7. Kinh Tiểu Đoạn Tận Ái

390. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, ở Pubbārāma, trong lâu đài của mẹ Migāra. Bấy giờ, Sakka, vua của chư thiên, đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ đức Thế Tôn rồi đứng sang một bên. Đứng sang một bên, Sakka, vua của chư thiên, bạch với đức Thế Tôn điều này: – ‘Bạch Thế Tôn, một vị tỳ khưu, một cách tóm tắt, được giải thoát nhờ đoạn tận ái dục, đạt đến mục đích tối hậu, đạt đến sự an ổn tối hậu khỏi các ách phược, đạt đến phạm hạnh tối hậu, đạt đến cứu cánh tối hậu, và là bậc tối thượng giữa trời và người, là đến mức độ nào?’

– ‘Này vua của chư thiên, ở đây, một vị tỳ khưu đã được nghe rằng: ‘Tất cả các pháp không đáng để chấp thủ’. Này vua của chư thiên, khi vị tỳ khưu đã được nghe như vậy: ‘Tất cả các pháp không đáng để chấp thủ’, vị ấy thắng tri tất cả các pháp; sau khi thắng tri tất cả các pháp, vị ấy liễu tri tất cả các pháp; sau khi liễu tri tất cả các pháp, vị ấy cảm thọ bất cứ cảm thọ nào – lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ, vị ấy trú quán vô thường, trú quán ly tham, trú quán đoạn diệt, trú quán từ bỏ trong các cảm thọ ấy. Vị ấy, trong khi trú quán vô thường, trú quán ly tham, trú quán đoạn diệt, trú quán từ bỏ trong các cảm thọ ấy, không chấp thủ bất cứ điều gì ở trên đời. Không chấp thủ, vị ấy không bị dao động. Không bị dao động, vị ấy tự mình chứng đắc Niết-bàn. Vị ấy biết rõ: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa’. Này vua của chư thiên, đến mức độ này, một vị tỳ khưu, một cách tóm tắt, được giải thoát nhờ đoạn tận ái dục, đạt đến mục đích tối hậu, đạt đến sự an ổn tối hậu khỏi các ách phược, đạt đến phạm hạnh tối hậu, đạt đến cứu cánh tối hậu, và là bậc tối thượng giữa trời và người’.

Bấy giờ, Sakka, vua của chư thiên, sau khi hoan hỷ, tán thán lời dạy của đức Thế Tôn, đã đảnh lễ đức Thế Tôn, đi nhiễu quanh theo chiều bên phải, rồi biến mất ngay tại chỗ ấy.

391. Lúc bấy giờ, Tôn giả Mahāmoggallāna đang ngồi không xa Đức Thế Tôn. Khi ấy, Tôn giả Mahāmoggallāna khởi lên suy nghĩ này: “Vị dạ-xoa kia hoan hỷ sau khi đã liễu tri lời dạy của Đức Thế Tôn, hay là không? Ta nên tìm hiểu về vị dạ-xoa ấy, liệu vị dạ-xoa ấy hoan hỷ sau khi đã liễu tri lời dạy của Đức Thế Tôn, hay là không?” Khi ấy, Tôn giả Mahāmoggallāna, ví như người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co lại cánh tay đang duỗi ra, cũng vậy, biến mất khỏi giảng đường Migāramātupāsāda ở Pubbārāma và hiện ra ở cõi trời Tāvatiṃsa. Lúc bấy giờ, Sakka, vua của chư thiên, đang vui hưởng, được vây quanh và phục vụ bởi năm trăm loại nhạc cụ chư thiên trong vườn Ekapuṇḍarīka. Sakka, vua của chư thiên, thấy Tôn giả Mahāmoggallāna từ xa đi đến. Thấy vậy, ngài cho dừng năm trăm loại nhạc cụ chư thiên ấy lại và đi đến chỗ Tôn giả Mahāmoggallāna; sau khi đến, nói với Tôn giả Mahāmoggallāna điều này: “Xin mời ngài Moggallāna đến, thiện lai, ngài Moggallāna! Thưa ngài Moggallāna, đã lâu lắm rồi ngài mới có dịp đến đây. Xin mời ngài Moggallāna ngồi, chỗ ngồi này đã được soạn sẵn.” Tôn giả Mahāmoggallāna ngồi xuống chỗ đã soạn sẵn. Sakka, vua của chư thiên, cũng lấy một chỗ ngồi thấp hơn và ngồi xuống một bên. Tôn giả Mahāmoggallāna nói với Sakka, vua của chư thiên, đang ngồi một bên: “Này Kosiya, Đức Thế Tôn đã thuyết giảng tóm tắt về sự giải thoát nhờ đoạn tận ái như thế nào? Lành thay, chúng tôi cũng mong được chia sẻ phần nghe bài pháp ấy.”

392. “Thưa ngài Moggallāna, chúng tôi có nhiều công việc, nhiều phận sự; công việc của riêng chúng tôi thì ít, mà công việc của chư thiên Tāvatiṃsa thì nhiều. Hơn nữa, thưa ngài Moggallāna, pháp nào đã được nghe kỹ, nắm giữ kỹ, tác ý kỹ, ghi nhớ kỹ, pháp ấy lại mau chóng biến mất đối với chúng tôi. Thưa ngài Moggallāna, thuở xưa, đã có một trận chiến giữa chư thiên và a-tu-la được dàn trận. Trong trận chiến ấy, thưa ngài Moggallāna, chư thiên đã chiến thắng, các a-tu-la đã bại trận. Thưa ngài Moggallāna, sau khi chinh phục trận chiến ấy, với chiến thắng trong tay, tôi đã quay về và cho xây dựng một cung điện tên là Vejayanta. Thưa ngài Moggallāna, cung điện Vejayanta có một trăm lẻ một tháp canh. Trong mỗi tháp canh, có bảy trăm phòng có chóp nhọn. Trong mỗi phòng có chóp nhọn, có bảy tiên nữ. Mỗi tiên nữ có bảy thị nữ. Thưa ngài Moggallāna, ngài có muốn xem sự tráng lệ của cung điện Vejayanta không?” Tôn giả Mahāmoggallāna đã im lặng chấp thuận.

393. Bấy giờ, Thiên chủ Sakka và Ðại vương Vessavaṇa, sau khi để Tôn giả Mahāmoggallāna đi trước, liền đi đến cung điện Vejayanta. Các thị nữ của Thiên chủ Sakka thấy Tôn giả Mahāmoggallāna từ xa đi đến; sau khi thấy, họ tàm quý, xấu hổ, liền đi vào phòng riêng của mình. Ví như nàng dâu khi thấy cha chồng thì tàm quý, xấu hổ, cũng vậy, các thị nữ của Thiên chủ Sakka khi thấy Tôn giả Mahāmoggallāna thì tàm quý, xấu hổ, liền đi vào phòng riêng của mình. Bấy giờ, Thiên chủ Sakka và Ðại vương Vessavaṇa mời Tôn giả Mahāmoggallāna đi kinh hành, đi dạo quanh trong cung điện Vejayanta: ‘Thưa ngài Moggallāna, xin ngài hãy xem sự khả ái này của cung điện Vejayanta; thưa ngài Moggallāna, xin ngài hãy xem sự khả ái này của cung điện Vejayanta.’ ‘Cung điện này của Tôn giả Kosiya thật lộng lẫy, đúng như quả phước của người đã tạo công đức trong quá khứ. Cả loài người khi thấy điều gì khả ái cũng nói rằng: “Chư hiền, thật lộng lẫy thay, giống như của chư Thiên ở cõi Ba Mươi Ba!” Cung điện này của Tôn giả Kosiya thật lộng lẫy, đúng như quả phước của người đã tạo công đức trong quá khứ.’ Bấy giờ, Tôn giả Mahāmoggallāna khởi lên ý nghĩ này: ‘Vị dạ-xoa này sống quá buông lung. Ta nên làm cho vị dạ-xoa này xúc động.’ Rồi Tôn giả Mahāmoggallāna đã thực hiện một loại thần thông đến mức làm cho cung điện Vejayanta rung chuyển, chấn động, lay động bằng ngón chân cái. Bấy giờ, Thiên chủ Sakka, Ðại vương Vessavaṇa, và chư Thiên ở cõi Ba Mươi Ba đều sinh tâm kinh ngạc, kỳ diệu: ‘Chư hiền, thật kinh ngạc thay! Chư hiền, thật kỳ diệu thay, về đại thần lực, đại oai lực của vị Sa-môn, đến nỗi ngài có thể làm cho thiên cung rung chuyển, chấn động, lay động bằng ngón chân cái!’ Bấy giờ, Tôn giả Mahāmoggallāna, biết được Thiên chủ Sakka đang xúc động, lông tóc dựng đứng, liền nói với Thiên chủ Sakka lời này: ‘Này Kosiya, Thế Tôn đã thuyết giảng một cách tóm tắt về sự giải thoát nhờ đoạn tận ái như thế nào? Lành thay, chúng tôi cũng muốn được dự phần nghe pháp thoại ấy.’

394. ‘Thưa ngài Moggallāna, ở đây, tôi đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, tôi đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Thưa ngài Moggallāna, sau khi đứng một bên, tôi đã bạch với Thế Tôn lời này: ‘Bạch Thế Tôn, do mức độ nào, một vị Tỷ-kheo, một cách tóm tắt, được gọi là người giải thoát nhờ đoạn tận ái, đạt đến mục đích tối hậu, đạt đến an ổn tối hậu khỏi các ách縛, thực hành phạm hạnh tối hậu, đạt đến cứu cánh tối hậu, là bậc tối thắng giữa chư thiên và loài người?’

‘Thưa ngài Moggallāna, khi được hỏi như vậy, Thế Tôn đã nói với tôi lời này: ‘Này Thiên chủ, ở đây, một vị Tỷ-kheo đã được nghe rằng: “Tất cả các pháp không đáng để chấp thủ.” Này Thiên chủ, khi vị Tỷ-kheo đã được nghe như vậy: “Tất cả các pháp không đáng để chấp thủ,” vị ấy thắng tri tất cả các pháp. Sau khi thắng tri tất cả các pháp, vị ấy liễu tri tất cả các pháp. Sau khi liễu tri tất cả các pháp, vị ấy cảm nhận bất cứ cảm thọ nào—hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc bất khổ bất lạc—vị ấy sống quán vô thường, quán ly tham, quán đoạn diệt, quán từ bỏ trong các cảm thọ ấy. Vị ấy, khi sống quán vô thường, quán ly tham, quán đoạn diệt, quán từ bỏ trong các cảm thọ ấy, không chấp thủ bất cứ điều gì ở đời. Không chấp thủ, vị ấy không lo sợ. Không lo sợ, vị ấy tự mình đạt đến Niết-bàn. Vị ấy biết rõ: “Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa.” Này Thiên chủ, đến mức độ ấy, một vị Tỷ-kheo, một cách tóm tắt, được gọi là người giải thoát nhờ đoạn tận ái, đạt đến mục đích tối hậu, đạt đến an ổn tối hậu khỏi các ách縛, thực hành phạm hạnh tối hậu, đạt đến cứu cánh tối hậu, là bậc tối thắng giữa chư thiên và loài người.’ Thưa ngài Moggallāna, Thế Tôn đã thuyết giảng cho tôi một cách tóm tắt về sự giải thoát nhờ đoạn tận ái như vậy.’

Bấy giờ, Tôn giả Mahāmoggallāna, sau khi hoan hỷ, tùy hỷ lời nói của Thiên chủ Sakka, liền—ví như người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co lại cánh tay đang duỗi ra, cũng vậy—biến mất khỏi cõi trời Ba Mươi Ba và hiện ra tại Ðông Viên, trong lầu của mẹ Migāra. Bấy giờ, không lâu sau khi Tôn giả Mahāmoggallāna rời đi, các thị nữ của Thiên chủ Sakka đã nói với Thiên chủ Sakka lời này: ‘Thưa ngài, có phải vị ấy là Thế Tôn, bậc Ðạo sư của ngài không?’ ‘Thưa các ngài, vị ấy không phải là Thế Tôn, bậc Ðạo sư của tôi. Vị ấy là Tôn giả Mahāmoggallāna, bạn đồng phạm hạnh của tôi.’ ‘Thưa ngài, thật là một lợi ích cho ngài, (thật là một lợi ích lớn cho ngài), khi bạn đồng phạm hạnh của ngài có đại thần lực, đại oai lực như vậy! Chắc chắn Thế Tôn, bậc Ðạo sư của ngài, phải phi thường biết bao!’

395. Bấy giờ, Tôn giả Mahāmoggallāna đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Mahāmoggallāna bạch với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, Thế Tôn có nhớ đã thuyết giảng một cách tóm tắt về sự giải thoát qua việc đoạn tận ái cho một vị dạ-xoa nào đó có danh tiếng và đại thần lực không?” “Này Moggallāna, Ta có nhớ. Ở đây, Sakka, vua của chư thiên, đã đi đến chỗ Ta; sau khi đến, đảnh lễ Ta rồi đứng một bên. Này Moggallāna, khi đang đứng một bên, Sakka, vua của chư thiên, đã nói với Ta điều này: ‘Bạch Thế Tôn, đến mức độ nào thì một vị tỳ khưu được gọi là người giải thoát qua việc đoạn tận ái một cách tóm tắt, là người đã đạt đến mục đích tối hậu, đạt đến sự an ổn tối hậu khỏi các ách phược, đã hoàn thành phạm hạnh tối hậu, đã đạt đến chung cuộc tối hậu, là bậc tối thượng giữa chư thiên và loài người?’”

Này Moggallāna, khi được hỏi như vậy, Ta đã nói với Sakka, vua của chư thiên, điều này: ‘Này vua của chư thiên, ở đây, một vị tỳ khưu đã được nghe rằng: ‘Tất cả các pháp không đáng để chấp thủ.’ Này vua của chư thiên, khi vị tỳ khưu đã được nghe như vậy: ‘Tất cả các pháp không đáng để chấp thủ,’ vị ấy thắng tri tất cả các pháp. Sau khi thắng tri tất cả các pháp, vị ấy liễu tri tất cả các pháp. Sau khi liễu tri tất cả các pháp, vị ấy cảm thọ bất cứ cảm thọ nào, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc bất khổ bất lạc. Vị ấy sống quán vô thường trong các cảm thọ ấy, sống quán ly tham, sống quán đoạn diệt, sống quán từ bỏ. Vị ấy, khi sống quán vô thường, sống quán ly tham, sống quán đoạn diệt, sống quán từ bỏ trong các cảm thọ ấy, không chấp thủ bất cứ điều gì ở đời. Không chấp thủ, vị ấy không bị dao động. Không bị dao động, vị ấy tự mình đạt đến viên tịch. Vị ấy biết rõ: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa.’ Này vua của chư thiên, đến mức độ này, một vị tỳ khưu được gọi là người giải thoát qua việc đoạn tận ái một cách tóm tắt, là người đã đạt đến mục đích tối hậu, đạt đến sự an ổn tối hậu khỏi các ách phược, đã hoàn thành phạm hạnh tối hậu, đã đạt đến chung cuộc tối hậu, là bậc tối thượng giữa chư thiên và loài người.’ Này Moggallāna, như vậy đó, Ta nhớ đã thuyết giảng cho Sakka, vua của chư thiên, một cách tóm tắt về sự giải thoát qua việc đoạn tận ái.”

Thế Tôn đã nói như vậy. Tôn giả Mahāmoggallāna, với tâm hoan hỷ, đã tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

Kinh Tiểu Đoạn Tận Ái, kinh thứ bảy, đã chấm dứt.