9. Kinh Đại Dụ Lõi Cây

307. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Rājagaha (Vương Xá), tại núi Gijjhakūṭa (Linh Thứu), không bao lâu sau khi Devadatta ra đi. Tại đấy, đức Thế Tôn nhân đề cập đến Devadatta mà gọi các vị tỳ khưu:

Này các tỳ khưu, ở đây, có thiện gia nam tử do lòng tin mà từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia với ý nghĩ: ‘Ta bị chìm đắm trong sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não; bị chìm đắm trong đau khổ, bị đau khổ chi phối. Mong rằng sự chấm dứt toàn bộ khối khổ này có thể được biết đến.’ Vị ấy, sau khi xuất gia như vậy, đã thành tựu được lợi dưỡng, cung kính, và danh tiếng. Vị ấy do lợi dưỡng, cung kính, và danh tiếng ấy mà hoan hỷ, mãn nguyện. Vị ấy do lợi dưỡng, cung kính, và danh tiếng ấy mà tán dương mình, chê bai người khác: ‘Ta là người có lợi dưỡng, cung kính, và danh tiếng, còn các tỳ khưu khác này thì ít được biết đến, ít uy lực.’ Vị ấy do lợi dưỡng, cung kính, và danh tiếng ấy mà say đắm, phóng dật, rơi vào sự phóng dật. Do phóng dật, vị ấy sống trong đau khổ.

“Này các Tỳ khưu, ví như một người đàn ông cần lõi cây, đi tìm lõi cây, trong khi đi tìm kiếm lõi cây, đối với một cây lớn đứng thẳng có lõi cây, người ấy bỏ qua lõi cây, bỏ qua giác cây, bỏ qua vỏ trong, bỏ qua vỏ ngoài, lại chặt lấy cành lá rồi mang đi, nghĩ rằng: ‘Đây là lõi cây’. Một người có mắt trông thấy và nói rằng: ‘Quả thật, người đàn ông đáng kính này không biết lõi cây, không biết giác cây, không biết vỏ trong, không biết vỏ ngoài, không biết cành lá. Do vậy, người đàn ông đáng kính này cần lõi cây, đi tìm lõi cây, trong khi đi tìm kiếm lõi cây, đối với một cây lớn đứng thẳng có lõi cây, người ấy bỏ qua lõi cây, bỏ qua giác cây, bỏ qua vỏ trong, bỏ qua vỏ ngoài, lại chặt lấy cành lá rồi mang đi, nghĩ rằng: ‘Đây là lõi cây’. Và mục đích cần dùng đến lõi cây của người ấy sẽ không được thành tựu.’ Cũng thế, này các Tỳ khưu, ở đây có thiện nam tử do đức tin xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, nghĩ rằng: ‘Ta bị chìm đắm bởi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não; bị khổ lụy, bị khổ chi phối. Mong rằng sự chấm dứt toàn bộ khổ uẩn này có thể được biết đến!’ Vị ấy sau khi xuất gia như vậy, đã thành tựu được lợi dưỡng, cung kính, và danh vọng. Vị ấy do lợi dưỡng, cung kính, và danh vọng ấy mà tự mãn, được trọn vẹn ý nguyện. Vị ấy do lợi dưỡng, cung kính, và danh vọng ấy mà tán dương mình, chê bai người khác: ‘Ta có lợi dưỡng, cung kính, và danh vọng, còn các Tỳ khưu khác thì ít được biết đến, ít có uy lực.’ Vị ấy do lợi dưỡng, cung kính, và danh vọng ấy mà say đắm, phóng dật, đi đến phóng dật. Do phóng dật, vị ấy sống trong đau khổ. Này các Tỳ khưu, Tỳ khưu này được gọi là người đã nắm lấy cành lá của phạm hạnh, và đã đi đến chỗ dừng lại ở đó.

308. “Lại nữa, này các Tỳ khưu, ở đây có thiện nam tử do đức tin xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, nghĩ rằng: ‘Ta bị chìm đắm bởi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não; bị khổ lụy, bị khổ chi phối. Mong rằng sự chấm dứt toàn bộ khối khổ này có thể được biết đến!’ Vị ấy sau khi xuất gia như vậy, đã thành tựu được lợi dưỡng, cung kính, và danh vọng. Vị ấy do lợi dưỡng, cung kính, và danh vọng ấy mà không tự mãn, không được trọn vẹn ý nguyện. Vị ấy do lợi dưỡng, cung kính, và danh vọng ấy mà không tán dương mình, không chê bai người khác. Vị ấy do lợi dưỡng, cung kính, và danh vọng ấy mà không say đắm, không phóng dật, không đi đến phóng dật. Do không phóng dật, vị ấy thành tựu giới đức. Vị ấy do giới đức ấy mà tự mãn, được trọn vẹn ý nguyện. Vị ấy do giới đức ấy mà tán dương mình, chê bai người khác: ‘Ta là người có giới, có thiện pháp, còn các Tỳ khưu khác thì không có giới, có ác pháp.’ Vị ấy do giới đức ấy mà say đắm, phóng dật, đi đến phóng dật. Do phóng dật, vị ấy sống trong đau khổ.

“Này các Tỳ khưu, ví như một người đàn ông cần lõi cây, đi tìm lõi cây, trong khi đi tìm kiếm lõi cây, đối với một cây lớn đứng thẳng có lõi cây, người ấy bỏ qua lõi cây, bỏ qua giác cây, bỏ qua vỏ trong, lại chặt lấy vỏ ngoài rồi mang đi, nghĩ rằng: ‘Đây là lõi cây’. Một người có mắt trông thấy và nói rằng: ‘Quả thật, người đàn ông đáng kính này không biết lõi cây, không biết giác cây, không biết vỏ trong, không biết vỏ ngoài, không biết cành lá. Do vậy, người đàn ông đáng kính này cần lõi cây, đi tìm lõi cây, trong khi đi tìm kiếm lõi cây, đối với một cây lớn đứng thẳng có lõi cây, người ấy bỏ qua lõi cây, bỏ qua giác cây, bỏ qua vỏ trong, lại chặt lấy vỏ ngoài rồi mang đi, nghĩ rằng: ‘Đây là lõi cây’; và mục đích cần dùng đến lõi cây của người ấy sẽ không được thành tựu.’

“Cũng thế, này các Tỳ khưu, ở đây có thiện nam tử do đức tin xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, nghĩ rằng: ‘Ta bị chìm đắm bởi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não; bị khổ lụy, bị khổ chi phối. Mong rằng sự chấm dứt toàn bộ khối khổ này có thể được biết đến!’ Vị ấy sau khi xuất gia như vậy, đã thành tựu được lợi dưỡng, cung kính, và danh vọng. Vị ấy do lợi dưỡng, cung kính, và danh vọng ấy mà không tự mãn, không được trọn vẹn ý nguyện. Vị ấy do lợi dưỡng, cung kính, và danh vọng ấy mà không tán dương mình, không chê bai người khác. Vị ấy do lợi dưỡng, cung kính, và danh vọng ấy mà không say đắm, không phóng dật, không đi đến phóng dật. Do không phóng dật, vị ấy thành tựu giới đức. Vị ấy do giới đức ấy mà tự mãn, được trọn vẹn ý nguyện. Vị ấy do giới đức ấy mà tán dương mình, chê bai người khác: ‘Ta là người có giới, có thiện pháp, còn các Tỳ khưu khác thì không có giới, có ác pháp.’ Vị ấy do giới đức ấy mà say đắm, phóng dật, đi đến phóng dật. Do phóng dật, vị ấy sống trong đau khổ. Này các Tỳ khưu, Tỳ khưu này được gọi là người đã nắm lấy vỏ ngoài của phạm hạnh, và đã đi đến chỗ dừng lại ở đó.

309. Này các tỳ khưu, ở đây, có thiện nam tử do đức tin đã từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình, nghĩ rằng: ‘Ta bị chìm đắm bởi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não; ta bị chìm đắm trong đau khổ, bị đau khổ áp đảo. Mong rằng sự chấm dứt toàn bộ khối đau khổ này có thể được biết đến.’ Vị ấy sau khi đã xuất gia như vậy, đã làm phát sanh lợi lộc, cung kính, và danh tiếng. Vị ấy không hoan hỷ, không mãn nguyện với lợi lộc, cung kính, và danh tiếng ấy. Vị ấy không tự tán dương, không chê bai người khác vì lợi lộc, cung kính, và danh tiếng ấy. Vị ấy không say đắm, không buông lung, không rơi vào sự buông lung vì lợi lộc, cung kính, và danh tiếng ấy. Do không buông lung, vị ấy thành tựu giới hạnh. Vị ấy hoan hỷ với sự thành tựu giới hạnh ấy, nhưng chưa mãn nguyện. Vị ấy không tự tán dương, không chê bai người khác vì sự thành tựu giới hạnh ấy. Vị ấy không say đắm, không buông lung, không rơi vào sự buông lung vì sự thành tựu giới hạnh ấy. Do không buông lung, vị ấy thành tựu định. Vị ấy hoan hỷ và mãn nguyện với sự thành tựu định ấy. Vị ấy tự tán dương, chê bai người khác vì sự thành tựu định ấy: ‘Ta có định, tâm nhất điểm; còn các vị tỳ khưu khác này thì không có định, tâm bị phân tán.’ Vị ấy say đắm, buông lung, rơi vào sự buông lung vì sự thành tựu định ấy. Do buông lung, vị ấy sống trong đau khổ.

Này các tỳ khưu, ví như một người đàn ông cần lõi cây, đang tìm kiếm lõi cây, đi đây đó để tìm lõi cây. Khi đến một cây lớn có lõi cây đang đứng vững, người ấy đã bỏ qua lõi cây, bỏ qua giác cây, rồi chặt lấy vỏ cây, mang đi và nghĩ rằng: ‘Đây là lõi cây’. Một người có mắt trông thấy người ấy liền nói rằng: ‘Quả thật, người đàn ông này không biết lõi cây, không biết giác cây, không biết vỏ cây, không biết vỏ trong, không biết cành lá. Cũng vậy, người đàn ông này cần lõi cây, đang tìm kiếm lõi cây, đi đây đó để tìm lõi cây. Khi đến một cây lớn có lõi cây đang đứng vững, người ấy đã bỏ qua lõi cây, bỏ qua giác cây, rồi chặt lấy vỏ cây, mang đi và nghĩ rằng: ‘Đây là lõi cây’. Và bất cứ công dụng nào cần được thực hiện bằng lõi cây, mục đích ấy sẽ không được người ấy thành tựu.’

Này các tỳ khưu, cũng vậy, ở đây có thiện nam tử do đức tin đã từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình, nghĩ rằng: ‘Ta bị chìm đắm bởi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não; ta bị chìm đắm trong đau khổ, bị đau khổ áp đảo. Mong rằng sự chấm dứt toàn bộ khối đau khổ này có thể được biết đến.’ Vị ấy sau khi đã xuất gia như vậy, đã làm phát sanh lợi lộc, cung kính, và danh tiếng. Vị ấy không hoan hỷ, không mãn nguyện với lợi lộc, cung kính, và danh tiếng ấy. Vị ấy không tự tán dương, không chê bai người khác vì lợi lộc, cung kính, và danh tiếng ấy. Vị ấy không say đắm, không buông lung, không rơi vào sự buông lung vì lợi lộc, cung kính, và danh tiếng ấy. Do không buông lung, vị ấy thành tựu giới hạnh. Vị ấy hoan hỷ với sự thành tựu giới hạnh ấy, nhưng chưa mãn nguyện. Vị ấy không tự tán dương, không chê bai người khác vì sự thành tựu giới hạnh ấy. Vị ấy không say đắm, không buông lung, không rơi vào sự buông lung vì sự thành tựu giới hạnh ấy. Do không buông lung, vị ấy thành tựu định. Vị ấy hoan hỷ và mãn nguyện với sự thành tựu định ấy. Vị ấy tự tán dương, chê bai người khác vì sự thành tựu định ấy: ‘Ta có định, tâm nhất điểm; còn các vị tỳ khưu khác này thì không có định, tâm bị phân tán.’ Vị ấy say đắm, buông lung, rơi vào sự buông lung vì sự thành tựu định ấy. Do buông lung, vị ấy sống trong đau khổ. Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu này được gọi là người đã nắm lấy vỏ cây của đời sống phạm hạnh; và với chừng ấy, vị ấy đã đi đến chỗ mãn nguyện.

310. Này các Tỳ khưu, ở đây, có thiện nam tử do lòng tin xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, nghĩ rằng: ‘Ta bị chìm đắm trong sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não; bị khổ xâm chiếm, bị khổ chi phối. Mong thay, toàn bộ khối khổ này có thể được chấm dứt!’ Vị ấy, sau khi xuất gia như vậy, thành tựu được lợi dưỡng, cung kính, và danh vọng. Vị ấy không hoan hỷ, không mãn nguyện với lợi dưỡng, cung kính, và danh vọng ấy. Vị ấy không tự tán dương, không hủy báng người khác vì lợi dưỡng, cung kính, và danh vọng ấy. Vị ấy không say đắm, không phóng dật, không rơi vào phóng dật vì lợi dưỡng, cung kính, và danh vọng ấy. Do không phóng dật, vị ấy thành tựu giới sung mãn. Vị ấy hoan hỷ với giới sung mãn ấy, nhưng không mãn nguyện. Vị ấy không tự tán dương, không hủy báng người khác vì giới sung mãn ấy. Vị ấy không say đắm, không phóng dật, không rơi vào phóng dật vì giới sung mãn ấy. Do không phóng dật, vị ấy thành tựu định sung mãn. Vị ấy hoan hỷ với định sung mãn ấy, nhưng không mãn nguyện. Vị ấy không tự tán dương, không hủy báng người khác vì định sung mãn ấy. Vị ấy không say đắm, không phóng dật, không rơi vào phóng dật vì định sung mãn ấy. Do không phóng dật, vị ấy thành tựu tri kiến. Vị ấy hoan hỷ và mãn nguyện với tri kiến ấy. Vị ấy tự tán dương, hủy báng người khác vì tri kiến ấy: ‘Ta sống biết và thấy. Còn các Tỳ khưu khác này sống không biết, không thấy.’ Vị ấy say đắm, phóng dật, rơi vào phóng dật vì tri kiến ấy. Do phóng dật, vị ấy sống trong đau khổ.

Này các Tỳ khưu, ví như một người cần lõi cây, tìm kiếm lõi cây, trong khi đi tìm lõi cây, gặp một cây lớn đứng thẳng có lõi cây, người ấy bỏ qua lõi cây, chặt lấy giác cây, rồi mang đi, nghĩ rằng: ‘Đây là lõi cây’. Rồi một người có mắt sáng, sau khi thấy người ấy, liền nói như sau: ‘Vị này thật không biết lõi cây, không biết giác cây, không biết vỏ cây, không biết vỏ lụa, không biết cành lá. Do vậy, vị này cần lõi cây, tìm kiếm lõi cây, trong khi đi tìm lõi cây, gặp một cây lớn đứng thẳng có lõi cây, đã bỏ qua lõi cây, chặt lấy giác cây, rồi mang đi, nghĩ rằng: ‘Đây là lõi cây’. Và mục đích nào cần được thực hiện bằng lõi cây, mục đích ấy vị ấy sẽ không đạt được.’ Cũng vậy, này các Tỳ khưu, ở đây, có thiện nam tử do lòng tin xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, nghĩ rằng: ‘Ta bị chìm đắm trong sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não; bị khổ xâm chiếm, bị khổ chi phối. Mong thay, toàn bộ khối khổ này có thể được chấm dứt!’ Vị ấy, sau khi xuất gia như vậy, thành tựu được lợi dưỡng, cung kính, và danh vọng. Vị ấy không hoan hỷ, không mãn nguyện với lợi dưỡng, cung kính, và danh vọng ấy. Vị ấy không tự tán dương, không hủy báng người khác vì lợi dưỡng, cung kính, và danh vọng ấy. Vị ấy không say đắm, không phóng dật, không rơi vào phóng dật vì lợi dưỡng, cung kính, và danh vọng ấy. Do không phóng dật, vị ấy thành tựu giới sung mãn. Vị ấy hoan hỷ với giới sung mãn ấy, nhưng không mãn nguyện. Vị ấy không tự tán dương, không hủy báng người khác vì giới sung mãn ấy. Vị ấy không say đắm, không phóng dật, không rơi vào phóng dật vì giới sung mãn ấy. Do không phóng dật, vị ấy thành tựu định sung mãn. Vị ấy hoan hỷ với định sung mãn ấy, nhưng không mãn nguyện. Vị ấy không tự tán dương, không hủy báng người khác vì định sung mãn ấy. Vị ấy không say đắm, không phóng dật, không rơi vào phóng dật vì định sung mãn ấy. Do không phóng dật, vị ấy thành tựu tri kiến. Vị ấy hoan hỷ và mãn nguyện với tri kiến ấy. Vị ấy tự tán dương, hủy báng người khác vì tri kiến ấy: ‘Ta sống biết và thấy, còn các Tỳ khưu khác này sống không biết, không thấy.’ Vị ấy say đắm, phóng dật, rơi vào phóng dật vì tri kiến ấy. Do phóng dật, vị ấy sống trong đau khổ. Này các Tỳ khưu, Tỳ khưu này được gọi là người đã nắm lấy giác cây của phạm hạnh; và với chừng ấy, vị ấy đã đi đến chỗ thỏa mãn.

311. “Này các tỳ khưu, ở đây, có thiện nam tử nọ do đức tin đã xuất gia từ bỏ đời sống gia đình, sống đời không gia đình, với suy nghĩ: ‘Ta bị chìm đắm bởi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não; bị khổ nhấn chìm, bị khổ áp đảo. Mong sao sự chấm dứt toàn bộ khối khổ này có thể được biết đến.’ Vị ấy, sau khi xuất gia như vậy, làm phát sanh lợi lộc, cung kính, và danh tiếng. Vị ấy không hoan hỷ, không có ý nguyện viên mãn với lợi lộc, cung kính, và danh tiếng ấy. Vị ấy không tán dương mình, không chê bai người khác vì lợi lộc, cung kính, và danh tiếng ấy. Vị ấy không say đắm, không buông lung, không rơi vào sự buông lung vì lợi lộc, cung kính, và danh tiếng ấy. Không buông lung, vị ấy thành tựu giới sung mãn. Vị ấy hoan hỷ với giới sung mãn ấy, nhưng ý nguyện vẫn chưa viên mãn. Vị ấy không tán dương mình, không chê bai người khác vì giới sung mãn ấy. Vị ấy không say đắm, không buông lung, không rơi vào sự buông lung vì giới sung mãn ấy. Không buông lung, vị ấy thành tựu định sung mãn. Vị ấy hoan hỷ với định sung mãn ấy, nhưng ý nguyện vẫn chưa viên mãn. Vị ấy không tán dương mình, không chê bai người khác vì định sung mãn ấy. Vị ấy không say đắm, không buông lung, không rơi vào sự buông lung vì định sung mãn ấy. Không buông lung, vị ấy thành tựu tri kiến. Vị ấy hoan hỷ với tri kiến ấy, nhưng ý nguyện vẫn chưa viên mãn. Vị ấy không tán dương mình, không chê bai người khác vì tri kiến ấy. Vị ấy không say đắm, không buông lung, không rơi vào sự buông lung vì tri kiến ấy. Không buông lung, vị ấy thành tựu sự giải thoát không theo thời gian. Này các tỳ khưu, không có trường hợp này, không có cơ hội này, là vị tỳ khưu ấy có thể bị thối thất khỏi sự giải thoát không theo thời gian ấy.”

“Này các tỳ khưu, ví như một người cần lõi cây, tìm kiếm lõi cây, trong khi đi tìm lõi cây, đối với một cây to lớn, đang đứng, có lõi, người ấy chỉ chặt lấy lõi cây rồi mang đi, vì biết rằng: ‘Đây là lõi cây.’ Một người có mắt, sau khi thấy người ấy, có thể nói như sau: ‘Vị thiện nam này quả đã biết lõi cây, đã biết giác cây, đã biết vỏ trong, đã biết vỏ ngoài, đã biết cành lá. Do đó, vị thiện nam này, người cần lõi cây, tìm kiếm lõi cây, trong khi đi tìm lõi cây, đối với một cây to lớn, đang đứng, có lõi, đã chỉ chặt lấy lõi cây rồi mang đi, vì biết rằng: “Đây là lõi cây.” Và bất cứ mục đích gì cần được thực hiện với lõi cây, vị ấy sẽ đạt được mục đích đó.’”

“Này các tỳ khưu, cũng tương tự như vậy, ở đây, có thiện nam tử nọ do đức tin đã xuất gia từ bỏ đời sống gia đình, sống đời không gia đình, với suy nghĩ: ‘Ta bị chìm đắm bởi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não; bị khổ nhấn chìm, bị khổ áp đảo. Mong sao sự chấm dứt toàn bộ khối khổ này có thể được biết đến.’ Vị ấy, sau khi xuất gia như vậy, làm phát sanh lợi lộc, cung kính, và danh tiếng. Vị ấy không hoan hỷ, không có ý nguyện viên mãn với lợi lộc, cung kính, và danh tiếng ấy. Vị ấy không tán dương mình, không chê bai người khác vì lợi lộc, cung kính, và danh tiếng ấy. Vị ấy không say đắm, không buông lung, không rơi vào sự buông lung vì lợi lộc, cung kính, và danh tiếng ấy. Không buông lung, vị ấy thành tựu giới sung mãn. Vị ấy hoan hỷ với giới sung mãn ấy, nhưng ý nguyện vẫn chưa viên mãn. Vị ấy không tán dương mình, không chê bai người khác vì giới sung mãn ấy. Vị ấy không say đắm, không buông lung, không rơi vào sự buông lung vì giới sung mãn ấy. Không buông lung, vị ấy thành tựu định sung mãn. Vị ấy hoan hỷ với định sung mãn ấy, nhưng ý nguyện vẫn chưa viên mãn. Vị ấy không tán dương mình, không chê bai người khác vì định sung mãn ấy. Vị ấy không say đắm, không buông lung, không rơi vào sự buông lung vì định sung mãn ấy. Không buông lung, vị ấy thành tựu tri kiến. Vị ấy hoan hỷ với tri kiến ấy, nhưng ý nguyện vẫn chưa viên mãn. Vị ấy không tán dương mình, không chê bai người khác vì tri kiến ấy. Vị ấy không say đắm, không buông lung, không rơi vào sự buông lung vì tri kiến ấy. Không buông lung, vị ấy thành tựu sự giải thoát không theo thời gian. Này các tỳ khưu, không có trường hợp này, không có cơ hội này, là vị tỳ khưu ấy có thể bị thối thất khỏi sự giải thoát không theo thời gian ấy.”

“Này các tỳ khưu, như vậy, đời sống phạm hạnh này không phải vì lợi ích là lợi lộc, cung kính, và danh tiếng; không phải vì lợi ích là giới sung mãn; không phải vì lợi ích là định sung mãn; không phải vì lợi ích là tri kiến. Này các tỳ khưu, tâm giải thoát bất động này, đời sống phạm hạnh này, này các tỳ khưu, là vì mục đích ấy, đây là lõi cây, đây là sự kết thúc.”

Đức Thế Tôn đã thuyết như vậy. Các vị tỳ khưu ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Đức Thế Tôn.

Kinh Đại Dụ Lõi Cây, kinh thứ chín, đã kết thúc.