1. Kinh Không Điều Phục, Không Hộ Trì

94. Nhân duyên ở Sāvatthī. “Này các Tỳ khưu, sáu xứ xúc này, khi không được điều phục, không được hộ trì, không được phòng hộ, không được thu thúc, thì mang lại đau khổ. Thế nào là sáu? Này các Tỳ khưu, xứ xúc là con mắt, khi không được điều phục, không được hộ trì, không được phòng hộ, không được thu thúc, thì mang lại đau khổ... vân vân... Này các Tỳ khưu, xứ xúc là cái lưỡi, khi không được điều phục, không được hộ trì, không được phòng hộ, không được thu thúc, thì mang lại đau khổ... vân vân... Này các Tỳ khưu, xứ xúc là ý, khi không được điều phục, không được hộ trì, không được phòng hộ, không được thu thúc, thì mang lại đau khổ. Này các Tỳ khưu, chính sáu xứ xúc này, khi không được điều phục, không được hộ trì, không được phòng hộ, không được thu thúc, thì mang lại đau khổ.”

“Này các Tỳ khưu, sáu xứ xúc này, khi được khéo điều phục, khéo phòng hộ, khéo bảo vệ, khéo thu thúc, thì mang lại an lạc. Sáu là những gì? Này các Tỳ khưu, xứ xúc là mắt, khi được khéo điều phục, khéo phòng hộ, khéo bảo vệ, khéo thu thúc, thì mang lại an lạc... tóm tắt... Này các Tỳ khưu, xứ xúc là lưỡi, khi được khéo điều phục, khéo phòng hộ, khéo bảo vệ, khéo thu thúc, thì mang lại an lạc... tóm tắt... Này các Tỳ khưu, xứ xúc là ý, khi được khéo điều phục, khéo phòng hộ, khéo bảo vệ, khéo thu thúc, thì mang lại an lạc. Này các Tỳ khưu, chính sáu xứ xúc này, khi được khéo điều phục, khéo phòng hộ, khéo bảo vệ, khéo thu thúc, thì mang lại an lạc.” Thế Tôn đã nói như vậy... tóm tắt... Bậc Đạo Sư đã nói điều này –

“Này các Tỳ khưu, có sáu xứ xúc, người không thu thúc ở nơi ấy, sẽ đi đến khổ đau. Và những ai đã biết sự thu thúc các xứ ấy, có tín làm bạn đồng hành, sống không bị lậu hoặc.”

“Sau khi thấy các sắc khả ý, hoặc lại thấy các sắc không khả ý, đối với sắc khả ý, nên loại bỏ con đường tham ái, và không nên làm tâm sân hận với ý nghĩ ‘đây không phải là điều ta thích’.”

“Và sau khi nghe cả hai loại âm thanh, khả ái và không khả ái, không nên say đắm trong âm thanh khả ái; hoặc đối với âm thanh không khả ái, nên loại bỏ sân hận, và không nên làm tâm sân hận với ý nghĩ ‘đây không phải là điều ta thích’.”

“Và sau khi ngửi mùi hương thơm, khả ý, hoặc lại ngửi mùi không trong sạch, không đáng ưa, nên loại bỏ sự chống đối đối với mùi không đáng ưa, và không nên bị dục tham dẫn dắt đối với mùi đáng ưa.”

“Và sau khi nếm vị ngon, hoặc đôi khi nếm vị không ngon, không nên ăn vị ngon với sự tham đắm, và không nên biểu lộ sự chống đối đối với vị không ngon.”

“Khi được xúc chạm bởi lạc, không nên say đắm; khi được xúc chạm bởi khổ, cũng không nên dao động. Nên xả đối với cả hai loại xúc, lạc và khổ, không thuận theo cũng không chống đối với bất cứ điều gì.”

“Những người phàm phu có tưởng, khi hý luận, họ đi đến với các tưởng hý luận. Sau khi loại bỏ tất cả những gì do ý tạo ra, liên hệ đến gia đình, người ấy hành động với sự liên hệ đến xuất gia.”

“Như vậy, khi ý được khéo tu tập trong sáu (xứ), tâm của người được xúc chạm không dao động ở bất cứ đâu. Này các Tỳ khưu, những vị ấy, sau khi chế ngự tham và sân, trở thành những người đi đến bờ kia của sanh và tử.” (Hết phẩm thứ nhất).