6. Kinh Ví Dụ Chim Cút

148. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú ở xứ Aṅguttarāpa, tại một thị trấn của người Aṅguttarāpa tên là Āpaṇa. Rồi Thế Tôn, vào buổi sáng, đắp y, cầm y bát, đi vào Āpaṇa để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Āpaṇa, dùng bữa xong, trên đường đi khất thực trở về, ngài đi đến một khu rừng để nghỉ ban ngày. Sau khi đi vào khu rừng ấy, ngài ngồi nghỉ ban ngày dưới một gốc cây. Tôn giả Udāyī cũng vậy, vào buổi sáng, đắp y, cầm y bát, đi vào Āpaṇa để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Āpaṇa, dùng bữa xong, trên đường đi khất thực trở về, ngài đi đến khu rừng ấy để nghỉ ban ngày. Sau khi đi vào khu rừng ấy, ngài ngồi nghỉ ban ngày dưới một gốc cây. Bấy giờ, khi Tôn giả Udāyī đang ở một mình nơi thanh vắng, một suy nghĩ như vầy đã khởi lên trong tâm: ‘Thật vậy, Thế Tôn là bậc loại trừ nhiều pháp đau khổ cho chúng ta, thật vậy, Thế Tôn là bậc mang lại nhiều pháp an lạc cho chúng ta; thật vậy, Thế Tôn là bậc loại trừ nhiều pháp bất thiện cho chúng ta, thật vậy, Thế Tôn là bậc mang lại nhiều pháp thiện cho chúng ta.’ Rồi Tôn giả Udāyī, vào buổi chiều, ra khỏi nơi độc cư, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

149. Tôn giả Udāyī sau khi ngồi xuống một bên, đã bạch với đức Thế Tôn như vầy: “Bạch Thế Tôn, ở đây, khi con đang ở nơi thanh vắng, độc cư, một suy nghĩ như thế này đã khởi lên trong tâm con: ‘Thật vậy, đức Thế Tôn đã loại trừ cho chúng ta nhiều pháp khổ đau! Thật vậy, đức Thế Tôn đã mang lại cho chúng ta nhiều pháp an lạc! Thật vậy, đức Thế Tôn đã loại trừ cho chúng ta nhiều pháp bất thiện! Thật vậy, đức Thế Tôn đã mang lại cho chúng ta nhiều pháp thiện!’ Bạch Thế Tôn, trước đây, chúng con đã từng ăn vào buổi chiều, buổi sáng, và cả vào ban ngày lúc phi thời. Bạch Thế Tôn, đã có một thời, đức Thế Tôn gọi các vị tỳ khưu và dạy rằng: ‘Này các tỳ khưu, hãy từ bỏ việc ăn vào ban ngày lúc phi thời này.’ Bạch Thế Tôn, lúc ấy, con đã có sự thay đổi trong tâm, đã có sự buồn rầu: ‘Các gia chủ có đức tin dâng cúng cho chúng ta những món ăn ngon, cả vật cứng lẫn vật mềm, vào ban ngày lúc phi thời, mà đức Thế Tôn lại dạy phải từ bỏ, đức Thiện Thệ lại dạy phải khước từ!’ Bạch Thế Tôn, nhưng chúng con, vì nhận thấy tình thương, lòng kính trọng, sự hổ thẹn, và sự ghê sợ đối với đức Thế Tôn, nên đã từ bỏ việc ăn vào ban ngày lúc phi thời ấy. Bạch Thế Tôn, rồi chúng con ăn vào buổi chiều và buổi sáng. Bạch Thế Tôn, lại có một thời, đức Thế Tôn gọi các vị tỳ khưu và dạy rằng: ‘Này các tỳ khưu, hãy từ bỏ việc ăn vào ban đêm lúc phi thời này.’ Bạch Thế Tôn, lúc ấy, con lại có sự thay đổi trong tâm, lại có sự buồn rầu: ‘Trong hai bữa ăn này của chúng ta, bữa ăn được xem là ngon hơn, mà đức Thế Tôn lại dạy phải từ bỏ, đức Thiện Thệ lại dạy phải khước từ!’ Bạch Thế Tôn, chuyện đã xảy ra trong quá khứ, có một người đàn ông nhận được món súp ngon vào ban ngày và nói rằng: ‘Này, hãy cất món này đi, đến chiều tối tất cả chúng ta sẽ cùng nhau ăn.’ Bạch Thế Tôn, bất cứ món ăn nào được chế biến đặc biệt, tất cả đều dành cho ban đêm, ban ngày thì rất ít. Bạch Thế Tôn, nhưng chúng con, vì nhận thấy tình thương, lòng kính trọng, sự hổ thẹn, và sự ghê sợ đối với đức Thế Tôn, nên đã từ bỏ việc ăn vào ban đêm lúc phi thời ấy. Bạch Thế Tôn, chuyện đã xảy ra trong quá khứ, các vị tỳ khưu đi khất thực trong đêm tối mịt mùng, đã đi vào cả hố xí, té ngã vào cả rãnh nước cống, giẫm phải cả hàng rào gai, giẫm phải cả con bò đang ngủ, và gặp phải cả những thanh niên đã phạm tội lẫn chưa phạm tội, và cũng có người phụ nữ mời gọi họ làm điều bất chính. Bạch Thế Tôn, chuyện đã xảy ra trong quá khứ, con đã đi khất thực trong đêm tối mịt mùng. Bạch Thế Tôn, có một người phụ nữ đang rửa bát, trong ánh chớp đã nhìn thấy con. Thấy con, bà ta hoảng sợ và la lớn lên: ‘Trời ơi, quỷ dạ xoa đến bắt tôi!’ Khi được nói vậy, bạch Thế Tôn, con đã nói với người phụ nữ ấy rằng: ‘Này chị, tôi không phải là quỷ dạ xoa; tôi là một tỳ khưu đang đứng khất thực.’ ‘Mẹ của tỳ khưu chết đi! Mẹ của tỳ khưu chết đi! Này tỳ khưu, thà rằng ông lấy dao mổ bò sắc bén rạch bụng mình còn hơn, chứ không tốt đẹp gì việc đi khất thực trong đêm tối mịt mùng vì cái bụng.’ Bạch Thế Tôn, khi con nhớ lại điều đó, con suy nghĩ như thế này: ‘Thật vậy, đức Thế Tôn đã loại trừ cho chúng ta nhiều pháp khổ đau! Thật vậy, đức Thế Tôn đã mang lại cho chúng ta nhiều pháp an lạc! Thật vậy, đức Thế Tôn đã loại trừ cho chúng ta nhiều pháp bất thiện! Thật vậy, đức Thế Tôn đã mang lại cho chúng ta nhiều pháp thiện!’”

150. “Này Udāyī, cũng vậy, ở đây có những kẻ ngu si, khi được ta bảo: ‘Hãy từ bỏ điều này,’ họ lại nói rằng: ‘Có gì đâu với việc nhỏ nhặt, tầm thường này mà vị Sa-môn này lại quá khắt khe như vậy?’ Họ không từ bỏ điều ấy, và họ còn khởi lên sự bất tín đối với ta và đối với các vị tỳ khưu ham học hỏi. Này Udāyī, đối với họ, điều đó trở thành một sự trói buộc mạnh mẽ, một sự trói buộc bền chặt, một sự trói buộc vững chắc, một sự trói buộc không mục nát, một cái cọc gỗ to. Này Udāyī, ví như một con chim cút nhỏ bị trói bằng một sợi dây leo mục, nó sẽ bị giết, bị bắt, hoặc bị chết ngay tại chỗ đó. Này Udāyī, nếu có người nói rằng: ‘Sợi dây leo mục mà con chim cút nhỏ kia bị trói, khiến nó bị giết, bị bắt, hoặc bị chết ngay tại chỗ đó, sợi dây trói ấy đối với nó là yếu ớt, là mỏng manh, là mục nát, là không có lõi,’ này Udāyī, người nói như vậy có được xem là nói đúng không?” “Bạch Thế Tôn, không phải vậy. Bạch Thế Tôn, sợi dây leo mục mà con chim cút nhỏ kia bị trói, khiến nó bị giết, bị bắt, hoặc bị chết ngay tại chỗ đó, sợi dây trói ấy đối với nó là mạnh mẽ, là bền chặt, là vững chắc, là không mục nát, là một cái cọc gỗ to.” “Này Udāyī, cũng vậy, ở đây có những kẻ ngu si, khi được ta bảo: ‘Hãy từ bỏ điều này,’ họ lại nói rằng: ‘Có gì đâu với việc nhỏ nhặt, tầm thường này mà vị Sa-môn này lại quá khắt khe như vậy?’ Họ không từ bỏ điều ấy, và họ còn khởi lên sự bất tín đối với ta và đối với các vị tỳ khưu ham học hỏi. Này Udāyī, đối với họ, điều đó trở thành một sự trói buộc mạnh mẽ, một sự trói buộc bền chặt, một sự trói buộc vững chắc, một sự trói buộc không mục nát, một cái cọc gỗ to.”

151. “Này Udāyi, ở đây, có một số thiện nam tử, khi được ta nói rằng: ‘Hãy từ bỏ điều này,’ họ nói như sau: ‘Đối với điều nhỏ nhặt, tầm thường này cần phải từ bỏ, mà Thế Tôn đã dạy chúng con phải từ bỏ, mà Thiện Thệ đã dạy chúng con phải xả ly, lẽ nào lại không đáng kể?’ Họ từ bỏ chính điều ấy, và không khởi lên sự bất mãn đối với ta. Và những vị tỳ khưu ham học hỏi ấy, sau khi từ bỏ điều đó, sống không lo lắng, lông (kiêu mạn) đã rụng, sống bằng vật thí thực của người khác, với tâm như loài nai. Này Udāyi, đối với họ, sự trói buộc ấy là yếu ớt, sự trói buộc ấy là mỏng manh, sự trói buộc ấy là mục nát, sự trói buộc ấy là không có lõi. Ví như, này Udāyi, con voi của vua, ngà cong như gọng cày, to lớn, thuần chủng, thiện chiến, bị trói bằng những sợi dây da chắc chắn, nó chỉ cần hơi cựa mình là có thể cắt đứt, phá tan những dây trói ấy rồi đi đến bất cứ nơi nào nó muốn. Này Udāyi, nếu có người nói rằng: ‘Những sợi dây da chắc chắn đã trói con voi của vua, ngà cong như gọng cày, to lớn, thuần chủng, thiện chiến, mà nó chỉ cần hơi cựa mình là có thể cắt đứt, phá tan rồi đi đến bất cứ nơi nào nó muốn, những sự trói buộc ấy đối với nó là mạnh mẽ, là chắc chắn, là bền chặt, là không mục nát, là một cái cọc lớn, một cái cùm to,’ này Udāyi, người nói như vậy có được xem là nói đúng chăng?” “Bạch Thế Tôn, không phải vậy. Bạch Thế Tôn, những sợi dây da chắc chắn đã trói con voi của vua, ngà cong như gọng cày, to lớn, thuần chủng, thiện chiến, mà nó chỉ cần hơi cựa mình là có thể cắt đứt, phá tan rồi đi đến bất cứ nơi nào nó muốn, những sự trói buộc ấy đối với nó là yếu ớt... là không có lõi.” “Cũng vậy, này Udāyi, ở đây, có một số thiện nam tử, khi được ta nói rằng: ‘Hãy từ bỏ điều này,’ họ nói như sau: ‘Đối với điều nhỏ nhặt, tầm thường này cần phải từ bỏ, mà Thế Tôn đã dạy chúng con phải từ bỏ, mà Thiện Thệ đã dạy chúng con phải xả ly, lẽ nào lại không đáng kể?’ Họ từ bỏ chính điều ấy, và không khởi lên sự bất mãn đối với ta. Và những vị tỳ khưu ham học hỏi ấy, sau khi từ bỏ điều đó, sống không lo lắng, lông (kiêu mạn) đã rụng, sống bằng vật thí thực của người khác, với tâm như loài nai. Này Udāyi, đối với họ, sự trói buộc ấy là yếu ớt, sự trói buộc ấy là mỏng manh, sự trói buộc ấy là mục nát, sự trói buộc ấy là không có lõi.”

152. “Ví như, này Udāyi, có một người đàn ông nghèo khó, không tài sản, không giàu có; người ấy có một ngôi nhà nhỏ xiêu vẹo, đổ nát, quạ có thể vào mổ, không ra hình thù gì; một cái giường nhỏ xiêu vẹo, đổ nát, không ra hình thù gì; một cái hũ chứa các loại hạt tạp nham, không ra hình thù gì; một người vợ không ra hình thù gì. Người ấy thấy một vị tỳ khưu ở trong tịnh xá, đã rửa tay chân sạch sẽ, đã dùng bữa ăn ngon lành, đang ngồi dưới bóng mát, chuyên tâm vào tăng thượng tâm. Người ấy khởi lên ý nghĩ: ‘Ôi, đời sống sa-môn thật là an lạc! Ôi, đời sống sa-môn thật là khỏe mạnh! Chắc chắn ta sẽ là người như vậy, ta sẽ cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.’ Nhưng người ấy đã không thể từ bỏ ngôi nhà nhỏ xiêu vẹo, đổ nát, quạ có thể vào mổ, không ra hình thù gì; từ bỏ cái giường nhỏ xiêu vẹo, đổ nát, không ra hình thù gì; từ bỏ cái hũ chứa các loại hạt tạp nham, không ra hình thù gì; và từ bỏ người vợ không ra hình thù gì, để rồi cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Này Udāyi, nếu có người nói rằng: ‘Những sự trói buộc đã trói buộc người ấy, khiến người ấy không thể từ bỏ ngôi nhà nhỏ xiêu vẹo, đổ nát, quạ có thể vào mổ, không ra hình thù gì; không thể từ bỏ cái giường nhỏ xiêu vẹo, đổ nát, không ra hình thù gì; không thể từ bỏ cái hũ chứa các loại hạt tạp nham, không ra hình thù gì; và không thể từ bỏ người vợ không ra hình thù gì, để rồi cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; những sự trói buộc ấy đối với người ấy là yếu ớt, là mỏng manh, là mục nát, là không có lõi,’ này Udāyi, người nói như vậy có được xem là nói đúng chăng?” “Bạch Thế Tôn, không phải vậy. Bạch Thế Tôn, những sự trói buộc đã trói buộc người ấy, khiến người ấy không thể từ bỏ ngôi nhà nhỏ xiêu vẹo, đổ nát, quạ có thể vào mổ, không ra hình thù gì; không thể từ bỏ cái giường nhỏ xiêu vẹo, đổ nát, không ra hình thù gì; không thể từ bỏ cái hũ chứa các loại hạt tạp nham, không ra hình thù gì; và không thể từ bỏ người vợ không ra hình thù gì, để rồi cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; những sự trói buộc ấy đối với người ấy là mạnh mẽ, là chắc chắn, là bền chặt, là không mục nát, là một cái cọc lớn, một cái cùm to.” “Cũng vậy, này Udāyi, ở đây, có một số kẻ ngu si, khi được ta nói rằng: ‘Hãy từ bỏ điều này,’ họ nói như sau: ‘Đối với điều nhỏ nhặt, tầm thường này, vị sa-môn này quá khắt khe.’ Họ không từ bỏ chính điều ấy, và khởi lên sự bất mãn đối với ta, và đối với những vị tỳ khưu ham học hỏi. Này Udāyi, đối với họ, sự trói buộc ấy là mạnh mẽ, là chắc chắn, là bền chặt, là không mục nát, là một cái cọc lớn, một cái cùm to.”

153. “Này Udāyi, ví như có gia chủ hay con của gia chủ giàu có, nhiều của cải, nhiều tài sản, tích trữ vô số đồng tiền vàng, tích trữ vô số lúa gạo, tích trữ vô số ruộng đất, tích trữ vô số đất đai, tích trữ vô số vợ, tích trữ vô số nô bộc nam, tích trữ vô số nô tỳ nữ; vị ấy có thể thấy một vị tỳ-khưu ở trong khu vườn, tay chân đã rửa sạch, đã dùng bữa ăn ngon lành, đang ngồi dưới bóng mát, chuyên tâm vào tăng thượng tâm. Vị ấy có thể khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Ôi, thật hạnh phúc thay đời sống sa-môn! Ôi, thật khỏe mạnh thay đời sống sa-môn! Chắc chắn ta sẽ là người như vậy, ta sẽ cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia.’ Vị ấy có thể từ bỏ vô số đồng tiền vàng, từ bỏ vô số lúa gạo, từ bỏ vô số ruộng đất, từ bỏ vô số đất đai, từ bỏ vô số vợ, từ bỏ vô số nô bộc nam, từ bỏ vô số nô tỳ nữ, cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, để xuất gia. Này Udāyi, nếu có người nói như vầy: ‘Những ràng buộc nào đã trói buộc gia chủ ấy hay con của gia chủ ấy, mà vị ấy có thể từ bỏ vô số đồng tiền vàng, từ bỏ vô số lúa gạo, từ bỏ vô số ruộng đất, từ bỏ vô số đất đai, từ bỏ vô số vợ, từ bỏ vô số nô bộc nam, từ bỏ vô số nô tỳ nữ, cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, để xuất gia, những ràng buộc ấy đối với vị ấy là ràng buộc mạnh mẽ, là ràng buộc vững chắc, là ràng buộc bền chặt, là ràng buộc không mục nát, là khúc gỗ to, là cái chốt cửa’, này Udāyi, người nói như vậy có được xem là nói đúng chăng?” “Bạch Thế Tôn, không phải vậy. Bạch Thế Tôn, những ràng buộc nào đã trói buộc gia chủ ấy hay con của gia chủ ấy, mà vị ấy có thể từ bỏ vô số đồng tiền vàng, từ bỏ vô số lúa gạo, từ bỏ vô số ruộng đất, từ bỏ vô số đất đai, từ bỏ vô số vợ, từ bỏ vô số nô bộc nam, từ bỏ vô số nô tỳ nữ, cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, để xuất gia; những ràng buộc ấy đối với vị ấy là ràng buộc yếu ớt, là ràng buộc mỏng manh, là ràng buộc mục nát, là ràng buộc không có lõi.” “Cũng vậy, này Udāyi, ở đây có những thiện gia nam tử, khi được Ta bảo: ‘Hãy từ bỏ điều này’, họ nói như sau: ‘Việc từ bỏ này có gì đâu, chỉ là việc nhỏ nhặt, tầm thường, mà Thế Tôn dạy chúng con phải từ bỏ, mà Thiện Thệ dạy chúng con phải xả ly?’ Họ liền từ bỏ điều ấy, và không khởi lên sự bất mãn đối với Ta, cũng như đối với các vị tỳ-khưu ham học hỏi. Sau khi từ bỏ điều ấy, họ sống không lo âu, ngã mạn đã dứt, sống bằng vật thực của người khác cúng dường, với tâm như con nai. Này Udāyi, đối với họ, ràng buộc ấy là yếu ớt, là mỏng manh, là mục nát, là không có lõi.”

154. “Này Udāyi, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở trên đời. Bốn hạng người nào? Ở đây, này Udāyi, có hạng người thực hành để đoạn trừ chấp thủ, để từ bỏ chấp thủ. Trong khi vị ấy đang thực hành để đoạn trừ chấp thủ, để từ bỏ chấp thủ, những tư duy và ý niệm liên quan đến chấp thủ khởi lên. Vị ấy chấp nhận chúng, không từ bỏ, không xua tan, không trừ diệt, không làm cho chúng không còn hiện hữu. Này Udāyi, Ta nói rằng người này là ‘người bị trói buộc’, không phải là ‘người không bị trói buộc’. Vì sao vậy? Này Udāyi, vì Ta đã biết rõ sự khác biệt về các căn nơi người này.

“Lại nữa, này Udāyi, ở đây có hạng người thực hành để đoạn trừ chấp thủ, để từ bỏ chấp thủ. Trong khi vị ấy đang thực hành để đoạn trừ chấp thủ, để từ bỏ chấp thủ, những tư duy và ý niệm liên quan đến chấp thủ khởi lên. Vị ấy không chấp nhận chúng, từ bỏ, xua tan, trừ diệt, làm cho chúng không còn hiện hữu. Này Udāyi, Ta cũng nói rằng người này là ‘người bị trói buộc’, không phải là ‘người không bị trói buộc’. Vì sao vậy? Này Udāyi, vì Ta đã biết rõ sự khác biệt về các căn nơi người này.

“Này Udāyi, ở đây, có hạng người thực hành để đoạn trừ sanh y, để từ bỏ sanh y. Trong khi vị ấy đang thực hành để đoạn trừ sanh y, để từ bỏ sanh y, đôi khi, do thất niệm, các tư duy liên hệ đến sanh y khởi lên. Này Udāyi, sự khởi lên của chánh niệm thì chậm chạp. Nhưng vị ấy nhanh chóng từ bỏ, loại trừ, làm cho chấm dứt, làm cho không còn tồn tại tư duy ấy. Này Udāyi, ví như một người nhỏ hai hoặc ba giọt nước vào một chảo sắt đã được nung nóng suốt ngày. Này Udāyi, việc nhỏ giọt nước thì chậm chạp, nhưng nó sẽ nhanh chóng cạn kiệt, biến mất. Cũng vậy, này Udāyi, ở đây, có hạng người thực hành để đoạn trừ sanh y, để từ bỏ sanh y. Trong khi vị ấy đang thực hành để đoạn trừ sanh y, để từ bỏ sanh y, đôi khi, do thất niệm, các tư duy liên hệ đến sanh y khởi lên. Này Udāyi, sự khởi lên của chánh niệm thì chậm chạp. Nhưng vị ấy nhanh chóng từ bỏ, loại trừ, làm cho chấm dứt, làm cho không còn tồn tại tư duy ấy. Này Udāyi, Ta nói rằng hạng người này vẫn còn ‘bị trói buộc’, chứ không phải ‘không bị trói buộc’. Vì sao vậy? Này Udāyi, vì Ta biết rõ sự khác biệt về các căn ở hạng người này.”

“Lại nữa, này Udāyi, ở đây, có hạng người, sau khi biết rằng: ‘Sanh y là gốc rễ của khổ đau’, vị ấy trở nên không còn sanh y, được giải thoát trong sự đoạn tận sanh y. Này Udāyi, Ta nói rằng hạng người này ‘không bị trói buộc’, chứ không phải ‘bị trói buộc’. Vì sao vậy? Này Udāyi, vì Ta biết rõ sự khác biệt về các căn ở hạng người này. Này Udāyi, có bốn hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời.”

155. “Này Udāyi, có năm loại dục lạc này. Năm loại nào? Các sắc pháp được nhận biết qua mắt, khả ái, khả hỷ, khả ý, đáng yêu, liên hệ đến dục, khơi dậy lòng tham; các âm thanh được nhận biết qua tai... các mùi hương được nhận biết qua mũi... các vị được nhận biết qua lưỡi... các vật xúc chạm được nhận biết qua thân, khả ái, khả hỷ, khả ý, đáng yêu, liên hệ đến dục, khơi dậy lòng tham. Này Udāyi, đây là năm loại dục lạc. Này Udāyi, bất cứ lạc và hỷ nào khởi lên do duyên với năm loại dục lạc này, đây được gọi là dục lạc, lạc thú bẩn thỉu, lạc thú của phàm phu, lạc thú không của bậc Thánh; không nên thực hành, không nên tu tập, không nên làm cho sung mãn. Ta nói rằng: ‘Cần phải sợ hãi đối với loại lạc này’.”

156. “Này Udāyi, ở đây, vị Tỳ khưu ly dục... chứng và trú Sơ thiền; do sự tịnh chỉ tầm và tứ... chứng và trú Nhị thiền; do ly hỷ... chứng và trú Tam thiền; do đoạn lạc... chứng và trú Tứ thiền. Đây được gọi là lạc xuất ly, lạc viễn ly, lạc an tịnh, lạc giác ngộ; nên thực hành, nên tu tập, nên làm cho sung mãn. Ta nói rằng: ‘Không cần phải sợ hãi đối với loại lạc này’.”

“Này Udāyi, ở đây, vị Tỳ khưu ly dục... chứng và trú Sơ thiền. Này Udāyi, Ta nói rằng trạng thái này là ‘dao động’. Và cái gì ở đây là dao động? Chính là tầm và tứ chưa được đoạn diệt, đó là sự dao động ở đây. Này Udāyi, ở đây, vị Tỳ khưu do sự tịnh chỉ tầm và tứ... chứng và trú Nhị thiền. Này Udāyi, Ta cũng nói rằng trạng thái này là ‘dao động’. Và cái gì ở đây là dao động? Chính là hỷ lạc chưa được đoạn diệt, đó là sự dao động ở đây. Này Udāyi, ở đây, vị Tỳ khưu do ly hỷ... chứng và trú Tam thiền. Này Udāyi, Ta cũng nói rằng trạng thái này là ‘dao động’. Và cái gì ở đây là dao động? Chính là xả lạc chưa được đoạn diệt, đó là sự dao động ở đây. Này Udāyi, ở đây, vị Tỳ khưu do đoạn lạc... chứng và trú Tứ thiền. Này Udāyi, Ta nói rằng trạng thái này là ‘bất động’.”

“Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu sau khi đã ly dục … (như trên) … chứng đạt và an trú thiền thứ nhất. Này Udāyi, Ta nói rằng: ‘Như thế là chưa đủ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy từ bỏ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy vượt qua.’ Và sự vượt qua ấy là thế nào? Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu sau khi đã làm cho lắng dịu tầm và tứ … chứng đạt và an trú thiền thứ hai. Đây là sự vượt qua ấy. Này Udāyi, Ta cũng nói rằng: ‘Như thế là chưa đủ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy từ bỏ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy vượt qua.’ Và sự vượt qua ấy là thế nào? Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu sau khi đã ly hỷ … chứng đạt và an trú thiền thứ ba. Đây là sự vượt qua ấy. Này Udāyi, Ta cũng nói rằng: ‘Như thế là chưa đủ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy từ bỏ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy vượt qua.’ Và sự vượt qua ấy là thế nào? Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu sau khi đã xả lạc … chứng đạt và an trú thiền thứ tư. Đây là sự vượt qua ấy. Này Udāyi, Ta cũng nói rằng: ‘Như thế là chưa đủ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy từ bỏ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy vượt qua.’ Và sự vượt qua ấy là thế nào? Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu sau khi đã hoàn toàn vượt qua các sắc tưởng, đã làm cho các đối ngại tưởng biến mất, đã không tác ý đến các dị biệt tưởng, với ý niệm rằng: ‘Hư không là vô biên,’ đã chứng đạt và an trú Không Vô Biên Xứ. Đây là sự vượt qua ấy. Này Udāyi, Ta cũng nói rằng: ‘Như thế là chưa đủ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy từ bỏ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy vượt qua.’ Và sự vượt qua ấy là thế nào? Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu sau khi đã hoàn toàn vượt qua Không Vô Biên Xứ, với ý niệm rằng: ‘Thức là vô biên,’ đã chứng đạt và an trú Thức Vô Biên Xứ. Đây là sự vượt qua ấy. Này Udāyi, Ta cũng nói rằng: ‘Như thế là chưa đủ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy từ bỏ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy vượt qua.’ Và sự vượt qua ấy là thế nào? Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu sau khi đã hoàn toàn vượt qua Thức Vô Biên Xứ, với ý niệm rằng: ‘Không có gì cả,’ đã chứng đạt và an trú Vô Sở Hữu Xứ. Đây là sự vượt qua ấy. Này Udāyi, Ta cũng nói rằng: ‘Như thế là chưa đủ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy từ bỏ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy vượt qua.’ Và sự vượt qua ấy là thế nào? Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu sau khi đã hoàn toàn vượt qua Vô Sở Hữu Xứ, đã chứng đạt và an trú Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Đây là sự vượt qua ấy. Này Udāyi, Ta cũng nói rằng: ‘Như thế là chưa đủ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy từ bỏ,’ Ta nói rằng: ‘Hãy vượt qua.’ Và sự vượt qua ấy là thế nào? Này Udāyi, ở đây, vị tỳ khưu sau khi đã hoàn toàn vượt qua Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, đã chứng đạt và an trú Diệt Thọ Tưởng Định. Đây là sự vượt qua ấy. Này Udāyi, như vậy đó, Ta nói rằng ngay cả Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ cũng cần phải từ bỏ. Này Udāyi, ngươi có thấy bất cứ kiết sử nào, dù vi tế hay thô thiển, mà Ta không nói rằng cần phải từ bỏ không?” – “Bạch Thế Tôn, không có việc ấy.”

Thế Tôn đã thuyết giảng như vậy. Tôn giả Udāyī đã hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

Kinh Ví Dụ Chim Cút, bài kinh thứ sáu.