6. Kinh Aṅgulimāla

347. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika ở Jetavana. Vào lúc bấy giờ, trong lãnh thổ của vua Pasenadi xứ Kosala, có một tên cướp tên là Aṅgulimāla, hung bạo, tay vấy máu, chuyên tâm đả thương và sát hại, không có lòng từ bi đối với chúng sanh. Do y, các ngôi làng đã bị biến thành không phải làng, các thị trấn đã bị biến thành không phải thị trấn, các vùng dân cư đã bị biến thành không phải vùng dân cư. Y giết người rồi lại giết người và đeo một vòng hoa kết bằng ngón tay. Rồi, vào buổi sáng, đức Thế Tôn đắp y, mang y bát, đi vào thành Sāvatthī để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, vào lúc sau buổi ăn, khi đã trở về từ nơi khất thực, ngài dọn dẹp chỗ ở, rồi mang y bát và đi vào con đường dài dẫn đến nơi tên cướp Aṅgulimāla đang ở. Những người chăn bò, chăn gia súc, nông dân, và khách bộ hành đã thấy đức Thế Tôn đang đi trên con đường dài dẫn đến nơi tên cướp Aṅgulimāla. Thấy vậy, họ bạch với đức Thế Tôn rằng: ‘Thưa Sa-môn, xin ngài đừng đi vào con đường này. Thưa Sa-môn, trên con đường này có tên cướp tên là Aṅgulimāla, hung bạo, tay vấy máu, chuyên tâm đả thương và sát hại, không có lòng từ bi đối với chúng sanh. Do y, các ngôi làng đã bị biến thành không phải làng, các thị trấn đã bị biến thành không phải thị trấn, các vùng dân cư đã bị biến thành không phải vùng dân cư. Y giết người rồi lại giết người và đeo một vòng hoa kết bằng ngón tay. Thưa Sa-môn, trên con đường này, dù cho mười người, hai mươi người, ba mươi người, bốn mươi người, hay năm mươi người đi chung với nhau, họ cũng đều rơi vào tay tên cướp Aṅgulimāla.’ Khi được nói như vậy, đức Thế Tôn vẫn im lặng và tiếp tục đi. Lần thứ hai, những người chăn bò... Lần thứ ba, những người chăn bò, chăn gia súc, nông dân, và khách bộ hành lại bạch với đức Thế Tôn rằng: ‘Thưa Sa-môn, xin ngài đừng đi vào con đường này. Thưa Sa-môn, trên con đường này có tên cướp tên là Aṅgulimāla, hung bạo, tay vấy máu, chuyên tâm đả thương và sát hại, không có lòng từ bi đối với chúng sanh. Do y, các ngôi làng đã bị biến thành không phải làng, các thị trấn đã bị biến thành không phải thị trấn, các vùng dân cư đã bị biến thành không phải vùng dân cư. Y giết người rồi lại giết người và đeo một vòng hoa kết bằng ngón tay. Thưa Sa-môn, trên con đường này, dù cho mười người, hai mươi người, ba mươi người, bốn mươi người, hay năm mươi người đi chung với nhau, họ cũng đều rơi vào tay tên cướp Aṅgulimāla.’

348. Rồi, đức Thế Tôn vẫn im lặng và tiếp tục đi. Tên cướp Aṅgulimāla thấy đức Thế Tôn từ xa đang đi đến. Thấy vậy, y khởi lên ý nghĩ này: ‘Thật kỳ diệu thay, hỡi ôi! Thật phi thường thay, hỡi ôi! Trên con đường này, dù cho mười người, hai mươi người, ba mươi người, bốn mươi người, hay năm mươi người đi chung với nhau, họ cũng đều rơi vào tay ta. Thế mà vị Sa-môn này, một mình không có người thứ hai, lại dám đến đây như thể muốn chế ngự ta. Vậy, ta nên đoạt mạng sống của vị Sa-môn này.’ Rồi, tên cướp Aṅgulimāla, cầm lấy gươm và khiên, đeo cung và bao tên, đi theo sát phía sau đức Thế Tôn. Bấy giờ, đức Thế Tôn vận dụng thần thông theo cách mà tên cướp Aṅgulimāla, dù đi với tất cả sức lực của mình, cũng không thể nào bắt kịp được đức Thế Tôn đang đi với tốc độ bình thường. Lúc ấy, tên cướp Aṅgulimāla khởi lên ý nghĩ này: ‘Thật kỳ diệu thay, hỡi ôi! Thật phi thường thay, hỡi ôi! Trước đây, ta có thể đuổi theo và bắt được cả voi đang chạy, ngựa đang chạy, xe đang chạy, và nai đang chạy; thế mà bây giờ, ta lại không thể bắt kịp vị Sa-môn này đang đi với tốc độ bình thường, dù ta đã đi với tất cả sức lực của mình!’ Y bèn đứng lại và nói với đức Thế Tôn: ‘Hãy dừng lại, hãy dừng lại, Sa-môn!’ (Đức Phật đáp:) ‘Này Aṅgulimāla, Ta đã dừng lại rồi, ngươi cũng hãy dừng lại đi.’ Lúc ấy, tên cướp Aṅgulimāla khởi lên ý nghĩ này: ‘Các vị Sa-môn Thích tử này là những người nói lời chân thật, giữ gìn lời chân thật. Thế mà vị Sa-môn này, trong khi vẫn đang đi, lại nói rằng: “Này Aṅgulimāla, Ta đã dừng lại rồi, ngươi cũng hãy dừng lại đi.” Vậy, ta nên hỏi vị Sa-môn này.’

349. Rồi, tên cướp Aṅgulimāla bạch với đức Thế Tôn bằng một bài kệ:

‘Thưa Sa-môn, trong khi đang đi, ngài lại nói: “Ta đã dừng lại.” Còn tôi đang dừng, ngài lại bảo là chưa dừng. Thưa Sa-môn, tôi xin hỏi ngài về ý nghĩa này: Thế nào là ngài đã dừng, và thế nào là tôi chưa dừng?’

‘Này Aṅgulimāla, Ta đã dừng lại vĩnh viễn, vì đã từ bỏ gậy gộc đối với tất cả chúng sanh. Còn ngươi thì không tự chế đối với các sinh linh. Vì thế, Ta đã dừng, còn ngươi thì chưa dừng.’

‘Sau một thời gian dài, bậc Đại Sĩ đáng tôn kính, bậc Chân Ngữ, đã đến khu rừng lớn này vì con. Sau khi nghe bài kệ hợp với Chánh Pháp của ngài, con sẽ từ bỏ điều ác và thực hành theo lời dạy.’

Nói xong, tên cướp liền quăng gươm và vũ khí xuống vực thẳm, hố sâu, khe núi. Tên cướp đảnh lễ dưới chân đức Thiện Thệ, và ngay tại nơi đó, xin ngài cho được xuất gia.

Bấy giờ, đức Phật, bậc Đại Sĩ bi mẫn, là Đạo Sư của thế gian cùng với chư thiên, đã nói rằng: ‘Hãy đến đây, Tỳ-khưu.’ Và đó chính là sự kiện trở thành Tỳ-khưu của vị ấy.

350. Bấy giờ, Thế Tôn cùng với Tôn giả Aṅgulimāla trong vai trò thị giả, đã khởi hành du hành đến Sāvatthī. Sau khi tuần tự du hành, ngài đã đến Sāvatthī. Tại đấy, Thế Tôn trú ở Jetavana, trong khu vườn của Anāthapiṇḍika, tại Sāvatthī. Vào lúc bấy giờ, tại cổng hoàng cung của vua Pasenadi xứ Kosala, một đám đông dân chúng tụ tập lại và la ó ầm ĩ: ‘Tâu Đại vương, trong vương quốc của ngài có tên cướp tên là Aṅgulimāla, kẻ hung ác, tay vấy máu, chuyên tâm sát hại, không có lòng từ bi đối với chúng sanh. Hắn đã biến các làng mạc thành không phải làng mạc, các thị trấn thành không phải thị trấn, các xứ sở thành không phải xứ sở. Hắn cứ giết người rồi lại giết người, và đeo một vòng hoa kết bằng những ngón tay. Xin Đại vương hãy ngăn chặn hắn lại!’

Khi ấy, vua Pasenadi xứ Kosala, với năm trăm con ngựa, đã rời khỏi Sāvatthī vào giữa ban ngày. Ngài đi đến khu vườn. Sau khi đi xe đến nơi nào còn là địa phận của xe, ngài xuống xe và đi bộ đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ngài đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với vua Pasenadi xứ Kosala đang ngồi một bên như sau: ‘Tâu Đại vương, có phải chăng vua Bimbisāra xứ Māgadha, vị vua có nhiều binh lính, đã nổi giận với ngài, hay các vị vua Licchavī ở Vesālī, hay các vị vua đối nghịch khác?’ ‘Bạch Thế Tôn, không phải vua Bimbisāra xứ Māgadha, vị vua có nhiều binh lính, đã nổi giận với con, cũng không phải các vị vua Licchavī ở Vesālī, cũng không phải các vị vua đối nghịch khác. Bạch Thế Tôn, trong vương quốc của con có tên cướp tên là Aṅgulimāla, kẻ hung ác, tay vấy máu, chuyên tâm sát hại, không có lòng từ bi đối với chúng sanh. Hắn đã biến các làng mạc thành không phải làng mạc, các thị trấn thành không phải thị trấn, các xứ sở thành không phải xứ sở. Hắn cứ giết người rồi lại giết người, và đeo một vòng hoa kết bằng những ngón tay. Bạch Thế Tôn, con sẽ ngăn chặn hắn lại.’ ‘Này Đại vương, nhưng nếu ngài thấy Aṅgulimāla đã cạo bỏ râu tóc, đắp y cà sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ nói dối, ăn một bữa, sống đời phạm hạnh, có giới đức, có thiện pháp, thì ngài sẽ làm gì vị ấy?’ ‘Bạch Thế Tôn, chúng con sẽ đảnh lễ, hoặc sẽ đứng dậy đón chào, hoặc sẽ mời ngồi, hoặc sẽ thỉnh mời cúng dường y phục, vật thực, sàng tọa, thuốc men trị bệnh và các vật dụng khác, hoặc sẽ sắp đặt sự bảo vệ, che chở, hộ trì đúng theo chánh pháp cho vị ấy. Nhưng bạch Thế Tôn, làm sao một người vô giới, ác pháp như vậy lại có thể có được sự thu thúc giới hạnh như thế?’

Vào lúc bấy giờ, Tôn giả Aṅgulimāla đang ngồi không xa Thế Tôn. Khi ấy, Thế Tôn giơ cánh tay phải lên và nói với vua Pasenadi xứ Kosala: ‘Tâu Đại vương, đây là Aṅgulimāla.’ Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala liền cảm thấy sợ hãi, toàn thân cứng đờ, lông tóc dựng đứng. Khi ấy, Thế Tôn, biết vua Pasenadi xứ Kosala đang sợ hãi, kinh động, lông tóc dựng đứng, bèn nói với vua Pasenadi xứ Kosala: ‘Đừng sợ, tâu Đại vương, ngài không có gì nguy hiểm từ vị này.’ Bấy giờ, sự sợ hãi, sự cứng đờ, sự lông tóc dựng đứng của vua Pasenadi xứ Kosala liền lắng dịu. Khi ấy, vua Pasenadi xứ Kosala đi đến chỗ Tôn giả Aṅgulimāla; sau khi đến, vua nói với Tôn giả Aṅgulimāla: ‘Bạch Tôn giả, có phải Tôn giả là Aṅgulimāla của chúng tôi không?’ ‘Thưa vâng, tâu Đại vương.’ ‘Thân phụ của Tôn giả thuộc dòng họ nào, thân mẫu thuộc dòng họ nào?’ ‘Tâu Đại vương, thân phụ thuộc dòng họ Gagga, thân mẫu là bà Mantāṇī.’ ‘Bạch Tôn giả, mong Tôn giả Gagga, con của bà Mantāṇī, hãy hoan hỷ. Con sẽ nỗ lực cúng dường y phục, vật thực, sàng tọa, thuốc men trị bệnh và các vật dụng cho Tôn giả Gagga, con của bà Mantāṇī.’

351. Vào lúc bấy giờ, Tôn giả Aṅgulimāla là vị sống ở rừng, đi khất thực, mặc y phấn tảo, và dùng ba y. Khi ấy, Tôn giả Aṅgulimāla nói với vua Pasenadi xứ Kosala: ‘Thôi đủ rồi, tâu Đại vương, y của tôi đã đầy đủ.’ Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ngài đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, vua Pasenadi xứ Kosala bạch với Thế Tôn: ‘Thật hy hữu, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Thế Tôn quả là bậc điều phục những ai chưa được điều phục, là bậc làm an tịnh những ai chưa được an tịnh, là bậc khiến cho Niết-bàn những ai chưa được Niết-bàn. Người mà chúng con không thể điều phục bằng roi gậy hay đao kiếm, thì đã được Thế Tôn điều phục không cần roi gậy, không cần đao kiếm. Và bây giờ, bạch Thế Tôn, chúng con xin đi; chúng con có nhiều công việc, nhiều phận sự phải làm.’ ‘Tâu Đại vương, nay ngài hãy làm những gì ngài nghĩ là đúng thời.’ Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh ngài theo chiều bên phải rồi ra đi.

Lúc bấy giờ, Tôn giả Aṅgulimāla, vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, đi vào thành Sāvatthī để khất thực. Tôn giả Aṅgulimāla, trong khi đi khất thực theo thứ tự từng nhà ở Sāvatthī, thấy một người phụ nữ bị thai ngược, thai ngang. Sau khi thấy vậy, Tôn giả khởi lên ý nghĩ: “Ôi, các chúng sanh thật khổ não thay! Ôi, các chúng sanh thật khổ não thay!” Rồi Tôn giả Aṅgulimāla, sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, sau bữa ăn, sau khi đi khất thực về, liền đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Aṅgulimāla bạch với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, hôm nay, vào buổi sáng, con đắp y, mang y bát, đi vào thành Sāvatthī để khất thực. Bạch Thế Tôn, trong khi đi khất thực theo thứ tự từng nhà ở Sāvatthī, con đã thấy một người phụ nữ bị thai ngược, thai ngang. Sau khi thấy vậy, con khởi lên ý nghĩ: ‘Ôi, các chúng sanh thật khổ não thay! Ôi, các chúng sanh thật khổ não thay!’”

“Này Aṅgulimāla, nếu vậy, ngươi hãy đi đến chỗ người phụ nữ ấy; sau khi đến, hãy nói với người phụ nữ ấy như vầy: ‘Này chị, từ khi tôi được sanh ra, tôi không hề biết mình đã cố ý cướp đi mạng sống của chúng sanh nào. Do sự thật này, mong chị được an lành, mong cho thai nhi được an lành.’”

“Bạch Thế Tôn, như vậy chắc chắn con sẽ nói lời dối trá có ý thức. Bạch Thế Tôn, vì con đã cố ý cướp đi mạng sống của nhiều chúng sanh.” “Này Aṅgulimāla, nếu vậy, ngươi hãy đi đến chỗ người phụ nữ ấy; sau khi đến, hãy nói với người phụ nữ ấy như vầy: ‘Này chị, từ khi tôi được sanh ra với sự sanh của bậc Thánh, tôi không hề biết mình đã cố ý cướp đi mạng sống của chúng sanh nào. Do sự thật này, mong chị được an lành, mong cho thai nhi được an lành.’”

“Thưa vâng, bạch Thế Tôn.” Tôn giả Aṅgulimāla vâng lời Thế Tôn, đi đến chỗ người phụ nữ ấy; sau khi đến, Tôn giả nói với người phụ nữ ấy lời này: “Này chị, từ khi tôi được sanh ra với sự sanh của bậc Thánh, tôi không hề biết mình đã cố ý cướp đi mạng sống của chúng sanh nào. Do sự thật này, mong chị được an lành, mong cho thai nhi được an lành.” Lúc bấy giờ, người phụ nữ ấy được an lành, và thai nhi cũng được an lành.

Rồi Tôn giả Aṅgulimāla, một mình, sống viễn ly, không phóng dật, nhiệt tâm, quyết tâm, không bao lâu đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của phạm hạnh mà vì nó các thiện nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy biết rõ: “Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa.” Và Tôn giả Aṅgulimāla đã trở thành một trong các vị A-la-hán.

352. Lúc bấy giờ, Tôn giả Aṅgulimāla, vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, đi vào thành Sāvatthī để khất thực. Và vào lúc ấy, một cục đất do người khác ném đã rơi trên thân Tôn giả Aṅgulimāla, một cây gậy do người khác ném đã rơi trên thân Tôn giả Aṅgulimāla, những viên sỏi do người khác ném đã rơi trên thân Tôn giả Aṅgulimāla. Rồi Tôn giả Aṅgulimāla, với đầu bị vỡ, máu chảy, bát bị vỡ, y tăng-già-lê bị rách, đi đến chỗ Thế Tôn. Thế Tôn thấy Tôn giả Aṅgulimāla từ xa đi lại. Thấy vậy, Thế Tôn nói với Tôn giả Aṅgulimāla lời này: “Hãy kham nhẫn, này Bà-la-môn! Hãy kham nhẫn, này Bà-la-môn! Này Bà-la-môn, với quả của nghiệp nào mà ngươi đáng lẽ phải bị nấu trong địa ngục nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, thì quả của nghiệp ấy, ngươi đang cảm thọ ngay trong hiện tại.” Rồi Tôn giả Aṅgulimāla, đi đến nơi vắng vẻ, độc cư, cảm thọ lạc giải thoát; và vào lúc ấy, Tôn giả đã thốt lên lời cảm hứng này:

“Người nào trước kia từng phóng dật, Về sau người ấy không phóng dật, Người ấy chiếu sáng thế gian này, Như trăng thoát khỏi áng mây che.”

“Nghiệp ác nào đã được làm, Được thiện che lấp, xóa tan đi, Người ấy chiếu sáng thế gian này, Như trăng thoát khỏi áng mây che.”

“Vị Tỳ-kheo nào, dù còn trẻ, Nỗ lực trong giáo pháp của Phật, Vị ấy chiếu sáng thế gian này, Như trăng thoát khỏi áng mây che.”

“Mong kẻ thù của tôi nghe pháp thoại, Mong kẻ thù của tôi nỗ lực trong giáo pháp của Phật, Mong kẻ thù của tôi thân cận những người, Là bậc thiện nhân, chỉ thuyết giảng Chánh pháp.”

“Mong kẻ thù của tôi, đúng thời, được nghe pháp, Của những người thuyết giảng về nhẫn nại, Tán thán sự không sân hận, Và mong họ thực hành theo pháp ấy.”

“Mong kẻ ấy chớ có làm hại tôi, Hay bất cứ một ai khác; Mong người ấy đạt được sự tịch tịnh tối thượng, Và bảo vệ các chúng sanh, động và bất động.”

“Người dẫn nước thì dẫn nước đi, Người làm tên uốn thẳng mũi tên, Người thợ mộc uốn nắn khúc gỗ, Bậc trí tự điều phục chính mình.”

“Có người điều phục bằng gậy, Bằng móc câu và bằng roi vọt; Còn tôi, không gậy, không gươm giáo, Được Đấng Như Vậy điều phục rồi.”

“Tên tôi là ‘Vô Hại’ (Ahiṃsaka), Dù trước kia tôi là kẻ hay làm hại. Hôm nay, tôi có cái tên đúng sự thật, Tôi không còn làm hại bất cứ ai.”

“Trước kia tôi là tên cướp, Nổi danh là Aṅgulimāla. Bị cuốn trôi trong dòng lũ lớn, Tôi đã đến quy y với Đức Phật.”

Thuở trước, ta là kẻ có bàn tay vấy máu, nổi danh là Aṅgulimāla. Hãy xem sự quy y này, dây dẫn đến cõi hữu đã được nhổ sạch.

Sau khi đã làm nhiều nghiệp như thế, nghiệp dẫn đến ác thú; được chạm đến bởi quả của nghiệp (Thánh đạo), ta không còn nợ nần, thọ dụng vật thực.

Những kẻ ngu si, người thiếu trí tuệ, thường buông lung trong sự dể duôi; còn người có trí tuệ, bảo vệ sự không dể duôi như tài sản quý giá nhất.

Chớ buông lung trong sự dể duôi, chớ đam mê trong ái dục và khoái lạc. Người không dể duôi, chuyên tâm thiền định, sẽ đạt được hạnh phúc rộng lớn.

Sự đến này thật là thiện lai, không phải là ác lai, đây không phải là quyết định tồi tệ của ta. Trong các pháp đã được phân tích rõ ràng, ta đã đạt đến pháp tối thượng.

Sự đến này thật là thiện lai, không phải là ác lai, đây không phải là quyết định tồi tệ của ta. Ba minh đã được chứng đắc, giáo pháp của Đức Phật đã được thực hành.

Kinh Aṅgulimāla, kinh thứ sáu, đã kết thúc.