3. Kinh Hāliddikāni

3. Tôi nghe như vầy. Một thời, Tôn giả Mahākaccāna trú ở xứ Avantī, tại Kuraraghara, trên một ngọn núi có vách đá cheo leo. Bấy giờ, gia chủ Hāliddikāni đi đến chỗ Tôn giả Mahākaccāna; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Mahākaccāna rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, gia chủ Hāliddikāni bạch Tôn giả Mahākaccāna: – Thưa Tôn giả, điều này đã được Thế Tôn nói đến trong Phẩm Tám, trong câu hỏi của Māgaṇḍiya:

Từ bỏ trú xứ, không nương tựa trú xứ, bậc Thánh không giao du trong làng; trống không các dục, không mong cầu tương lai, vị ấy không tranh luận với người đời.

“Thưa ngài, ý nghĩa của lời nói vắn tắt này của đức Thế Tôn nên được hiểu một cách chi tiết như thế nào?”

Này gia chủ, đối với thọ giới... Này gia chủ, đối với tưởng giới... Này gia chủ, đối với hành giới... Này gia chủ, đối với thức giới, do sự đoạn tận, ly tham, đoạn diệt, từ bỏ, xả ly những dục, những tham, những hỷ, những ái, những chấp thủ, những quyết định, những thiên kiến, những tùy miên của tâm, tâm được gọi là khéo giải thoát.

Này gia chủ, đối với sắc giới, do sự đoạn tận, ly tham, đoạn diệt, từ bỏ, xả ly những dục, những tham, những hỷ, những ái, những chấp thủ, những quyết định, những thiên kiến, những tùy miên của tâm, tâm được gọi là khéo giải thoát.

“Này gia chủ, thế nào là người có nơi nương tựa? Này gia chủ, người bị các trói buộc của sự lan tỏa phiền não trong nơi ở là tướng của sắc được gọi là ‘người có nơi nương tựa’. Tướng của âm thanh... ... tướng của hương... tướng của vị... tướng của xúc... người bị các trói buộc của sự lan tỏa phiền não trong nơi ở là tướng của pháp được gọi là ‘người có nơi nương tựa’. Này gia chủ, như vậy là người có nơi nương tựa.”

“Này gia chủ, thế nào là người không có nơi nương tựa? Này gia chủ, đối với Như Lai, các trói buộc của sự lan tỏa phiền não trong nơi ở là tướng của sắc đã được đoạn tận, đã được cắt đứt tận gốc rễ, đã được làm cho như thân cây thốt nốt, đã được làm cho không hiện hữu, có bản chất không sanh khởi trong tương lai. Do đó, Như Lai được gọi là ‘người không có nơi nương tựa’. Tướng của âm thanh... tướng của hương... tướng của vị... tướng của xúc... đối với Như Lai, các trói buộc của sự lan tỏa phiền não trong nơi ở là tướng của pháp đã được đoạn tận, đã được cắt đứt tận gốc rễ, đã được làm cho như thân cây thốt nốt, đã được làm cho không hiện hữu, có bản chất không sanh khởi trong tương lai. Do đó, Như Lai được gọi là ‘người không có nơi nương tựa’. Này gia chủ, như vậy là người không có nơi nương tựa.”

Và này gia chủ, thế nào là người không nương tựa trú xứ? Này gia chủ, đối với sắc giới, những dục, những tham, những hỷ, những ái, những sự dính mắc và chấp thủ, những quyết định, cố chấp, tùy miên của tâm, tất cả những thứ ấy đã được Như Lai đoạn tận, cắt đứt tận gốc, làm cho như thân cây ta-la, làm cho không thể hiện hữu, không thể sanh khởi trong tương lai. Vì vậy, Như Lai được gọi là ‘không nương tựa trú xứ’. Này gia chủ, đối với thọ giới... Này gia chủ, đối với tưởng giới... Này gia chủ, đối với hành giới... Này gia chủ, đối với thức giới, những dục, những tham, những hỷ, những ái, những sự dính mắc và chấp thủ, những quyết định, cố chấp, tùy miên của tâm, tất cả những thứ ấy đã được Như Lai đoạn tận, cắt đứt tận gốc, làm cho như thân cây ta-la, làm cho không thể hiện hữu, không thể sanh khởi trong tương lai. Vì vậy, Như Lai được gọi là ‘không nương tựa trú xứ’. Này gia chủ, như vậy là người không nương tựa trú xứ.

“Này gia chủ, thế nào là người có sự thân quen trong làng? Này gia chủ, ở đây, có người sống giao du với hàng tại gia, cùng vui, cùng buồn; khi họ sung sướng thì mình sung sướng, khi họ đau khổ thì mình đau khổ; khi có các công việc cần làm khởi sanh, tự mình dấn thân vào trong ấy. Này gia chủ, như vậy là người có sự thân quen trong làng.”

“Này gia chủ, thế nào là người không có sự thân quen trong làng? Này gia chủ, ở đây, vị tỳ khưu sống không giao du với hàng tại gia, không cùng vui, không cùng buồn, khi họ sung sướng thì không sung sướng, khi họ đau khổ thì không đau khổ, khi có các công việc cần làm khởi sanh, vị ấy không tự mình dấn thân vào trong ấy. Này gia chủ, như vậy là người không có sự thân quen trong làng.”

“Này gia chủ, thế nào là người không trống rỗng khỏi các dục? Này gia chủ, ở đây, có người đối với các dục vẫn chưa ly tham, chưa ly dục, chưa ly ái, chưa hết khao khát, chưa hết nhiệt não, chưa hết ái dục. Này gia chủ, như vậy là người không trống rỗng khỏi các dục.”

“Này gia chủ, thế nào là người trống rỗng khỏi các dục? Này gia chủ, ở đây, có người đối với các dục đã ly tham, đã ly dục, đã ly ái, đã hết khao khát, đã hết nhiệt não, đã hết ái dục. Này gia chủ, như vậy là người trống rỗng khỏi các dục.”

“Này gia chủ, thế nào là người có đặt để ở phía trước? Này gia chủ, ở đây, có người có ý nghĩ như vầy: ‘Mong rằng trong tương lai ta sẽ có sắc như thế này, mong rằng trong tương lai ta sẽ có thọ như thế này, mong rằng trong tương lai ta sẽ có tưởng như thế này, mong rằng trong tương lai ta sẽ có hành như thế này, mong rằng trong tương lai ta sẽ có thức như thế này.’ Này gia chủ, như vậy là người có đặt để ở phía trước.”

“Này gia chủ, thế nào là người không có đặt để ở phía trước? Này gia chủ, ở đây, có người không có ý nghĩ như vầy: ‘Mong rằng trong tương lai ta sẽ có sắc như thế này, mong rằng trong tương lai ta sẽ có thọ như thế này, mong rằng trong tương lai ta sẽ có tưởng như thế này, mong rằng trong tương lai ta sẽ có hành như thế này, mong rằng trong tương lai ta sẽ có thức như thế này.’ Này gia chủ, như vậy là người không có đặt để ở phía trước.”

“Này gia chủ, thế nào là người có thói quen nói lời tranh luận với người khác? Này gia chủ, ở đây, có người có thói quen nói lời như thế này: ‘Ông không biết Pháp và Luật này; tôi biết Pháp và Luật này. Làm sao ông có thể biết Pháp và Luật này? Ông đã thực hành sai; tôi đã thực hành đúng. Điều đáng nói trước thì ông lại nói sau; điều đáng nói sau thì ông lại nói trước. Lời của tôi thì hợp lý, lời của ông thì không hợp lý. Điều ông đã nghiên cứu từ lâu đã bị đảo ngược. Lời buộc tội đã được đưa ra chống lại ông; hãy đi tìm cách thoát khỏi lời buộc tội. Ông đã bị đánh bại; hãy gỡ ra nếu ông có thể.’ Này gia chủ, như vậy là người có thói quen nói lời tranh luận với người khác.”

“Này gia chủ, thế nào là người không có thói quen nói lời tranh luận với người khác? Này gia chủ, ở đây, vị tỳ khưu không có thói quen nói lời như thế này: ‘Ông không biết Pháp và Luật này... ... hãy gỡ ra nếu ông có thể.’ Này gia chủ, như vậy là người không có thói quen nói lời tranh luận với người khác.”

“Này gia chủ, như vậy, điều đã được đức Thế Tôn nói đến trong Phẩm Tám Vần, trong câu hỏi của Māgaṇḍiya là –”

“‘Từ bỏ nơi ở, không có nơi nương tựa, bậc ẩn sĩ không tạo sự thân quen trong làng; trống rỗng khỏi các dục, không có đặt để ở phía trước, vị ấy sẽ không nói lời tranh luận với người khác.’”

“Này gia chủ, ý nghĩa của lời nói vắn tắt này của đức Thế Tôn nên được hiểu một cách chi tiết như vậy.” Hết kinh thứ ba.