3. Kinh Gò Mối

249. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, Tôn giả Kumārakassapa đang trú ở rừng Andhavana. Rồi một vị thiên nhân, khi đêm đã gần tàn, với dung sắc thù thắng, chiếu sáng toàn bộ rừng Andhavana, đi đến chỗ Tôn giả Kumārakassapa; sau khi đến, vị ấy đứng một bên. Đứng một bên, vị thiên nhân ấy nói với Tôn giả Kumārakassapa điều này:

“Này Tỳ khưu, này Tỳ khưu, gò mối này ban đêm thì bốc khói, ban ngày thì bừng cháy. Vị Bà-la-môn nói thế này: ‘Này người trí, hãy lấy gươm mà đào!’ Người trí lấy gươm đào và thấy cái then cài, liền nói: ‘Thưa ngài, là cái then cài.’ Vị Bà-la-môn nói: ‘Hãy vứt cái then cài đi; này người trí, hãy lấy gươm mà đào!’ Người trí lấy gươm đào và thấy con cóc, liền nói: ‘Thưa ngài, là con cóc.’ Vị Bà-la-môn nói: ‘Hãy vứt con cóc đi; này người trí, hãy lấy gươm mà đào!’ Người trí lấy gươm đào và thấy ngã hai, liền nói: ‘Thưa ngài, là ngã hai.’ Vị Bà-la-môn nói: ‘Hãy vứt ngã hai đi; này người trí, hãy lấy gươm mà đào!’ Người trí lấy gươm đào và thấy cái sàng, liền nói: ‘Thưa ngài, là cái sàng.’ Vị Bà-la-môn nói: ‘Hãy vứt cái sàng đi; này người trí, hãy lấy gươm mà đào!’ Người trí lấy gươm đào và thấy con rùa, liền nói: ‘Thưa ngài, là con rùa.’ Vị Bà-la-môn nói: ‘Hãy vứt con rùa đi; này người trí, hãy lấy gươm mà đào!’ Người trí lấy gươm đào và thấy dao và thớt, liền nói: ‘Thưa ngài, là dao và thớt.’ Vị Bà-la-môn nói: ‘Hãy vứt dao và thớt đi; này người trí, hãy lấy gươm mà đào!’ Người trí lấy gươm đào và thấy miếng thịt, liền nói: ‘Thưa ngài, là miếng thịt.’ Vị Bà-la-môn nói: ‘Hãy vứt miếng thịt đi; này người trí, hãy lấy gươm mà đào!’ Người trí lấy gươm đào và thấy con rắn Naga, liền nói: ‘Thưa ngài, là con rắn Naga.’ Vị Bà-la-môn nói: ‘Hãy để con rắn Naga ở yên, đừng đụng đến nó; hãy đảnh lễ con rắn Naga.’”

“Này Tỳ khưu, thầy hãy đến gần Thế Tôn và hỏi những câu hỏi này. Thế Tôn giải đáp cho thầy như thế nào, thầy hãy ghi nhớ như vậy. Này Tỳ khưu, trong thế giới này với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài người, ta không thấy một ai có thể làm cho tâm hài lòng bằng cách giải đáp những câu hỏi này, ngoại trừ Như Lai, hoặc đệ tử của Như Lai, hoặc người đã nghe từ các vị ấy.” Vị thiên nhân ấy đã nói như vậy. Sau khi nói xong, vị ấy liền biến mất tại chỗ.

250. Khi ấy, tôn giả Kumārakassapa, sau khi đêm ấy đã mãn, đã đi đến nơi đức Thế Tôn ngự; sau khi đến, đã đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Trong khi ngồi một bên, tôn giả Kumārakassapa đã bạch với đức Thế Tôn điều này: ‘Bạch ngài, đêm nay, có một vị thiên nhân, vào lúc đêm đã gần tàn, với dung sắc thù thắng, làm cho toàn thể khu rừng Andhavana được tỏa sáng, đã đi đến nơi con ngự; sau khi đến, đã đứng một bên. Bạch ngài, trong khi đứng một bên, vị thiên nhân ấy đã nói với con điều này: ‘Này tỳ khưu, này tỳ khưu, cái gò mối này ban đêm thì bốc khói, ban ngày thì bốc cháy.’ Vị Bà-la-môn đã nói như vầy: ‘Này người có trí tuệ tốt, hãy lấy khí giới mà đào lên.’ Người có trí tuệ tốt, sau khi lấy khí giới và đào lên... v.v... hoặc là sau khi nghe từ đây. Bạch ngài, vị thiên nhân ấy đã nói điều này. Sau khi nói điều này, vị ấy đã biến mất ngay tại chỗ. ‘Bạch ngài, thế nào là gò mối? Thế nào là ban đêm bốc khói? Thế nào là ban ngày bốc cháy? Ai là vị Bà-la-môn? Ai là người có trí tuệ tốt? Cái gì là khí giới? Cái gì là đào lên? Cái gì là cái then cài? Cái gì là con cóc? Cái gì là ngã hai đường? Cái gì là cái rây lọc? Con gì là con rùa? Cái gì là con dao và cái thớt? Cái gì là miếng thịt? Con gì là con rắn chúa?’

251. ‘Này tỳ khưu, ‘gò mối’ chính là tên gọi của thân này, được tạo thành từ bốn đại hiển, do cha mẹ sinh ra, được nuôi dưỡng bằng cơm cháo, có bản chất vô thường, cần được xoa bóp, nắn bóp, tan rã, và hủy hoại.

Này tỳ khưu, việc mà liên quan đến các công việc ban ngày, người ấy suy tầm và suy tứ vào ban đêm – đây là ban đêm bốc khói. Này tỳ khưu, việc mà sau khi đã suy tầm và suy tứ vào ban đêm, người ấy thực hiện các công việc vào ban ngày bằng thân, bằng lời, bằng ý – đây là ban ngày bốc cháy.

Này tỳ khưu, ‘Bà-la-môn’ chính là tên gọi của Như Lai, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác. Này tỳ khưu, ‘người có trí tuệ tốt’ chính là tên gọi của vị tỳ khưu hữu học.

Này tỳ khưu, ‘khí giới’ chính là tên gọi của trí tuệ bậc Thánh. Này tỳ khưu, ‘đào lên’ chính là tên gọi của sự khởi sự tinh tấn.

Này tỳ khưu, ‘then cài’ chính là tên gọi của vô minh. ‘Hãy nhấc then cài lên, hãy từ bỏ vô minh; này người có trí tuệ tốt, hãy lấy khí giới mà đào lên,’ đây chính là ý nghĩa của điều ấy.

Này tỳ khưu, ‘con cóc’ chính là tên gọi của sự phẫn nộ và phiền muộn. ‘Hãy nhấc con cóc lên, hãy từ bỏ sự phẫn nộ và phiền muộn; này người có trí tuệ tốt, hãy lấy khí giới mà đào lên,’ đây chính là ý nghĩa của điều ấy.

Này tỳ khưu, ‘ngã hai đường’ chính là tên gọi của sự hoài nghi. ‘Hãy nhấc ngã hai đường lên, hãy từ bỏ sự hoài nghi; này người có trí tuệ tốt, hãy lấy khí giới mà đào lên,’ đây chính là ý nghĩa của điều ấy.

Này tỳ khưu, ‘cái rây lọc’ chính là tên gọi của năm triền cái, tức là: triền cái tham dục, triền cái sân hận, triền cái hôn trầm-thụy miên, triền cái trạo cử-hối quá, triền cái hoài nghi. ‘Hãy nhấc cái rây lọc lên, hãy từ bỏ năm triền cái; này người có trí tuệ tốt, hãy lấy khí giới mà đào lên,’ đây chính là ý nghĩa của điều ấy.

Này tỳ khưu, ‘con rùa’ chính là tên gọi của năm thủ uẩn, tức là: sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, và thức thủ uẩn. ‘Hãy nhấc con rùa lên, hãy từ bỏ năm thủ uẩn; này người có trí tuệ tốt, hãy lấy khí giới mà đào lên,’ đây chính là ý nghĩa của điều ấy.

Này tỳ khưu, ‘con dao và cái thớt’ chính là tên gọi của năm dục trưởng dưỡng: các sắc được nhận biết qua mắt, khả ái, khả hỷ, khả ý, có hình thức đáng yêu, liên hệ đến dục, và quyến rũ; các tiếng được nhận biết qua tai... v.v... các mùi được nhận biết qua mũi... v.v... các vị được nhận biết qua lưỡi... v.v... các vật xúc chạm được nhận biết qua thân, khả ái, khả hỷ, khả ý, có hình thức đáng yêu, liên hệ đến dục, và quyến rũ. ‘Hãy nhấc con dao và cái thớt lên, hãy từ bỏ năm dục trưởng dưỡng; này người có trí tuệ tốt, hãy lấy khí giới mà đào lên,’ đây chính là ý nghĩa của điều ấy.

Này tỳ khưu, ‘miếng thịt’ chính là tên gọi của hỷ tham. ‘Hãy nhấc miếng thịt lên, hãy từ bỏ hỷ tham; này người có trí tuệ tốt, hãy lấy khí giới mà đào lên,’ đây chính là ý nghĩa của điều ấy.

Này tỳ khưu, ‘rắn chúa’ chính là tên gọi của vị tỳ khưu đã tận diệt các lậu hoặc. ‘Hãy để cho rắn chúa được yên, đừng động đến rắn chúa; hãy đảnh lễ rắn chúa,’ đây chính là ý nghĩa của điều ấy.’

Đức Thế Tôn đã nói điều này. Tôn giả Kumārakassapa, với tâm hoan hỷ, đã vui mừng về lời dạy của đức Thế Tôn.

Kinh Gò Mối, kinh thứ ba, đã kết thúc.