5. Kinh Bhaddāli

134. Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Tại đấy, Thế Tôn gọi các vị tỳ khưu: – Này các tỳ khưu. – Bạch Thế Tôn, các vị tỳ khưu ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói điều này: – Này các tỳ khưu, Ta dùng bữa ăn một lần. Này các tỳ khưu, do Ta dùng bữa ăn một lần nên Ta nhận thấy mình ít bệnh, ít khổ, thân thể nhẹ nhàng, có sức lực, và an trú thoải mái. Này các tỳ khưu, các ngươi cũng hãy đến, hãy dùng bữa ăn một lần. Này các tỳ khưu, do các ngươi dùng bữa ăn một lần, các ngươi cũng sẽ nhận thấy mình ít bệnh, ít khổ, thân thể nhẹ nhàng, có sức lực, và an trú thoải mái. Khi được nói vậy, tôn giả Bhaddāli bạch với Thế Tôn điều này: – Bạch Thế Tôn, con không thể dùng bữa ăn một lần. Bạch Thế Tôn, vì khi dùng bữa ăn một lần, con có thể sẽ áy náy, có thể sẽ sầu muộn. – Này Bhaddāli, vậy thì ngươi, ở nơi nào được mời, hãy ăn một phần ở đấy rồi mang một phần đi để ăn. Này Bhaddāli, dù ăn như vậy, ngươi vẫn sẽ sống được với việc ăn một lần. – Bạch Thế Tôn, dù như vậy con cũng không thể ăn được. Bạch Thế Tôn, vì dù ăn như vậy, con có thể sẽ áy náy, có thể sẽ sầu muộn. Bấy giờ, khi Thế Tôn đang chế định học giới, khi Tăng chúng tỳ khưu đang thọ trì học giới, thì tôn giả Bhaddāli đã bày tỏ sự không nỗ lực. Bấy giờ, trong suốt ba tháng ấy, tôn giả Bhaddāli đã không đến diện kiến Thế Tôn, giống như người không thực hành trọn vẹn học giới trong giáo pháp của Bậc Đạo Sư.

135. Vào lúc bấy giờ, nhiều vị tỳ khưu đang làm công việc may y cho Thế Tôn, nghĩ rằng: – ‘Sau khi y được may xong, hết ba tháng, Thế Tôn sẽ lên đường du hành.’ Bấy giờ, tôn giả Bhaddāli đi đến chỗ các vị tỳ khưu ấy; sau khi đến, đã cùng chuyện trò với các vị tỳ khưu ấy. Sau khi trao đổi những lời thăm hỏi thân tình đáng ghi nhớ, vị ấy ngồi xuống một bên. Các vị tỳ khưu ấy nói điều này với tôn giả Bhaddāli đang ngồi một bên: – Này hiền giả Bhaddāli, công việc may y này của Thế Tôn đang được thực hiện. Sau khi y được may xong, hết ba tháng, Thế Tôn sẽ lên đường du hành. Thôi nào, hiền giả Bhaddāli, hiền giả hãy khéo tác ý về lỗi lầm này, kẻo về sau hiền giả sẽ gặp khó khăn hơn. – Thưa các hiền giả, vâng ạ. Tôn giả Bhaddāli sau khi vâng lời các vị tỳ khưu ấy, đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, tôn giả Bhaddāli bạch với Thế Tôn điều này: – Bạch Thế Tôn, lỗi lầm đã xâm chiếm con, như kẻ ngu si, như kẻ mê muội, như kẻ bất thiện, vì khi Thế Tôn đang chế định học giới, khi Tăng chúng tỳ khưu đang thọ trì học giới, con đã bày tỏ sự không nỗ lực. Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy chấp nhận lỗi lầm ấy của con là lỗi lầm, để con được thu thúc trong tương lai.

– Này Bhaddāli, quả thật vậy, lỗi lầm đã xâm chiếm ngươi, như kẻ ngu si, như kẻ mê muội, như kẻ bất thiện, vì khi Ta đang chế định học giới, khi Tăng chúng tỳ khưu đang thọ trì học giới, ngươi đã bày tỏ sự không nỗ lực. Và này Bhaddāli, ngươi đã không liễu tri được trường hợp này: – ‘Thế Tôn đang trú ở Sāvatthī, và Thế Tôn cũng sẽ biết về ta rằng: – “Vị tỳ khưu tên Bhaddāli là người không thực hành trọn vẹn học giới trong giáo pháp của Bậc Đạo Sư.”’ Này Bhaddāli, đây cũng là trường hợp mà ngươi đã không liễu tri. Và này Bhaddāli, ngươi đã không liễu tri được trường hợp này: – ‘Nhiều vị tỳ khưu đã nhập hạ ở Sāvatthī, họ cũng sẽ biết về ta rằng: – “Vị tỳ khưu tên Bhaddāli là người không thực hành trọn vẹn học giới trong giáo pháp của Bậc Đạo Sư.”’ Này Bhaddāli, đây cũng là trường hợp mà ngươi đã không liễu tri. Và này Bhaddāli, ngươi đã không liễu tri được trường hợp này: – ‘Nhiều vị tỳ khưu ni đã nhập hạ ở Sāvatthī, họ cũng sẽ biết về ta rằng: – “Vị tỳ khưu tên Bhaddāli là người không thực hành trọn vẹn học giới trong giáo pháp của Bậc Đạo Sư.”’ Này Bhaddāli, đây cũng là trường hợp mà ngươi đã không liễu tri. Và này Bhaddāli, ngươi đã không liễu tri được trường hợp này: – ‘Nhiều vị cận sự nam đang cư ngụ ở Sāvatthī, họ cũng sẽ biết về ta rằng: – “Vị tỳ khưu tên Bhaddāli là người không thực hành trọn vẹn học giới trong giáo pháp của Bậc Đạo Sư.”’ Này Bhaddāli, đây cũng là trường hợp mà ngươi đã không liễu tri. Và này Bhaddāli, ngươi đã không liễu tri được trường hợp này: – ‘Nhiều vị cận sự nữ đang cư ngụ ở Sāvatthī, họ cũng sẽ biết về ta rằng: – “Vị tỳ khưu tên Bhaddāli là người không thực hành trọn vẹn học giới trong giáo pháp của Bậc Đạo Sư.”’ Này Bhaddāli, đây cũng là trường hợp mà ngươi đã không liễu tri. Và này Bhaddāli, ngươi đã không liễu tri được trường hợp này: – ‘Nhiều vị sa-môn, bà-la-môn thuộc các ngoại đạo đã nhập hạ ở Sāvatthī, họ cũng sẽ biết về ta rằng: – “Vị tỳ khưu tên Bhaddāli, một đệ tử của sa-môn Gotama, một vị trưởng lão nào đó, là người không thực hành trọn vẹn học giới trong giáo pháp.”’ Này Bhaddāli, đây cũng là trường hợp mà ngươi đã không liễu tri.

“Bạch ngài, lỗi lầm đã xâm chiếm con, do con ngu si, do con mê muội, do con bất thiện, khi Thế Tôn đang chế định học giới và chư tỳ-khưu Tăng đang thọ trì học giới, con đã tỏ ra không nhiệt tình. Bạch ngài, mong Thế Tôn vì con mà chấp nhận lỗi lầm này đúng như là lỗi lầm, để con được phòng hộ trong tương lai.” “Này Bhaddāli, quả thật lỗi lầm đã xâm chiếm ông, do ông ngu si, do ông mê muội, do ông bất thiện, khi ta đang chế định học giới và chư tỳ-khưu Tăng đang thọ trì học giới, ông đã tỏ ra không nhiệt tình.”

136. “Này Bhaddāli, ông nghĩ thế nào về điều này? Giả sử ở đây có vị tỳ-khưu được giải thoát cả hai phần, ta nói với vị ấy như vầy: ‘Này tỳ-khưu, hãy đến đây, hãy làm cây cầu cho ta qua vũng lầy.’ Liệu vị ấy có bước qua, hoặc nghiêng mình qua một bên, hoặc nói ‘không’ chăng?”

“Bạch ngài, không thể được.”

“Này Bhaddāli, ông nghĩ thế nào về điều này? Giả sử ở đây có vị tỳ-khưu là bậc tuệ giải thoát... thân chứng... kiến đáo... tín giải thoát... tùy pháp hành... tùy tín hành, ta nói với vị ấy như vầy: ‘Này tỳ-khưu, hãy đến đây, hãy làm cây cầu cho ta qua vũng lầy.’ Liệu vị ấy có bước qua, hoặc nghiêng mình qua một bên, hoặc nói ‘không’ chăng?”

“Bạch ngài, không thể được.”

“Này Bhaddāli, ông nghĩ thế nào về điều này? Này Bhaddāli, vào lúc ấy, ông có phải là bậc giải thoát cả hai phần, hay tuệ giải thoát, hay thân chứng, hay kiến đáo, hay tín giải thoát, hay tùy pháp hành, hay tùy tín hành chăng?”

“Bạch ngài, không thể được.”

“Này Bhaddāli, chẳng phải vào lúc ấy ông đã trống rỗng, rỗng tuếch, và sai lầm sao?”

“Bạch ngài, đúng vậy. Bạch ngài, lỗi lầm đã xâm chiếm con, do con ngu si, do con mê muội, do con bất thiện, khi Thế Tôn đang chế định học giới và chư tỳ-khưu Tăng đang thọ trì học giới, con đã tỏ ra không nhiệt tình. Bạch ngài, mong Thế Tôn vì con mà chấp nhận lỗi lầm này đúng như là lỗi lầm, để con được phòng hộ trong tương lai.” “Này Bhaddāli, quả thật lỗi lầm đã xâm chiếm ông, do ông ngu si, do ông mê muội, do ông bất thiện, khi ta đang chế định học giới và chư tỳ-khưu Tăng đang thọ trì học giới, ông đã tỏ ra không nhiệt tình. Và này Bhaddāli, vì ông thấy lỗi lầm đúng là lỗi lầm và sám hối đúng pháp, nên chúng ta chấp nhận lỗi lầm ấy của ông. Này Bhaddāli, đây là sự tăng trưởng trong giới luật của bậc Thánh, khi người nào thấy lỗi lầm đúng là lỗi lầm, sám hối đúng pháp, và đạt đến sự phòng hộ trong tương lai.”

137. “Này Bhaddāli, ở đây có vị tỳ-khưu không thực hành đầy đủ các học giới trong giáo pháp của bậc Đạo Sư. Vị ấy khởi lên ý nghĩ: ‘Thật tốt thay nếu ta tìm đến một trú xứ vắng vẻ: khu rừng, gốc cây, ngọn núi, hang đá, động núi, nghĩa địa, vùng rừng sâu, ngoài trời, đống rơm. Có lẽ ta sẽ chứng ngộ được pháp thượng nhân, tri kiến đặc biệt của bậc Thánh.’ Vị ấy tìm đến một trú xứ vắng vẻ: khu rừng, gốc cây, ngọn núi, hang đá, động núi, nghĩa địa, vùng rừng sâu, ngoài trời, đống rơm. Khi vị ấy sống biệt lập như vậy, bậc Đạo Sư khiển trách, các vị đồng phạm hạnh có trí sau khi xem xét cũng khiển trách, chư thiên cũng khiển trách, và tự thân cũng tự khiển trách. Vị ấy, bị bậc Đạo Sư khiển trách, bị các vị đồng phạm hạnh có trí sau khi xem xét khiển trách, bị chư thiên khiển trách, và tự thân tự khiển trách, không chứng ngộ được pháp thượng nhân, tri kiến đặc biệt của bậc Thánh. Vì sao vậy? Này Bhaddāli, sự việc là như vậy đối với người không thực hành đầy đủ các học giới trong giáo pháp của bậc Đạo Sư.”

138. “Mặt khác, này Bhaddāli, ở đây có vị tỳ-khưu thực hành đầy đủ các học giới trong giáo pháp của bậc Đạo Sư. Vị ấy khởi lên ý nghĩ: ‘Thật tốt thay nếu ta tìm đến một trú xứ vắng vẻ: khu rừng, gốc cây, ngọn núi, hang đá, động núi, nghĩa địa, vùng rừng sâu, ngoài trời, đống rơm. Có lẽ ta sẽ chứng ngộ được pháp thượng nhân, tri kiến đặc biệt của bậc Thánh.’ Vị ấy tìm đến một trú xứ vắng vẻ: khu rừng, gốc cây, ngọn núi, hang đá, động núi, nghĩa địa, vùng rừng sâu, ngoài trời, đống rơm. Khi vị ấy sống biệt lập như vậy, bậc Đạo Sư không khiển trách, các vị đồng phạm hạnh có trí sau khi xem xét cũng không khiển trách, chư thiên cũng không khiển trách, và tự thân cũng không tự khiển trách. Vị ấy, không bị bậc Đạo Sư khiển trách, không bị các vị đồng phạm hạnh có trí sau khi xem xét khiển trách, không bị chư thiên khiển trách, và tự thân không tự khiển trách, chứng ngộ được pháp thượng nhân, tri kiến đặc biệt của bậc Thánh. Vị ấy ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sinh, có tầm có tứ. Vì sao vậy? Này Bhaddāli, sự việc là như vậy đối với người thực hành đầy đủ các học giới trong giáo pháp của bậc Đạo Sư.”

139. Này Bhaddāli, lại nữa, vị tỳ khưu sau khi làm cho lắng dịu tầm và tứ, chứng và trú thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội tĩnh nhất tâm. Vì sao vậy? Này Bhaddāli, đối với người thực hành đầy đủ học giới trong giáo pháp của bậc Đạo Sư thì sự việc là như vậy.

Này Bhaddāli, lại nữa, vị tỳ khưu do ly hỷ nên trú xả, chánh niệm, tỉnh giác, thân cảm nhận sự an lạc, chứng và trú thiền thứ ba, là tầng thiền mà các bậc Thánh gọi là ‘xả niệm lạc trú’. Vì sao vậy? Này Bhaddāli, đối với người thực hành đầy đủ học giới trong giáo pháp của bậc Đạo Sư thì sự việc là như vậy.

Này Bhaddāli, lại nữa, vị tỳ khưu do xả lạc, xả khổ, và do các hỷ ưu đã được chấm dứt từ trước, chứng và trú thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh. Vì sao vậy? Này Bhaddāli, đối với người thực hành đầy đủ học giới trong giáo pháp của bậc Đạo Sư thì sự việc là như vậy.

Với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, vị ấy hướng tâm đến túc mạng minh. Vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, cụ thể là một đời, hai đời... cho đến... như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ với các nét đại cương và các chi tiết. Vì sao vậy? Này Bhaddāli, đối với người thực hành đầy đủ học giới trong giáo pháp của bậc Đạo Sư thì sự việc là như vậy.

Với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, vị ấy hướng tâm đến thiên nhãn minh. Với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, vị ấy thấy các chúng sanh chết đi, sanh lại, hèn hạ, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, may mắn, bất hạnh; vị ấy hiểu rõ chúng sanh đi theo nghiệp của mình: ‘Thật vậy, các chúng sanh này đã làm các ác hạnh về thân... cho đến... sau khi chết, họ sanh vào cõi dữ, đọa xứ, địa ngục. Còn các chúng sanh này đã làm các thiện hạnh về thân... cho đến... họ sanh vào cõi lành, thiên giới.’ Như vậy, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân... cho đến... vị ấy hiểu rõ chúng sanh đi theo nghiệp của mình. Vì sao vậy? Này Bhaddāli, đối với người thực hành đầy đủ học giới trong giáo pháp của bậc Đạo Sư thì sự việc là như vậy.

Với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, vị ấy hướng tâm đến lậu tận minh. Vị ấy biết như thật: ‘Đây là khổ,’ biết như thật: ‘Đây là khổ tập,’ biết như thật: ‘Đây là khổ diệt,’ biết như thật: ‘Đây là con đường đưa đến khổ diệt.’ Vị ấy biết như thật: ‘Đây là các lậu hoặc,’ biết như thật: ‘Đây là nguyên nhân của các lậu hoặc,’ biết như thật: ‘Đây là sự đoạn diệt các lậu hoặc,’ biết như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự đoạn diệt các lậu hoặc.’ Nhờ biết như vậy, thấy như vậy, tâm của vị ấy được giải thoát khỏi dục lậu, hữu lậu, và vô minh lậu. Khi đã giải thoát, khởi lên trí tuệ biết rằng: ‘Ta đã giải thoát.’ Vị ấy biết: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa.’ Vì sao vậy? Này Bhaddāli, đối với người thực hành đầy đủ học giới trong giáo pháp của bậc Đạo Sư thì sự việc là như vậy.

140. Khi được nói như vậy, Tôn giả Bhaddāli bạch với Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, do nhân gì, duyên gì mà ở đây có một số tỳ khưu bị xử phạt một cách cưỡng ép, áp bức? Và bạch Thế Tôn, do nhân gì, duyên gì mà ở đây có một số tỳ khưu không bị xử phạt một cách cưỡng ép, áp bức như vậy?’ ‘Này Bhaddāli, ở đây, có tỳ khưu thường xuyên phạm giới, phạm nhiều giới. Khi được các tỳ khưu khác nhắc nhở, vị ấy lại dùng chuyện này để che đậy chuyện khác, hướng câu chuyện ra ngoài, biểu lộ sự tức giận, sân hận, và bất mãn; không hành xử đúng đắn, không nhún mình, không sửa đổi, không nói rằng: ‘Tôi sẽ làm điều mà Tăng chúng hài lòng.’ Này Bhaddāli, trong trường hợp đó, các tỳ khưu có suy nghĩ như sau: ‘Thưa các hiền giả, vị tỳ khưu này thường xuyên phạm giới, phạm nhiều giới. Khi được các tỳ khưu khác nhắc nhở, vị ấy lại dùng chuyện này để che đậy chuyện khác, hướng câu chuyện ra ngoài, biểu lộ sự tức giận, sân hận, và bất mãn; không hành xử đúng đắn, không nhún mình, không sửa đổi, không nói rằng: ‘Tôi sẽ làm điều mà Tăng chúng hài lòng.’ Vậy thì, thưa các Tôn giả, mong quý vị hãy xem xét trường hợp của vị tỳ khưu này theo cách nào đó để cho vụ tranh tụng này không được dàn xếp một cách nhanh chóng.’ Này Bhaddāli, đối với vị tỳ khưu như vậy, các tỳ khưu xem xét theo cách nào đó để cho vụ tranh tụng này không được dàn xếp một cách nhanh chóng.

141. “Này Bhaddāli, lại nữa, ở đây có tỳ khưu thường xuyên phạm tội, phạm nhiều tội. Vị ấy khi được các tỳ khưu khiển trách thì không dùng chuyện này để che đậy chuyện khác, không hướng câu chuyện ra ngoài, không biểu lộ sự tức giận, sân hận, và không hài lòng; vị ấy hành xử đúng đắn, hạ mình, thực hành con đường thoát khỏi, và nói rằng: ‘Tôi sẽ làm điều gì khiến cho Tăng chúng hài lòng.’ Này Bhaddāli, trong trường hợp đó, các tỳ khưu suy nghĩ như sau: ‘Thưa chư hiền, vị tỳ khưu này thường xuyên phạm tội, phạm nhiều tội. Khi được các tỳ khưu khiển trách, vị ấy không dùng chuyện này để che đậy chuyện khác, không hướng câu chuyện ra ngoài, không biểu lộ sự tức giận, sân hận, và không hài lòng; vị ấy hành xử đúng đắn, hạ mình, thực hành con đường thoát khỏi, và nói rằng: ‘Tôi sẽ làm điều gì khiến cho Tăng chúng hài lòng.’ Thưa các ngài, thật tốt thay, mong các ngài hãy xem xét trường hợp của vị tỳ khưu này theo cách nào đó để sự việc này được giải quyết nhanh chóng.’ Này Bhaddāli, đối với vị tỳ khưu như vậy, các vị tỳ khưu xem xét theo cách nào đó để sự việc này được giải quyết nhanh chóng.”

142. “Này Bhaddāli, ở đây có tỳ khưu thỉnh thoảng phạm tội, không phạm nhiều tội. Vị ấy khi được các tỳ khưu khiển trách thì dùng chuyện này để che đậy chuyện khác, hướng câu chuyện ra ngoài, biểu lộ sự tức giận, sân hận, và không hài lòng; vị ấy không hành xử đúng đắn, không hạ mình, không thực hành con đường thoát khỏi, và không nói rằng: ‘Tôi sẽ làm điều gì khiến cho Tăng chúng hài lòng.’ Này Bhaddāli, trong trường hợp đó, các tỳ khưu suy nghĩ như sau: ‘Thưa chư hiền, vị tỳ khưu này thỉnh thoảng phạm tội, không phạm nhiều tội. Khi được các tỳ khưu khiển trách, vị ấy dùng chuyện này để che đậy chuyện khác, hướng câu chuyện ra ngoài, biểu lộ sự tức giận, sân hận, và không hài lòng; vị ấy không hành xử đúng đắn, không hạ mình, không thực hành con đường thoát khỏi, và không nói rằng: ‘Tôi sẽ làm điều gì khiến cho Tăng chúng hài lòng.’ Thưa các ngài, thật tốt thay, mong các ngài hãy xem xét trường hợp của vị tỳ khưu này theo cách nào đó để sự việc này không được giải quyết nhanh chóng.’ Này Bhaddāli, đối với vị tỳ khưu như vậy, các vị tỳ khưu xem xét theo cách nào đó để sự việc này không được giải quyết nhanh chóng.”

143. “Này Bhaddāli, lại nữa, ở đây có tỳ khưu thỉnh thoảng phạm tội, không phạm nhiều tội. Vị ấy khi được các tỳ khưu khiển trách thì không dùng chuyện này để che đậy chuyện khác, không hướng câu chuyện ra ngoài, không biểu lộ sự tức giận, sân hận, và không hài lòng; vị ấy hành xử đúng đắn, hạ mình, thực hành con đường thoát khỏi, và nói rằng: ‘Tôi sẽ làm điều gì khiến cho Tăng chúng hài lòng.’ Này Bhaddāli, trong trường hợp đó, các tỳ khưu suy nghĩ như sau: ‘Thưa chư hiền, vị tỳ khưu này thỉnh thoảng phạm tội, không phạm nhiều tội. Khi được các tỳ khưu khiển trách, vị ấy không dùng chuyện này để che đậy chuyện khác, không hướng câu chuyện ra ngoài, không biểu lộ sự tức giận, sân hận, và không hài lòng; vị ấy hành xử đúng đắn, hạ mình, thực hành con đường thoát khỏi, và nói rằng: ‘Tôi sẽ làm điều gì khiến cho Tăng chúng hài lòng.’ Thưa các ngài, thật tốt thay, mong các ngài hãy xem xét trường hợp của vị tỳ khưu này theo cách nào đó để sự việc này được giải quyết nhanh chóng.’ Này Bhaddāli, đối với vị tỳ khưu như vậy, các vị tỳ khưu xem xét theo cách nào đó để sự việc này được giải quyết nhanh chóng.”

144. “Này Bhaddāli, ở đây có tỳ khưu chỉ nương vào đức tin, chỉ nương vào tình thương mà tu tập. Này Bhaddāli, trong trường hợp đó, các tỳ khưu suy nghĩ như sau: ‘Thưa chư hiền, vị tỳ khưu này chỉ nương vào đức tin, chỉ nương vào tình thương mà tu tập. Nếu chúng ta xử lý vị tỳ khưu này một cách cưỡng ép, hà khắc, thì e rằng chút đức tin và tình thương mà vị ấy có cũng sẽ bị mất đi.’ Này Bhaddāli, ví như một người chỉ có một con mắt, bạn bè, người thân và quyến thuộc của người ấy sẽ bảo vệ con mắt duy nhất đó, nghĩ rằng: ‘Mong rằng con mắt duy nhất mà người ấy có sẽ không bị mất đi.’ Cũng vậy, này Bhaddāli, ở đây có tỳ khưu chỉ nương vào đức tin, chỉ nương vào tình thương mà tu tập. Này Bhaddāli, trong trường hợp đó, các tỳ khưu suy nghĩ như sau: ‘Thưa chư hiền, vị tỳ khưu này chỉ nương vào đức tin, chỉ nương vào tình thương mà tu tập. Nếu chúng ta xử lý vị tỳ khưu này một cách cưỡng ép, hà khắc, thì e rằng chút đức tin và tình thương mà vị ấy có cũng sẽ bị mất đi.’ Này Bhaddāli, đây là nguyên nhân, đây là duyên cớ mà ở đây, đối với một số tỳ khưu, người ta phải xử lý một cách cưỡng ép, hà khắc. Và này Bhaddāli, đây là nguyên nhân, đây là duyên cớ mà ở đây, đối với một số tỳ khưu, người ta không xử lý một cách cưỡng ép, hà khắc như vậy.”

145. “Bạch ngài, do nhân gì, do duyên gì mà thuở xưa các học giới thì ít hơn mà các vị tỳ khưu an trú trong thắng trí lại nhiều hơn? Bạch ngài, do nhân gì, do duyên gì mà ngày nay các học giới thì nhiều hơn mà các vị tỳ khưu an trú trong thắng trí lại ít hơn?” “Này Bhaddāli, sự việc là như vậy. Khi các chúng sanh đang suy thoái, khi diệu pháp đang biến mất, thì các học giới trở nên nhiều hơn và các vị tỳ khưu an trú trong thắng trí lại ít hơn. Này Bhaddāli, bậc Đạo Sư chưa chế định học giới cho các đệ tử cho đến khi nào một số pháp là cơ sở của các lậu hoặc chưa khởi lên trong Tăng chúng. Và này Bhaddāli, khi nào một số pháp là cơ sở của các lậu hoặc khởi lên trong Tăng chúng, bấy giờ bậc Đạo Sư chế định học giới cho các đệ tử để ngăn trừ chính các pháp là cơ sở của các lậu hoặc ấy. Này Bhaddāli, một số pháp là cơ sở của các lậu hoặc chưa khởi lên trong Tăng chúng cho đến khi nào Tăng chúng chưa đạt đến sự lớn mạnh. Và này Bhaddāli, khi nào Tăng chúng đạt đến sự lớn mạnh, bấy giờ một số pháp là cơ sở của các lậu hoặc khởi lên trong Tăng chúng. Bấy giờ bậc Đạo Sư chế định học giới cho các đệ tử để ngăn trừ chính các pháp là cơ sở của các lậu hoặc ấy. Này Bhaddāli, một số pháp là cơ sở của các lậu hoặc chưa khởi lên trong Tăng chúng cho đến khi nào Tăng chúng chưa đạt đến lợi lộc tối thượng, chưa đạt đến danh vọng tối thượng, chưa đạt đến sự đa văn, chưa đạt đến sự lão luyện. Và này Bhaddāli, khi nào Tăng chúng đạt đến sự lão luyện, bấy giờ một số pháp là cơ sở của các lậu hoặc khởi lên trong Tăng chúng, bấy giờ bậc Đạo Sư chế định học giới cho các đệ tử để ngăn trừ chính các pháp là cơ sở của các lậu hoặc ấy.”

146. “Này Bhaddāli, vào thời điểm ấy, khi ta thuyết giảng bài pháp ví dụ con ngựa nòi non trẻ cho các ngươi, các ngươi chỉ có số ít. Này Bhaddāli, ngươi có nhớ bài pháp ấy không?”

“Bạch ngài, con không nhớ.”

“Này Bhaddāli, về việc ấy, ngươi tin là do nhân gì?”

“Bạch ngài, chắc chắn là vì trong một thời gian dài, con đã là người không thực hành trọn vẹn các học giới trong giáo pháp của bậc Đạo Sư.”

“Này Bhaddāli, không phải chỉ có nhân ấy, chỉ có duyên ấy. Hơn nữa, này Bhaddāli, trong một thời gian dài, ngươi đã được ta biết đến qua việc ta dùng tâm của ta để thấu suốt tâm của ngươi rằng: ‘Người rỗng tuếch này, khi ta đang thuyết pháp, đã không chú tâm, không tác ý, không hướng tâm một cách trọn vẹn, không lắng tai nghe pháp.’ Tuy nhiên, này Bhaddāli, ta sẽ thuyết giảng cho ngươi bài pháp ví dụ con ngựa nòi non trẻ. Ngươi hãy lắng nghe, hãy khéo tác ý; ta sẽ nói.” “Bạch ngài, vâng ạ.” Tôn giả Bhaddāli đã vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn đã nói điều này:

147. “Này Bhaddāli, ví như một người luyện ngựa thiện xảo, sau khi nhận được một con ngựa nòi thuần chủng, trước tiên liền cho nó thực hành việc đeo hàm thiếc. Trong khi được cho thực hành việc đeo hàm thiếc, con ngựa ấy có những sự giãy giụa, chống cự, và vùng vẫy nào đó, giống như một con vật đang được cho thực hành một việc chưa từng được thực hành trước đây. Nhờ sự thực hành thường xuyên, nhờ sự thực hành tuần tự, nó trở nên thuần thục ở công đoạn ấy. Này Bhaddāli, khi con ngựa nòi thuần chủng, nhờ sự thực hành thường xuyên, nhờ sự thực hành tuần tự, đã trở nên thuần thục ở công đoạn ấy, người luyện ngựa liền cho nó thực hành thêm việc đeo ách. Trong khi được cho thực hành việc đeo ách, con ngựa ấy có những sự giãy giụa, chống cự, và vùng vẫy nào đó, giống như một con vật đang được cho thực hành một việc chưa từng được thực hành trước đây. Nhờ sự thực hành thường xuyên, nhờ sự thực hành tuần tự, nó trở nên thuần thục ở công đoạn ấy. Này Bhaddāli, khi con ngựa nòi thuần chủng, nhờ sự thực hành thường xuyên, nhờ sự thực hành tuần tự, đã trở nên thuần thục ở công đoạn ấy, người luyện ngựa liền cho nó thực hành thêm về các bước đi, đi vòng tròn, đi bằng móng, phi nước đại, chạy nhảy, các phẩm chất của ngựa vua, dòng dõi ngựa vua, tốc độ tối thượng, sức mạnh tối thượng, và sự hiền hòa tối thượng. Trong khi được cho thực hành về tốc độ tối thượng, sức mạnh tối thượng, và sự hiền hòa tối thượng, con ngựa ấy có những sự giãy giụa, chống cự, và vùng vẫy nào đó, giống như một con vật đang được cho thực hành một việc chưa từng được thực hành trước đây. Nhờ sự thực hành thường xuyên, nhờ sự thực hành tuần tự, nó trở nên thuần thục ở công đoạn ấy. Này Bhaddāli, khi con ngựa nòi thuần chủng, nhờ sự thực hành thường xuyên, nhờ sự thực hành tuần tự, đã trở nên thuần thục ở công đoạn ấy, người luyện ngựa liền cho nó ăn thêm thức ăn và nước uống xứng đáng. Này Bhaddāli, con ngựa nòi thuần chủng, sau khi được trang bị mười phẩm chất này, trở nên xứng đáng với đức vua, đáng cho đức vua sử dụng, và được xem như là một phần của đức vua.”

Này Bhaddāli, cũng tương tự như thế, vị tỳ khưu đã thành tựu mười pháp là người đáng được cúng dường, đáng được nghênh đón, đáng được dâng tặng, đáng được chắp tay, là ruộng phước vô thượng của thế gian. Mười pháp ấy là gì? Này Bhaddāli, ở đây, vị tỳ khưu đã thành tựu chánh kiến vô học, đã thành tựu chánh tư duy vô học, đã thành tựu chánh ngữ vô học, đã thành tựu chánh nghiệp vô học, đã thành tựu chánh mạng vô học, đã thành tựu chánh tinh tấn vô học, đã thành tựu chánh niệm vô học, đã thành tựu chánh định vô học, đã thành tựu chánh trí vô học, đã thành tựu chánh giải thoát vô học. Này Bhaddāli, vị tỳ khưu đã thành tựu mười pháp này là người đáng được cúng dường, đáng được nghênh đón, đáng được dâng tặng, đáng được chắp tay, là ruộng phước vô thượng của thế gian.

Thế Tôn đã thuyết giảng điều này. Tôn giả Bhaddāli đã hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

Kinh Bhaddāli, bài kinh thứ năm, đã chấm dứt.