1. Kinh Gosiṅga Nhỏ

325. Tôi nghe như vầy. Một thời, Đức Thế Tôn trú ở Nātika, tại ngôi nhà gạch. Và vào lúc bấy giờ, Tôn giả Anuruddha, Tôn giả Nandiya, và Tôn giả Kimila đang trú tại khu rừng sāla ở Gosiṅga. Khi ấy, vào buổi chiều, Đức Thế Tôn xuất khỏi nơi độc cư, đi đến khu rừng sāla ở Gosiṅga. Người giữ rừng thấy Đức Thế Tôn từ xa đi đến. Thấy vậy, người ấy bạch với Đức Thế Tôn rằng: ‘Thưa Sa-môn, xin ngài đừng vào khu rừng này. Ở đây có ba vị thiện gia nam tử đang sống với mong muốn lợi ích cho bản thân. Xin ngài đừng làm phiền họ.’

Tôn giả Anuruddha nghe được cuộc nói chuyện của người giữ rừng với Đức Thế Tôn. Nghe vậy, Tôn giả nói với người giữ rừng rằng: ‘Này hiền giả giữ rừng, đừng cản Đức Thế Tôn. Bậc Đạo Sư của chúng ta, Đức Thế Tôn, đã đến.’ Khi ấy, Tôn giả Anuruddha đi đến chỗ Tôn giả Nandiya và Tôn giả Kimila; sau khi đến, Tôn giả nói với Tôn giả Nandiya và Tôn giả Kimila rằng: ‘Các Tôn giả hãy đi ra, các Tôn giả hãy đi ra, Bậc Đạo Sư của chúng ta, Đức Thế Tôn, đã đến.’ Khi ấy, Tôn giả Anuruddha, Tôn giả Nandiya, và Tôn giả Kimila đi ra đón Đức Thế Tôn. Một vị nhận lấy y bát của Đức Thế Tôn, một vị trải chỗ ngồi, một vị đặt nước rửa chân. Đức Thế Tôn ngồi xuống trên chỗ ngồi đã được trải. Sau khi ngồi, Đức Thế Tôn rửa chân. Các Tôn giả ấy cũng đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Khi Tôn giả Anuruddha đã ngồi xuống một bên, Đức Thế Tôn nói với Tôn giả như sau:

326. ‘Này các Anuruddha, các con có kham nhẫn được không, có sống được không, có không mệt nhọc vì việc khất thực không?’ ‘Bạch Đức Thế Tôn, chúng con kham nhẫn được, bạch Đức Thế Tôn, chúng con sống được; và bạch Ngài, chúng con không mệt nhọc vì việc khất thực.’ ‘Này các Anuruddha, các con có sống hòa hợp, hoan hỷ, không tranh cãi, như nước với sữa, nhìn nhau với cặp mắt thân ái không?’ ‘Bạch Ngài, quả thật chúng con sống hòa hợp, hoan hỷ, không tranh cãi, như nước với sữa, nhìn nhau với cặp mắt thân ái.’ ‘Này các Anuruddha, làm thế nào mà các con sống hòa hợp, hoan hỷ, không tranh cãi, như nước với sữa, nhìn nhau với cặp mắt thân ái?’ ‘Bạch Ngài, ở đây, con suy nghĩ như vầy: “Thật là lợi ích cho ta, thật là may mắn cho ta, khi ta được sống cùng với các vị đồng phạm hạnh như thế này.” Bạch Ngài, đối với các Tôn giả này, thân nghiệp từ của con được thiết lập, cả khi có mặt lẫn khi vắng mặt; khẩu nghiệp từ của con được thiết lập, cả khi có mặt lẫn khi vắng mặt; ý nghiệp từ của con được thiết lập, cả khi có mặt lẫn khi vắng mặt. Bạch Ngài, con suy nghĩ như vầy: “Tại sao ta không gạt bỏ tâm của mình và sống theo ý muốn của các Tôn giả này?” Và bạch Ngài, con đã gạt bỏ tâm của mình và sống theo ý muốn của các Tôn giả này. Bạch Ngài, thân của chúng con tuy khác nhau, nhưng con nghĩ rằng tâm chỉ là một.’

Bạch Thế Tôn, Tôn giả Nandiya ... Tôn giả Kimila bạch với Thế Tôn lời này: – Bạch ngài, đối với con cũng khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Thật là lợi ích cho ta, thật là khéo được lợi ích cho ta, khi ta được sống cùng với các vị đồng phạm hạnh như thế này!’ Bạch ngài, đối với con, thân hành từ ái đối với các Tôn giả này được thể hiện cả khi có mặt lẫn khi vắng mặt, khẩu hành từ ái được thể hiện cả khi có mặt lẫn khi vắng mặt, ý hành từ ái được thể hiện cả khi có mặt lẫn khi vắng mặt. Bạch ngài, đối với con khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Chắc chắn ta nên gác lại tâm của mình và hành động theo ý muốn của các Tôn giả này.’ Bạch ngài, quả thật con đã gác lại tâm của mình và hành động theo ý muốn của các Tôn giả này. Bạch ngài, thân của chúng con tuy khác nhau, nhưng con nghĩ rằng tâm chỉ là một.

Bạch ngài, như vậy chúng con sống hòa hợp, hoan hỷ, không tranh cãi, như nước với sữa, nhìn nhau với ánh mắt yêu thương.

327. – Lành thay, lành thay, này các Anuruddha! Này các Anuruddha, có phải các ông sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần không? – Thưa vâng, bạch ngài, chúng con sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần. – Này các Anuruddha, các ông đã sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần như thế nào? – Bạch ngài, ở đây, trong chúng con, vị nào đi khất thực từ làng về trước, vị ấy dọn dẹp chỗ ngồi, chuẩn bị nước uống và nước dùng, đặt sẵn đồ đựng vật thừa. Vị nào đi khất thực từ làng về sau, nếu có thức ăn còn thừa lại và nếu vị ấy muốn thì dùng. Nếu không muốn, vị ấy vứt bỏ ở nơi không có cỏ xanh, hoặc đổ vào nơi nước không có sinh vật. Vị ấy dọn dẹp chỗ ngồi, cất dọn nước uống và nước dùng, rửa sạch và cất dọn đồ đựng vật thừa, rồi quét dọn phòng ăn. Vị nào thấy ghè nước uống, hoặc ghè nước dùng, hoặc ghè nước trong nhà vệ sinh trống không, vị ấy sẽ đổ đầy. Nếu việc ấy ngoài sức của mình, vị ấy dùng tay ra hiệu gọi người thứ hai, rồi cùng nhau khiêng đi. Bạch ngài, chúng con không vì lý do đó mà nói ra lời nào. Và bạch ngài, cứ mỗi năm ngày, chúng con ngồi lại với nhau suốt đêm để đàm luận về Chánh pháp. Bạch ngài, như vậy chúng con sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần.

328. – Lành thay, lành thay, này các Anuruddha! Này các Anuruddha, khi các ông sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần như vậy, các ông có chứng đắc pháp thượng nhân nào, một tri kiến thù thắng xứng bậc Thánh, một sự an trú thoải mái không? – Bạch ngài, tại sao lại không có chứ! Bạch ngài, ở đây, hễ khi nào chúng con muốn, chúng con ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái có tầm có tứ, với hỷ và lạc do ly dục sanh. Bạch ngài, đây chính là pháp thượng nhân, là tri kiến thù thắng xứng bậc Thánh, là sự an trú thoải mái mà chúng con đã chứng đắc khi sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần.

– Lành thay, lành thay, này các Anuruddha! Này các Anuruddha, để vượt qua sự an trú này, để làm lắng dịu sự an trú này, các ông có chứng đắc pháp thượng nhân nào khác, một tri kiến thù thắng xứng bậc Thánh, một sự an trú thoải mái không? – Bạch ngài, tại sao lại không có chứ! Bạch ngài, ở đây, hễ khi nào chúng con muốn, chúng con làm cho tầm và tứ lắng dịu, chứng và trú thiền thứ hai, một trạng thái nội tĩnh nhất tâm, không tầm không tứ, với hỷ và lạc do định sanh. Bạch ngài, để vượt qua sự an trú kia, để làm lắng dịu sự an trú kia, đây là pháp thượng nhân khác, là tri kiến thù thắng xứng bậc Thánh, là sự an trú thoải mái mà chúng con đã chứng đắc.

– Lành thay, lành thay, này các Anuruddha! Này các Anuruddha, để vượt qua sự an trú này, để làm lắng dịu sự an trú này, các ông có chứng đắc pháp thượng nhân nào khác, một tri kiến thù thắng xứng bậc Thánh, một sự an trú thoải mái không? – Bạch ngài, tại sao lại không có chứ! Bạch ngài, ở đây, hễ khi nào chúng con muốn, chúng con ly hỷ, trú xả, chánh niệm, tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là ‘xả niệm lạc trú’, chứng và trú thiền thứ ba. Bạch ngài, để vượt qua sự an trú kia, để làm lắng dịu sự an trú kia, đây là pháp thượng nhân khác, là tri kiến thù thắng xứng bậc Thánh, là sự an trú thoải mái mà chúng con đã chứng đắc.

“Lành thay, lành thay, này các Anuruddha! Này các Anuruddha, để vượt qua trạng thái an trú này, để làm lắng dịu trạng thái an trú này, các ngươi có chứng đắc được một trạng thái an trú thoải mái nào khác, siêu việt hơn các pháp của người thường, một tri kiến đặc biệt của bậc Thánh không?” “Bạch Thế Tôn, tại sao lại không có chứ! Bạch Thế Tôn, ở đây, khi nào chúng con muốn, do đã từ bỏ lạc và từ bỏ khổ, do ưu và hỷ đã chấm dứt từ trước, chúng con chứng đạt và an trú vào thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh. Bạch Thế Tôn, để vượt qua trạng thái an trú này, để làm lắng dịu trạng thái an trú này, chúng con đã chứng đắc được trạng thái an trú thoải mái khác này, siêu việt hơn các pháp của người thường, một tri kiến đặc biệt của bậc Thánh.”

“Lành thay, lành thay, này các Anuruddha! Này các Anuruddha, để vượt qua trạng thái an trú này, để làm lắng dịu trạng thái an trú này, các ngươi có chứng đắc được một trạng thái an trú thoải mái nào khác, siêu việt hơn các pháp của người thường, một tri kiến đặc biệt của bậc Thánh không?” “Bạch Thế Tôn, tại sao lại không có chứ! Bạch Thế Tôn, ở đây, khi nào chúng con muốn, do đã vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng, do đã chấm dứt các đối ngại tưởng, do không tác ý đến các dị biệt tưởng, với ý niệm ‘hư không là vô biên,’ chúng con chứng đạt và an trú vào Không Vô Biên Xứ. Bạch Thế Tôn, để vượt qua trạng thái an trú này, để làm lắng dịu trạng thái an trú này, chúng con đã chứng đắc được trạng thái an trú thoải mái khác này, siêu việt hơn các pháp của người thường, một tri kiến đặc biệt của bậc Thánh.”

“Lành thay, lành thay, này các Anuruddha! Này các Anuruddha, để vượt qua trạng thái an trú này, để làm lắng dịu trạng thái an trú này, các ngươi có chứng đắc được một trạng thái an trú thoải mái nào khác, siêu việt hơn các pháp của người thường, một tri kiến đặc biệt của bậc Thánh không?” “Bạch Thế Tôn, tại sao lại không có chứ! Bạch Thế Tôn, ở đây, khi nào chúng con muốn, do đã vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘thức là vô biên,’ chúng con chứng đạt và an trú vào Thức Vô Biên Xứ... (vân vân)... do đã vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘không có gì cả,’ chúng con chứng đạt và an trú vào Vô Sở Hữu Xứ... (vân vân)... do đã vượt qua hoàn toàn Vô Sở Hữu Xứ, chúng con chứng đạt và an trú vào Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Bạch Thế Tôn, để vượt qua trạng thái an trú này, để làm lắng dịu trạng thái an trú này, chúng con đã chứng đắc được trạng thái an trú thoải mái khác này, siêu việt hơn các pháp của người thường, một tri kiến đặc biệt của bậc Thánh.”

329. “Lành thay, lành thay, này các Anuruddha! Này các Anuruddha, để vượt qua trạng thái an trú này, để làm lắng dịu trạng thái an trú này, các ngươi có chứng đắc được một trạng thái an trú thoải mái nào khác, siêu việt hơn các pháp của người thường, một tri kiến đặc biệt của bậc Thánh không?” “Bạch Thế Tôn, tại sao lại không có chứ! Bạch Thế Tôn, ở đây, khi nào chúng con muốn, do đã vượt qua hoàn toàn Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, chúng con chứng đạt và an trú vào Diệt Thọ Tưởng Định, và do đã thấy bằng trí tuệ, các lậu hoặc của chúng con đã được đoạn tận. Bạch Thế Tôn, để vượt qua trạng thái an trú này, để làm lắng dịu trạng thái an trú này, chúng con đã chứng đắc được trạng thái an trú thoải mái khác này, siêu việt hơn các pháp của người thường, một tri kiến đặc biệt của bậc Thánh. Và bạch Thế Tôn, ngoài trạng thái an trú thoải mái này, chúng con không thấy có trạng thái an trú thoải mái nào khác cao thượng hơn hay vi diệu hơn.” “Lành thay, lành thay, này các Anuruddha! Ngoài trạng thái an trú thoải mái này, không có trạng thái an trú thoải mái nào khác cao thượng hơn hay vi diệu hơn.”

330. Khi ấy, sau khi đã chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ Tôn giả Anuruddha, Tôn giả Nandiya, và Tôn giả Kimila bằng một bài pháp thoại, Thế Tôn từ chỗ ngồi đứng dậy rồi ra đi. Khi ấy, Tôn giả Anuruddha, Tôn giả Nandiya, và Tôn giả Kimila sau khi đã đi theo tiễn Thế Tôn một đoạn rồi quay trở lại, Tôn giả Nandiya và Tôn giả Kimila đã nói điều này với Tôn giả Anuruddha: “Thưa Tôn giả, có phải chúng tôi đã từng nói với Tôn giả Anuruddha rằng: ‘Chúng tôi là những người đã chứng đắc các định an trú này và này’ không, mà Tôn giả Anuruddha đã tuyên bố trước mặt Thế Tôn cho đến cả sự đoạn tận các lậu hoặc của chúng tôi?” “Thưa các Tôn giả, các ngài đã không nói với tôi rằng: ‘Chúng tôi là những người đã chứng đắc các định an trú này và này.’ Tuy nhiên, với tâm của mình, tôi đã thấu hiểu tâm của các Tôn giả và biết rằng: ‘Các Tôn giả này là những người đã chứng đắc các định an trú này và này.’ Chư thiên cũng đã báo cho tôi biết điều này rằng: ‘Các Tôn giả này là những người đã chứng đắc các định an trú này và này.’ Và điều ấy đã được trả lời khi được Thế Tôn hỏi đến.”

331. Bấy giờ, dạ-xoa Dīgha Parajano đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ đức Thế Tôn rồi đứng sang một bên. Sau khi đã đứng sang một bên, dạ-xoa Dīgha Parajano đã bạch với đức Thế Tôn điều này: – “Bạch ngài, thật là lợi ích cho dân Vajjī, thật là lợi ích lớn lao cho dân chúng Vajjī, nơi mà đức Như Lai, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Giác đang trú ngụ, và cả ba vị thiện gia nam tử này – Tôn giả Anuruddha, Tôn giả Nandiya, và Tôn giả Kimila.” Sau khi nghe tiếng của dạ-xoa Dīgha Parajano, các vị Địa thiên đã loan truyền âm thanh ấy: – ‘Chư vị ơi, thật là lợi ích cho dân Vajjī, thật là lợi ích lớn lao cho dân chúng Vajjī, nơi mà đức Như Lai, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Giác đang trú ngụ, và cả ba vị thiện gia nam tử này – Tôn giả Anuruddha, Tôn giả Nandiya, và Tôn giả Kimila.’ Sau khi nghe tiếng của các vị Địa thiên, các vị trời ở cõi Tứ Đại Thiên Vương... (như trên)... các vị trời ở cõi Ba Mươi Ba... (nt)... các vị trời ở cõi Dạ Ma... (nt)... các vị trời ở cõi Đâu Suất... (nt)... các vị trời ở cõi Hóa Lạc... (nt)... các vị trời ở cõi Tha Hóa Tự Tại... (nt)... các vị trời thuộc Phạm chúng thiên đã loan truyền âm thanh ấy: – ‘Chư vị ơi, thật là lợi ích cho dân Vajjī, thật là lợi ích lớn lao cho dân chúng Vajjī, nơi mà đức Như Lai, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Giác đang trú ngụ, và cả ba vị thiện gia nam tử này – Tôn giả Anuruddha, Tôn giả Nandiya, và Tôn giả Kimila.’ Như vậy, trong khoảnh khắc ấy, trong chốc lát ấy, trong sát-na ấy, các Tôn giả ấy đã được biết đến cho đến cõi Phạm thiên.

– Này Dīgha, đúng là như vậy! Này Dīgha, đúng là như vậy! Này Dīgha, ba vị thiện gia nam tử này đã xuất gia từ bỏ gia đình từ gia tộc nào, nếu gia tộc ấy với tâm tịnh tín mà tưởng nhớ đến ba vị thiện gia nam tử này, điều ấy sẽ là vì lợi ích, vì hạnh phúc lâu dài cho gia tộc ấy. Này Dīgha, ba vị thiện gia nam tử này đã xuất gia từ bỏ gia đình từ dòng họ nào, nếu dòng họ ấy với tâm tịnh tín mà tưởng nhớ đến ba vị thiện gia nam tử này, điều ấy sẽ là vì lợi ích, vì hạnh phúc lâu dài cho dòng họ ấy. Này Dīgha, ba vị thiện gia nam tử này đã xuất gia từ bỏ gia đình từ ngôi làng nào, nếu ngôi làng ấy với tâm tịnh tín mà tưởng nhớ đến ba vị thiện gia nam tử này, điều ấy sẽ là vì lợi ích, vì hạnh phúc lâu dài cho ngôi làng ấy. Này Dīgha, ba vị thiện gia nam tử này đã xuất gia từ bỏ gia đình từ thị trấn nào, nếu thị trấn ấy với tâm tịnh tín mà tưởng nhớ đến ba vị thiện gia nam tử này, điều ấy sẽ là vì lợi ích, vì hạnh phúc lâu dài cho thị trấn ấy. Này Dīgha, ba vị thiện gia nam tử này đã xuất gia từ bỏ gia đình từ thành phố nào, nếu thành phố ấy với tâm tịnh tín mà tưởng nhớ đến ba vị thiện gia nam tử này, điều ấy sẽ là vì lợi ích, vì hạnh phúc lâu dài cho thành phố ấy. Này Dīgha, ba vị thiện gia nam tử này đã xuất gia từ bỏ gia đình từ xứ sở nào, nếu xứ sở ấy với tâm tịnh tín mà tưởng nhớ đến ba vị thiện gia nam tử này, điều ấy sẽ là vì lợi ích, vì hạnh phúc lâu dài cho xứ sở ấy. Này Dīgha, nếu tất cả các vị Sát-đế-lỵ với tâm tịnh tín mà tưởng nhớ đến ba vị thiện gia nam tử này, điều ấy sẽ là vì lợi ích, vì hạnh phúc lâu dài cho tất cả các vị Sát-đế-lỵ ấy. Này Dīgha, nếu tất cả các vị Bà-la-môn... (nt)... Này Dīgha, nếu tất cả các vị Phệ-xá... (nt)... Này Dīgha, nếu tất cả các vị Thủ-đà-la với tâm tịnh tín mà tưởng nhớ đến ba vị thiện gia nam tử này, điều ấy sẽ là vì lợi ích, vì hạnh phúc lâu dài cho tất cả các vị Thủ-đà-la ấy. Này Dīgha, nếu thế giới này cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, cùng với loài trời và loài người với tâm tịnh tín mà tưởng nhớ đến ba vị thiện gia nam tử này, điều ấy sẽ là vì lợi ích, vì hạnh phúc lâu dài cho thế giới ấy cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cho chúng Sa-môn, Bà-la-môn, cho loài trời và loài người. Này Dīgha, hãy xem, ba vị thiện gia nam tử này đã thực hành vì lợi ích của nhiều người, vì hạnh phúc của nhiều người, vì lòng thương tưởng thế gian, vì mục đích, vì lợi ích, vì hạnh phúc của chư Thiên và loài người.

Đức Thế Tôn đã nói điều này. Dạ-xoa Dīgha Parajano với tâm hoan hỷ đã vui mừng về lời dạy của đức Thế Tôn.

Kinh Tiểu Gosiṅga, bài kinh thứ nhất, đã kết thúc.