1. Kinh Hòn Đảo Tự Thân

43. Nhân duyên ở Sāvatthī. “Này các Tỷ-kheo, hãy sống với tự thân làm hòn đảo, tự thân làm nơi nương tựa, không nương tựa vào ai khác; với Pháp làm hòn đảo, với Pháp làm nơi nương tựa, không nương tựa vào ai khác. Này các Tỷ-kheo, đối với những người đang sống với tự thân làm hòn đảo, tự thân làm nơi nương tựa, không nương tựa vào ai khác; với Pháp làm hòn đảo, với Pháp làm nơi nương tựa, không nương tựa vào ai khác, cần phải như lý tư duy: ‘Do duyên gì mà sanh khởi sầu, bi, khổ, ưu, não? Do cái gì làm nguyên nhân?’”

“Này các Tỳ khưu, do sanh khởi từ đâu mà có sầu, bi, khổ, ưu, não, do cái gì làm nhân sanh? Này các Tỳ khưu, ở đây, kẻ phàm phu vô văn, không thấy các bậc Thánh, không thông thạo Thánh pháp, không được huấn luyện trong Thánh pháp; không thấy các bậc chân nhân, không thông thạo pháp của bậc chân nhân, không được huấn luyện trong pháp của bậc chân nhân, thường quán sắc là tự ngã, hoặc tự ngã có sắc, hoặc sắc ở trong tự ngã, hoặc tự ngã ở trong sắc. Sắc ấy của người ấy bị biến hoại, trở thành khác. Do sắc ấy biến hoại, trở thành khác, nên sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. (Vị ấy) thường quán thọ là tự ngã, hoặc tự ngã có thọ, hoặc thọ ở trong tự ngã, hoặc tự ngã ở trong thọ. Thọ ấy của người ấy bị biến hoại, trở thành khác. Do thọ ấy biến hoại, trở thành khác, nên sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. (Vị ấy) thường quán tưởng là tự ngã… (Vị ấy) thường quán các hành là tự ngã… (Vị ấy) thường quán thức là tự ngã, hoặc tự ngã có thức, hoặc thức ở trong tự ngã, hoặc tự ngã ở trong thức. Thức ấy của người ấy bị biến hoại, trở thành khác. Do thức ấy biến hoại, trở thành khác, nên sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi.”

“Này các Tỳ khưu, sau khi đã biết được tính vô thường, sự biến hoại, sự ly tham, sự đoạn diệt của chính sắc, và đối với người thấy bằng chánh trí tuệ đúng như thật rằng: ‘Sắc trong quá khứ và cả sắc trong hiện tại, tất cả sắc đều vô thường, khổ, có bản chất biến hoại’, những sầu, bi, khổ, ưu, não ấy được đoạn tận. Do đoạn tận chúng, vị ấy không còn khao khát. Không khao khát, vị ấy sống an lạc. Vị Tỳ khưu sống an lạc được gọi là ‘người đã tịch tịnh nhờ chi phần ấy’. Này các Tỳ khưu, sau khi đã biết được tính vô thường, sự biến hoại, sự ly tham, sự đoạn diệt của chính thọ, và đối với người thấy bằng chánh trí tuệ đúng như thật rằng: ‘Thọ trong quá khứ và cả thọ trong hiện tại, tất cả thọ đều vô thường, khổ, có bản chất biến hoại’, những sầu, bi, khổ, ưu, não ấy được đoạn tận. Do đoạn tận chúng, vị ấy không còn khao khát. Không khao khát, vị ấy sống an lạc. Vị Tỳ khưu sống an lạc được gọi là ‘người đã tịch tịnh nhờ chi phần ấy’. Về tưởng… Này các Tỳ khưu, sau khi đã biết được tính vô thường, sự biến hoại, sự ly tham, sự đoạn diệt của chính các hành, và đối với người thấy bằng chánh trí tuệ đúng như thật rằng: ‘Các hành trong quá khứ và cả các hành trong hiện tại, tất cả các hành đều vô thường, khổ, có bản chất biến hoại’, những sầu, bi, khổ, ưu, não ấy được đoạn tận. Do đoạn tận chúng, vị ấy không còn khao khát. Không khao khát, vị ấy sống an lạc. Vị Tỳ khưu sống an lạc được gọi là ‘người đã tịch tịnh nhờ chi phần ấy’. Này các Tỳ khưu, sau khi đã biết được tính vô thường, sự biến hoại, sự ly tham, sự đoạn diệt của chính thức, và đối với người thấy bằng chánh trí tuệ đúng như thật rằng: ‘Thức trong quá khứ và cả thức trong hiện tại, tất cả thức đều vô thường, khổ, có bản chất biến hoại’, những sầu, bi, khổ, ưu, não ấy được đoạn tận. Do đoạn tận chúng, vị ấy không còn khao khát. Không khao khát, vị ấy sống an lạc. Vị Tỳ khưu sống an lạc được gọi là ‘người đã tịch tịnh nhờ chi phần ấy’.” Kinh thứ nhất.