3. Chương Bất Định

1. Điều học Bất Định thứ nhất

Thưa chư hiền, lại nữa, có hai pháp bất định này

443. Vào lúc bấy giờ, đức Phật Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika ở Jetavana. Khi ấy, trưởng lão Udāyī là người hay lui tới các gia đình ở Sāvatthī, ngài thường đến thăm nhiều gia đình. Vào lúc bấy giờ, con gái của một gia đình hộ độ cho trưởng lão Udāyī đã được gả cho con trai của một gia đình khác. Khi ấy, vào buổi sáng, trưởng lão Udāyī đắp y, mang bát và y, đi đến gia đình kia; đến nơi, ngài hỏi những người trong nhà: ‘Cô gái tên như vậy ở đâu?’ Họ thưa rằng: ‘Thưa ngài, cô ấy đã được gả cho con trai của gia đình nọ.’ Gia đình đó cũng là gia đình hộ độ cho trưởng lão Udāyī. Khi ấy, trưởng lão Udāyī đi đến gia đình đó; đến nơi, ngài hỏi những người trong nhà: ‘Cô gái tên như vậy ở đâu?’ Họ thưa rằng: ‘Thưa ngài, cô ấy đang ngồi trong phòng riêng.’ Khi ấy, trưởng lão Udāyī đi đến chỗ cô gái ấy; đến nơi, ngài đã ngồi cùng với cô gái ấy, một nam một nữ, ở nơi kín đáo, có che khuất, tại chỗ ngồi thích hợp cho việc hành dâm, nói chuyện hợp thời và thuyết pháp hợp thời.

Vào lúc bấy giờ, bà Visākhā Migāramātā có nhiều con, nhiều cháu, con cháu khỏe mạnh, và được xem là người mang lại đại điềm lành. Trong các lễ tế, lễ hội, và các dịp lễ vui, người ta thường mời bà Visākhā Migāramātā dùng bữa trước tiên. Khi ấy, bà Visākhā Migāramātā được mời và đã đi đến gia đình đó. Bà Visākhā Migāramātā đã thấy trưởng lão Udāyī đang ngồi cùng với cô gái ấy, một nam một nữ, ở nơi kín đáo, khuất tầm mắt, trên chỗ ngồi thuận tiện cho việc hành dâm. Thấy vậy, bà nói với trưởng lão Udāyī điều này: ‘Thưa ngài, việc ngài ngồi cùng với một người nữ, một nam một nữ, ở nơi kín đáo, khuất tầm mắt, trên chỗ ngồi thuận tiện cho việc hành dâm, điều này không thích hợp, không tương xứng. Thưa ngài, dẫu cho ngài không có ý đồ gì về việc ấy, nhưng những người chưa có đức tin thì khó làm cho họ tin tưởng được.’ Dù được bà Visākhā Migāramātā nói như vậy, trưởng lão Udāyī vẫn không nghe theo. Khi ấy, bà Visākhā Migāramātā đi ra và trình báo sự việc ấy cho các tỳ-khưu. Những vị tỳ-khưu ít ham muốn... họ phàn nàn, chê bai, phao tin rằng: ‘Tại sao trưởng lão Udāyī lại có thể ngồi cùng với một người nữ, một nam một nữ, ở nơi kín đáo, khuất tầm mắt, trên chỗ ngồi thuận tiện cho việc hành dâm chứ!’ Khi ấy, các vị tỳ-khưu ấy sau khi khiển trách trưởng lão Udāyī bằng nhiều cách, đã trình báo sự việc ấy lên đức Thế Tôn... ‘Này Udāyī, có thật là ngươi đã ngồi cùng với một người nữ, một nam một nữ, ở nơi kín đáo, khuất tầm mắt, trên chỗ ngồi thuận tiện cho việc hành dâm không?’ ‘Bạch đức Thế Tôn, là sự thật.’ Đức Phật Thế Tôn đã khiển trách... ‘Này kẻ rỗng tuếch kia, tại sao ngươi lại có thể ngồi cùng với một người nữ, một nam một nữ, ở nơi kín đáo, khuất tầm mắt, trên chỗ ngồi thuận tiện cho việc hành dâm chứ! Này kẻ rỗng tuếch, việc này không làm cho những người chưa có đức tin phát sinh đức tin... Này các tỳ-khưu, các ngươi nên đọc tụng điều học này như sau:’

444. ‘Vị tỳ khưu nào ngồi cùng với một người nữ, một nam một nữ, ở nơi kín đáo, có che khuất, tại chỗ ngồi thích hợp cho việc hành dâm, nếu một nữ cận sự có lời nói đáng tin cậy trông thấy và nói về một trong ba pháp: hoặc là tội Bất Cộng Trụ, hoặc là tội Tăng Tàng, hoặc là tội Ưng Đối Trị; vị tỳ khưu khi thừa nhận việc ngồi đó, phải được xử theo một trong ba pháp: hoặc là tội Bất Cộng Trụ, hoặc là tội Tăng Tàng, hoặc là tội Ưng Đối Trị. Hoặc nữ cận sự có lời nói đáng tin cậy ấy nói tội nào, thì vị tỳ khưu ấy phải được xử theo tội đó. Pháp này là pháp bất định.’

445. ‘Vị nào’ có nghĩa là bất cứ ai, bất cứ loại nào… (như trên)… ‘Tỳ khưu’ có nghĩa là… (như trên)… trong ý nghĩa này, ‘tỳ khưu’ được hiểu là vị đã thọ cụ túc giới.

Gọi là người nữ (mātugāma) là người nữ thuộc loài người, không phải là dạ-xoa nữ, không phải là ngạ quỷ nữ, không phải là loài bàng sanh cái. Tối thiểu là bé gái thậm chí mới sanh trong ngày hôm ấy, huống gì là người nữ lớn tuổi.

(Cụm từ) ‘một người với một người’ (eko ekāya) có nghĩa là có một vị tỳ-khưu và một người nữ.

Gọi là nơi kín đáo là nơi kín đáo đối với mắt, nơi kín đáo đối với tai. Gọi là nơi kín đáo đối với mắt là nơi không thể thấy được khi người kia nháy mắt, hoặc nhướng mày, hoặc gật đầu. Gọi là nơi kín đáo đối với tai là nơi không thể nghe được lời nói thông thường.

Gọi là chỗ ngồi được che khuất là nơi được che khuất bởi vách tường, hoặc bởi cánh cửa, hoặc bởi tấm chiếu, hoặc bởi bức màn vải, hoặc bởi cây cối, hoặc bởi cột trụ, hoặc bởi bao lớn, hoặc bởi bất cứ vật gì.

(Cụm từ) ‘thích hợp để thực hiện’ (alaṃkammaniya) có nghĩa là có thể thực hành dâm pháp.

(Cụm từ) ‘thực hiện việc ngồi’ (nisajjaṃ kappeyya) có nghĩa là: khi người nữ đang ngồi, vị tỳ-khưu hoặc ngồi gần hoặc nằm gần; khi vị tỳ-khưu đang ngồi, người nữ hoặc ngồi gần hoặc nằm gần; hoặc cả hai cùng ngồi, hoặc cả hai cùng nằm.

Gọi là người có lời nói đáng tin cậy là người đã đạt được Thánh quả, đã thấu triệt (chân lý), đã hiểu rõ giáo pháp.

Gọi là nữ cận sự là người đã quy y Phật, đã quy y Pháp, đã quy y Tăng.

Vị ấy nên nói ra một trong ba tội: hoặc là tội Pārājika, hoặc là tội Saṅghādisesa, hoặc là tội Pācittiya. Vị tỳ-khưu trong khi thú nhận việc ngồi nên bị xử trị bằng một trong ba tội: hoặc là tội Pārājika, hoặc là tội Saṅghādisesa, hoặc là tội Pācittiya. Hoặc vị nữ cận sự có lời nói đáng tin cậy ấy nói tội nào thì vị tỳ-khưu ấy nên bị xử trị bằng tội ấy.

446. Nếu vị ấy nói như vầy: “Bạch ngài, con đã thấy ngài đang ngồi thực hành dâm pháp với người nữ,” và vị kia cũng thú nhận điều ấy thì nên bị xử trị theo tội đã phạm. Nếu vị ấy nói như vầy: “Bạch ngài, con đã thấy ngài đang ngồi thực hành dâm pháp với người nữ,” và nếu vị kia nói như vầy: “Sự thật là tôi có ngồi, nhưng tôi đã không thực hành dâm pháp,” thì nên bị xử trị về việc ngồi. Nếu vị ấy nói như vầy: “Bạch ngài, con đã thấy ngài đang ngồi thực hành dâm pháp với người nữ,” và nếu vị kia nói như vầy: “Tôi đã không ngồi, nhưng thật ra là đã nằm,” thì nên bị xử trị về việc nằm. Nếu vị ấy nói như vầy: “Bạch ngài, con đã thấy ngài đang ngồi thực hành dâm pháp với người nữ,” và nếu vị kia nói như vầy: “Tôi đã không ngồi, nhưng thật ra là đã đứng,” thì không nên bị xử trị.

447. Nếu vị ấy nói như vầy: “Bạch ngài, con đã thấy ngài đang nằm thực hành dâm pháp với người nữ,” và vị kia cũng thú nhận điều ấy thì nên bị xử trị theo tội đã phạm. Nếu vị ấy nói như vầy: “Bạch ngài, con đã thấy ngài đang nằm thực hành dâm pháp với người nữ,” và nếu vị kia nói như vầy: “Sự thật là tôi có nằm, nhưng tôi đã không thực hành dâm pháp,” thì nên bị xử trị về việc nằm. Nếu vị ấy nói như vầy: “Bạch ngài, con đã thấy ngài đang nằm thực hành dâm pháp với người nữ,” và nếu vị kia nói như vầy: “Tôi đã không nằm, nhưng thật ra là đã ngồi,” thì nên bị xử trị về việc ngồi. Nếu vị ấy nói như vầy: “Bạch ngài, con đã thấy ngài đang nằm thực hành dâm pháp với người nữ,” và nếu vị kia nói như vầy: “Tôi đã không nằm, nhưng thật ra là đã đứng,” thì không nên bị xử trị.

448. Nếu vị ấy nói như vầy: “Bạch ngài, con đã thấy ngài đang ngồi có sự tiếp xúc thân thể cùng với người nữ,” và vị kia cũng thú nhận điều ấy thì nên bị xử trị theo tội đã phạm. ... (v.v.) ... “Sự thật là tôi có ngồi, nhưng tôi đã không có sự tiếp xúc thân thể,” thì nên bị xử trị về việc ngồi. ... (v.v.) ... “Tôi đã không ngồi, nhưng thật ra là đã nằm,” thì nên bị xử trị về việc nằm. ... (v.v.) ... “Tôi đã không ngồi, nhưng thật ra là đã đứng,” thì không nên bị xử trị.

Nếu vị ấy nói như vầy: “Bạch ngài, con đã thấy ngài đang nằm có sự tiếp xúc thân thể cùng với người nữ,” và vị kia cũng thú nhận điều ấy thì nên bị xử trị theo tội đã phạm. ... (v.v.) ... “Sự thật là tôi có nằm, nhưng tôi đã không có sự tiếp xúc thân thể,” thì nên bị xử trị về việc nằm. ... (v.v.) ... “Tôi đã không nằm, nhưng thật ra là đã ngồi,” thì nên bị xử trị về việc ngồi. ... (v.v.) ... “Tôi đã không nằm, nhưng thật ra là đã đứng,” thì không nên bị xử trị.

449. Nếu vị ấy nói như vầy: “Bạch ngài, con đã thấy ngài đang ngồi cùng với người nữ, một nam một nữ, ở nơi kín đáo, tại chỗ ngồi được che khuất, thích hợp để thực hiện (dâm sự),” và vị kia cũng thú nhận điều ấy thì nên bị xử trị về việc ngồi. ... (v.v.) ... “Tôi đã không ngồi, nhưng thật ra là đã nằm,” thì nên bị xử trị về việc nằm. ... (v.v.) ... “Tôi đã không ngồi, nhưng thật ra là đã đứng,” thì không nên bị xử trị.

450. Nếu vị ấy nói như vầy: “Bạch ngài, con đã thấy ngài đang nằm cùng với người nữ, một nam một nữ, ở nơi kín đáo, tại chỗ ngồi được che khuất, thích hợp để thực hiện (dâm sự),” và vị kia cũng thú nhận điều ấy thì nên bị xử trị về việc nằm. ... (v.v.) ... “Tôi đã không nằm, nhưng thật ra là đã ngồi,” thì nên bị xử trị về việc ngồi. ... (v.v.) ... “Tôi đã không nằm, nhưng thật ra là đã đứng,” thì không nên bị xử trị.

(Pháp) Bất Định (Aniyata) có nghĩa là không được xác định: hoặc là tội Pārājika, hoặc là tội Saṅghādisesa, hoặc là tội Pācittiya.

451. Thừa nhận việc đi, thừa nhận việc ngồi, thừa nhận tội, nên được xử trị theo tội ấy. Thừa nhận việc đi, không thừa nhận việc ngồi, thừa nhận tội, nên được xử trị theo tội ấy. Thừa nhận việc đi, thừa nhận việc ngồi, không thừa nhận tội, nên được xử trị theo (tội) ngồi. Thừa nhận việc đi, không thừa nhận việc ngồi, không thừa nhận tội, không nên xử trị.

Không thừa nhận việc đi, thừa nhận việc ngồi, thừa nhận tội, bởi tội ấy.

Nên được xử trị. Không thừa nhận việc đi, không thừa nhận việc ngồi, thừa nhận tội, nên được xử trị theo tội ấy. Không thừa nhận việc đi, thừa nhận việc ngồi, không thừa nhận tội, nên được xử trị theo (tội) ngồi. Không thừa nhận việc đi, không thừa nhận việc ngồi, không thừa nhận tội, không nên xử trị.

Điều học Bất Định thứ nhất đã kết thúc.