8. Kinh Kosambi

68. Một thời, Tôn giả Musila, Tôn giả Paviṭṭha, Tôn giả Nārada, và Tôn giả Ānanda trú tại Kosambi, ở tu viện Ghosita. Lúc bấy giờ, Tôn giả Paviṭṭha nói với Tôn giả Musila điều này: “Thưa hiền giả Musila, ngoài tín, ngoài ý thích, ngoài truyền thống, ngoài sự suy xét về các lý do, ngoài sự chấp nhận một quan điểm sau khi cân nhắc, có phải Tôn giả Musila có trí tuệ của riêng mình rằng: ‘Do duyên sanh, có già-chết’ không?” “Thưa hiền giả Paviṭṭha, ngoài tín, ngoài ý thích, ngoài truyền thống, ngoài sự suy xét về các lý do, ngoài sự chấp nhận một quan điểm sau khi cân nhắc, tôi biết điều này, tôi thấy điều này: ‘Do duyên sanh, có già-chết’.”

“Thưa hiền giả Musila, ngoài tín, ngoài ý thích, ngoài truyền thống, ngoài sự suy xét về các lý do, ngoài sự chấp nhận một quan điểm sau khi cân nhắc, có phải Tôn giả Musila có trí tuệ của riêng mình rằng: ‘Do duyên hữu, có sanh… (v.v.)… do duyên thủ, có hữu… do duyên ái, có thủ… do duyên thọ, có ái… do duyên xúc, có thọ… do duyên sáu xứ, có xúc… do duyên danh-sắc, có sáu xứ… do duyên thức, có danh-sắc… do duyên các hành, có thức… do duyên vô minh, có các hành’ không?” “Thưa hiền giả Paviṭṭha, ngoài tín, ngoài ý thích, ngoài truyền thống, ngoài sự suy xét về các lý do, ngoài sự chấp nhận một quan điểm sau khi cân nhắc, tôi biết điều này, tôi thấy điều này: ‘Do duyên vô minh, có các hành’.”

“Thưa hiền giả Musila, ngoài tín, ngoài ý thích, ngoài truyền thống, ngoài sự suy xét về các lý do, ngoài sự chấp nhận một quan điểm sau khi cân nhắc, có phải Tôn giả Musila có trí tuệ của riêng mình rằng: ‘Do sanh diệt, già-chết diệt’ không?” “Thưa hiền giả Paviṭṭha, ngoài tín, ngoài ý thích, ngoài truyền thống, ngoài sự suy xét về các lý do, ngoài sự chấp nhận một quan điểm sau khi cân nhắc, tôi biết điều này, tôi thấy điều này: ‘Do sanh diệt, già-chết diệt’.”

“Này hiền giả Musila, ngoài niềm tin, ngoài sở thích, ngoài sự truyền tụng, ngoài sự suy xét theo các khía cạnh, ngoài sự chấp nhận sau khi cân nhắc các quan điểm, Tôn giả Musila có trí tuệ của riêng mình biết rằng: ‘Do hữu diệt nên sanh diệt’... cho đến... ‘do thủ diệt nên hữu diệt’... ‘do ái diệt nên thủ diệt’... ‘do thọ diệt nên ái diệt’... ‘do xúc diệt nên thọ diệt’... ‘do sáu xứ diệt nên xúc diệt’... ‘do danh sắc diệt nên sáu xứ diệt’... ‘do thức diệt nên danh sắc diệt’... ‘do các hành diệt nên thức diệt’... ‘do vô minh diệt nên các hành diệt’ không?” “Này hiền giả Paviṭṭha, ngoài niềm tin, ngoài sở thích, ngoài sự truyền tụng, ngoài sự suy xét theo các khía cạnh, ngoài sự chấp nhận sau khi cân nhắc các quan điểm, tôi biết điều này, tôi thấy điều này: ‘Do vô minh diệt nên các hành diệt’.”

“Này hiền giả Musila, ngoài niềm tin, ngoài sở thích, ngoài sự truyền tụng, ngoài sự suy xét theo các khía cạnh, ngoài sự chấp nhận sau khi cân nhắc các quan điểm, Tôn giả Musila có trí tuệ của riêng mình biết rằng: ‘Sự diệt của hữu là Niết-bàn’ không?” “Này hiền giả Paviṭṭha, ngoài niềm tin, ngoài sở thích, ngoài sự truyền tụng, ngoài sự suy xét theo các khía cạnh, ngoài sự chấp nhận sau khi cân nhắc các quan điểm, tôi biết điều này, tôi thấy điều này: ‘Sự diệt của hữu là Niết-bàn’.”

“Vậy thì Tôn giả Musila là bậc A-la-hán, đã tận trừ các lậu hoặc phải không?” Khi được nói như vậy, Tôn giả Musila đã giữ im lặng. Bấy giờ, Tôn giả Nārada nói với Tôn giả Paviṭṭha: “Lành thay, này hiền giả Paviṭṭha, tôi xin nhận câu hỏi này. Hãy hỏi tôi câu hỏi này. Tôi sẽ trả lời câu hỏi này cho hiền giả.” “Mong Tôn giả Nārada nhận câu hỏi này. Tôi sẽ hỏi Tôn giả Nārada câu hỏi này. Và mong Tôn giả Nārada trả lời câu hỏi này cho tôi.”

“Này hiền giả Nārada, ngoài niềm tin, ngoài sở thích, ngoài sự truyền tụng, ngoài sự suy xét theo các khía cạnh, ngoài sự chấp nhận sau khi cân nhắc các quan điểm, Tôn giả Nārada có trí tuệ của riêng mình biết rằng: ‘Do sanh làm duyên nên có già-chết’ không?” “Này hiền giả Paviṭṭha, ngoài niềm tin, ngoài sở thích, ngoài sự truyền tụng, ngoài sự suy xét theo các khía cạnh, ngoài sự chấp nhận sau khi cân nhắc các quan điểm, tôi biết điều này, tôi thấy điều này: ‘Do sanh làm duyên nên có già-chết’.”

“Này hiền giả Nārada, ngoài niềm tin, ngoài sở thích, ngoài sự truyền tụng, ngoài sự suy xét theo các khía cạnh, ngoài sự chấp nhận sau khi cân nhắc các quan điểm, Tôn giả Nārada có trí tuệ của riêng mình biết rằng: ‘Do hữu làm duyên nên có sanh’... cho đến... ‘do vô minh làm duyên nên có các hành’ không?” “Này hiền giả Paviṭṭha, ngoài niềm tin, ngoài sở thích, ngoài sự truyền tụng, ngoài sự suy xét theo các khía cạnh, ngoài sự chấp nhận sau khi cân nhắc các quan điểm, tôi biết điều này, tôi thấy điều này: ‘Do vô minh làm duyên nên có các hành’.”

“Này hiền giả Nārada, ngoài niềm tin, ngoài sở thích, ngoài sự truyền tụng, ngoài sự suy xét theo các khía cạnh, ngoài sự chấp nhận sau khi cân nhắc các quan điểm, Tôn giả Nārada có trí tuệ của riêng mình biết rằng: ‘Do sanh diệt nên già-chết diệt’ không?” “Này hiền giả Paviṭṭha, ngoài niềm tin, ngoài sở thích, ngoài sự truyền tụng, ngoài sự suy xét theo các khía cạnh, ngoài sự chấp nhận sau khi cân nhắc các quan điểm, tôi biết điều này, tôi thấy điều này: ‘Do sanh diệt nên già-chết diệt’.”

“Này hiền giả Nārada, ngoài niềm tin, ngoài sở thích, ngoài sự truyền tụng, ngoài sự suy xét theo các khía cạnh, ngoài sự chấp nhận sau khi cân nhắc các quan điểm, Tôn giả Nārada có trí tuệ của riêng mình biết rằng: ‘Do hữu diệt nên sanh diệt’... cho đến... ‘do vô minh diệt nên các hành diệt’ không?” “Này hiền giả Paviṭṭha, ngoài niềm tin, ngoài sở thích, ngoài sự truyền tụng, ngoài sự suy xét theo các khía cạnh, ngoài sự chấp nhận sau khi cân nhắc các quan điểm, tôi biết điều này, tôi thấy điều này: ‘Do vô minh diệt nên các hành diệt’.”

“Này hiền giả Nārada, ngoài niềm tin, ngoài sở thích, ngoài sự truyền tụng, ngoài sự suy xét theo các khía cạnh, ngoài sự chấp nhận sau khi cân nhắc các quan điểm, Tôn giả Nārada có trí tuệ của riêng mình biết rằng: ‘Sự diệt của hữu là Niết-bàn’ không?” “Này hiền giả Paviṭṭha, ngoài niềm tin, ngoài sở thích, ngoài sự truyền tụng, ngoài sự suy xét theo các khía cạnh, ngoài sự chấp nhận sau khi cân nhắc các quan điểm, tôi biết điều này, tôi thấy điều này: ‘Sự diệt của hữu là Niết-bàn’.”

“Vậy thì, tôn giả Nārada là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc phải không?” “Này hiền hữu, tôi đã dùng chánh trí tuệ thấy rõ như thật rằng: ‘Sự diệt tận của kiếp hữu là Niết-bàn’, nhưng tôi không phải là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc. Này hiền hữu, ví như trên con đường hoang vắng có một cái giếng. Ở đó không có dây cũng không có gàu múc nước. Rồi một người đi đến, bị nóng bức thiêu đốt, bị nóng bức hành hạ, mệt mỏi, khát nước, thèm nước. Người ấy nhìn vào giếng đó. Người ấy có cái biết rằng: ‘Đây là nước’, nhưng không thể dùng thân để tiếp xúc với nước. Cũng vậy, này hiền hữu, tôi đã dùng chánh trí tuệ thấy rõ như thật rằng: ‘Sự diệt tận của kiếp hữu là Niết-bàn’, nhưng tôi không phải là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc.”

Khi được nói như vậy, tôn giả Ānanda nói với tôn giả Paviṭṭha rằng: “Này hiền hữu Paviṭṭha, ngài nói gì về tôn giả Nārada, người đã nói như vậy?” “Này hiền hữu Ānanda, đối với tôn giả Nārada, người đã nói như vậy, tôi không nói điều gì khác ngoài điều thiện lành, ngoài điều tốt đẹp.” Kinh thứ tám.