3. Kinh Đại Gopālaka (Người Chăn Bò Lớn)

346. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Ở đó, đức Thế Tôn gọi các tỳ khưu: ‘Này các tỳ khưu.’ – ‘Bạch Thế Tôn,’ các tỳ khưu ấy vâng đáp đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn đã nói điều này:

Này các Tỳ khưu, người chăn bò có mười một chi phần thì không có khả năng chăm sóc đàn bò, làm cho nó phát triển. Mười một chi phần ấy là gì? Này các Tỳ khưu, ở đây, người chăn bò không biết rõ hình sắc, không khéo léo về tướng mạo, không loại bỏ trứng ruồi, không che đậy vết thương, không tạo ra khói, không biết bến nước, không biết (con nào) đã uống nước, không biết con đường, không khéo léo về bãi ăn, và vắt sữa không chừa lại. Những con bò đực đầu đàn, cha của đàn bò, dẫn dắt đàn bò, vị ấy không tôn kính bằng sự tôn kính đặc biệt. Này các Tỳ khưu, chính do có mười một chi phần này mà người chăn bò không có khả năng chăm sóc đàn bò, làm cho nó phát triển. Cũng vậy, này các Tỳ khưu, Tỳ khưu có mười một pháp thì không có khả năng đạt đến sự tăng trưởng, phát triển, lớn mạnh trong Pháp và Luật này. Mười một pháp ấy là gì? Này các Tỳ khưu, ở đây, Tỳ khưu không biết rõ sắc, không khéo léo về tướng, không loại bỏ trứng ruồi, không che đậy vết thương, không tạo ra khói, không biết bến nước, không biết (cái) đã uống, không biết con đường, không khéo léo về bãi ăn, và vắt sữa không chừa lại. Những vị Tỳ khưu là trưởng lão, có kinh nghiệm lâu năm, xuất gia đã lâu, là cha của Tăng chúng, là người dẫn dắt Tăng chúng, vị ấy không tôn kính bằng sự tôn kính đặc biệt.

347. Này các Tỳ khưu, thế nào là Tỳ khưu không biết rõ sắc? Này các Tỳ khưu, ở đây, Tỳ khưu không tuệ tri như thật về bất cứ sắc nào, tất cả sắc rằng: ‘(Đó là) bốn đại chủng và sắc do bốn đại chủng tạo thành’. Này các Tỳ khưu, như vậy là Tỳ khưu không biết rõ sắc.

Này các Tỳ khưu, thế nào là Tỳ khưu không khéo léo về tướng? Này các Tỳ khưu, ở đây, Tỳ khưu không tuệ tri như thật rằng: ‘Kẻ ngu có nghiệp là tướng trạng, bậc trí có nghiệp là tướng trạng’. Này các Tỳ khưu, như vậy là Tỳ khưu không khéo léo về tướng.

Này các Tỳ khưu, thế nào là Tỳ khưu không loại bỏ trứng ruồi? Này các Tỳ khưu, ở đây, Tỳ khưu dung chứa dục tầm đã khởi lên, không từ bỏ, không loại trừ, không chấm dứt, không làm cho nó biến mất. Sân tầm đã khởi lên... hại tầm đã khởi lên... Vị ấy dung chứa các pháp ác, bất thiện đã khởi lên và tái khởi lên, không từ bỏ, không loại trừ, không chấm dứt, không làm cho chúng biến mất. Này các Tỳ khưu, như vậy là Tỳ khưu không loại bỏ trứng ruồi.

Này các Tỳ khưu, thế nào là Tỳ khưu không che đậy vết thương? Này các Tỳ khưu, ở đây, Tỳ khưu sau khi thấy sắc bằng mắt, liền nắm giữ tướng chung, nắm giữ tướng riêng. Do nguyên nhân nào mà vị ấy trú không phòng hộ nhãn căn, các pháp ác, bất thiện là tham và ưu sẽ xâm nhập, vị ấy không thực hành sự phòng hộ căn ấy, không hộ trì nhãn căn, không đạt đến sự phòng hộ trong nhãn căn. Sau khi nghe tiếng bằng tai... sau khi ngửi hương bằng mũi... sau khi nếm vị bằng lưỡi... sau khi cảm nhận xúc bằng thân... sau khi biết pháp bằng ý, liền nắm giữ tướng chung, nắm giữ tướng riêng. Do nguyên nhân nào mà vị ấy trú không phòng hộ ý căn, các pháp ác, bất thiện là tham và ưu sẽ xâm nhập, vị ấy không thực hành sự phòng hộ căn ấy, không hộ trì ý căn, không đạt đến sự phòng hộ trong ý căn. Này các Tỳ khưu, như vậy là Tỳ khưu không che đậy vết thương.

Này các Tỳ khưu, thế nào là Tỳ khưu không tạo ra khói? Này các Tỳ khưu, ở đây, Tỳ khưu không thuyết giảng một cách rộng rãi cho người khác về Pháp mà mình đã nghe, đã học. Này các Tỳ khưu, như vậy là Tỳ khưu không tạo ra khói.

Này các Tỳ khưu, thế nào là Tỳ khưu không biết bến nước? Này các Tỳ khưu, ở đây, có những vị Tỳ khưu đa văn, thông suốt truyền thống, trì Pháp, trì Luật, trì các Mẫu đề, vị ấy không thỉnh thoảng đến gần để hỏi, để thưa rằng: ‘Thưa Tôn giả, điều này là thế nào? Ý nghĩa của điều này là gì?’ Đối với vị ấy, các Tôn giả kia không mở ra điều chưa được mở, không làm cho sáng tỏ điều chưa được làm sáng tỏ, và không xua tan sự nghi ngờ trong nhiều pháp là cơ sở của sự nghi ngờ. Này các Tỳ khưu, như vậy là Tỳ khưu không biết bến nước.

Này các Tỳ khưu, thế nào là Tỳ khưu không biết (cái) đã uống? Này các Tỳ khưu, ở đây, khi Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết đang được giảng dạy, Tỳ khưu không đạt được sự hiểu biết về ý nghĩa, không đạt được sự hiểu biết về Pháp, không đạt được sự hân hoan liên quan đến Pháp. Này các Tỳ khưu, như vậy là Tỳ khưu không biết (cái) đã uống.

Này các Tỳ khưu, thế nào là Tỳ khưu không biết con đường? Này các Tỳ khưu, ở đây, Tỳ khưu không tuệ tri như thật về Thánh đạo Tám ngành. Này các Tỳ khưu, như vậy là Tỳ khưu không biết con đường.

Này các Tỳ khưu, thế nào là Tỳ khưu không khéo léo về bãi ăn? Này các Tỳ khưu, ở đây, Tỳ khưu không tuệ tri như thật về bốn Niệm xứ. Này các Tỳ khưu, như vậy là Tỳ khưu không khéo léo về bãi ăn.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là vị Tỳ khưu vắt sữa không chừa lại? Này các Tỳ khưu, ở đây, các gia chủ có đức tin mời thỉnh vị Tỳ khưu dâng cúng y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh và các vật dụng cần thiết, trong trường hợp ấy, vị Tỳ khưu không biết chừng mực trong việc nhận lãnh. Này các Tỳ khưu, như vậy là vị Tỳ khưu vắt sữa không chừa lại.”

“Này các Tỳ khưu, thế nào là vị Tỳ khưu không tôn kính một cách đặc biệt đối với các vị Tỳ khưu là trưởng lão, có kinh nghiệm, xuất gia đã lâu, là những bậc cha của Tăng chúng, là những vị lãnh đạo Tăng chúng? Này các Tỳ khưu, ở đây, đối với các vị Tỳ khưu là trưởng lão, có kinh nghiệm, xuất gia đã lâu, là những bậc cha của Tăng chúng, là những vị lãnh đạo Tăng chúng, vị Tỳ khưu ấy không thể hiện thân nghiệp từ ái một cách công khai lẫn kín đáo; không thể hiện khẩu nghiệp từ ái một cách công khai lẫn kín đáo; không thể hiện ý nghiệp từ ái một cách công khai lẫn kín đáo. Này các Tỳ khưu, như vậy là vị Tỳ khưu không tôn kính một cách đặc biệt đối với các vị Tỳ khưu là trưởng lão, có kinh nghiệm, xuất gia đã lâu, là những bậc cha của Tăng chúng, là những vị lãnh đạo Tăng chúng.”

“Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu nào hội đủ mười một pháp này thì không có khả năng đạt đến sự tăng trưởng, phát triển, lớn mạnh trong Pháp và Luật này.”

348. “Này các Tỳ khưu, người chăn bò hội đủ mười một yếu tố thì có khả năng chăm sóc và làm cho đàn bò phát triển. Thế nào là mười một? Này các Tỳ khưu, ở đây, người chăn bò biết rõ về hình sắc, khéo léo về các đặc điểm, biết loại bỏ trứng ruồi, biết băng bó vết thương, biết tạo khói, biết bến nước, biết (con nào) đã uống nước, biết đường đi, khéo léo về đồng cỏ, và vắt sữa có chừa lại. Vị ấy tôn kính một cách đặc biệt đối với những con bò đực đầu đàn, là cha của đàn bò, là kẻ dẫn dắt đàn bò. Này các Tỳ khưu, người chăn bò hội đủ mười một yếu tố này thì có khả năng chăm sóc và làm cho đàn bò phát triển. Cũng vậy, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu hội đủ mười một pháp thì có khả năng đạt đến sự tăng trưởng, phát triển, lớn mạnh trong Pháp và Luật này. Thế nào là mười một? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu biết rõ về sắc, khéo léo về các đặc điểm, biết loại bỏ trứng ruồi, biết băng bó vết thương, biết tạo khói, biết bến nước, biết (con nào) đã uống nước, biết đường đi, khéo léo về hành xứ, và vắt sữa có chừa lại. Vị ấy tôn kính một cách đặc biệt đối với các vị Tỳ khưu là trưởng lão, có kinh nghiệm, xuất gia đã lâu, là những bậc cha của Tăng chúng, là những vị lãnh đạo Tăng chúng.”

349. “Này các Tỳ khưu, thế nào là vị Tỳ khưu biết rõ về sắc? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu tuệ tri như thật về tất cả các loại sắc, bất kể là loại nào, rằng: ‘Đó là bốn đại chủng và sắc do bốn đại chủng tạo thành’. Này các Tỳ khưu, như vậy là vị Tỳ khưu biết rõ về sắc.”

“Này các Tỳ khưu, thế nào là vị Tỳ khưu khéo léo về các đặc điểm? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu tuệ tri như thật rằng: ‘Người ngu có hành động làm đặc điểm, bậc trí có hành động làm đặc điểm’. Này các Tỳ khưu, như vậy là vị Tỳ khưu khéo léo về các đặc điểm.”

“Này các Tỳ khưu, thế nào là vị Tỳ khưu biết loại bỏ trứng ruồi? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu không dung thứ một tầm về dục đã khởi lên; vị ấy từ bỏ, loại trừ, chấm dứt, làm cho nó không còn hiện hữu. Vị ấy không dung thứ một tầm về sân đã khởi lên... một tầm về hại đã khởi lên... Vị ấy không dung thứ các pháp ác, bất thiện đã khởi lên nhiều lần; vị ấy từ bỏ, loại trừ, chấm dứt, làm cho chúng không còn hiện hữu. Này các Tỳ khưu, như vậy là vị Tỳ khưu biết loại bỏ trứng ruồi.”

“Này các Tỳ khưu, thế nào là vị Tỳ khưu biết băng bó vết thương? Này các Tỳ khưu, ở đây, sau khi nhìn thấy một hình sắc bằng mắt, vị Tỳ khưu không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Do nhân nào mà nếu vị ấy sống không phòng hộ nhãn căn thì các pháp ác, bất thiện là tham ái và ưu phiền sẽ xâm nhập, vị ấy thực hành để phòng hộ nhãn căn, bảo vệ nhãn căn, đạt đến sự phòng hộ trong nhãn căn. Sau khi nghe một âm thanh bằng tai... Sau khi ngửi một mùi hương bằng mũi... Sau khi nếm một vị bằng lưỡi... Sau khi cảm nhận một vật xúc chạm bằng thân... Sau khi nhận biết một pháp bằng ý, vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Do nhân nào mà nếu vị ấy sống không phòng hộ ý căn thì các pháp ác, bất thiện là tham ái và ưu phiền sẽ xâm nhập, vị ấy thực hành để phòng hộ ý căn, bảo vệ ý căn, đạt đến sự phòng hộ trong ý căn. Này các Tỳ khưu, như vậy là vị Tỳ khưu biết băng bó vết thương.”

“Này các Tỳ khưu, thế nào là vị Tỳ khưu biết tạo khói? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu thuyết giảng chi tiết cho người khác về Giáo pháp như đã được nghe, như đã được học. Này các Tỳ khưu, như vậy là vị Tỳ khưu biết tạo khói.”

“Này các Tỳ khưu, thế nào là vị Tỳ khưu biết bến nước? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu thỉnh thoảng đi đến các vị Tỳ khưu đa văn, thông suốt A-hàm, trì Pháp, trì Luật, trì các Mẫu đề, rồi hỏi han, chất vấn: ‘Thưa Tôn giả, câu này nghĩa là gì? Ý nghĩa của nó là sao?’ Các vị Tôn giả ấy mở ra cho vị ấy những gì chưa được mở, làm cho sáng tỏ những gì chưa được sáng tỏ, và xua tan sự nghi ngờ trong nhiều pháp đáng nghi ngờ. Này các Tỳ khưu, như vậy là vị Tỳ khưu biết bến nước.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là vị Tỳ khưu biết đã uống? Này các Tỳ khưu, ở đây, khi Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết được giảng dạy, vị Tỳ khưu đạt được sự hiểu biết về ý nghĩa, đạt được sự hiểu biết về Pháp, đạt được sự hân hoan liên hệ đến Pháp. Này các Tỳ khưu, như vậy là vị Tỳ khưu biết đã uống.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là vị Tỳ khưu biết con đường? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu như thật tuệ tri Thánh đạo Tám ngành. Này các Tỳ khưu, như vậy là vị Tỳ khưu biết con đường.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là vị Tỳ khưu thiện xảo về bãi ăn? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu như thật tuệ tri về bốn Niệm xứ. Này các Tỳ khưu, như vậy là vị Tỳ khưu thiện xảo về bãi ăn.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là vị Tỳ khưu vắt sữa chừa lại? Này các Tỳ khưu, ở đây, các gia chủ có lòng tin thỉnh mời vị Tỳ khưu với y phục, vật thực, sàng tọa, và dược phẩm trị bệnh. Ở đó, vị Tỳ khưu biết chừng mực trong việc nhận lãnh. Này các Tỳ khưu, như vậy là vị Tỳ khưu vắt sữa chừa lại.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là vị Tỳ khưu tôn kính một cách đặc biệt các vị Tỳ khưu Trưởng lão, bậc kỳ cựu, xuất gia đã lâu, là những người cha của Tăng chúng, những người lãnh đạo Tăng chúng? Này các Tỳ khưu, ở đây, đối với các vị Tỳ khưu Trưởng lão, bậc kỳ cựu, xuất gia đã lâu, là những người cha của Tăng chúng, những người lãnh đạo Tăng chúng, vị Tỳ khưu thể hiện thân nghiệp từ, cả khi có mặt lẫn khi vắng mặt; thể hiện khẩu nghiệp từ, cả khi có mặt lẫn khi vắng mặt; thể hiện ý nghiệp từ, cả khi có mặt lẫn khi vắng mặt. Này các Tỳ khưu, như vậy là vị Tỳ khưu tôn kính một cách đặc biệt các vị Tỳ khưu Trưởng lão, bậc kỳ cựu, xuất gia đã lâu, là những người cha của Tăng chúng, những người lãnh đạo Tăng chúng.

“Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu nào đầy đủ mười một pháp này thì có khả năng đạt đến sự tăng trưởng, phát triển, lớn mạnh trong Pháp và Luật này.”

Thế Tôn đã thuyết như vậy. Các Tỳ khưu ấy hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

Kinh Người Chăn Bò Lớn, kinh thứ ba, kết thúc.