7. Kinh Thẩm Sát

487. Tôi nghe như vầy. Một thời, Đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, ở Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Tại đó, Đức Thế Tôn gọi các Tỳ khưu: ‘Này các Tỳ khưu.’ – ‘Bạch Thế Tôn,’ các Tỳ khưu ấy vâng đáp Đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn nói điều này: ‘Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu muốn thẩm sát, không biết được tâm của người khác, nên thực hiện sự thẩm sát đối với Như Lai để biết rằng: ‘Vị ấy có phải là bậc Chánh Đẳng Giác hay không?’’ – ‘Bạch Thế Tôn, các pháp của chúng con lấy Đức Thế Tôn làm căn bản, lấy Đức Thế Tôn làm người dẫn đường, lấy Đức Thế Tôn làm nơi nương tựa. Lành thay, bạch Thế Tôn, mong rằng chính Đức Thế Tôn hãy làm sáng tỏ ý nghĩa của lời nói này. Sau khi nghe từ Đức Thế Tôn, các Tỳ khưu sẽ ghi nhớ.’ – ‘Vậy thì, này các Tỳ khưu, hãy lắng nghe, hãy khéo tác ý, Ta sẽ nói.’ – ‘Vâng, bạch Thế Tôn,’ các Tỳ khưu ấy vâng đáp Đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn nói điều này:

488. Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu muốn thẩm sát, không biết được tâm của người khác, nên thẩm sát Như Lai về hai loại pháp, các pháp có thể được biết qua mắt và tai: ‘Những pháp ô nhiễm có thể được biết qua mắt và tai, chúng có tồn tại nơi Như Lai hay không?’ Khi thẩm sát vị ấy, người ấy biết như vầy: ‘Những pháp ô nhiễm có thể được biết qua mắt và tai, chúng không tồn tại nơi Như Lai.’

Khi thẩm sát vị ấy và biết như vầy: ‘Những pháp ô nhiễm có thể được biết qua mắt và tai, chúng không tồn tại nơi Như Lai,’ bấy giờ người ấy thẩm sát thêm nữa: ‘Những pháp pha tạp có thể được biết qua mắt và tai, chúng có tồn tại nơi Như Lai hay không?’ Khi thẩm sát vị ấy, người ấy biết như vầy: ‘Những pháp pha tạp có thể được biết qua mắt và tai, chúng không tồn tại nơi Như Lai.’

Khi vị ấy trong lúc thẩm xét biết được như vầy: ‘Những pháp tạp nhiễm có thể được nhận biết qua mắt và tai không tồn tại nơi Như Lai,’ sau đó vị ấy thẩm xét thêm nữa: ‘Những pháp trong sạch có thể được nhận biết qua mắt và tai có tồn tại nơi Như Lai hay không?’ Trong lúc thẩm xét vị ấy, vị ấy biết được như vầy: ‘Những pháp trong sạch có thể được nhận biết qua mắt và tai có tồn tại nơi Như Lai.’

Khi vị ấy trong lúc thẩm xét biết được như vầy: ‘Những pháp trong sạch có thể được nhận biết qua mắt và tai có tồn tại nơi Như Lai,’ sau đó vị ấy thẩm xét thêm nữa: ‘Vị tôn giả này đã thành tựu pháp thiện này trong một thời gian dài, hay chỉ thành tựu trong một thời gian ngắn?’ Trong lúc thẩm xét vị ấy, vị ấy biết được như vầy: ‘Vị tôn giả này đã thành tựu pháp thiện này trong một thời gian dài, vị tôn giả này không phải chỉ thành tựu trong một thời gian ngắn.’

Khi vị ấy trong lúc thẩm xét biết được như vầy: ‘Vị tôn giả này đã thành tựu pháp thiện này trong một thời gian dài, vị tôn giả này không phải chỉ thành tựu trong một thời gian ngắn,’ sau đó vị ấy thẩm xét thêm nữa: ‘Vị tỳ khưu tôn giả này đã trở nên nổi tiếng, đã đạt được danh vọng, có một vài điều tai hại nào tồn tại nơi vị ấy ở đây không?’ Này các tỳ khưu, chừng nào vị tỳ khưu chưa trở nên nổi tiếng, chưa đạt được danh vọng, thì một vài điều tai hại chưa tồn tại nơi vị ấy ở đây. Và này các tỳ khưu, khi nào vị tỳ khưu trở nên nổi tiếng, đạt được danh vọng, khi ấy một vài điều tai hại tồn tại nơi vị ấy ở đây. Trong lúc thẩm xét vị ấy, vị ấy biết được như vầy: ‘Vị tỳ khưu tôn giả này đã trở nên nổi tiếng, đã đạt được danh vọng, nhưng không có một vài điều tai hại nào tồn tại nơi vị ấy ở đây.’

Khi vị ấy trong lúc thẩm xét biết được như vầy: ‘Vị tỳ khưu tôn giả này đã trở nên nổi tiếng, đã đạt được danh vọng, nhưng không có một vài điều tai hại nào tồn tại nơi vị ấy ở đây,’ sau đó vị ấy thẩm xét thêm nữa: ‘Vị tôn giả này có phải là người tự chế ngự do không sợ hãi, không phải là người tự chế ngự do sợ hãi; có phải vị ấy không hưởng thụ các dục lạc do đã đoạn tận tham ái, do đã ly tham?’ Trong lúc thẩm xét vị ấy, vị ấy biết được như vầy: ‘Vị tôn giả này là người tự chế ngự do không sợ hãi, không phải là người tự chế ngự do sợ hãi; vị ấy không hưởng thụ các dục lạc do đã đoạn tận tham ái, do đã ly tham.’ Này các tỳ khưu, nếu những người khác hỏi vị tỳ khưu ấy như vầy: ‘Thưa tôn giả, do những dấu hiệu nào, do những cơ sở nào, mà tôn giả lại nói như vậy: “Vị tôn giả này là người tự chế ngự do không sợ hãi, không phải là người tự chế ngự do sợ hãi; vị ấy không hưởng thụ các dục lạc do đã đoạn tận tham ái, do đã ly tham?”’ Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu khi muốn trả lời một cách đúng đắn, nên trả lời như vầy: ‘Bởi vì vị tôn giả này, dù đang sống trong Tăng chúng hay sống một mình, đối với những vị có thiện hạnh và những vị có ác hạnh ở đó, những vị đang giáo huấn hội chúng ở đó, và một số vị ở đây tỏ ra dính mắc trong các vật chất, và một số vị ở đây không bị vật chất làm ô nhiễm, vị tôn giả này không vì thế mà xem thường vị ấy. Hơn nữa, chính từ sự hiện diện của Thế Tôn mà tôi đã nghe, chính từ sự hiện diện mà tôi đã tiếp nhận: “Ta là người tự chế ngự do không sợ hãi, ta không phải là người tự chế ngự do sợ hãi, ta không hưởng thụ các dục lạc do đã đoạn tận tham ái, do đã ly tham.”’

489. Này các tỳ khưu, trong trường hợp ấy, chính Như Lai cần được hỏi thêm nữa: ‘Những pháp ô uế có thể được nhận biết qua mắt và tai có tồn tại nơi Như Lai hay không?’ Này các tỳ khưu, khi trả lời, Như Lai sẽ trả lời như vầy: ‘Những pháp ô uế có thể được nhận biết qua mắt và tai không tồn tại nơi Như Lai.’

‘Những pháp tạp nhiễm có thể được nhận biết qua mắt và tai có tồn tại nơi Như Lai hay không?’ Khi trả lời, này các tỳ khưu, Như Lai sẽ trả lời như vầy: ‘Những pháp tạp nhiễm có thể được nhận biết qua mắt và tai không tồn tại nơi Như Lai.’

‘Những pháp trong sạch có thể được nhận biết qua mắt và tai có tồn tại nơi Như Lai hay không?’ Khi trả lời, này các tỳ khưu, Như Lai sẽ trả lời như vầy: ‘Những pháp trong sạch có thể được nhận biết qua mắt và tai có tồn tại nơi Như Lai; đây là con đường của ta, đây là cảnh giới của ta, nhưng ta không đồng hóa với nó.’

“Này các tỳ khưu, người đệ tử xứng đáng đến gần vị Đạo Sư có lời nói như vậy để nghe Pháp. Vị Đạo Sư thuyết Pháp cho vị ấy, pháp càng lúc càng cao thượng, càng lúc càng vi diệu, có sự đối chiếu giữa pháp đen và pháp trắng. Này các tỳ khưu, hễ vị Đạo Sư thuyết Pháp cho vị tỳ khưu càng lúc càng cao thượng, càng lúc càng vi diệu, có sự đối chiếu giữa pháp đen và pháp trắng như thế nào, thì vị ấy, sau khi đã thắng tri một pháp nào đó trong giáo pháp ấy, đi đến sự quyết định ở trong các pháp, có niềm tin trong sạch nơi bậc Đạo Sư rằng: ‘Đức Thế Tôn là bậc Chánh Đẳng Giác, Giáo pháp đã được Đức Thế Tôn khéo thuyết giảng, Tăng chúng là những vị khéo thực hành.’ Này các tỳ khưu, nếu những người khác hỏi vị tỳ khưu ấy như vầy: ‘Thưa hiền giả, do những lý do nào, do những căn cứ nào mà hiền giả nói như vậy: “Đức Thế Tôn là bậc Chánh Đẳng Giác, Giáo pháp đã được Đức Thế Tôn khéo thuyết giảng, Tăng chúng là những vị khéo thực hành”?’ Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu, khi trả lời một cách đúng đắn, nên trả lời như vầy: ‘Này chư hiền, ở đây, tôi đã đến gần Đức Thế Tôn để nghe Pháp. Đức Thế Tôn đã thuyết Pháp cho tôi, pháp càng lúc càng cao thượng, càng lúc càng vi diệu, có sự đối chiếu giữa pháp đen và pháp trắng. Này chư hiền, hễ Đức Thế Tôn thuyết Pháp cho tôi càng lúc càng cao thượng, càng lúc càng vi diệu, có sự đối chiếu giữa pháp đen và pháp trắng như thế nào, thì tôi, sau khi đã thắng tri một pháp nào đó trong giáo pháp ấy, đã đi đến sự quyết định ở trong các pháp, đã có niềm tin trong sạch nơi bậc Đạo Sư rằng: “Đức Thế Tôn là bậc Chánh Đẳng Giác, Giáo pháp đã được Đức Thế Tôn khéo thuyết giảng, Tăng chúng là những vị khéo thực hành.”’”

490. “Này các tỳ khưu, đối với bất cứ ai, do những lý do này, do những câu này, do những chữ này mà niềm tin nơi Như Lai được an trú, đã sanh khởi gốc rễ, đã được thiết lập, này các tỳ khưu, đây được gọi là niềm tin có lý do, có sự thấy làm gốc rễ, vững chắc; không thể bị lay chuyển bởi sa-môn hay bà-la-môn, bởi thiên nhân, bởi Ma vương, bởi Phạm thiên, hay bởi bất cứ ai trong thế gian. Này các tỳ khưu, như vậy là có sự tìm hiểu Pháp nơi Như Lai. Và như vậy, Như Lai được tìm hiểu kỹ lưỡng đúng theo bản chất của các pháp.”

Đức Thế Tôn đã nói điều này. Các vị tỳ khưu ấy, với tâm ý hoan hỷ, đã tán dương lời dạy của Đức Thế Tôn.

Kinh Thẩm Sát, thứ bảy, kết thúc.