2. Kinh Raṭṭhapāla

293. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn đang du hành ở xứ Kuru cùng với đại chúng Tỳ khưu, ngài đã đi đến một thị trấn của người Kuru tên là Thullakoṭṭhika. Các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Thullakoṭṭhika đã nghe rằng: ‘Này quý vị, nghe nói Sa-môn Gotama, là Thích tử, đã xuất gia từ dòng họ Sakya, đang du hành ở xứ Kuru cùng với đại chúng Tỳ khưu, đã đến Thullakoṭṭhika. Tiếng lành đồn xa về Tôn giả Gotama ấy được truyền đi như sau: “Vị Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.” Ngài, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã tuyên thuyết thế giới này cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, cùng với loài trời và loài người. Ngài thuyết giảng giáo pháp toàn hảo ở phần đầu, toàn hảo ở phần giữa, toàn hảo ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú; ngài trình bày đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Thật tốt lành thay, được yết kiến các bậc A-la-hán như vậy.’ Khi ấy, các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Thullakoṭṭhika đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, một số vị đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số vị cùng với Thế Tôn nói lên lời chào hỏi, sau khi trao đổi những lời nói đáng ghi nhớ, thân hữu rồi ngồi xuống một bên; một số vị chắp tay về hướng Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số vị xưng tên và dòng họ ở gần Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số vị giữ im lặng rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn đã chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Thullakoṭṭhika đang ngồi một bên bằng một bài pháp thoại.

294. Vào lúc bấy giờ, có một thiện gia nam tử tên là Raṭṭhapāla, là con trai của một gia đình hàng đầu ở chính tại Thullakoṭṭhika, đang ngồi trong hội chúng ấy. Khi ấy, thiện gia nam tử Raṭṭhapāla đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Theo như ta hiểu được giáo pháp do Thế Tôn thuyết giảng, thật không dễ dàng cho người sống tại gia để thực hành đời sống phạm hạnh này một cách hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn trong sạch, tinh khiết như vỏ ốc được mài giũa. Ta nên cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình.’ Khi ấy, sau khi các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Thullakoṭṭhika đã được Thế Tôn chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ bằng một bài pháp thoại, họ đã hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh bên phải rồi rời đi. Sau khi các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Thullakoṭṭhika rời đi không bao lâu, thiện gia nam tử Raṭṭhapāla đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, vị ấy đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, thiện gia nam tử Raṭṭhapāla bạch với Thế Tôn điều này: ‘Bạch Thế Tôn, theo như con hiểu được giáo pháp do Thế Tôn thuyết giảng, thật không dễ dàng cho người sống tại gia để thực hành đời sống phạm hạnh này một cách hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn trong sạch, tinh khiết như vỏ ốc được mài giũa. Bạch Thế Tôn, con muốn cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình. Bạch Thế Tôn, mong rằng con được xuất gia, được thọ cụ túc giới ở nơi Thế Tôn. Xin Thế Tôn hãy cho con xuất gia.’ – ‘Này Raṭṭhapāla, ông đã được cha mẹ cho phép từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình chưa?’ – ‘Bạch Thế Tôn, con chưa được cha mẹ cho phép từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình.’ – ‘Này Raṭṭhapāla, các đấng Như Lai không cho xuất gia người con trai chưa được cha mẹ cho phép.’ – ‘Bạch Thế Tôn, con sẽ làm thế nào để cha mẹ cho phép con từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình.’

295. Bấy giờ, thiện nam tử Raṭṭhapāla từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ và đi nhiễu quanh bên phải Thế Tôn, rồi đi đến chỗ cha mẹ; sau khi đến, bèn thưa với cha mẹ rằng: – ‘Thưa cha mẹ, theo như con hiểu được giáo pháp đã được Thế Tôn thuyết giảng, thật không dễ dàng cho người sống tại gia có thể thực hành phạm hạnh này một cách trọn vẹn, hoàn toàn thanh tịnh, trong trắng như vỏ ốc được mài bóng. Con mong muốn được cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Xin cha mẹ cho phép con từ bỏ gia đình, sống không gia đình.’ Khi được nói như vậy, cha mẹ của thiện nam tử Raṭṭhapāla đã nói với thiện nam tử Raṭṭhapāla rằng: – ‘Này con Raṭṭhapāla, con là người con trai duy nhất của cha mẹ, là người thân yêu, quý mến, được nuôi nấng trong sung sướng, được chăm sóc trong tiện nghi. Này con Raṭṭhapāla, con không biết đến bất cứ sự khổ nào. Ngay cả khi con chết, cha mẹ cũng không muốn phải xa lìa con. Huống nữa là khi con còn sống, làm sao cha mẹ có thể cho phép con từ bỏ gia đình, sống không gia đình?’ Lần thứ hai, thiện nam tử Raṭṭhapāla... Lần thứ ba, thiện nam tử Raṭṭhapāla thưa với cha mẹ rằng: – ‘Thưa cha mẹ, theo như con hiểu được giáo pháp đã được Thế Tôn thuyết giảng, thật không dễ dàng cho người sống tại gia có thể thực hành phạm hạnh này một cách trọn vẹn, hoàn toàn thanh tịnh, trong trắng như vỏ ốc được mài bóng. Con mong muốn được cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Xin cha mẹ cho phép con từ bỏ gia đình, sống không gia đình.’ Lần thứ ba, cha mẹ của thiện nam tử Raṭṭhapāla đã nói với thiện nam tử Raṭṭhapāla rằng: – ‘Này con Raṭṭhapāla, con là người con trai duy nhất của cha mẹ, là người thân yêu, quý mến, được nuôi nấng trong sung sướng, được chăm sóc trong tiện nghi. Này con Raṭṭhapāla, con không biết đến bất cứ sự khổ nào. Ngay cả khi con chết, cha mẹ cũng không muốn phải xa lìa con. Huống nữa là khi con còn sống, làm sao cha mẹ có thể cho phép con từ bỏ gia đình, sống không gia đình?’

296. Bấy giờ, thiện nam tử Raṭṭhapāla nghĩ rằng: ‘Cha mẹ không cho phép ta từ bỏ gia đình, sống không gia đình,’ rồi nằm xuống ngay tại đó, trên nền đất không trải gì, (với quyết tâm): ‘Ngay tại đây, ta sẽ chết hoặc sẽ được xuất gia.’ Bấy giờ, thiện nam tử Raṭṭhapāla không ăn một bữa, cũng không ăn hai bữa, cũng không ăn ba bữa, cũng không ăn bốn bữa, cũng không ăn năm bữa, cũng không ăn sáu bữa, cũng không ăn bảy bữa. Bấy giờ, cha mẹ của thiện nam tử Raṭṭhapāla đã nói với thiện nam tử Raṭṭhapāla rằng: – ‘Này con Raṭṭhapāla, con là người con trai duy nhất của cha mẹ, là người thân yêu, quý mến, được nuôi nấng trong sung sướng, được chăm sóc trong tiện nghi. Này con Raṭṭhapāla, con không biết đến bất cứ sự khổ nào. Ngay cả khi con chết, cha mẹ cũng không muốn phải xa lìa con. Huống nữa là khi con còn sống, làm sao cha mẹ có thể cho phép con từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Này con Raṭṭhapāla, hãy đứng dậy, hãy ăn, hãy uống, và hãy vui hưởng đi! Vừa ăn, vừa uống, vừa vui hưởng, vừa thụ hưởng các dục lạc, vừa làm các công đức, con hãy hoan hỷ. Cha mẹ không cho phép con từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Ngay cả khi con chết, cha mẹ cũng không muốn phải xa lìa con. Huống nữa là khi con còn sống, làm sao cha mẹ có thể cho phép con từ bỏ gia đình, sống không gia đình?’ Khi được nói như vậy, thiện nam tử Raṭṭhapāla vẫn giữ im lặng. Lần thứ hai, cha mẹ của thiện nam tử Raṭṭhapāla đã nói với thiện nam tử Raṭṭhapāla... Lần thứ hai, thiện nam tử Raṭṭhapāla vẫn giữ im lặng. Lần thứ ba, cha mẹ của thiện nam tử Raṭṭhapāla đã nói với thiện nam tử Raṭṭhapāla rằng: – ‘Này con Raṭṭhapāla, con là người con trai duy nhất của cha mẹ, là người thân yêu, quý mến, được nuôi nấng trong sung sướng, được chăm sóc trong tiện nghi. Này con Raṭṭhapāla, con không biết đến bất cứ sự khổ nào. Ngay cả khi con chết, cha mẹ cũng không muốn phải xa lìa con, huống nữa là khi con còn sống, làm sao cha mẹ có thể cho phép con từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Này con Raṭṭhapāla, hãy đứng dậy, hãy ăn, hãy uống, và hãy vui hưởng đi! Vừa ăn, vừa uống, vừa vui hưởng, vừa thụ hưởng các dục lạc, vừa làm các công đức, con hãy hoan hỷ. Cha mẹ không cho phép con từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Ngay cả khi con chết, cha mẹ cũng không muốn phải xa lìa con. Huống nữa là khi con còn sống, làm sao cha mẹ có thể cho phép con từ bỏ gia đình, sống không gia đình?’ Lần thứ ba, thiện nam tử Raṭṭhapāla vẫn giữ im lặng.

297. Bấy giờ, các người bạn của thiện gia nam tử Raṭṭhapāla đi đến chỗ thiện gia nam tử Raṭṭhapāla; sau khi đến, họ nói với thiện gia nam tử Raṭṭhapāla điều này: ‘Này bạn Raṭṭhapāla, bạn là con một của cha mẹ, được yêu thương, quý mến, được nuôi nấng trong sung sướng, được chăm sóc trong sung sướng. Này bạn Raṭṭhapāla, bạn không biết đến bất cứ khổ đau nào. Ngay cả khi bạn chết đi, cha mẹ bạn cũng sẽ phải xa lìa bạn một cách không mong muốn. Huống nữa là khi bạn còn sống, làm sao họ có thể cho phép bạn từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia được chứ? Này bạn Raṭṭhapāla, hãy đứng dậy, hãy ăn, hãy uống, và hãy vui hưởng đi; trong khi ăn, uống, vui hưởng, thụ hưởng các dục lạc, làm các công đức, bạn hãy hoan hỷ. Cha mẹ bạn sẽ không cho phép bạn từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia đâu. Ngay cả khi bạn chết đi, cha mẹ bạn cũng sẽ phải xa lìa bạn một cách không mong muốn. Huống nữa là khi bạn còn sống, làm sao họ có thể cho phép bạn từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia được chứ?’ Khi được nói như vậy, thiện gia nam tử Raṭṭhapāla đã giữ im lặng. Lần thứ hai cũng vậy… Lần thứ ba, các người bạn của thiện gia nam tử Raṭṭhapāla lại nói với thiện gia nam tử Raṭṭhapāla điều này: ‘Này bạn Raṭṭhapāla, bạn là con một của cha mẹ, được yêu thương, quý mến, được nuôi nấng trong sung sướng, được chăm sóc trong sung sướng, này bạn Raṭṭhapāla, bạn không biết đến bất cứ khổ đau nào, ngay cả khi bạn chết đi, cha mẹ bạn cũng sẽ phải xa lìa bạn một cách không mong muốn. Huống nữa là khi bạn còn sống, làm sao họ có thể cho phép bạn từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia được chứ? Này bạn Raṭṭhapāla, hãy đứng dậy, hãy ăn, hãy uống, và hãy vui hưởng đi; trong khi ăn, uống, vui hưởng, thụ hưởng các dục lạc, làm các công đức, bạn hãy hoan hỷ. Cha mẹ bạn sẽ không cho phép bạn từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia đâu, ngay cả khi bạn chết đi, cha mẹ bạn cũng sẽ phải xa lìa bạn một cách không mong muốn. Huống nữa là khi bạn còn sống, làm sao họ có thể cho phép bạn từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia được chứ?’ Lần thứ ba, thiện gia nam tử Raṭṭhapāla cũng giữ im lặng.

298. Bấy giờ, các người bạn của thiện gia nam tử Raṭṭhapāla đi đến chỗ cha mẹ của thiện gia nam tử Raṭṭhapāla; sau khi đến, họ nói với cha mẹ của thiện gia nam tử Raṭṭhapāla điều này: ‘Thưa mẹ, thưa cha, thiện gia nam tử Raṭṭhapāla này đang nằm trên nền đất trống không trải gì, với ý nghĩ: “Ngay tại đây, ta sẽ chết hoặc sẽ được xuất gia.” Nếu hai vị không cho phép thiện gia nam tử Raṭṭhapāla từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia, thì cậu ấy sẽ chết ngay tại đó. Còn nếu hai vị cho phép thiện gia nam tử Raṭṭhapāla từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia, thì hai vị vẫn sẽ được gặp lại cậu ấy khi đã xuất gia. Nếu thiện gia nam tử Raṭṭhapāla không hoan hỷ với việc từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia, thì cậu ấy còn có nơi nào khác để đi? Cậu ấy sẽ trở về lại chính nơi đây. Xin hai vị hãy cho phép thiện gia nam tử Raṭṭhapāla từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia.’ (Cha mẹ đáp): ‘Này các con, chúng ta cho phép thiện gia nam tử Raṭṭhapāla từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia. Nhưng sau khi xuất gia, phải đến thăm cha mẹ.’ Bấy giờ, các người bạn của thiện gia nam tử Raṭṭhapāla đi đến chỗ thiện gia nam tử Raṭṭhapāla; sau khi đến, họ nói với thiện gia nam tử Raṭṭhapāla điều này: ‘Này bạn Raṭṭhapāla, hãy đứng dậy, bạn đã được cha mẹ cho phép từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia. Nhưng sau khi xuất gia, bạn phải đến thăm cha mẹ.’

299. Bấy giờ, thiện gia nam tử Raṭṭhapāla đứng dậy, lấy lại sức, rồi đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, thiện gia nam tử Raṭṭhapāla bạch với Thế Tôn điều này: ‘Bạch Thế Tôn, con đã được cha mẹ cho phép từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia. Xin Thế Tôn cho con được xuất gia.’ Thiện gia nam tử Raṭṭhapāla đã được xuất gia, đã được cụ túc giới trong sự hiện diện của Thế Tôn. Bấy giờ, sau khi Tôn giả Raṭṭhapāla thọ cụ túc giới chưa bao lâu, khoảng nửa tháng, Thế Tôn, sau khi ở Thullakoṭṭhika tùy theo ý muốn, đã lên đường du hành đến Sāvatthī. Du hành tuần tự, Ngài đã đến Sāvatthī. Tại đó, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, tu viện của Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, Tôn giả Raṭṭhapāla, sống một mình, ẩn dật, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, không bao lâu sau, đã tự mình với thắng trí chứng ngộ và đạt được ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của phạm hạnh — vì mục đích ấy mà các thiện gia nam tử chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia. Vị ấy biết rõ: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa.’ Và Tôn giả Raṭṭhapāla đã trở thành một trong các vị A-la-hán.

Rồi Tôn giả Raṭṭhapāla đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Raṭṭhapāla bạch với Thế Tôn điều này: – ‘Bạch Thế Tôn, con muốn đi thăm cha mẹ, nếu Thế Tôn cho phép con.’ Bấy giờ, Thế Tôn đã dùng tâm của mình để thấu hiểu tâm của Tôn giả Raṭṭhapāla. Thế Tôn đã biết như sau: – ‘Thiện gia nam tử Raṭṭhapāla này không có khả năng từ bỏ giới luật để quay về đời sống thấp hèn.’ Sau đó, Thế Tôn nói với Tôn giả Raṭṭhapāla điều này: – ‘Này Raṭṭhapāla, ngươi hãy xem xét thời điểm thích hợp cho việc ấy.’ Rồi Tôn giả Raṭṭhapāla từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh theo chiều bên phải, dọn dẹp sàng tọa, rồi cầm lấy y bát và lên đường du hành đến Thullakoṭṭhika. Trong khi du hành tuần tự, ngài đã đến Thullakoṭṭhika. Tại đó, Tôn giả Raṭṭhapāla trú ở Migacīra, khu vườn của vua Korabya, tại Thullakoṭṭhika. Rồi Tôn giả Raṭṭhapāla, vào buổi sáng, đã đắp y, cầm lấy y bát, rồi đi vào Thullakoṭṭhika để khất thực. Trong khi đi khất thực theo thứ tự ở Thullakoṭṭhika, ngài đã đi đến nhà của cha mình. Vào lúc ấy, cha của Tôn giả Raṭṭhapāla đang cho người cạo râu ở gian sảnh cổng giữa. Cha của Tôn giả Raṭṭhapāla đã nhìn thấy Tôn giả Raṭṭhapāla đang đi đến từ xa. Sau khi thấy, ông đã nói điều này: – ‘Bởi những Sa-môn đầu trọc này mà đứa con trai duy nhất, thân yêu và quý mến của chúng ta đã được cho xuất gia.’ Rồi Tôn giả Raṭṭhapāla ở nhà của cha mình đã không nhận được vật thực cúng dường, cũng không nhận được lời từ chối; trái lại, chỉ nhận được lời mắng nhiếc. Vào lúc ấy, một nữ tỳ là quyến thuộc của Tôn giả Raṭṭhapāla đang muốn vứt bỏ cháo lúa mạch đã ôi thiu. Rồi Tôn giả Raṭṭhapāla nói với nữ tỳ quyến thuộc ấy điều này: – ‘Này chị, nếu thứ này là vật phải vứt bỏ, hãy đổ vào bát của tôi ở đây.’ Rồi nữ tỳ quyến thuộc của Tôn giả Raṭṭhapāla, trong khi đổ cháo lúa mạch ôi thiu ấy vào bát của Tôn giả Raṭṭhapāla, đã ghi nhận dấu hiệu của tay, chân, và giọng nói.

300. Rồi nữ tỳ quyến thuộc của Tôn giả Raṭṭhapāla đi đến chỗ mẹ của Tôn giả Raṭṭhapāla; sau khi đến, đã nói với mẹ của Tôn giả Raṭṭhapāla điều này: – ‘Thưa bà chủ, mong bà biết cho: ‘Công tử Raṭṭhapāla đã đến rồi.’’ – ‘Này cô kia, nếu ngươi nói sự thật, ta sẽ cho ngươi được tự do.’ Rồi mẹ của Tôn giả Raṭṭhapāla đi đến chỗ cha của Tôn giả Raṭṭhapāla; sau khi đến, đã nói với cha của Tôn giả Raṭṭhapāla điều này: – ‘Thưa gia chủ, mong ông biết cho: ‘Nghe nói thiện gia nam tử Raṭṭhapāla đã đến rồi.’’ Vào lúc ấy, Tôn giả Raṭṭhapāla đang dùng cháo lúa mạch ôi thiu ấy, trong khi tựa vào chân của một bức tường nào đó. Rồi cha của Tôn giả Raṭṭhapāla đi đến chỗ Tôn giả Raṭṭhapāla; sau khi đến, đã nói với Tôn giả Raṭṭhapāla điều này: – ‘Này con Raṭṭhapāla, có phải con đang dùng cháo lúa mạch ôi thiu không? Này con Raṭṭhapāla, chẳng phải nên đi về nhà của mình sao?’ – ‘Thưa gia chủ, chúng tôi là những người đã xuất gia từ gia đình vào đời sống không gia đình, nhà của chúng tôi ở đâu? Thưa gia chủ, chúng tôi là những người không nhà. Thưa gia chủ, chúng tôi đã đi đến nhà của ông, ở đó đã không nhận được vật thực cúng dường, cũng không nhận được lời từ chối; trái lại, chỉ nhận được lời mắng nhiếc.’ – ‘Này con Raṭṭhapāla, hãy đến đây, chúng ta sẽ đi về nhà.’ – ‘Thôi đủ rồi, thưa gia chủ, phận sự về bữa ăn của tôi hôm nay đã xong.’ – ‘Nếu vậy, này con Raṭṭhapāla, hãy nhận lời cho bữa ăn ngày mai.’ Tôn giả Raṭṭhapāla đã nhận lời bằng cách giữ im lặng. Rồi cha của Tôn giả Raṭṭhapāla, sau khi biết được sự nhận lời của Tôn giả Raṭṭhapāla, đã đi đến nhà của mình; sau khi đến, đã cho làm một đống lớn vàng và bạc, rồi cho lấy chiếu che đậy lại, và gọi các người vợ trước đây của Tôn giả Raṭṭhapāla: – ‘Này các con dâu, các con hãy đến đây. Các con hãy trang điểm bằng loại trang sức mà trước đây, khi được trang điểm như thế, các con đã là người thân yêu, quý mến của thiện gia nam tử Raṭṭhapāla.’

301. Bấy giờ, sau đêm ấy, thân phụ của Tôn giả Raṭṭhapāla cho dọn sẵn các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm, tại nhà mình, rồi báo giờ cho Tôn giả Raṭṭhapāla: ‘Này con Raṭṭhapāla, đã đến giờ, cơm đã dọn xong.’ Bấy giờ, Tôn giả Raṭṭhapāla vào buổi sáng, đắp y, mang bát và y, đi đến nhà của thân phụ mình; sau khi đến, ngài ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Bấy giờ, thân phụ của Tôn giả Raṭṭhapāla cho mở các đống vàng bạc ra rồi nói với Tôn giả Raṭṭhapāla điều này: ‘Này con Raṭṭhapāla, đây là tài sản bên mẹ của con, kia là tài sản bên cha, và kia nữa là tài sản của ông nội. Này con Raṭṭhapāla, con có thể vừa hưởng thụ các tài sản, vừa làm các công đức. Này con Raṭṭhapāla, hãy đến đây, con hãy hoàn tục, vừa hưởng thụ các tài sản, vừa làm các công đức.’ ‘Thưa gia chủ, nếu ông làm theo lời tôi, ông hãy cho chất đống vàng bạc này lên xe, cho chở đi, rồi nhận chìm xuống giữa dòng sông Gaṅgā. Tại sao vậy? Thưa gia chủ, vì chính do nhân duyên ấy mà những sầu, bi, khổ, ưu, não sẽ phát sinh cho ông.’ Bấy giờ, các người vợ cũ của Tôn giả Raṭṭhapāla, mỗi người ôm lấy chân ngài và nói với Tôn giả Raṭṭhapāla điều này: ‘Thưa công tử, các tiên nữ ấy là hạng người như thế nào, mà vì họ ngài thực hành phạm hạnh?’ ‘Này các chị, chúng tôi không phải vì các tiên nữ mà thực hành phạm hạnh.’ ‘Công tử Raṭṭhapāla gọi chúng ta bằng tiếng ‘chị’!’ – họ liền ngất xỉu và ngã xuống ngay tại chỗ. Bấy giờ, Tôn giả Raṭṭhapāla nói với thân phụ mình điều này: ‘Thưa gia chủ, nếu có vật thực để cúng dường, xin hãy cúng dường; xin đừng làm phiền chúng tôi.’ ‘Xin mời con dùng, này con Raṭṭhapāla, cơm đã dọn xong.’ Bấy giờ, thân phụ của Tôn giả Raṭṭhapāla đã tự tay dâng cúng Tôn giả Raṭṭhapāla các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm, cho đến khi ngài hài lòng và từ chối không nhận thêm.

302. Bấy giờ, Tôn giả Raṭṭhapāla, sau khi đã dùng bữa, tay đã rời khỏi bát, trong khi đang đứng, đã nói lên những câu kệ này:

‘Hãy nhìn xem hình tượng được tô điểm, một thân đầy thương tích, được dựng lên; bệnh hoạn, được nhiều người suy tưởng, mà không có sự tồn tại thường hằng.

‘Hãy nhìn xem hình thể được tô điểm, với ngọc và hoa tai; xương được bọc bởi da, chỉ đẹp đẽ khi cùng với y phục.’

‘Đôi chân được tô son, khuôn mặt được thoa phấn; đủ để làm mê muội kẻ ngu, nhưng không đủ đối với người tìm cầu bờ kia.’

‘Mái tóc được tết tám bím, đôi mắt được kẻ thuốc; đủ để làm mê muội kẻ ngu, nhưng không đủ đối với người tìm cầu bờ kia.’

‘Như một hộp thuốc kẻ mắt mới được trang hoàng, thân thể hôi thối này được tô điểm; đủ để làm mê muội kẻ ngu, nhưng không đủ đối với người tìm cầu bờ kia.’

‘Người thợ săn đã giăng bẫy, con nai không sa vào lưới; ăn xong phần mồi, chúng ta ra đi, mặc cho những kẻ bẫy nai than khóc.’

Bấy giờ, Tôn giả Raṭṭhapāla, trong khi đang đứng, sau khi nói lên những câu kệ này, đã đi đến vườn Migacīra của vua Korabya; sau khi đến, ngài ngồi xuống nghỉ ban ngày dưới một gốc cây.

303. Bấy giờ, vua Korabya cho gọi người giữ vườn tên Migava: ‘Này bạn Migava, hãy dọn dẹp khu vườn Migacīra; chúng ta sẽ đi đến đó để ngắm cảnh đẹp.’ ‘Tâu Thiên tử, vâng ạ,’ người giữ vườn Migava vâng lời vua Korabya, và trong khi dọn dẹp vườn Migacīra, ông thấy Tôn giả Raṭṭhapāla đang ngồi nghỉ ban ngày dưới một gốc cây. Sau khi thấy vậy, ông đi đến chỗ vua Korabya; sau khi đến, ông tâu với vua Korabya điều này: ‘Tâu Thiên tử, vườn Migacīra của ngài đã được dọn dẹp. Và ở đây có vị thiện gia nam tử tên là Raṭṭhapāla, con trai của một gia đình hàng đầu ngay tại Thullakoṭṭhika này, người mà ngài thường hay tán thán, đang ngồi nghỉ ban ngày dưới một gốc cây.’ ‘Vậy thì, này bạn Migava, hôm nay thôi không đến vườn nữa. Bây giờ chúng ta sẽ đến yết kiến chính Tôn giả Raṭṭhapāla ấy.’ Bấy giờ, vua Korabya nói: ‘Hãy hủy bỏ tất cả các món ăn cứng và mềm đã được chuẩn bị ở đó,’ rồi cho thắng những cỗ xe tốt đẹp nhất, lên một cỗ xe tốt đẹp, và cùng với những cỗ xe tốt đẹp, với đại vương uy, ngài rời khỏi Thullakoṭṭhika để đến yết kiến Tôn giả Raṭṭhapāla. Ngài đi xe cho đến khi hết đường xe đi, rồi xuống xe và đi bộ, cùng với đoàn tùy tùng đông đảo, đến chỗ Tôn giả Raṭṭhapāla; sau khi đến, ngài cùng Tôn giả Raṭṭhapāla chào hỏi thăm viếng. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân tình, đáng ghi nhớ, ngài đứng một bên. Đứng một bên, vua Korabya nói với Tôn giả Raṭṭhapāla điều này: ‘Xin Tôn giả Raṭṭhapāla hãy ngồi trên tấm thảm lót lưng voi này.’ ‘Thôi đủ rồi, đại vương, xin ngài cứ ngồi. Tôi đã ngồi trên chỗ của tôi rồi.’ Vua Korabya ngồi xuống chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, vua Korabya nói với Tôn giả Raṭṭhapāla điều này:

304. “Này Raṭṭhapāla, có bốn sự suy tàn này, do bị những sự suy tàn ấy chi phối, một số người ở đời cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Bốn điều ấy là gì? Sự suy tàn do tuổi già, sự suy tàn do bệnh tật, sự suy tàn do tài sản, sự suy tàn do bà con thân quyến. Và này Raṭṭhapāla, thế nào là sự suy tàn do tuổi già? Này Raṭṭhapāla, ở đây, có người già cả, trưởng lão, bậc lão thành, đã đi hết cuộc đời, đã đến tuổi xế chiều. Vị ấy suy xét như sau: ‘Nay ta đã già cả, trưởng lão, bậc lão thành, đã đi hết cuộc đời, đã đến tuổi xế chiều. Ta không dễ gì có được tài sản chưa có, hay làm cho tài sản đã có được tăng trưởng. Vậy ta hãy cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình thì tốt hơn.’ Do bị sự suy tàn do tuổi già ấy chi phối, vị ấy cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Này Raṭṭhapāla, đây được gọi là sự suy tàn do tuổi già. Còn Tôn giả Raṭṭhapāla nay còn trẻ, thanh niên, tóc đen nhánh, đầy đủ tuổi thanh xuân tốt đẹp, trong thời kỳ đầu của cuộc đời. Tôn giả Raṭṭhapāla không có sự suy tàn do tuổi già ấy. Do biết gì, thấy gì, hay nghe gì mà Tôn giả Raṭṭhapāla đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình?”

“Và này Raṭṭhapāla, thế nào là sự suy tàn do bệnh tật? Này Raṭṭhapāla, ở đây, có người bị bệnh, đau khổ, ốm nặng. Vị ấy suy xét như sau: ‘Nay ta bị bệnh, đau khổ, ốm nặng. Ta không dễ gì có được tài sản chưa có, hay làm cho tài sản đã có được tăng trưởng. Vậy ta hãy cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình thì tốt hơn.’ Do bị sự suy tàn do bệnh tật ấy chi phối, vị ấy cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Này Raṭṭhapāla, đây được gọi là sự suy tàn do bệnh tật. Còn Tôn giả Raṭṭhapāla nay ít bệnh, ít não, có bộ máy tiêu hóa điều hòa, không quá lạnh, không quá nóng. Tôn giả Raṭṭhapāla không có sự suy tàn do bệnh tật ấy. Do biết gì, thấy gì, hay nghe gì mà Tôn giả Raṭṭhapāla đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình?”

“Và này Raṭṭhapāla, thế nào là sự suy tàn do tài sản? Này Raṭṭhapāla, ở đây, có người giàu có, nhiều của cải, nhiều tài sản. Các tài sản ấy của vị ấy dần dần đi đến chỗ tiêu tan. Vị ấy suy xét như sau: ‘Trước kia ta giàu có, nhiều của cải, nhiều tài sản. Các tài sản ấy của ta đã dần dần đi đến chỗ tiêu tan. Ta không dễ gì có được tài sản chưa có, hay làm cho tài sản đã có được tăng trưởng. Vậy ta hãy cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình thì tốt hơn.’ Do bị sự suy tàn do tài sản ấy chi phối, vị ấy cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Này Raṭṭhapāla, đây được gọi là sự suy tàn do tài sản. Còn Tôn giả Raṭṭhapāla là con trai của gia đình hàng đầu ngay tại Thullakoṭṭhika này. Tôn giả Raṭṭhapāla không có sự suy tàn do tài sản ấy. Do biết gì, thấy gì, hay nghe gì mà Tôn giả Raṭṭhapāla đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình?”

“Và này Raṭṭhapāla, thế nào là sự suy tàn do bà con thân quyến? Này Raṭṭhapāla, ở đây, có người có nhiều bạn bè, thân hữu, bà con huyết thống. Các bà con ấy của vị ấy dần dần đi đến chỗ tiêu tan. Vị ấy suy xét như sau: ‘Trước kia ta có nhiều bạn bè, thân hữu, bà con huyết thống. Các bà con ấy của ta đã dần dần đi đến chỗ tiêu tan. Ta không dễ gì có được tài sản chưa có, hay làm cho tài sản đã có được tăng trưởng. Vậy ta hãy cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình thì tốt hơn.’ Do bị sự suy tàn do bà con thân quyến ấy chi phối, vị ấy cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Này Raṭṭhapāla, đây được gọi là sự suy tàn do bà con thân quyến. Còn Tôn giả Raṭṭhapāla có nhiều bạn bè, thân hữu, bà con huyết thống ngay tại Thullakoṭṭhika này. Tôn giả Raṭṭhapāla không có sự suy tàn do bà con thân quyến ấy. Do biết gì, thấy gì, hay nghe gì mà Tôn giả Raṭṭhapāla đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình?”

“Này Raṭṭhapāla, đây là bốn sự suy tàn, do bị những sự suy tàn ấy chi phối, một số người ở đời cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Những sự suy tàn ấy Tôn giả Raṭṭhapāla không có. Do biết gì, thấy gì, hay nghe gì mà Tôn giả Raṭṭhapāla đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình?”

305. “Tâu Đại vương, quả thật có bốn pháp yếu lược đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chỉ dạy, do biết, do thấy, do nghe những pháp ấy mà tôi đã từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình. Bốn pháp ấy là gì? ‘Thế gian bị dẫn đi, không bền vững’, tâu Đại vương, đây là pháp yếu lược thứ nhất đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chỉ dạy, do biết, do thấy, do nghe pháp ấy mà tôi đã từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình. ‘Thế gian không nơi nương tựa, không có chủ’, tâu Đại vương, đây là pháp yếu lược thứ hai đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chỉ dạy, do biết, do thấy, do nghe pháp ấy mà tôi đã từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình. ‘Thế gian không sở hữu, phải từ bỏ tất cả mà đi’, tâu Đại vương, đây là pháp yếu lược thứ ba đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chỉ dạy, do biết, do thấy, do nghe pháp ấy mà tôi đã từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình. ‘Thế gian thiếu thốn, không thỏa mãn, là nô lệ của ái dục’, tâu Đại vương, đây là pháp yếu lược thứ tư đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chỉ dạy, do biết, do thấy, do nghe pháp ấy mà tôi đã từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình. Tâu Đại vương, đây chính là bốn pháp yếu lược đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chỉ dạy, do biết, do thấy, do nghe những pháp ấy mà tôi đã từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình.”

306. “‘Thế gian bị dẫn đi, không bền vững’, Tôn giả Raṭṭhapāla đã nói như vậy. Tâu Tôn giả Raṭṭhapāla, ý nghĩa của lời nói này nên được hiểu như thế nào?” “Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Khi ngài khoảng hai mươi hoặc hai mươi lăm tuổi, ngài đã thành thạo thuật cưỡi voi, thuật cưỡi ngựa, thuật điều khiển xe, thuật bắn cung, thuật dùng gươm, có sức mạnh ở đùi, sức mạnh ở cánh tay, đầy đủ năng lực, và thiện chiến phải không?” “Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, tôi đã từng như vậy, khi tôi khoảng hai mươi hoặc hai mươi lăm tuổi, tôi đã thành thạo thuật cưỡi voi, thuật cưỡi ngựa, thuật điều khiển xe, thuật bắn cung, thuật dùng gươm, có sức mạnh ở đùi, sức mạnh ở cánh tay, đầy đủ năng lực, và thiện chiến. Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, đôi khi tôi nghĩ mình như có thần thông, tôi không thấy ai có sức mạnh ngang bằng với mình.” “Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Bây giờ ngài có còn như vậy, có sức mạnh ở đùi, sức mạnh ở cánh tay, đầy đủ năng lực, và thiện chiến không?” “Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, không phải vậy. Bây giờ tôi đã già, lớn tuổi, cao niên, đã đi hết cuộc đời, đã đến tuổi xế chiều, tuổi của tôi đã tám mươi. Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, đôi khi tôi nghĩ: ‘Ta sẽ đặt chân ở đây’, nhưng lại đặt chân ở chỗ khác.” “Tâu Đại vương, chính vì nhân duyên này mà Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã nói: ‘Thế gian bị dẫn đi, không bền vững’. Do biết, do thấy, do nghe pháp ấy mà tôi đã từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình.” “Thật vi diệu, thưa Tôn giả Raṭṭhapāla! Thật hy hữu, thưa Tôn giả Raṭṭhapāla! Lời nói này của Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đã được khéo nói biết bao: ‘Thế gian bị dẫn đi, không bền vững’. Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, quả thật thế gian bị dẫn đi, không bền vững.”

“Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, trong hoàng tộc này có các đội tượng binh, kỵ binh, xa binh, và bộ binh, họ sẽ có mặt để bảo vệ chúng tôi khi gặp hoạn nạn. Tôn giả Raṭṭhapāla đã nói: ‘Thế gian không nơi nương tựa, không có chủ’. Tâu Tôn giả Raṭṭhapāla, ý nghĩa của lời nói này nên được hiểu như thế nào?” “Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Ngài có từng mắc một căn bệnh kinh niên nào không?” “Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, tôi có mắc một căn bệnh kinh niên. Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, đôi khi bạn bè, quan chức, và bà con thân thuộc vây quanh tôi và đứng đó, nghĩ rằng: ‘Bây giờ vua Korabya sẽ qua đời, bây giờ vua Korabya sẽ qua đời.’” “Tâu Đại vương, ngài nghĩ thế nào về điều này? Ngài có thể nói với những người bạn bè, quan chức, và bà con thân thuộc ấy rằng: ‘Này các khanh, bạn bè, quan chức, và bà con thân thuộc của ta, hãy đến đây, tất cả các vị hãy cùng nhau chia sẻ cảm thọ này, để ta có thể cảm thấy bớt đau đớn hơn’ được không? Hay là chỉ một mình ngài phải chịu đựng cảm thọ đó?” “Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, tôi không thể nói với những người bạn bè, quan chức, và bà con thân thuộc ấy rằng: ‘Này các khanh, bạn bè, quan chức, và bà con thân thuộc của ta, hãy đến đây, tất cả các vị hãy cùng nhau chia sẻ cảm thọ này, để ta có thể cảm thấy bớt đau đớn hơn’. Mà chính tôi phải chịu đựng cảm thọ đó.” “Tâu Đại vương, chính vì nhân duyên này mà Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã nói: ‘Thế gian không nơi nương tựa, không có chủ’. Do biết, do thấy, do nghe pháp ấy mà tôi đã từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình.” “Thật vi diệu, thưa Tôn giả Raṭṭhapāla! Thật hy hữu, thưa Tôn giả Raṭṭhapāla! Lời nói này của Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đã được khéo nói biết bao: ‘Thế gian không nơi nương tựa, không có chủ’. Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, quả thật thế gian không nơi nương tựa, không có chủ.”

“Thưa ngài Raṭṭhapāla, trong hoàng tộc này có rất nhiều vàng bạc được chôn dưới đất và cất giữ trên không. Ngài Raṭṭhapāla đã nói: ‘Thế gian không có sở hữu, phải từ bỏ tất cả mà đi.’ Thưa ngài Raṭṭhapāla, ý nghĩa của lời nói này nên được hiểu như thế nào?” “Thưa Đại vương, ngài nghĩ thế nào? Giống như hiện nay ngài đang tận hưởng, được cung phụng, được đầy đủ năm dục lạc, liệu ngài có thể có được điều này ở đời sau không: ‘Ta cũng sẽ tận hưởng, được cung phụng, được đầy đủ năm dục lạc này như vậy,’ hay là những người khác sẽ thừa hưởng tài sản này, còn ngài thì sẽ ra đi tùy theo nghiệp của mình?” “Thưa ngài Raṭṭhapāla, giống như hiện nay tôi đang tận hưởng, được cung phụng, được đầy đủ năm dục lạc, tôi sẽ không thể có được điều này ở đời sau: ‘Tôi cũng sẽ tận hưởng, được cung phụng, được đầy đủ năm dục lạc này như vậy.’ Mà thật ra, những người khác sẽ thừa hưởng tài sản này; còn tôi thì sẽ ra đi tùy theo nghiệp của mình.” “Thưa Đại vương, chính vì điều này mà Đức Thế Tôn, bậc Toàn Tri, Toàn Giác, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Chánh Giác, đã dạy rằng: ‘Thế gian không có sở hữu, phải từ bỏ tất cả mà đi.’ Chính vì biết, thấy, và nghe điều này mà tôi đã từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình.” “Thật kỳ diệu, thưa ngài Raṭṭhapāla, thật phi thường, thưa ngài Raṭṭhapāla! Lời dạy này của Đức Thế Tôn, bậc Toàn Tri, Toàn Giác, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Chánh Giác, thật là khéo nói: ‘Thế gian không có sở hữu, phải từ bỏ tất cả mà đi.’ Thật vậy, thưa ngài Raṭṭhapāla, thế gian không có sở hữu, phải từ bỏ tất cả mà đi.”

“Ngài Raṭṭhapāla đã nói: ‘Thế gian luôn thiếu thốn, không bao giờ thỏa mãn, là nô lệ của ái dục.’ Thưa ngài Raṭṭhapāla, ý nghĩa của lời nói này nên được hiểu như thế nào?” “Thưa Đại vương, ngài nghĩ thế nào, ngài đang cai trị xứ Kuru thịnh vượng phải không?” “Vâng, thưa ngài Raṭṭhapāla, tôi đang cai trị xứ Kuru thịnh vượng.” “Thưa Đại vương, ngài nghĩ thế nào, giả sử có một người đáng tin cậy, đáng tín nhiệm từ phương đông đến. Người ấy đến gặp ngài và nói rằng: ‘Xin Đại vương hãy biết cho, tôi từ phương đông đến. Ở đó, tôi đã thấy một xứ sở rộng lớn, giàu có, thịnh vượng, đông dân, người ở chen chúc. Ở đó có nhiều đội tượng binh, kỵ binh, xa binh, và bộ binh; ở đó có nhiều của cải và ngũ cốc; ở đó có nhiều vàng bạc, cả đã chế tác và chưa chế tác; ở đó có nhiều phụ nữ để thu phục. Và có thể chinh phục được chỉ với một lực lượng quân đội vừa phải. Xin Đại vương hãy chinh phục nó!’ Ngài sẽ làm gì?” “Thưa ngài Raṭṭhapāla, chúng tôi cũng sẽ chinh phục và cai trị xứ sở đó.” “Thưa Đại vương, ngài nghĩ thế nào, giả sử có một người đáng tin cậy, đáng tín nhiệm từ phương tây đến... từ phương bắc... từ phương nam... từ bên kia bờ đại dương. Người ấy đến gặp ngài và nói rằng: ‘Xin Đại vương hãy biết cho, tôi từ bên kia bờ đại dương đến. Ở đó, tôi đã thấy một xứ sở rộng lớn, giàu có, thịnh vượng, đông dân, người ở chen chúc. Ở đó có nhiều đội tượng binh, kỵ binh, xa binh, và bộ binh; ở đó có nhiều của cải và ngũ cốc; ở đó có nhiều vàng bạc, cả đã chế tác và chưa chế tác; ở đó có nhiều phụ nữ để thu phục. Và có thể chinh phục được chỉ với một lực lượng quân đội vừa phải. Xin Đại vương hãy chinh phục nó!’ Ngài sẽ làm gì?” “Thưa ngài Raṭṭhapāla, chúng tôi cũng sẽ chinh phục và cai trị xứ sở đó.” “Thưa Đại vương, chính vì điều này mà Đức Thế Tôn, bậc Toàn Tri, Toàn Giác, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Chánh Giác, đã dạy rằng: ‘Thế gian luôn thiếu thốn, không bao giờ thỏa mãn, là nô lệ của ái dục.’ Chính vì biết, thấy, và nghe điều này mà tôi đã từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình.” “Thật kỳ diệu, thưa ngài Raṭṭhapāla, thật phi thường, thưa ngài Raṭṭhapāla! Lời dạy này của Đức Thế Tôn, bậc Toàn Tri, Toàn Giác, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Chánh Giác, thật là khéo nói: ‘Thế gian luôn thiếu thốn, không bao giờ thỏa mãn, là nô lệ của ái dục.’ Thật vậy, thưa ngài Raṭṭhapāla, thế gian luôn thiếu thốn, không bao giờ thỏa mãn, là nô lệ của ái dục.”

Tôn giả Raṭṭhapāla đã nói điều này. Sau khi nói điều này, ngài lại nói thêm những lời sau:

307. “Tôi thấy trong đời những người có của,

Khi được tài sản, vì si mê không bố thí; Tham lam, họ chỉ lo tích trữ của cải, Và lại càng khao khát thêm các dục lạc.

“Vị vua dùng vũ lực chinh phục trái đất, Cai trị cõi đất đến tận bờ đại dương; Không thỏa mãn với bờ bên này của biển, Lại còn mong muốn cả bờ bên kia.

“Cả vua và nhiều người khác, Chết đi mà lòng tham chưa dứt; Vẫn còn thiếu thốn, họ từ bỏ thân xác, Trong đời, không có sự thỏa mãn với các dục lạc.

“Thân quyến khóc than, xõa tóc rũ rượi, Họ nói: ‘Ôi, giá như người thân của chúng ta bất tử!’; Họ khiêng người được quấn trong tấm vải, Đem đặt lên giàn hỏa rồi thiêu.

“Bị thiêu đốt, bị xiên bởi những cây cọc, Người ấy từ bỏ tài sản, chỉ với một tấm vải; Đối với người đang chết, không có nơi nương tựa, Dù là thân quyến, bạn bè, hay đồng hữu.

“Những người thừa kế lấy đi tài sản của người ấy, Còn chúng sanh thì đi theo nghiệp của mình; Không có của cải nào đi theo người chết, Không con cái, không vợ chồng, không tài sản, không vương quốc.”

‘Không thể dùng của cải để được sống lâu, cũng không thể dùng tài sản để xua đuổi tuổi già; các bậc trí nói rằng mạng sống này ngắn ngủi, không thường hằng, có bản chất biến hoại.

‘Người giàu và người nghèo đều cảm nhận sự xúc chạm, kẻ ngu và người trí cũng bị xúc chạm như vậy; kẻ ngu do sự ngu si mà nằm xuống run rẩy, còn người trí dù bị sự xúc chạm chạm đến cũng không run rẩy.

‘Vì thế, trí tuệ thù thắng hơn của cải, nhờ trí tuệ ấy mà người ta đạt được sự chấm dứt ở đây; vì chưa hoàn tất nên do si mê, họ làm các nghiệp ác trong các cõi hữu.

‘Kẻ ấy đi vào thai mẹ và thế giới bên kia, trôi lăn trong vòng luân hồi từ đời này sang đời khác; người ít trí tuệ tin tưởng (lời của kẻ ấy) nên cũng đi vào thai mẹ và thế giới bên kia.

‘Như kẻ trộm có ác pháp bị bắt quả tang khi đang khoét vách, bị hành hạ bởi chính hành vi của mình; cũng vậy, chúng sanh có ác pháp, sau khi chết, ở thế giới bên kia, bị hành hạ bởi chính hành vi của mình.

‘Tâu đại vương, các dục thì đa dạng, ngọt ngào, và làm vui ý, chúng khuấy đảo tâm trí bằng nhiều hình thức khác nhau; vì thấy sự nguy hại trong các dục trưởng dưỡng, do đó con đã xuất gia.

‘Tâu đại vương, chúng sanh rơi rụng như những trái cây, cả người trẻ lẫn người già, khi thân hoại mạng chung; thấy cả điều này, con đã xuất gia, tâu đại vương, đời sống sa-môn chắc chắn là thù thắng hơn’.

Kinh Raṭṭhapāla, bài kinh thứ hai, chấm dứt.