc ‘Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết’, hoặc ‘Như Lai không tồn tại cũng không không tồn tại sau khi chết’? Và này tôn giả Moggallāna, do nhân gì, do duyên gì mà khi sa-môn Gotama được hỏi như vậy, ngài lại không có sự giải thích như vầy: rằng ‘Thế giới là thường hằng’, rằng ‘Thế giới là không thường hằng’, rằng ‘Thế giới là hữu biên’, rằng ‘Thế giới là vô biên’, rằng ‘Sinh mạng và thân thể là một’, rằng ‘Sinh mạng là khác, thân thể là khác’, rằng ‘Như Lai tồn tại sau khi chết’, rằng ‘Như Lai không tồn tại sau khi chết’, rằng ‘Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết’, rằng ‘Như Lai không tồn tại cũng không không tồn tại sau khi chết’?

“Này Vaccha, các du sĩ ngoại đạo quán xét con mắt: ‘Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi’... cho đến... quán xét cái lưỡi: ‘Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi’... cho đến... quán xét ý: ‘Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi’. Do đó, khi được hỏi như vậy, các du sĩ ngoại đạo đã trả lời rằng: ‘Thế giới là thường hằng’, hoặc... cho đến... ‘Như Lai sau khi chết không phải có cũng không phải không có’. Còn này Vaccha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Như Lai quán xét con mắt: ‘Cái này không phải của tôi, đây không phải là tôi, đây không phải tự ngã của tôi’... cho đến... quán xét cái lưỡi: ‘Cái này không phải của tôi, đây không phải là tôi, đây không phải tự ngã của tôi’... cho đến... quán xét ý: ‘Cái này không phải của tôi, đây không phải là tôi, đây không phải tự ngã của tôi’. Do đó, khi được hỏi như vậy, Như Lai đã không trả lời rằng: ‘Thế giới là thường hằng’, cũng vậy... cho đến... ‘Như Lai sau khi chết không phải có cũng không phải không có’.”

Rồi du sĩ Vacchagotta đứng dậy khỏi chỗ ngồi, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã cùng Thế Tôn nói lời chào hỏi. Sau khi trao đổi những lời nói đáng ghi nhớ, thân mật, vị ấy ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, du sĩ Vacchagotta bạch với Thế Tôn điều này: “Thưa Tôn giả Gotama, có phải thế giới là thường hằng không?” “Này Vaccha, điều này đã không được Ta tuyên bố: ‘Thế giới là thường hằng’.”... cho đến... “Thưa Tôn giả Gotama, vậy thì có phải Như Lai sau khi chết không phải có cũng không phải không có không?” “Này Vaccha, điều này cũng đã không được Ta tuyên bố: ‘Như Lai sau khi chết không phải có cũng không phải không có’.”

“Thưa Tôn giả Gotama, do nhân nào, do duyên nào mà các du sĩ ngoại đạo khi được hỏi như vậy đã trả lời rằng: ‘Thế giới là thường hằng’, hoặc... cho đến... ‘Như Lai sau khi chết không phải có cũng không phải không có’? Thưa Tôn giả Gotama, do nhân nào, do duyên nào mà Tôn giả Gotama khi được hỏi như vậy đã không trả lời rằng: ‘Thế giới là thường hằng’, cũng vậy... cho đến... ‘Như Lai sau khi chết không phải có cũng không phải không có’?”

“Này Vaccha, các du sĩ ngoại đạo quán xét con mắt: ‘Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi’... cho đến... quán xét cái lưỡi: ‘Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi’... cho đến... quán xét ý: ‘Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi’. Do đó, khi được hỏi như vậy, các du sĩ ngoại đạo đã trả lời rằng: ‘Thế giới là thường hằng’, hoặc... cho đến... ‘Như Lai sau khi chết không phải có cũng không phải không có’. Còn này Vaccha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Như Lai quán xét con mắt: ‘Cái này không phải của tôi, đây không phải là tôi, đây không phải tự ngã của tôi’... cho đến... quán xét cái lưỡi: ‘Cái này không phải của tôi, đây không phải là tôi, đây không phải tự ngã của tôi’... cho đến... quán xét ý: ‘Cái này không phải của tôi, đây không phải là tôi, đây không phải tự ngã của tôi’. Do đó, khi được hỏi như vậy, Như Lai đã không trả lời rằng: ‘Thế giới là thường hằng’, cũng vậy, ‘Thế giới là không thường hằng’, cũng vậy, ‘Thế giới là hữu biên’, cũng vậy, ‘Thế giới là vô biên’, cũng vậy, ‘Sinh mạng và thân thể là một’, cũng vậy, ‘Sinh mạng là khác, thân thể là khác’, cũng vậy, ‘Như Lai có tồn tại sau khi chết’, cũng vậy, ‘Như Lai không tồn tại sau khi chết’, cũng vậy, ‘Như Lai vừa có tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết’, cũng vậy, ‘Như Lai không phải có tồn tại cũng không phải không tồn tại sau khi chết’.”

“Thưa Tôn giả Gotama, thật vi diệu! Thưa Tôn giả Gotama, thật hy hữu! Quả thật, lời dạy của bậc Đạo Sư và của vị đệ tử, về ý nghĩa và văn cú, đã tương hợp, phù hợp, không mâu thuẫn, ở trong pháp tối thượng này. Thưa Tôn giả Gotama, vừa rồi con đã đi đến chỗ sa-môn Đại Mục-kiền-liên và đã hỏi về ý nghĩa này. Sa-môn Mục-kiền-liên cũng đã giải thích cho con ý nghĩa ấy bằng chính những câu chữ này, giống hệt như Tôn giả Gotama. Thưa Tôn giả Gotama, thật vi diệu! Thưa Tôn giả Gotama, thật hy hữu! Quả thật, lời dạy của bậc Đạo Sư và của vị đệ tử, về ý nghĩa và văn cú, đã tương hợp, phù hợp, không mâu thuẫn, ở trong pháp tối thượng này.” Kinh thứ bảy.