1. Kinh Nakulapitā

1. Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn trú ở xứ Bhagga, tại Susumāragira, trong rừng Bhesakaḷā, vườn Lộc Uyển. Bấy giờ, gia chủ Nakulapitā đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, gia chủ Nakulapitā bạch với Thế Tôn rằng:

1. “Bạch Thế Tôn, con đã già, tuổi cao, bậc trưởng thượng, đã đi đến cuối cuộc đời, đã đến tuổi xế chiều, thân thể bệnh hoạn, thường xuyên đau ốm. Bạch Thế Tôn, con không được thường xuyên thấy Thế Tôn và các vị Tỳ khưu đáng mến. Kính mong Thế Tôn hãy giáo giới cho con, kính mong Thế Tôn hãy chỉ dạy cho con, điều ấy sẽ đem lại cho con hạnh phúc, an lạc lâu dài.”

1. “Đúng vậy, này gia chủ! Đúng vậy, này gia chủ! Này gia chủ, thân này là bệnh hoạn, mong manh như quả trứng, bị bao bọc. Này gia chủ, ai mang cái thân này mà lại cho rằng nó khỏe mạnh dù chỉ trong chốc lát, thì có gì khác hơn là sự ngu si? Do đó, này gia chủ, ông nên học tập như sau: ‘Dù thân ta có bệnh, tâm ta sẽ không bệnh’. Này gia chủ, ông nên học tập như vậy.”

Bấy giờ, gia chủ Nakulapitā hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh bên phải, rồi đi đến chỗ Tôn giả Sāriputta; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Sāriputta rồi ngồi xuống một bên. Tôn giả Sāriputta nói với gia chủ Nakulapitā đang ngồi một bên rằng: “Này gia chủ, các căn của ông thật trong sáng; sắc mặt của ông thật thanh tịnh, trong sạch. Hôm nay, có phải ông đã được nghe pháp thoại trực tiếp từ Thế Tôn không?”

“Bạch Tôn giả, làm sao lại không được chứ! Bạch Tôn giả, vừa rồi con đã được Thế Tôn rưới nước cam lồ pháp thoại.” “Này gia chủ, Thế Tôn đã rưới nước cam lồ pháp thoại cho ông như thế nào?” “Bạch Tôn giả, ở đây, con đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Bạch Tôn giả, ngồi xuống một bên, con đã bạch với Thế Tôn rằng: ‘Bạch Thế Tôn, con đã già, tuổi cao, bậc trưởng thượng, đã đi đến cuối cuộc đời, đã đến tuổi xế chiều, thân thể bệnh hoạn, thường xuyên đau ốm. Bạch Thế Tôn, con không được thường xuyên thấy Thế Tôn và các vị Tỳ khưu đáng mến. Kính mong Thế Tôn hãy giáo giới cho con, kính mong Thế Tôn hãy chỉ dạy cho con, điều ấy sẽ đem lại cho con hạnh phúc, an lạc lâu dài.’”

“Bạch Tôn giả, khi con nói vậy, Thế Tôn đã dạy con rằng: ‘Đúng vậy, này gia chủ! Đúng vậy, này gia chủ! Này gia chủ, thân này là bệnh hoạn, mong manh như quả trứng, bị bao bọc. Này gia chủ, ai mang cái thân này mà lại cho rằng nó khỏe mạnh dù chỉ trong chốc lát, thì có gì khác hơn là sự ngu si? Do đó, này gia chủ, ông nên học tập như sau: ‘Dù thân ta có bệnh, tâm ta sẽ không bệnh’. Này gia chủ, ông nên học tập như vậy.’ Bạch Tôn giả, như vậy đó, con đã được Thế Tôn rưới nước cam lồ pháp thoại.”

“Này gia chủ, vậy ông đã không nghĩ đến việc hỏi thêm Thế Tôn rằng: ‘Bạch Thế Tôn, thế nào là thân bệnh mà tâm cũng bệnh, và thế nào là thân bệnh mà tâm không bệnh?’” “Bạch Tôn giả, chúng con từ xa cũng sẽ đến chỗ Tôn giả Sāriputta để tìm hiểu ý nghĩa của lời dạy này. Lành thay, kính mong chính Tôn giả Sāriputta hãy làm sáng tỏ ý nghĩa của lời dạy này.”

“Vậy thì, này gia chủ, hãy lắng nghe và khéo tác ý, tôi sẽ nói.” Gia chủ Nakulapitā vâng đáp Tôn giả Sāriputta: “Vâng, thưa Tôn giả.” Tôn giả Sāriputta nói như sau:

“Này gia chủ, thế nào là thân bệnh mà tâm cũng bệnh? Ở đây, này gia chủ, kẻ phàm phu ít nghe, không thấy các bậc Thánh, không thuần thục Thánh pháp, không tu tập Thánh pháp; không thấy các bậc chân nhân, không thuần thục pháp của bậc chân nhân, không tu tập pháp của bậc chân nhân, quán sắc là tự ngã, hoặc tự ngã có sắc, hoặc sắc ở trong tự ngã, hoặc tự ngã ở trong sắc. Người ấy bị ám ảnh bởi ý nghĩ: ‘Ta là sắc, sắc là của ta’. Khi người ấy bị ám ảnh như vậy, sắc ấy biến hoại, đổi khác. Do sắc biến hoại, đổi khác, sầu, bi, khổ, ưu, não khởi lên nơi người ấy.

“Người ấy quán thọ là tự ngã, hoặc tự ngã có thọ, hoặc thọ ở trong tự ngã, hoặc tự ngã ở trong thọ. Người ấy bị ám ảnh bởi ý nghĩ: ‘Ta là thọ, thọ là của ta’. Khi người ấy bị ám ảnh như vậy, thọ ấy biến hoại, đổi khác. Do thọ biến hoại, đổi khác, sầu, bi, khổ, ưu, não khởi lên nơi người ấy.

Vị ấy thường quán tưởng là tự ngã, hoặc tự ngã có tưởng, hoặc tưởng ở trong tự ngã, hoặc tự ngã ở trong tưởng. Vị ấy bị ám ảnh bởi: ‘Tưởng là ta, tưởng là của ta’. Do bị ám ảnh bởi: ‘Tưởng là ta, tưởng là của ta’ nên tưởng ấy của vị ấy biến đổi và trở thành khác đi. Do tưởng biến đổi và trở thành khác đi nên sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi nơi vị ấy.

Vị ấy thường quán các hành là tự ngã, hoặc tự ngã có các hành, hoặc các hành ở trong tự ngã, hoặc tự ngã ở trong các hành. Vị ấy bị ám ảnh bởi: ‘Các hành là ta, các hành là của ta’. Do bị ám ảnh bởi: ‘Các hành là ta, các hành là của ta’ nên các hành ấy của vị ấy biến đổi và trở thành khác đi. Do các hành biến đổi và trở thành khác đi nên sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi nơi vị ấy.

Vị ấy thường quán thức là tự ngã, hoặc tự ngã có thức, hoặc thức ở trong tự ngã, hoặc tự ngã ở trong thức. Vị ấy bị ám ảnh bởi: ‘Thức là ta, thức là của ta’. Do bị ám ảnh bởi: ‘Thức là ta, thức là của ta’ nên thức ấy của vị ấy biến đổi và trở thành khác đi. Do thức biến đổi và trở thành khác đi nên sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi nơi vị ấy. Này gia chủ, chính như vậy là người có thân bệnh và cũng có tâm bệnh.

Và này gia chủ, thế nào là người có thân bệnh nhưng không có tâm bệnh? Này gia chủ, ở đây, vị Thánh đệ tử có nghe nhiều, có thấy các bậc Thánh, thuần thục và khéo huấn luyện trong pháp của bậc Thánh, có thấy các bậc chân nhân, thuần thục và khéo huấn luyện trong pháp của bậc chân nhân, vị ấy không thường quán sắc là tự ngã, hoặc tự ngã có sắc, hoặc sắc ở trong tự ngã, hoặc tự ngã ở trong sắc. Vị ấy không bị ám ảnh bởi: ‘Sắc là ta, sắc là của ta’. Do không bị ám ảnh bởi: ‘Sắc là ta, sắc là của ta’ nên sắc ấy của vị ấy biến đổi và trở thành khác đi. Do sắc biến đổi và trở thành khác đi nên sầu, bi, khổ, ưu, não không sanh khởi nơi vị ấy.

Vị ấy không thường quán thọ là tự ngã, hoặc tự ngã có thọ, hoặc thọ ở trong tự ngã, hoặc tự ngã ở trong thọ. Vị ấy không bị ám ảnh bởi: ‘Thọ là ta, thọ là của ta’. Do không bị ám ảnh bởi: ‘Thọ là ta, thọ là của ta’ nên thọ ấy của vị ấy biến đổi và trở thành khác đi. Do thọ biến đổi và trở thành khác đi nên sầu, bi, khổ, ưu, não không sanh khởi nơi vị ấy.

Vị ấy không thường quán tưởng là tự ngã, hoặc tự ngã có tưởng, hoặc tưởng ở trong tự ngã, hoặc tự ngã ở trong tưởng. Vị ấy không bị ám ảnh bởi: ‘Tưởng là ta, tưởng là của ta’. Do không bị ám ảnh bởi: ‘Tưởng là ta, tưởng là của ta’ nên tưởng ấy của vị ấy biến đổi và trở thành khác đi. Do tưởng biến đổi và trở thành khác đi nên sầu, bi, khổ, ưu, não không sanh khởi nơi vị ấy.

Vị ấy không thường quán các hành là tự ngã, hoặc tự ngã có các hành, hoặc các hành ở trong tự ngã, hoặc tự ngã ở trong các hành. Vị ấy không bị ám ảnh bởi: ‘Các hành là ta, các hành là của ta’. Do không bị ám ảnh bởi: ‘Các hành là ta, các hành là của ta’ nên các hành ấy của vị ấy biến đổi và trở thành khác đi. Do các hành biến đổi và trở thành khác đi nên sầu, bi, khổ, ưu, não không sanh khởi nơi vị ấy.

Vị ấy không thường quán thức là tự ngã, hoặc tự ngã có thức, hoặc thức ở trong tự ngã, hoặc tự ngã ở trong thức. Vị ấy không bị ám ảnh bởi: ‘Thức là ta, thức là của ta’. Do không bị ám ảnh bởi: ‘Thức là ta, thức là của ta’ nên thức ấy của vị ấy biến đổi và trở thành khác đi. Do thức biến đổi và trở thành khác đi nên sầu, bi, khổ, ưu, não không sanh khởi nơi vị ấy. Này gia chủ, chính như vậy là người có thân bệnh nhưng không có tâm bệnh.”

Tôn giả Sāriputta đã nói như vậy. Gia chủ Nakulapitā đã hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Tôn giả Sāriputta. (Kinh) thứ nhất.