6. Kinh Đại Pháp Hành

473. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Tại đấy, Thế Tôn gọi các vị tỳ khưu: "Này các tỳ khưu". "Bạch Thế Tôn", các vị tỳ khưu ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói điều này: "Này các tỳ khưu, phần lớn chúng sanh có mong muốn như vầy, có ý muốn như vầy, có chủ ý như vầy: 'Ôi, mong sao các pháp không mong muốn, không đáng ưa, không đẹp lòng sẽ suy giảm, và các pháp mong muốn, đáng ưa, đẹp lòng sẽ tăng trưởng!' Này các tỳ khưu, đối với các chúng sanh có mong muốn như vậy, có ý muốn như vậy, có chủ ý như vậy, thì các pháp không mong muốn, không đáng ưa, không đẹp lòng lại tăng trưởng; còn các pháp mong muốn, đáng ưa, đẹp lòng lại suy giảm. Này các tỳ khưu, ở đây, các con nhận thấy nhân duyên gì?" "Bạch Thế Tôn, các pháp của chúng con có Thế Tôn là cội rễ, có Thế Tôn là người dẫn dắt, có Thế Tôn là nơi nương tựa. Lành thay, bạch Thế Tôn, mong rằng chính Thế Tôn hãy giải thích ý nghĩa của lời nói này. Sau khi nghe từ Thế Tôn, các vị tỳ khưu sẽ ghi nhớ." "Vậy thì, này các tỳ khưu, hãy lắng nghe, hãy khéo tác ý, Ta sẽ nói." "Xin vâng, bạch Thế Tôn", các vị tỳ khưu ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói điều này:

474. “Này các tỳ khưu, ở đây, kẻ phàm phu ít nghe, không thấy các bậc Thánh, không thông thạo Thánh pháp, không được rèn luyện trong Thánh pháp; không thấy các bậc chân nhân, không thông thạo pháp của bậc chân nhân, không được rèn luyện trong pháp của bậc chân nhân, không biết các pháp nên thực hành, không biết các pháp không nên thực hành, không biết các pháp nên thân cận, không biết các pháp không nên thân cận. Vị ấy, do không biết các pháp nên thực hành, không biết các pháp không nên thực hành, không biết các pháp nên thân cận, không biết các pháp không nên thân cận, nên thực hành các pháp không nên thực hành, không thực hành các pháp nên thực hành; thân cận các pháp không nên thân cận, không thân cận các pháp nên thân cận. Đối với vị ấy, do thực hành các pháp không nên thực hành, không thực hành các pháp nên thực hành, thân cận các pháp không nên thân cận, không thân cận các pháp nên thân cận, nên các pháp không mong muốn, không đáng ưa, không đẹp lòng tăng trưởng; còn các pháp mong muốn, đáng ưa, đẹp lòng suy giảm. Vì nhân duyên gì? Này các tỳ khưu, điều này là như vậy, vì đó là trường hợp của người không có trí tuệ.”

“Này các tỳ khưu, vị Thánh đệ tử có nghe nhiều, thấy các bậc Thánh, thông thạo Thánh pháp, được rèn luyện kỹ trong Thánh pháp; thấy các bậc chân nhân, thông thạo pháp của bậc chân nhân, được rèn luyện kỹ trong pháp của bậc chân nhân, biết các pháp nên thực hành, biết các pháp không nên thực hành, biết các pháp nên thân cận, biết các pháp không nên thân cận. Vị ấy, do biết các pháp nên thực hành, biết các pháp không nên thực hành, biết các pháp nên thân cận, biết các pháp không nên thân cận, nên không thực hành các pháp không nên thực hành, thực hành các pháp nên thực hành; không thân cận các pháp không nên thân cận, thân cận các pháp nên thân cận. Đối với vị ấy, do không thực hành các pháp không nên thực hành, thực hành các pháp nên thực hành, không thân cận các pháp không nên thân cận, thân cận các pháp nên thân cận, nên các pháp không mong muốn, không đáng ưa, không đẹp lòng suy giảm; còn các pháp mong muốn, đáng ưa, đẹp lòng tăng trưởng. Vì nhân duyên gì? Này các tỳ khưu, điều này là như vậy, vì đó là trường hợp của người có trí tuệ.”

475. “Này các tỳ khưu, có bốn sự thực hành pháp này. Bốn là gì? Này các tỳ khưu, có sự thực hành pháp khổ trong hiện tại và có quả khổ trong tương lai; này các tỳ khưu, có sự thực hành pháp lạc trong hiện tại nhưng có quả khổ trong tương lai; này các tỳ khưu, có sự thực hành pháp khổ trong hiện tại nhưng có quả lạc trong tương lai; này các tỳ khưu, có sự thực hành pháp lạc trong hiện tại và có quả lạc trong tương lai.”

“Này các tỳ khưu, trong bốn trường hợp ấy, có sự thực hành pháp này là khổ trong hiện tại, có quả an lạc trong tương lai. Người vô trí, bị vô minh bao phủ, không biết như thật về pháp ấy rằng: ‘Sự thực hành pháp này là khổ trong hiện tại, có quả an lạc trong tương lai.’ Người vô trí, bị vô minh bao phủ ấy, do không biết như thật nên không thực hành pháp ấy, tránh xa pháp ấy. Đối với người ấy, do không thực hành, do tránh xa pháp ấy, các pháp không mong muốn, không đáng ưa, không vừa ý tăng trưởng; các pháp mong muốn, đáng ưa, vừa ý bị suy giảm. Vì sao vậy? Này các tỳ khưu, điều này là như vậy, vì đó là bản chất của người vô trí.”

“Này các tỳ khưu, trong bốn trường hợp ấy, có sự thực hành pháp này là an lạc cả trong hiện tại và có quả an lạc cả trong tương lai. Người vô trí, bị vô minh bao phủ, không biết như thật về pháp ấy rằng: ‘Sự thực hành pháp này là an lạc cả trong hiện tại và có quả an lạc cả trong tương lai.’ Người vô trí, bị vô minh bao phủ ấy, do không biết như thật nên không thực hành pháp ấy, tránh xa pháp ấy. Đối với người ấy, do không thực hành, do tránh xa pháp ấy, các pháp không mong muốn, không đáng ưa, không vừa ý tăng trưởng; các pháp mong muốn, đáng ưa, vừa ý bị suy giảm. Vì sao vậy? Này các tỳ khưu, điều này là như vậy, vì đó là bản chất của người vô trí.”

477. “Này các tỳ khưu, trong bốn trường hợp ấy, có sự thực hành pháp này là khổ cả trong hiện tại và có quả khổ cả trong tương lai. Người có trí, có minh, biết như thật về pháp ấy rằng: ‘Sự thực hành pháp này là khổ cả trong hiện tại và có quả khổ cả trong tương lai.’ Người có trí, có minh ấy, do biết như thật nên không thực hành pháp ấy, tránh xa pháp ấy. Đối với người ấy, do không thực hành, do tránh xa pháp ấy, các pháp không mong muốn, không đáng ưa, không vừa ý bị suy giảm; các pháp mong muốn, đáng ưa, vừa ý tăng trưởng. Vì sao vậy? Này các tỳ khưu, điều này là như vậy, vì đó là bản chất của người có trí.”

“Này các tỳ khưu, trong bốn trường hợp ấy, có sự thực hành pháp này là an lạc trong hiện tại, có quả khổ trong tương lai. Người có trí, có minh, biết như thật về pháp ấy rằng: ‘Sự thực hành pháp này là an lạc trong hiện tại, có quả khổ trong tương lai.’ Người có trí, có minh ấy, do biết như thật nên không thực hành pháp ấy, tránh xa pháp ấy. Đối với người ấy, do không thực hành, do tránh xa pháp ấy, các pháp không mong muốn, không đáng ưa, không vừa ý bị suy giảm; các pháp mong muốn, đáng ưa, vừa ý tăng trưởng. Vì sao vậy? Này các tỳ khưu, điều này là như vậy, vì đó là bản chất của người có trí.”

“Này các tỳ khưu, trong bốn trường hợp ấy, có sự thực hành pháp này là khổ trong hiện tại, có quả an lạc trong tương lai. Người có trí, có minh, biết như thật về pháp ấy rằng: ‘Sự thực hành pháp này là khổ trong hiện tại, có quả an lạc trong tương lai.’ Người có trí, có minh ấy, do biết như thật nên thực hành pháp ấy, không tránh xa pháp ấy. Đối với người ấy, do thực hành, do không tránh xa pháp ấy, các pháp không mong muốn, không đáng ưa, không vừa ý bị suy giảm; các pháp mong muốn, đáng ưa, vừa ý tăng trưởng. Vì sao vậy? Này các tỳ khưu, điều này là như vậy, vì đó là bản chất của người có trí.”

“Này các tỳ khưu, trong bốn trường hợp ấy, có sự thực hành pháp này là an lạc cả trong hiện tại và có quả an lạc cả trong tương lai. Người có trí, có minh, biết như thật về pháp ấy rằng: ‘Sự thực hành pháp này là an lạc cả trong hiện tại và có quả an lạc cả trong tương lai.’ Người có trí, có minh ấy, do biết như thật nên thực hành pháp ấy, không tránh xa pháp ấy. Đối với người ấy, do thực hành, do không tránh xa pháp ấy, các pháp không mong muốn, không đáng ưa, không vừa ý bị suy giảm; các pháp mong muốn, đáng ưa, vừa ý tăng trưởng. Vì sao vậy? Này các tỳ khưu, điều này là như vậy, vì đó là bản chất của người có trí.”

478. Này các Tỳ khưu, thế nào là sự thực hành pháp vừa khổ trong hiện tại, vừa có quả khổ trong tương lai? Này các Tỳ khưu, ở đây, có người vừa chịu khổ, vừa chịu ưu, thực hành sát sanh; và do duyên sát sanh, người ấy cảm thọ khổ và ưu; vừa chịu khổ, vừa chịu ưu, thực hành lấy của không cho; và do duyên lấy của không cho, người ấy cảm thọ khổ và ưu; vừa chịu khổ, vừa chịu ưu, thực hành tà hạnh trong các dục; và do duyên tà hạnh trong các dục, người ấy cảm thọ khổ và ưu; vừa chịu khổ, vừa chịu ưu, thực hành nói dối; và do duyên nói dối, người ấy cảm thọ khổ và ưu; vừa chịu khổ, vừa chịu ưu, thực hành nói hai lưỡi; và do duyên nói hai lưỡi, người ấy cảm thọ khổ và ưu; vừa chịu khổ, vừa chịu ưu, thực hành nói lời thô ác; và do duyên nói lời thô ác, người ấy cảm thọ khổ và ưu; vừa chịu khổ, vừa chịu ưu, thực hành nói lời vô ích; và do duyên nói lời vô ích, người ấy cảm thọ khổ và ưu; vừa chịu khổ, vừa chịu ưu, có lòng tham ái; và do duyên tham ái, người ấy cảm thọ khổ và ưu; vừa chịu khổ, vừa chịu ưu, có tâm sân hận; và do duyên sân hận, người ấy cảm thọ khổ và ưu; vừa chịu khổ, vừa chịu ưu, có tà kiến; và do duyên tà kiến, người ấy cảm thọ khổ và ưu. Sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là sự thực hành pháp vừa khổ trong hiện tại, vừa có quả khổ trong tương lai.

479. Này các Tỳ khưu, thế nào là sự thực hành pháp vui trong hiện tại, nhưng có quả khổ trong tương lai? Này các Tỳ khưu, ở đây, có người vừa hưởng lạc, vừa hưởng hỷ, thực hành sát sanh; và do duyên sát sanh, người ấy cảm thọ lạc và hỷ; vừa hưởng lạc, vừa hưởng hỷ, thực hành lấy của không cho; và do duyên lấy của không cho, người ấy cảm thọ lạc và hỷ; vừa hưởng lạc, vừa hưởng hỷ, thực hành tà hạnh trong các dục; và do duyên tà hạnh trong các dục, người ấy cảm thọ lạc và hỷ; vừa hưởng lạc, vừa hưởng hỷ, thực hành nói dối; và do duyên nói dối, người ấy cảm thọ lạc và hỷ; vừa hưởng lạc, vừa hưởng hỷ, thực hành nói hai lưỡi; và do duyên nói hai lưỡi, người ấy cảm thọ lạc và hỷ; vừa hưởng lạc, vừa hưởng hỷ, thực hành nói lời thô ác; và do duyên nói lời thô ác, người ấy cảm thọ lạc và hỷ; vừa hưởng lạc, vừa hưởng hỷ, thực hành nói lời vô ích; và do duyên nói lời vô ích, người ấy cảm thọ lạc và hỷ; vừa hưởng lạc, vừa hưởng hỷ, có lòng tham ái; và do duyên tham ái, người ấy cảm thọ lạc và hỷ; vừa hưởng lạc, vừa hưởng hỷ, có tâm sân hận; và do duyên sân hận, người ấy cảm thọ lạc và hỷ; vừa hưởng lạc, vừa hưởng hỷ, có tà kiến; và do duyên tà kiến, người ấy cảm thọ lạc và hỷ. Sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là sự thực hành pháp vui trong hiện tại, nhưng có quả khổ trong tương lai.

480. “Này các tỳ khưu, thế nào là sự thực hành Pháp khổ trong hiện tại nhưng có kết quả an lạc trong tương lai? Này các tỳ khưu, ở đây, có người với sự đau khổ, với sự ưu phiền, từ bỏ việc sát sanh, và do duyên từ bỏ việc sát sanh, người ấy cảm nhận sự đau khổ, sự ưu phiền; với sự đau khổ, với sự ưu phiền, từ bỏ việc lấy của không cho, và do duyên từ bỏ việc lấy của không cho, người ấy cảm nhận sự đau khổ, sự ưu phiền; với sự đau khổ, với sự ưu phiền, từ bỏ việc tà dâm trong các dục, và do duyên từ bỏ việc tà dâm trong các dục, người ấy cảm nhận sự đau khổ, sự ưu phiền; với sự đau khổ, với sự ưu phiền, từ bỏ việc nói dối, và do duyên từ bỏ việc nói dối, người ấy cảm nhận sự đau khổ, sự ưu phiền; với sự đau khổ, với sự ưu phiền, từ bỏ lời nói chia rẽ, và do duyên từ bỏ lời nói chia rẽ, người ấy cảm nhận sự đau khổ, sự ưu phiền; với sự đau khổ, với sự ưu phiền, từ bỏ lời nói thô ác, và do duyên từ bỏ lời nói thô ác, người ấy cảm nhận sự đau khổ, sự ưu phiền; với sự đau khổ, với sự ưu phiền, từ bỏ lời nói vô ích, và do duyên từ bỏ lời nói vô ích, người ấy cảm nhận sự đau khổ, sự ưu phiền; với sự đau khổ, với sự ưu phiền, người ấy không có lòng tham lam, và do duyên không tham lam, người ấy cảm nhận sự đau khổ, sự ưu phiền; với sự đau khổ, với sự ưu phiền, người ấy có tâm không sân hận, và do duyên không sân hận, người ấy cảm nhận sự đau khổ, sự ưu phiền; với sự đau khổ, với sự ưu phiền, người ấy có chánh kiến, và do duyên có chánh kiến, người ấy cảm nhận sự đau khổ, sự ưu phiền. Sau khi thân hoại mạng chung, người ấy được sanh vào cõi lành, thiên giới. Này các tỳ khưu, đây được gọi là sự thực hành Pháp khổ trong hiện tại nhưng có kết quả an lạc trong tương lai.”

481. “Này các tỳ khưu, thế nào là sự thực hành Pháp an lạc trong hiện tại và có kết quả an lạc trong tương lai? Này các tỳ khưu, ở đây, có người với sự an lạc, với sự hỷ lạc, từ bỏ việc sát sanh, và do duyên từ bỏ việc sát sanh, người ấy cảm nhận sự an lạc, sự hỷ lạc; với sự an lạc, với sự hỷ lạc, từ bỏ việc lấy của không cho, và do duyên từ bỏ việc lấy của không cho, người ấy cảm nhận sự an lạc, sự hỷ lạc; với sự an lạc, với sự hỷ lạc, từ bỏ việc tà dâm trong các dục, và do duyên từ bỏ việc tà dâm trong các dục, người ấy cảm nhận sự an lạc, sự hỷ lạc; với sự an lạc, với sự hỷ lạc, từ bỏ việc nói dối, và do duyên từ bỏ việc nói dối, người ấy cảm nhận sự an lạc, sự hỷ lạc; với sự an lạc, với sự hỷ lạc, từ bỏ lời nói chia rẽ, và do duyên từ bỏ lời nói chia rẽ, người ấy cảm nhận sự an lạc, sự hỷ lạc; với sự an lạc, với sự hỷ lạc, từ bỏ lời nói thô ác, và do duyên từ bỏ lời nói thô ác, người ấy cảm nhận sự an lạc, sự hỷ lạc; với sự an lạc, với sự hỷ lạc, từ bỏ lời nói vô ích, và do duyên từ bỏ lời nói vô ích, người ấy cảm nhận sự an lạc, sự hỷ lạc; với sự an lạc, với sự hỷ lạc, người ấy không có lòng tham lam, và do duyên không tham lam, người ấy cảm nhận sự an lạc, sự hỷ lạc; với sự an lạc, với sự hỷ lạc, người ấy có tâm không sân hận, và do duyên không sân hận, người ấy cảm nhận sự an lạc, sự hỷ lạc; với sự an lạc, với sự hỷ lạc, người ấy có chánh kiến, và do duyên có chánh kiến, người ấy cảm nhận sự an lạc, sự hỷ lạc. Sau khi thân hoại mạng chung, người ấy được sanh vào cõi lành, thiên giới. Này các tỳ khưu, đây được gọi là sự thực hành Pháp an lạc trong hiện tại và có kết quả an lạc trong tương lai. Này các tỳ khưu, đây là bốn loại thực hành Pháp.”

482. “Này các tỳ khưu, ví như một quả bầu đắng được trộn với chất độc. Rồi một người muốn sống, không muốn chết, muốn được an lạc, ghét bỏ đau khổ, đi đến. Người ta có thể nói với người ấy như vầy: ‘Này bạn, quả bầu đắng này được trộn với chất độc, nếu muốn thì hãy uống. Khi bạn uống, nó sẽ không làm bạn thích thú về màu sắc, mùi vị, hay hương vị, và sau khi uống, bạn sẽ đi đến cái chết hoặc sự đau khổ gần như chết.’ Người ấy không suy xét mà uống, không từ bỏ. Khi người ấy uống, nó không làm người ấy thích thú về màu sắc, mùi vị, hay hương vị, và sau khi uống, người ấy có thể đi đến cái chết hoặc sự đau khổ gần như chết. Này các tỳ khưu, Ta nói rằng sự thực hành Pháp này cũng tương tự như vậy, tức là sự thực hành Pháp khổ trong hiện tại và có kết quả khổ đau trong tương lai.”

483. Này các Tỳ khưu, ví như có một cốc nước giải khát đầy đủ màu sắc, hương thơm, và mùi vị. Và nó được pha trộn với chất độc. Rồi có một người đàn ông muốn sống, không muốn chết, muốn được an lạc, ghê tởm sự đau khổ đi đến. Người ta có thể nói với người ấy như vầy: ‘Này ông, cốc nước giải khát này đầy đủ màu sắc, hương thơm, và mùi vị. Và nó được pha trộn với chất độc, nếu ông muốn thì hãy uống. Trong khi uống, nó sẽ làm ông hài lòng về màu sắc, hương thơm, và mùi vị, nhưng sau khi uống xong, ông sẽ đi đến cái chết hoặc sự đau khổ tương đương cái chết.’ Người ấy không suy xét mà uống, không từ bỏ. Trong khi uống, nó làm người ấy hài lòng về màu sắc, hương thơm, và mùi vị, nhưng sau khi uống xong, người ấy đi đến cái chết hoặc sự đau khổ tương đương cái chết. Này các Tỳ khưu, Ta nói rằng sự thực hành Pháp này cũng tương tự như thế, tức là sự thực hành Pháp có được sự an lạc trong hiện tại nhưng có kết quả đau khổ trong tương lai.

484. Này các Tỳ khưu, ví như nước tiểu hôi thối được pha trộn với nhiều loại thuốc. Rồi có một người đàn ông bị bệnh vàng da đi đến. Người ta có thể nói với người ấy như vầy: ‘Này ông, đây là nước tiểu hôi thối được pha trộn với nhiều loại thuốc, nếu ông muốn thì hãy uống. Trong khi uống, nó sẽ không làm ông hài lòng về màu sắc, hương thơm, và mùi vị, nhưng sau khi uống xong, ông sẽ được khỏe mạnh.’ Người ấy suy xét rồi uống, không từ bỏ. Trong khi uống, nó không làm người ấy hài lòng về màu sắc, hương thơm, và mùi vị, nhưng sau khi uống xong, người ấy được khỏe mạnh. Này các Tỳ khưu, Ta nói rằng sự thực hành Pháp này cũng tương tự như thế, tức là sự thực hành Pháp có sự đau khổ trong hiện tại nhưng có kết quả an lạc trong tương lai.

485. Này các Tỳ khưu, ví như sữa chua, mật ong, bơ lỏng, và đường phèn được trộn lẫn với nhau. Rồi có một người đàn ông bị bệnh kiết lỵ ra máu đi đến. Người ta có thể nói với người ấy như vầy: ‘Này ông, đây là sữa chua, mật ong, bơ lỏng, và đường phèn được trộn lẫn với nhau, nếu ông muốn thì hãy uống. Trong khi uống, nó sẽ làm ông hài lòng về màu sắc, hương thơm, và mùi vị, và sau khi uống xong, ông sẽ được khỏe mạnh.’ Người ấy suy xét rồi uống, không từ bỏ. Trong khi uống, nó làm người ấy hài lòng về màu sắc, hương thơm, và mùi vị, và sau khi uống xong, người ấy được khỏe mạnh. Này các Tỳ khưu, Ta nói rằng sự thực hành Pháp này cũng tương tự như thế, tức là sự thực hành Pháp vừa có được sự an lạc trong hiện tại, vừa có kết quả an lạc trong tương lai.

486. Này các Tỳ khưu, ví như vào tháng cuối của mùa mưa, vào mùa thu, khi bầu trời trong sáng, không có mây, mặt trời mọc lên trên bầu trời, xua tan tất cả bóng tối trong không gian, chiếu sáng, rực rỡ, và chói lọi. Cũng vậy, này các Tỳ khưu, sự thực hành Pháp này vừa có được sự an lạc trong hiện tại, vừa có kết quả an lạc trong tương lai, nó xua tan các tà kiến của nhiều Sa-môn, Bà-la-môn khác, và nó chiếu sáng, rực rỡ, và chói lọi.

Đức Thế Tôn đã nói như vậy. Các Tỳ khưu ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Đức Thế Tôn.

Kinh Đại Chánh Thọ Trì, bài kinh thứ sáu, đã kết thúc.