9. Kinh Lohicca

132. Một thời, Tôn giả Mahākaccāna trú tại một am thất trong rừng ở Makkarakaṭa, xứ Avantī. Bấy giờ, nhiều thanh niên Bà-la-môn, đệ tử của Bà-la-môn Lohicca, đang đi lượm củi, đi đến am thất của Tôn giả Mahākaccāna. Sau khi đến, họ đi kinh hành, đi đi lại lại xung quanh am thất, la hét ồn ào, và chơi những trò đùa nghịch. Họ nói: ‘Những kẻ Sa-môn trọc đầu này là hạng hạ tiện, đen đủi, sinh ra từ chân của Phạm Thiên. Những kẻ hạ tiện này lại được người ta cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường, và đảnh lễ.’ Bấy giờ, Tôn giả Mahākaccāna ra khỏi tịnh xá và nói với các thanh niên ấy: ‘Này các thanh niên, đừng làm ồn nữa; ta sẽ thuyết Pháp cho các vị.’ Khi được nói vậy, các thanh niên ấy im lặng. Bấy giờ, Tôn giả Mahākaccāna nói với các thanh niên ấy bằng những bài kệ sau:

“Các Bà-la-môn thuở xưa, những vị nhớ đến truyền thống cổ, đã lấy giới hạnh làm đầu. Họ đã chế ngự sân hận, các căn môn được hộ trì, phòng hộ kỹ lưỡng.

“Các Bà-la-môn thuở xưa, những vị nhớ đến truyền thống cổ, đã hoan hỷ trong Pháp và thiền định. Còn những người này, đã đi lệch khỏi con đường ấy, tự mãn rằng ‘chúng ta tụng đọc Vệ-đà’, say sưa vì dòng dõi, và hành xử bất chính.

“Bị sân hận chi phối, tay cầm nhiều loại trượng phạt, họ hành xử sai trái với người có ái dục và người không có ái dục. Đối với người không hộ trì các căn, mọi hành trì đều trở nên vô ích, như của cải một người có được trong giấc mơ.

“Việc nhịn ăn, việc nằm trên đất, việc tắm vào buổi sáng sớm, và ba tập Vệ-đà.

“Mặc da thú thô ráp, để tóc bện và dính bẩn, các thần chú, giới cấm và khổ hạnh, sự lừa dối, gậy cong, và việc rửa mặt bằng nước.

“Những điều này là vẻ bề ngoài của các Bà-la-môn, được thực hiện vì chút lợi lộc. Nhưng tâm được định tĩnh tốt, trong sáng không vẩn đục, không ác ý với tất cả chúng sinh, đó mới là con đường để đạt đến cõi Phạm thiên.”

Bấy giờ, các thanh niên ấy tức giận, không hài lòng, đi đến chỗ Bà-la-môn Lohicca. Sau khi đến, họ nói với Bà-la-môn Lohicca: ‘Thưa Tôn giả, mong ngài biết cho, Sa-môn Mahākaccāna đã hoàn toàn chê bai, khiển trách các thần chú của Bà-la-môn.’ Khi được nói vậy, Bà-la-môn Lohicca tức giận và không hài lòng. Bấy giờ, Bà-la-môn Lohicca suy nghĩ: ‘Thật không thích hợp cho ta nếu chỉ nghe lời của các thanh niên này mà đi mắng nhiếc, lăng mạ Sa-môn Mahākaccāna. Tốt hơn là ta nên tự mình đến hỏi.’”

Bấy giờ, Bà-la-môn Lohicca cùng với các thanh niên ấy đi đến chỗ Tôn giả Mahākaccāna. Sau khi đến, ông cùng Tôn giả Mahākaccāna chào hỏi thân mật. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi đáng ghi nhớ, ông ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Bà-la-môn Lohicca nói với Tôn giả Mahākaccāna: ‘Thưa Tôn giả Kaccāna, có phải nhiều thanh niên đệ tử của chúng tôi, những người đi lượm củi, đã đến đây không?’ ‘Thưa Bà-la-môn, đúng vậy, nhiều thanh niên đệ tử của ông, những người đi lượm củi, đã đến đây.’ ‘Thưa Tôn giả Kaccāna, ngài có nói chuyện gì với các thanh niên ấy không?’ ‘Thưa Bà-la-môn, tôi có nói chuyện với các thanh niên ấy.’ ‘Thưa Tôn giả Kaccāna, cuộc nói chuyện của ngài với các thanh niên ấy đã diễn ra như thế nào?’ ‘Thưa Bà-la-môn, cuộc nói chuyện của tôi với các thanh niên ấy đã diễn ra như thế này:

“‘Các Bà-la-môn thuở xưa, những vị nhớ đến truyền thống cổ, đã lấy giới hạnh làm đầu... (v.v.)... không ác ý với tất cả chúng sinh, đó mới là con đường để đạt đến cõi Phạm thiên.’”

“‘Thưa Bà-la-môn, cuộc nói chuyện của tôi với các thanh niên ấy đã diễn ra như vậy.’”

“‘Tôn giả Kaccāna đã nói về “người không hộ trì các căn”. Thưa Tôn giả Kaccāna, thế nào là một người không hộ trì các căn?’ ‘Này Bà-la-môn, ở đây, có người sau khi thấy một sắc bằng mắt, liền dính mắc vào sắc khả ái, sân hận với sắc không khả ái, trú với niệm không an trú, với tâm nhỏ hẹp, và không biết như thật tâm giải thoát, tuệ giải thoát ấy, nơi mà các pháp ác bất thiện đã khởi lên của vị ấy được đoạn diệt không còn dư tàn. Sau khi nghe một tiếng bằng tai... sau khi ngửi một mùi bằng mũi... sau khi nếm một vị bằng lưỡi... sau khi cảm nhận một xúc chạm bằng thân... sau khi biết một pháp bằng ý, liền dính mắc vào pháp khả ái, sân hận với pháp không khả ái, trú với niệm không an trú, với tâm nhỏ hẹp, và không biết như thật tâm giải thoát, tuệ giải thoát ấy, nơi mà các pháp ác bất thiện đã khởi lên của vị ấy được đoạn diệt không còn dư tàn. Này Bà-la-môn, như vậy gọi là người không hộ trì các căn.’ ‘Thật vi diệu, thưa Tôn giả Kaccāna! Thật hy hữu, thưa Tôn giả Kaccāna! Tôn giả Kaccāna đã mô tả một cách chính xác người không hộ trì các căn đúng như một người không hộ trì các căn.’

Tôn giả Kaccāna nói: ‘Người hộ trì các căn’. Thưa Tôn giả Kaccāna, thế nào là người hộ trì các căn? Này Bà-la-môn, ở đây, vị Tỷ-kheo sau khi thấy sắc bằng mắt, không đắm say đối với sắc khả ái, không sân hận đối với sắc không khả ái, vị ấy an trú với niệm được an lập, với tâm vô lượng, và vị ấy như thật tuệ tri tâm giải thoát, tuệ giải thoát ấy, nơi mà các pháp ác bất thiện đã sanh khởi của vị ấy được đoạn diệt không còn dư tàn. Sau khi nghe tiếng bằng tai… sau khi ngửi hương bằng mũi… sau khi nếm vị bằng lưỡi… sau khi cảm xúc bằng thân… sau khi biết pháp bằng ý, không đắm say đối với pháp khả ái, không sân hận đối với pháp không khả ái, vị ấy an trú với niệm được an lập, với tâm vô lượng, và vị ấy như thật tuệ tri tâm giải thoát, tuệ giải thoát ấy, nơi mà các pháp ác bất thiện đã sanh khởi của vị ấy được đoạn diệt không còn dư tàn. Này Bà-la-môn, như vậy là người hộ trì các căn.

Thật vi diệu, thưa Tôn giả Kaccāna! Thật hy hữu, thưa Tôn giả Kaccāna! Tôn giả Kaccāna đã khéo giải thích về người hộ trì các căn đúng như một người hộ trì các căn. Thật tuyệt vời, thưa Tôn giả Kaccāna! Thật tuyệt vời, thưa Tôn giả Kaccāna! Thưa Tôn giả Kaccāna, ví như người lật ngửa vật bị úp, hay mở ra vật bị che kín, hay chỉ đường cho người bị lạc, hay đem đèn dầu vào trong bóng tối để người có mắt có thể thấy các sắc; cũng vậy, Tôn giả Kaccāna đã dùng nhiều phương tiện để trình bày Chánh pháp. Thưa Tôn giả Kaccāna, con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y chúng Tỷ-kheo. Mong Tôn giả Kaccāna hãy ghi nhận con là một nam cư sĩ đã quy y Tam Bảo kể từ hôm nay cho đến trọn đời. Và mong Tôn giả Kaccāna hãy đến gia đình Lohicca này giống như ngài vẫn thường đến các gia đình cư sĩ ở Makkarakata. Ở đó, những thanh niên hay thiếu nữ nào đảnh lễ Tôn giả Kaccāna, đứng dậy chào đón, dâng cúng chỗ ngồi hay nước uống, điều ấy sẽ đem lại cho họ lợi ích và an lạc lâu dài.