- Saṁyutta Nikāya 35.130
- 13. Gahapativagga
Bản dịch
SN 35.130 — Kinh Hāliddikāni
Hāliddikānisutta
Vi-n 1 Một thời Tôn giả Mahà Kaccāna trú giữa dân chúng Avanti, tại Kuraraghara, trong một hang núi.
Vi-n 2 Rồi gia chủ Hàliddikàni đi đến Tôn giả Mahà Kaccāna …
Vi-n 3 Ngồi xuống một bên, gia chủ Hàliddikàni thưa với Tôn giả Mahà Kaccāna:
—Thưa Tôn giả, Thế Tôn nói như sau: “Do duyên sai biệt về giới khởi lên sai biệt về xúc. Do duyên sai biệt về xúc khởi lên sai biệt về thọ”. Như thế nào, thưa Tôn giả, do duyên sai biệt về giới khởi lên sai biệt về xúc; do duyên sai biệt về xúc khởi lên sai biệt về thọ?
Vi-n 4 —Ở đây, này Gia chủ, Tỷ-kheo khi mắt thấy sắc khả ý, nghĩ rằng: “Ðây là vậy, đây là vậy”, được biết rõ nhãn thức có lạc xúc. Do duyên lạc xúc khởi lên lạc thọ. Khi mắt thấy sắc bất khả ý, nghĩ rằng: “Ðây là vậy, đây là vậy”, được biết rõ nhãn thức có khổ xúc. Do duyên khổ xúc khởi lên khổ thọ. Khi mắt thấy sắc trú xả, nghĩ rằng: “Ðây là vậy, đây là vậy”, được biết rõ nhãn thức có bất khổ bất lạc xúc. Do duyên bất khổ bất lạc xúc khởi lên bất khổ bất lạc thọ.
Vi-n 5-9. Lại nữa, này Gia chủ, khi tai nghe tiếng … khi mũi ngửi hương … khi lưỡi nếm vị … khi thân cảm xúc … khi ý biết pháp khả ý, nghĩ rằng: “Ðây là vậy, đây là vậy”, được biết rõ ý thức có lạc xúc. Do duyên lạc xúc khởi lên lạc thọ. Khi ý biết pháp bất khả ý, nghĩ rằng: “Ðây là vậy, đây là vậy”, được biết rõ ý thức có khổ xúc. Do duyên khổ xúc khởi lên khổ thọ. Khi ý biết pháp trú xả, nghĩ rằng: “Ðây là vậy, đây là vậy”, được biết rõ ý thức có bất khổ bất lạc xúc. Do duyên bất khổ bất lạc xúc khởi lên bất khổ bất lạc thọ.
Vi-n 10 Như vậy, này Gia chủ, do duyên sai biệt về giới khởi lên sai biệt về xúc. Do duyên sai biệt về xúc khởi lên sai biệt về thọ.
Bản dịch: Thích Minh Châu
Bộ kinh đã được Hòa thượng Thích Minh Châu dịch sang Việt ngữ và Thiền viện Vạn Hạnh phát hành trong đầu thập niên 1980. Sau đó, trong chương trình phiên dịch và ấn hành Ðại tạng kinh Việt Nam, bộ kinh được tái bản năm 1993 và có số thứ tự từ 12 đến 16. Prepared for SuttaCentral by Blake Walsh.
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bhikkhu Sujato · Việt: Bản dịch AI (OpenTipitaka)
- Linked Discourses 35.130
- 13. Householders
With Hāliddikāni
7. Kinh Hāliddikāni
Ekaṁ samayaṁ āyasmā mahākaccāno avantīsu viharati kuraraghare papāte pabbate.
Atha kho hāliddikāni gahapati yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkami …pe… ekamantaṁ nisinno kho hāliddikāni gahapati āyasmantaṁ mahākaccānaṁ etadavoca: “vuttamidaṁ, bhante, bhagavatā: ‘dhātunānattaṁ paṭicca uppajjati phassanānattaṁ; phassanānattaṁ paṭicca uppajjati vedanānānattan’ti. Kathaṁ nu kho, bhante, dhātunānattaṁ paṭicca uppajjati phassanānattaṁ; phassanānattaṁ paṭicca uppajjati vedanānānattan”ti?
“Idha, gahapati, bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā ‘manāpaṁ itthetan’ti pajānāti cakkhuviññāṇaṁ sukhavedaniyañca. Phassaṁ paṭicca uppajjati sukhā vedanā. Cakkhunā kho paneva rūpaṁ disvā ‘amanāpaṁ itthetan’ti pajānāti cakkhuviññāṇaṁ dukkhavedaniyañca. Phassaṁ paṭicca uppajjati dukkhā vedanā. Cakkhunā kho paneva rūpaṁ disvā ‘upekkhāṭṭhāniyaṁ itthetan’ti pajānāti cakkhuviññāṇaṁ adukkhamasukhavedaniyañca. Phassaṁ paṭicca uppajjati adukkhamasukhā vedanā.
At one time Venerable Mahākaccāna was staying in the land of the Avantis near Kuraraghara on Steep Mountain.
Then the householder Hāliddikāni went up to Venerable Mahākaccāna … and asked him, “Sir, this was said by the Buddha: ‘Diversity of elements gives rise to diversity of contacts, and diversity of contacts gives rise to diversity of feelings.’ How does diversity of elements give rise to diversity of contacts, and diversity of contacts gives rise to diversity of feelings?”
“Householder, it’s when a mendicant sees a sight with their eyes and understands it to be agreeable. There is eye consciousness; and pleasant feeling arises dependent on a contact to be experienced as pleasant. Then they see a sight and understand it to be disagreeable. There is eye consciousness; and painful feeling arises dependent on a contact to be experienced as painful. Then they see a sight and understand it to be a basis for equanimity. There is eye consciousness; and neutral feeling arises dependent on a contact to be experienced as neutral.
130. Một thời, Tôn giả Mahākaccāna trú ở xứ Avantī, tại thành phố Kuraraghara, trên núi Papāta. Bấy giờ, gia chủ Hāliddikāni đi đến chỗ Tôn giả Mahākaccāna... ngồi xuống một bên, gia chủ Hāliddikāni bạch Tôn giả Mahākaccāna rằng: – Thưa ngài, điều này đã được đức Thế Tôn nói đến: ‘Do duyên sự đa dạng của các giới nên sự đa dạng của các xúc sanh khởi; do duyên sự đa dạng của các xúc nên sự đa dạng của các thọ sanh khởi.’ Thưa ngài, do duyên sự đa dạng của các giới nên sự đa dạng của các xúc sanh khởi; do duyên sự đa dạng của các xúc nên sự đa dạng của các thọ sanh khởi là như thế nào? – Này gia chủ, ở đây, vị tỳ khưu sau khi dùng mắt thấy sắc, vị ấy biết rằng: ‘Đây là sắc khả ý.’ Do duyên nhãn thức và xúc đáng được cảm thọ lạc, thọ lạc sanh khởi. Lại nữa, sau khi dùng mắt thấy sắc, vị ấy biết rằng: ‘Đây là sắc không khả ý.’ Do duyên nhãn thức và xúc đáng được cảm thọ khổ, thọ khổ sanh khởi. Lại nữa, sau khi dùng mắt thấy sắc, vị ấy biết rằng: ‘Đây là sắc làm nền tảng cho xả.’ Do duyên nhãn thức và xúc đáng được cảm thọ không khổ không lạc, thọ không khổ không lạc sanh khởi.
Puna caparaṁ, gahapati, bhikkhu sotena saddaṁ sutvā …pe… ghānena gandhaṁ ghāyitvā …pe… jivhāya rasaṁ sāyitvā …pe… kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …pe… manasā dhammaṁ viññāya ‘manāpaṁ itthetan’ti pajānāti manoviññāṇaṁ sukhavedaniyañca. Phassaṁ paṭicca uppajjati sukhā vedanā. Manasā kho paneva dhammaṁ viññāya ‘amanāpaṁ itthetan’ti pajānāti manoviññāṇaṁ dukkhavedaniyañca. Phassaṁ paṭicca uppajjati dukkhā vedanā. Manasā kho paneva dhammaṁ viññāya ‘upekkhāṭṭhāniyaṁ itthetan’ti pajānāti manoviññāṇaṁ adukkhamasukhavedaniyañca. Phassaṁ paṭicca uppajjati adukkhamasukhā vedanā.
Evaṁ kho, gahapati, dhātunānattaṁ paṭicca uppajjati phassanānattaṁ; phassanānattaṁ paṭicca uppajjati vedanānānattan”ti.
Sattamaṁ.
Furthermore, a mendicant hears a sound with their ears … smells an odor with their nose … tastes a flavor with their tongue … encounters a touch with their body … knows an idea with their mind and understands it to be agreeable. There is mind consciousness; and pleasant feeling arises dependent on a contact to be experienced as pleasant. Then they know an idea and understand it to be disagreeable. There is mind consciousness; and painful feeling arises dependent on a contact to be experienced as painful. Then they know an idea and understand it to be a basis for equanimity. Neutral feeling arises dependent on a contact to be experienced as neutral.
That’s how diversity of elements gives rise to diversity of contacts, and diversity of contacts gives rise to diversity of feelings.”
Lại nữa, này gia chủ, vị tỳ khưu sau khi dùng tai nghe tiếng... sau khi dùng mũi ngửi hương... sau khi dùng lưỡi nếm vị... sau khi dùng thân cảm nhận đối tượng xúc chạm... sau khi dùng ý biết được pháp, vị ấy biết rằng: ‘Đây là pháp khả ý.’ Do duyên ý thức và xúc đáng được cảm thọ lạc, thọ lạc sanh khởi. Lại nữa, sau khi dùng ý biết được pháp, vị ấy biết rằng: ‘Đây là pháp không khả ý.’ Do duyên ý thức và xúc đáng được cảm thọ khổ, thọ khổ sanh khởi. Lại nữa, sau khi dùng ý biết được pháp, vị ấy biết rằng: ‘Đây là pháp làm nền tảng cho xả.’ Do duyên ý thức và xúc đáng được cảm thọ không khổ không lạc, thọ không khổ không lạc sanh khởi. Này gia chủ, chính là như vậy, do duyên sự đa dạng của các giới nên sự đa dạng của các xúc sanh khởi; do duyên sự đa dạng của các xúc nên sự đa dạng của các thọ sanh khởi. (Kinh) thứ bảy.