9. Kinh Pālileyya

81. Một thời, Thế Tôn trú ở Kosambī, tại tu viện Ghosita. Rồi Thế Tôn, vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, vào Kosambī để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Kosambī, dùng bữa xong, trở về từ nơi khất thực, ngài tự dọn dẹp chỗ ở, mang y bát, không gọi các thị giả, không báo cho Tăng chúng biết, một mình không có người thứ hai, ngài lên đường du hành.

Rồi một Tỳ khưu, không lâu sau khi Thế Tôn ra đi, đã đến chỗ Tôn giả Ānanda; sau khi đến, vị ấy nói với Tôn giả Ānanda điều này: ‘Này hiền giả Ānanda, Thế Tôn đã tự dọn dẹp chỗ ở, mang y bát, không gọi các thị giả, không báo cho Tăng chúng biết, một mình không có người thứ hai, đã lên đường du hành.’ – ‘Này hiền giả, vào lúc mà Thế Tôn tự dọn dẹp chỗ ở, mang y bát, không gọi các thị giả, không báo cho Tăng chúng biết, một mình không có người thứ hai, lên đường du hành, vào lúc ấy, Thế Tôn muốn sống một mình; vào lúc ấy, không ai nên đi theo Thế Tôn cả.’

Rồi Thế Tôn, du hành tuần tự, đã đến Pālileyyaka. Ở đó, Thế Tôn trú tại Pālileyyaka, dưới gốc cây Bhaddasāla. Rồi nhiều Tỳ khưu đã đến chỗ Tôn giả Ānanda; sau khi đến, họ cùng Tôn giả Ānanda chào hỏi thân mật. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi vui vẻ, đáng ghi nhớ, họ ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các Tỳ khưu ấy nói với Tôn giả Ānanda điều này: ‘Thưa hiền giả Ānanda, đã lâu rồi chúng tôi chưa được nghe pháp thoại trực tiếp từ Thế Tôn; thưa hiền giả Ānanda, chúng tôi mong muốn được nghe pháp thoại trực tiếp từ Thế Tôn.’

Rồi Tôn giả Ānanda cùng với các Tỳ khưu ấy đã đến Pālileyyaka, đến gốc cây Bhaddasāla, nơi Thế Tôn đang ở; sau khi đến, họ đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Khi họ đã ngồi xuống một bên, Thế Tôn đã chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ các Tỳ khưu ấy bằng một bài pháp thoại. Lúc bấy giờ, một Tỳ khưu khởi lên suy nghĩ trong tâm như sau: ‘Làm thế nào người biết, làm thế nào người thấy để các lậu hoặc được đoạn tận ngay lập tức?’ Rồi Thế Tôn, với tâm của mình, biết được suy nghĩ trong tâm của Tỳ khưu ấy, bèn gọi các Tỳ khưu: ‘Này các Tỳ khưu, Pháp đã được Ta thuyết giảng có phân tích; bốn Niệm xứ đã được thuyết giảng có phân tích; bốn Chánh cần đã được thuyết giảng có phân tích; bốn Thần túc đã được thuyết giảng có phân tích; năm Căn đã được thuyết giảng có phân tích; năm Lực đã được thuyết giảng có phân tích; bảy Giác chi đã được thuyết giảng có phân tích; Thánh đạo Tám ngành đã được thuyết giảng có phân tích. Này các Tỳ khưu, Pháp đã được Ta thuyết giảng có phân tích như vậy. Này các Tỳ khưu, khi Pháp đã được Ta thuyết giảng có phân tích như vậy, thế mà ở đây, một Tỳ khưu lại khởi lên suy nghĩ trong tâm như sau: ‘Làm thế nào người biết, làm thế nào người thấy để các lậu hoặc được đoạn tận ngay lập tức?’’

Này các Tỳ khưu, làm thế nào đối với người biết, người thấy, sự đoạn tận các lậu hoặc xảy ra không gián đoạn? Này các Tỳ khưu, ở đây, kẻ phàm phu vô văn, không thấy các bậc Thánh, không thông thạo Thánh pháp, không được huấn luyện trong Thánh pháp; không thấy các bậc chân nhân, không thông thạo pháp của bậc chân nhân, không được huấn luyện trong pháp của bậc chân nhân, quán sát sắc là tự ngã. Này các Tỳ khưu, sự quán sát ấy chính là hành. Và hành ấy có gì làm nhân? Có gì làm tập khởi? Có gì làm nguồn gốc? Có gì làm phát sanh? Này các Tỳ khưu, đối với kẻ phàm phu vô văn bị xúc chạm bởi cảm thọ sanh từ xúc đi kèm với vô minh, tham ái sanh khởi; hành ấy sanh từ đó. Này các Tỳ khưu, như vậy, hành ấy cũng vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Tham ái ấy cũng vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Cảm thọ ấy cũng vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Xúc ấy cũng vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Vô minh ấy cũng vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Này các Tỳ khưu, chính do biết như vậy, thấy như vậy mà sự đoạn tận các lậu hoặc xảy ra không gián đoạn.

Vị ấy không quán sát sắc là tự ngã; tuy nhiên, vị ấy quán sát tự ngã có sắc. Này các Tỳ khưu, sự quán sát ấy chính là hành. Và hành ấy có gì làm nhân? Có gì làm tập khởi? Có gì làm nguồn gốc? Có gì làm phát sanh? Này các Tỳ khưu, đối với kẻ phàm phu vô văn bị xúc chạm bởi cảm thọ sanh từ xúc đi kèm với vô minh, tham ái sanh khởi; hành ấy sanh từ đó. Này các Tỳ khưu, như vậy, hành ấy cũng vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Tham ái ấy cũng... cảm thọ ấy cũng... xúc ấy cũng... vô minh ấy cũng vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Này các Tỳ khưu, chính do biết như vậy, thấy như vậy mà sự đoạn tận các lậu hoặc xảy ra không gián đoạn.

Vị ấy không quán sát sắc là tự ngã, không quán sát tự ngã có sắc; tuy nhiên, vị ấy quán sát sắc ở trong tự ngã. Này các Tỳ khưu, sự quán sát ấy chính là hành. Và hành ấy có gì làm nhân? Có gì làm tập khởi? Có gì làm nguồn gốc? Có gì làm phát sanh? Này các Tỳ khưu, đối với kẻ phàm phu vô văn bị xúc chạm bởi cảm thọ sanh từ xúc đi kèm với vô minh, tham ái sanh khởi; hành ấy sanh từ đó. Này các Tỳ khưu, như vậy, hành ấy cũng vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Tham ái ấy cũng... cảm thọ ấy cũng... xúc ấy cũng... vô minh ấy cũng vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Này các Tỳ khưu, chính do biết như vậy, thấy như vậy mà sự đoạn tận các lậu hoặc xảy ra không gián đoạn.

Vị ấy không quán sát sắc là tự ngã, không quán sát tự ngã có sắc, không quán sát sắc ở trong tự ngã; tuy nhiên, vị ấy quán sát tự ngã ở trong sắc. Này các Tỳ khưu, sự quán sát ấy chính là hành. Và hành ấy có gì làm nhân? Có gì làm tập khởi? Có gì làm nguồn gốc? Có gì làm phát sanh? Này các Tỳ khưu, đối với kẻ phàm phu vô văn bị xúc chạm bởi cảm thọ sanh từ xúc đi kèm với vô minh, tham ái sanh khởi; hành ấy sanh từ đó. Này các Tỳ khưu, như vậy, hành ấy cũng vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Tham ái ấy cũng... cảm thọ ấy cũng... xúc ấy cũng... vô minh ấy cũng vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Này các Tỳ khưu, đối với người biết như vậy... vân vân... sự đoạn tận các lậu hoặc xảy ra.

Vị ấy không quán sát sắc là tự ngã, không quán sát tự ngã có sắc, không quán sát sắc ở trong tự ngã, không quán sát tự ngã ở trong sắc; tuy nhiên, vị ấy quán sát thọ là tự ngã; tuy nhiên, vị ấy quán sát tự ngã có thọ; tuy nhiên, vị ấy quán sát thọ ở trong tự ngã; tuy nhiên, vị ấy quán sát tự ngã ở trong thọ; tuy nhiên, tưởng...; tuy nhiên, vị ấy quán sát các hành là tự ngã; tuy nhiên, vị ấy quán sát tự ngã có các hành; tuy nhiên, vị ấy quán sát các hành ở trong tự ngã; tuy nhiên, vị ấy quán sát tự ngã ở trong các hành; tuy nhiên, vị ấy quán sát thức là tự ngã; tuy nhiên, vị ấy quán sát tự ngã có thức; tuy nhiên, vị ấy quán sát thức ở trong tự ngã; tuy nhiên, vị ấy quán sát tự ngã ở trong thức. Này các Tỳ khưu, sự quán sát ấy chính là hành. Và hành ấy có gì làm nhân?... vân vân... có gì làm phát sanh? Này các Tỳ khưu, đối với kẻ phàm phu vô văn bị xúc chạm bởi cảm thọ sanh từ xúc đi kèm với vô minh, tham ái sanh khởi; hành ấy sanh từ đó. Này các Tỳ khưu, như vậy, hành ấy cũng vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Tham ái ấy cũng... cảm thọ ấy cũng... xúc ấy cũng... vô minh ấy cũng vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Này các Tỳ khưu, chính do biết như vậy, thấy như vậy mà sự đoạn tận các lậu hoặc xảy ra không gián đoạn.

Vị ấy không hề quán xét sắc là tự ngã, không quán xét thọ là tự ngã, không quán xét tưởng… không quán xét các hành… không quán xét thức là tự ngã; tuy nhiên, vị ấy có tà kiến như sau: ‘Cái gì là tự ngã, cái ấy là thế gian; sau khi chết, cái ấy sẽ trở thành thường còn, bền vững, vĩnh cửu, không bị biến hoại’. Này các Tỳ khưu, thường kiến ấy chính là hành. Mà hành ấy lấy gì làm nhân duyên... (v.v.)... Này các Tỳ khưu, đối với người biết như vậy, thấy như vậy, các lậu hoặc được đoạn tận ngay lập tức.

Vị ấy không hề quán xét sắc là tự ngã, không quán xét thọ… không quán xét tưởng… không quán xét các hành… không quán xét thức là tự ngã; vị ấy cũng không có tà kiến như sau: ‘Cái gì là tự ngã, cái ấy là thế gian; sau khi chết, cái ấy sẽ trở thành thường còn, bền vững, vĩnh cửu, không bị biến hoại’. Tuy nhiên, vị ấy có tà kiến như sau: ‘Mong rằng tôi không tồn tại, mong rằng của tôi không tồn tại; tôi sẽ không tồn tại, của tôi sẽ không tồn tại’. Này các Tỳ khưu, đoạn kiến ấy chính là hành. Mà hành ấy lấy gì làm nhân duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm nguồn sinh, lấy gì làm phát sanh? Này các Tỳ khưu, do cảm thọ sanh từ xúc vô minh, ái khởi lên nơi kẻ phàm phu ít nghe; hành ấy sanh từ đó. Này các Tỳ khưu, như vậy, hành ấy cũng là vô thường... (v.v.)... Này các Tỳ khưu, đối với người biết như vậy, thấy như vậy, các lậu hoặc được đoạn tận ngay lập tức.

Vị ấy không hề quán xét sắc là tự ngã, không quán xét thọ… không quán xét tưởng… không quán xét các hành… không quán xét thức là tự ngã… (v.v.)... không quán xét tự ngã trong thức, vị ấy cũng không có tà kiến như sau: ‘Cái gì là tự ngã, cái ấy là thế gian; sau khi chết, cái ấy sẽ trở thành thường còn, bền vững, vĩnh cửu, không bị biến hoại’; vị ấy cũng không có tà kiến như sau: ‘Mong rằng tôi không tồn tại, mong rằng của tôi không tồn tại; tôi sẽ không tồn tại, của tôi sẽ không tồn tại’; tuy nhiên, vị ấy lại có sự phân vân, hoài nghi, không đi đến quyết định ở trong Chánh pháp. Này các Tỳ khưu, sự phân vân, hoài nghi, không đi đến quyết định ở trong Chánh pháp ấy chính là hành. Mà hành ấy lấy gì làm nhân duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm nguồn sinh, lấy gì làm phát sanh? Này các Tỳ khưu, do cảm thọ sanh từ xúc vô minh, ái khởi lên nơi kẻ phàm phu ít nghe; hành ấy sanh từ đó. Này các Tỳ khưu, như vậy, hành ấy cũng là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Ái ấy cũng là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Thọ ấy cũng là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Xúc ấy cũng là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Vô minh ấy cũng là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Này các Tỳ khưu, đối với người biết như vậy, thấy như vậy, các lậu hoặc được đoạn tận ngay lập tức. (Hết) phẩm thứ chín.