8. Kinh Kosambiya

491. Tôi nghe như vầy: Một thời, Đức Thế Tôn trú ở Kosambī, tại tu viện Ghosita. Vào lúc bấy giờ, các tỳ khưu ở Kosambī đã sanh ra tranh cãi, đã sanh ra cãi vã, đã rơi vào tranh luận, sống đâm chọc lẫn nhau bằng những ngọn giáo miệng. Họ không thể làm cho nhau hiểu, và không đi đến sự thấu hiểu; họ không thể làm cho nhau nhận ra, và không đi đến sự nhận ra. Khi ấy, một vị tỳ khưu nào đó đã đi đến nơi Đức Thế Tôn ngự; sau khi đến gần, đảnh lễ Đức Thế Tôn, rồi ngồi xuống một bên. Vị tỳ khưu ấy, sau khi đã ngồi xuống một bên, đã bạch với Đức Thế Tôn điều này: ‘Bạch Thế Tôn, ở đây, tại Kosambī, các tỳ khưu đã sanh ra tranh cãi, đã sanh ra cãi vã, đã rơi vào tranh luận, sống đâm chọc lẫn nhau bằng những ngọn giáo miệng. Họ không thể làm cho nhau hiểu, và không đi đến sự thấu hiểu; họ không thể làm cho nhau nhận ra, và không đi đến sự nhận ra.’”

Bấy giờ, Thế Tôn gọi một vị tỳ khưu đến và bảo: – Này tỳ khưu, hãy đi, nhân danh ta, hãy gọi các vị tỳ khưu ấy lại và nói: ‘Bậc Đạo Sư gọi chư tôn giả.’ – Thưa vâng, bạch Thế Tôn. Vị tỳ khưu ấy vâng lời Thế Tôn, đi đến chỗ các vị tỳ khưu ấy; sau khi đến, vị ấy nói với các vị tỳ khưu ấy rằng: – Bậc Đạo Sư gọi chư tôn giả. – Thưa vâng, hiền hữu. Các vị tỳ khưu ấy vâng lời vị tỳ khưu kia, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, họ đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Khi các vị tỳ khưu ấy đã ngồi xuống một bên, Thế Tôn nói với họ điều này: – Này các tỳ khưu, có thật chăng các ông đang sống trong cãi vã, tranh chấp, rơi vào tranh luận, đâm chọc nhau bằng những ngọn giáo miệng; các ông không thể làm cho nhau hiểu, cũng không đi đến chỗ thấu hiểu, không thể làm cho nhau sáng tỏ, cũng không đi đến chỗ sáng tỏ? – Thưa vâng, bạch Thế Tôn. – Này các tỳ khưu, các ông nghĩ thế nào? Vào lúc các ông sống trong cãi vã, tranh chấp, rơi vào tranh luận, đâm chọc nhau bằng những ngọn giáo miệng, khi ấy, đối với các vị đồng phạm hạnh, thân nghiệp từ ái có được thiết lập nơi các ông, cả khi công khai lẫn lúc riêng tư không? Khẩu nghiệp từ ái... ý nghiệp từ ái có được thiết lập nơi các ông, cả khi công khai lẫn lúc riêng tư không? – Thưa không, bạch Thế Tôn. – Này các tỳ khưu, như vậy, vào lúc các ông sống trong cãi vã, tranh chấp, rơi vào tranh luận, đâm chọc nhau bằng những ngọn giáo miệng, khi ấy, đối với các vị đồng phạm hạnh, thân nghiệp từ ái đã không được thiết lập nơi các ông, cả khi công khai lẫn lúc riêng tư; khẩu nghiệp từ ái... ý nghiệp từ ái đã không được thiết lập nơi các ông, cả khi công khai lẫn lúc riêng tư. Vậy thì, hỡi những kẻ ngu si kia, do biết gì, do thấy gì mà các ông lại sống trong cãi vã, tranh chấp, rơi vào tranh luận, đâm chọc nhau bằng những ngọn giáo miệng; các ông không thể làm cho nhau hiểu, cũng không đi đến chỗ thấu hiểu, không thể làm cho nhau sáng tỏ, cũng không đi đến chỗ sáng tỏ? Hỡi những kẻ ngu si kia, điều ấy sẽ đem lại bất hạnh và đau khổ lâu dài cho các ông.

492. Bấy giờ, Thế Tôn gọi các tỳ khưu và bảo: – Này các tỳ khưu, có sáu pháp này đáng được ghi nhớ, tạo ra sự thân ái, tạo ra sự kính trọng, đưa đến sự nhiếp trì, không tranh cãi, hòa hợp, và hợp nhất. Sáu pháp ấy là gì? Ở đây, này các tỳ khưu, vị tỳ khưu có thân nghiệp từ ái được thiết lập đối với các vị đồng phạm hạnh, cả khi công khai lẫn lúc riêng tư. Pháp này cũng là pháp đáng được ghi nhớ, tạo ra sự thân ái, tạo ra sự kính trọng, đưa đến sự nhiếp trì, không tranh cãi, hòa hợp, và hợp nhất.

Lại nữa, này các tỳ khưu, vị tỳ khưu có khẩu nghiệp từ ái được thiết lập đối với các vị đồng phạm hạnh, cả khi công khai lẫn lúc riêng tư. Pháp này cũng là pháp đáng được ghi nhớ, tạo ra sự thân ái, tạo ra sự kính trọng, đưa đến sự nhiếp trì, không tranh cãi, hòa hợp, và hợp nhất.

Lại nữa, này các tỳ khưu, vị tỳ khưu có ý nghiệp từ ái được thiết lập đối với các vị đồng phạm hạnh, cả khi công khai lẫn lúc riêng tư. Pháp này cũng là pháp đáng được ghi nhớ, tạo ra sự thân ái, tạo ra sự kính trọng, đưa đến sự nhiếp trì, không tranh cãi, hòa hợp, và hợp nhất.

Lại nữa, này các tỳ khưu, vị tỳ khưu đối với những lợi lộc nào đúng pháp, có được đúng pháp, cho đến chỉ là vật thực trong bình bát, vị ấy là người không hưởng dụng một mình, là người hưởng dụng chung với các vị đồng phạm hạnh có giới đức. Pháp này cũng là pháp đáng được ghi nhớ, tạo ra sự thân ái, tạo ra sự kính trọng, đưa đến sự nhiếp trì, không tranh cãi, hòa hợp, và hợp nhất.

Lại nữa, này các tỳ khưu, vị tỳ khưu đối với những giới luật nào không bị sứt mẻ, không bị rách, không bị tỳ vết, không bị ô nhiễm, có tính giải thoát, được người trí tán thán, không bị chấp thủ, đưa đến định, vị ấy sống trong sự đồng đẳng về giới với các vị đồng phạm hạnh, cả khi công khai lẫn lúc riêng tư. Pháp này cũng là pháp đáng được ghi nhớ, tạo ra sự thân ái, tạo ra sự kính trọng, đưa đến sự nhiếp trì, không tranh cãi, hòa hợp, và hợp nhất.

Lại nữa, này các tỳ khưu, vị tỳ khưu đối với tri kiến nào là thánh thiện, có khả năng hướng thượng, đưa người thực hành nó đến chỗ đoạn tận hoàn toàn khổ đau, vị ấy sống trong sự đồng đẳng về tri kiến với các vị đồng phạm hạnh, cả khi công khai lẫn lúc riêng tư. Pháp này cũng là pháp đáng được ghi nhớ, tạo ra sự thân ái, tạo ra sự kính trọng, đưa đến sự nhiếp trì, không tranh cãi, hòa hợp, và hợp nhất.

Này các tỳ khưu, đây là sáu pháp đáng được ghi nhớ, tạo ra sự thân ái, tạo ra sự kính trọng, đưa đến sự nhiếp trì, không tranh cãi, hòa hợp, và hợp nhất. Này các tỳ khưu, trong sáu pháp đáng được ghi nhớ này, pháp này là tối thượng, là pháp nhiếp thâu, là pháp liên kết, tức là tri kiến thánh thiện, có khả năng hướng thượng, đưa người thực hành nó đến chỗ đoạn tận hoàn toàn khổ đau. Ví như, này các tỳ khưu, đối với một ngôi nhà có nóc, nóc nhà là tối thượng, là phần nhiếp thâu, là phần liên kết; cũng vậy, này các tỳ khưu, trong sáu pháp đáng được ghi nhớ này, pháp này là tối thượng, là pháp nhiếp thâu, là pháp liên kết, tức là tri kiến thánh thiện, có khả năng hướng thượng, đưa người thực hành nó đến chỗ đoạn tận hoàn toàn khổ đau.

493. “Này các Tỳ khưu, thế nào là tri kiến này, là thánh thiện, có khả năng hướng thượng, đưa người thực hành đến chỗ chấm dứt hoàn toàn khổ đau? Ở đây, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu đi đến khu rừng, hoặc đi đến gốc cây, hoặc đi đến ngôi nhà trống, rồi suy xét như sau: ‘Có phiền não tiềm ẩn nào chưa được đoạn trừ ở bên trong ta, do phiền não tiềm ẩn ấy mà tâm ta bị ám ảnh, khiến ta không thể biết, không thể thấy đúng như thật chăng?’ Này các Tỳ khưu, nếu vị Tỳ khưu bị tham dục ám ảnh, thì tâm vị ấy bị ám ảnh. Này các Tỳ khưu, nếu vị Tỳ khưu bị sân hận ám ảnh, thì tâm vị ấy bị ám ảnh. Này các Tỳ khưu, nếu vị Tỳ khưu bị hôn trầm thụy miên ám ảnh, thì tâm vị ấy bị ám ảnh. Này các Tỳ khưu, nếu vị Tỳ khưu bị trạo cử hối quá ám ảnh, thì tâm vị ấy bị ám ảnh. Này các Tỳ khưu, nếu vị Tỳ khưu bị hoài nghi ám ảnh, thì tâm vị ấy bị ám ảnh. Này các Tỳ khưu, nếu vị Tỳ khưu chuyên tâm suy tư về đời này, thì tâm vị ấy bị ám ảnh. Này các Tỳ khưu, nếu vị Tỳ khưu chuyên tâm suy tư về đời sau, thì tâm vị ấy bị ám ảnh. Này các Tỳ khưu, nếu vị Tỳ khưu sanh ra tranh cãi, sanh ra xung đột, rơi vào tranh luận, sống đâm chọc nhau bằng những mũi giáo miệng lưỡi, thì tâm vị ấy bị ám ảnh. Vị ấy biết rõ như sau: ‘Phiền não tiềm ẩn nào chưa được đoạn trừ ở bên trong ta, do phiền não tiềm ẩn ấy mà tâm ta bị ám ảnh, khiến ta không thể biết, không thể thấy đúng như thật, phiền não ấy không có nơi ta. Tâm của ta đã được khéo hướng đến sự giác ngộ các chân lý.’ Đây là trí tuệ thứ nhất mà vị ấy đã chứng đắc, là thánh thiện, siêu thế, không chung với hàng phàm phu.”

494. “Lại nữa, này các Tỳ khưu, vị Thánh đệ tử suy xét như sau: ‘Khi ta thực hành, tu tập, làm cho sung mãn tri kiến này, ta có đạt được sự tĩnh lặng cho tự thân, ta có đạt được sự tịch tịnh cho tự thân không?’ Vị ấy biết rõ như sau: ‘Khi ta thực hành, tu tập, làm cho sung mãn tri kiến này, ta đạt được sự tĩnh lặng cho tự thân, ta đạt được sự tịch tịnh cho tự thân.’ Đây là trí tuệ thứ hai mà vị ấy đã chứng đắc, là thánh thiện, siêu thế, không chung với hàng phàm phu.”

495. “Lại nữa, này các Tỳ khưu, vị Thánh đệ tử suy xét như sau: ‘Ngoài giáo pháp này, có Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác có được tri kiến tương tự như tri kiến mà ta đã có được chăng?’ Vị ấy biết rõ như sau: ‘Ngoài giáo pháp này, không có Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác có được tri kiến tương tự như tri kiến mà ta đã có được.’ Đây là trí tuệ thứ ba mà vị ấy đã chứng đắc, là thánh thiện, siêu thế, không chung với hàng phàm phu.”

496. “Lại nữa, này các Tỳ khưu, vị Thánh đệ tử suy xét như sau: ‘Người có đầy đủ tri kiến thì có được pháp tánh như thế nào, ta cũng có được pháp tánh như thế ấy.’ Và này các Tỳ khưu, người có đầy đủ tri kiến thì có được pháp tánh như thế nào? Này các Tỳ khưu, đây là pháp tánh của người có đầy đủ tri kiến: ‘Dù cho vị ấy có phạm phải một tội nào đó mà từ tội ấy có thể sám hối được, thì vị ấy cũng nhanh chóng đến bậc Đạo Sư hoặc các vị đồng phạm hạnh có trí để phát lồ, trình bày, tỏ rõ; sau khi đã phát lồ, trình bày, tỏ rõ, vị ấy thực hành sự phòng hộ trong tương lai.’ Ví như, này các Tỳ khưu, một đứa trẻ non nớt, ngây thơ, nằm ngửa, sau khi chạm tay hoặc chân vào hòn than đỏ, liền rụt lại ngay; cũng vậy, này các Tỳ khưu, đây là pháp tánh của người có đầy đủ tri kiến: ‘Dù cho vị ấy có phạm phải một tội nào đó mà từ tội ấy có thể sám hối được, thì vị ấy cũng nhanh chóng đến bậc Đạo Sư hoặc các vị đồng phạm hạnh có trí để phát lồ, trình bày, tỏ rõ; sau khi đã phát lồ, trình bày, tỏ rõ, vị ấy thực hành sự phòng hộ trong tương lai.’ Vị ấy biết rõ như sau: ‘Người có đầy đủ tri kiến thì có được pháp tánh như thế nào, ta cũng có được pháp tánh như thế ấy.’ Đây là trí tuệ thứ tư mà vị ấy đã chứng đắc, là thánh thiện, siêu thế, không chung với hàng phàm phu.”

497. “Này các Tỳ khưu, lại nữa, vị Thánh đệ tử suy xét như vầy: ‘Vị hữu học thành tựu chánh kiến có bản chất như thế nào, ta cũng thành tựu bản chất như thế ấy.’ Này các Tỳ khưu, vị hữu học thành tựu chánh kiến có bản chất như thế nào? Này các Tỳ khưu, đây là bản chất của vị hữu học thành tựu chánh kiến: ‘Dù cho vị ấy có nỗ lực trong các công việc lớn nhỏ khác nhau của các vị đồng phạm hạnh, nhưng vị ấy vẫn có sự quan tâm mãnh liệt đối với việc tu tập tăng thượng giới, tăng thượng tâm, và tăng thượng tuệ.’ Này các Tỳ khưu, ví như con bò mẹ có con bê con, vừa gặm cỏ vừa để mắt đến con; cũng vậy, này các Tỳ khưu, đây là bản chất của vị hữu học thành tựu chánh kiến: ‘Dù cho vị ấy có nỗ lực trong các công việc lớn nhỏ khác nhau của các vị đồng phạm hạnh, nhưng vị ấy vẫn có sự quan tâm mãnh liệt đối với việc tu tập tăng thượng giới, tăng thượng tâm, và tăng thượng tuệ.’ Vị ấy biết như vầy: ‘Vị hữu học thành tựu chánh kiến có bản chất như thế nào, ta cũng thành tựu bản chất như thế ấy.’ Đây là trí tuệ thứ năm mà vị ấy đã chứng đắc, là Thánh, siêu thế, không chung với phàm phu.

498. “Này các Tỳ khưu, lại nữa, vị Thánh đệ tử suy xét như vầy: ‘Vị hữu học thành tựu chánh kiến có sức mạnh như thế nào, ta cũng thành tựu sức mạnh như thế ấy.’ Này các Tỳ khưu, vị hữu học thành tựu chánh kiến có sức mạnh như thế nào? Này các Tỳ khưu, đây là sức mạnh của vị hữu học thành tựu chánh kiến: khi Giáo pháp và Giới luật do Như Lai tuyên thuyết đang được giảng dạy, vị ấy chú tâm, tác ý, tập trung toàn bộ tâm ý, lắng tai nghe Pháp. Vị ấy biết như vầy: ‘Vị hữu học thành tựu chánh kiến có sức mạnh như thế nào, ta cũng thành tựu sức mạnh như thế ấy.’ Đây là trí tuệ thứ sáu mà vị ấy đã chứng đắc, là Thánh, siêu thế, không chung với phàm phu.

499. “Này các Tỳ khưu, lại nữa, vị Thánh đệ tử suy xét như vầy: ‘Vị hữu học thành tựu chánh kiến có sức mạnh như thế nào, ta cũng thành tựu sức mạnh như thế ấy.’ Này các Tỳ khưu, vị hữu học thành tựu chánh kiến có sức mạnh như thế nào? Này các Tỳ khưu, đây là sức mạnh của vị hữu học thành tựu chánh kiến: khi Giáo pháp và Giới luật do Như Lai tuyên thuyết đang được giảng dạy, vị ấy có được sự hiểu biết về ý nghĩa, có được sự hiểu biết về Giáo pháp, có được sự hân hoan liên quan đến Giáo pháp. Vị ấy biết như vầy: ‘Vị hữu học thành tựu chánh kiến có sức mạnh như thế nào, ta cũng thành tựu sức mạnh như thế ấy.’ Đây là trí tuệ thứ bảy mà vị ấy đã chứng đắc, là Thánh, siêu thế, không chung với phàm phu.

500. “Này các Tỳ khưu, vị Thánh đệ tử thành tựu bảy chi phần như vậy đã quán xét kỹ lưỡng bản chất để chứng ngộ quả Dự lưu. Này các Tỳ khưu, vị Thánh đệ tử thành tựu bảy chi phần như vậy là vị đã thành tựu quả Dự lưu.”

Thế Tôn đã thuyết như vậy. Các Tỳ khưu ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

Kinh Kosambiya, kinh thứ tám, dứt.