2. Kinh Devadaha

2. Tôi nghe như vầy. Một thời, đức Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Sakya, tại một thị trấn của dòng họ Sakya tên là Devadaha. Lúc bấy giờ, có nhiều vị tỳ khưu đang trên đường đi đến xứ Pacchābhūma đã đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến gần, các vị ấy đã đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, các vị tỳ khưu ấy đã bạch với đức Thế Tôn rằng: “Bạch ngài, chúng con muốn đi đến xứ Pacchābhūma, chúng con muốn an cư ở xứ Pacchābhūma.”

“Này các tỳ khưu, các ông đã xin phép Sāriputta chưa?” “Bạch ngài, chúng con chưa xin phép Tôn giả Sāriputta.” “Này các tỳ khưu, hãy đi xin phép Sāriputta. Này các tỳ khưu, Sāriputta là bậc trí tuệ, là người hỗ trợ cho các vị đồng phạm hạnh.” “Vâng, bạch ngài.” Các vị tỳ khưu ấy đã vâng đáp đức Thế Tôn.

Vào lúc bấy giờ, Tôn giả Sāriputta đang ngồi trong một lùm cây eḷagalā không xa Thế Tôn. Bấy giờ, các vị tỳ khưu ấy, sau khi hoan hỷ, tán thán lời dạy của Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh bên phải, rồi đi đến chỗ Tôn giả Sāriputta; sau khi đến, họ đã cùng nhau thăm hỏi Tôn giả Sāriputta. Sau khi trao đổi những lời thăm hỏi thân tình, đáng ghi nhớ, họ ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các vị tỳ khưu ấy bạch với Tôn giả Sāriputta rằng: – ‘Thưa hiền giả Sāriputta, chúng tôi muốn đi đến xứ Pacchābhūma, muốn an cư tại xứ Pacchābhūma. Bậc Đạo Sư đã được chúng tôi xin phép rồi.’

‘Này các hiền giả, có những bậc trí thức Sát-đế-lỵ, trí thức Bà-la-môn, trí thức gia chủ, trí thức sa-môn, là những người thường hỏi các câu hỏi vị tỳ khưu đến từ các xứ khác nhau. Này các hiền giả, những người có trí là những người hay thẩm xét: ‘Bậc Đạo Sư của các Tôn giả chủ trương điều gì, tuyên thuyết điều gì?’ Này các Tôn giả, các pháp đã được quý vị nghe kỹ, thọ trì kỹ, tác ý kỹ, ghi nhớ kỹ, và khéo thể nhập bằng trí tuệ chưa, để khi trả lời, các Tôn giả sẽ là người nói đúng lời dạy của Thế Tôn, không vu khống Thế Tôn bằng điều không thật, trả lời pháp và tùy pháp, và không có một luận điểm hay hệ luận nào hợp pháp lại có thể đi đến chỗ bị khiển trách?’

‘Thưa hiền giả, chúng con từ xa đến đây, đến trước Tôn giả Sāriputta, để biết ý nghĩa của lời nói này. Lành thay, mong rằng ý nghĩa của lời nói này sẽ được hiển thị rõ ràng cho chính Tôn giả Sāriputta.’ ‘Này các hiền giả, nếu vậy, hãy lắng nghe, hãy khéo tác ý, tôi sẽ nói.’ ‘Thưa vâng, hiền giả.’ – các vị tỳ khưu ấy đã vâng đáp Tôn giả Sāriputta. Tôn giả Sāriputta đã nói điều này:

‘Này các hiền giả, có những bậc trí thức Sát-đế-lỵ... cho đến... trí thức sa-môn, là những người thường hỏi các câu hỏi vị tỳ khưu đến từ các xứ khác nhau. Này các hiền giả, những người có trí là những người hay thẩm xét: ‘Bậc Đạo Sư của các Tôn giả chủ trương điều gì, tuyên thuyết điều gì?’ Khi được hỏi như vậy, này các hiền giả, quý vị hãy trả lời như sau: ‘Này các hiền giả, Bậc Đạo Sư của chúng tôi thường tuyên thuyết về sự điều phục dục tham.’

‘Này các hiền giả, dù đã trả lời như vậy, vẫn có thể có những người hỏi thêm câu hỏi – những bậc trí thức Sát-đế-lỵ... cho đến... trí thức sa-môn. Này các hiền giả, những người có trí là những người hay thẩm xét: ‘Bậc Đạo Sư của các Tôn giả thường tuyên thuyết về sự điều phục dục tham trong lĩnh vực nào?’ Khi được hỏi như vậy, này các hiền giả, quý vị hãy trả lời như sau: ‘Này các hiền giả, Bậc Đạo Sư thường tuyên thuyết về sự điều phục dục tham đối với sắc, đối với thọ... đối với tưởng... đối với các hành... Bậc Đạo Sư thường tuyên thuyết về sự điều phục dục tham đối với thức.’

‘Này các hiền giả, dù đã trả lời như vậy, vẫn có thể có những người hỏi thêm câu hỏi – những bậc trí thức Sát-đế-lỵ... cho đến... trí thức sa-môn. Này các hiền giả, những người có trí là những người hay thẩm xét: ‘Thấy sự nguy hại nào mà Bậc Đạo Sư của các Tôn giả thường tuyên thuyết về sự điều phục dục tham đối với sắc, đối với thọ... đối với tưởng... đối với các hành... đối với thức?’ Khi được hỏi như vậy, này các hiền giả, quý vị hãy trả lời như sau: ‘Này các hiền giả, đối với người chưa ly tham, chưa ly dục, chưa ly ái, chưa ly khát, chưa ly nhiệt não, chưa ly ái dục đối với sắc, do sự biến hoại và đổi khác của sắc ấy mà sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Đối với thọ... đối với tưởng... đối với các hành, đối với người chưa ly tham... cho đến... chưa ly ái dục, do sự biến hoại và đổi khác của các hành ấy mà sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Đối với thức, đối với người chưa ly tham, chưa ly dục, chưa ly ái, chưa ly khát, chưa ly nhiệt não, chưa ly ái dục, do sự biến hoại và đổi khác của thức ấy mà sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Này các hiền giả, thấy sự nguy hại này mà Bậc Đạo Sư của chúng tôi thường tuyên thuyết về sự điều phục dục tham đối với sắc, đối với thọ... đối với tưởng... đối với các hành... đối với thức.’

Này chư hiền, dầu đã được trả lời như vậy, vẫn có những người hỏi thêm câu hỏi nữa – những người trí thức Sát-đế-lỵ, những người trí thức Bà-la-môn, những người trí thức gia chủ, những người trí thức Sa-môn. Này chư hiền, những người có trí, những người thích tìm hiểu, họ sẽ hỏi: ‘Bậc Đạo Sư của chư tôn giả thấy được lợi ích gì mà lại thuyết giảng về việc điều phục tham dục ở sắc, ở thọ... ở tưởng... ở các hành... ở thức?’ Này chư hiền, khi được hỏi như vậy, các vị hãy trả lời như sau: ‘Này chư hiền, đối với người đã ly tham, đã ly dục, đã ly ái, đã hết khao khát, đã hết phiền muộn, đã hết ái dục ở sắc, do sự biến đổi và đổi khác của sắc ấy, sầu, bi, khổ, ưu, não không sanh khởi. Đối với người đã ly tham... ở thọ... ở tưởng... ở các hành, do sự biến đổi và đổi khác của các hành ấy, sầu, bi, khổ, ưu, não không sanh khởi. Đối với người đã ly tham... ở thức, do sự biến đổi và đổi khác của thức ấy, sầu, bi, khổ, ưu, não không sanh khởi. Này chư hiền, chính vì thấy được lợi ích này mà bậc Đạo Sư của chúng tôi thuyết giảng về việc điều phục tham dục ở sắc, ở thọ... ở tưởng... ở các hành... ở thức.’

Này chư hiền, nếu người sống thành tựu các pháp bất thiện, trong hiện tại được sống an lạc, không phiền não, không ưu não, không nhiệt não, và sau khi thân hoại mạng chung, có thể mong đợi sanh vào thiện thú, thì Thế Tôn đã không tán thán việc từ bỏ các pháp bất thiện. Nhưng này chư hiền, vì rằng người sống thành tựu các pháp bất thiện, trong hiện tại phải sống đau khổ, có phiền não, có ưu não, có nhiệt não, và sau khi thân hoại mạng chung, phải mong đợi sanh vào ác thú, nên Thế Tôn tán thán việc từ bỏ các pháp bất thiện.

Này chư hiền, nếu người sống thành tựu các pháp thiện, trong hiện tại phải sống đau khổ, có phiền não, có ưu não, có nhiệt não, và sau khi thân hoại mạng chung, phải mong đợi sanh vào ác thú, thì Thế Tôn đã không tán thán việc thành tựu các pháp thiện. Nhưng này chư hiền, vì rằng người sống thành tựu các pháp thiện, trong hiện tại được sống an lạc, không phiền não, không ưu não, không nhiệt não, và sau khi thân hoại mạng chung, có thể mong đợi sanh vào thiện thú, nên Thế Tôn tán thán việc thành tựu các pháp thiện.

Tôn giả Sāriputta đã nói như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Tôn giả Sāriputta. (Kinh thứ hai)