Kinh Tất Cả Lậu Hoặc, kinh thứ hai, kết thúc.

29. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika ở Jeta. Tại đấy, đức Thế Tôn gọi các vị tỳ khưu: 'Này các tỳ khưu.' Các vị tỳ khưu ấy vâng đáp đức Thế Tôn: 'Bạch ngài.' Đức Thế Tôn nói điều này:

15. “Này các Tỳ-khưu, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc cho người biết, cho người thấy, chứ không phải cho người không biết, không thấy. Này các Tỳ-khưu, biết điều gì, thấy điều gì mà Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc? Đó là sự tác ý như lý và sự tác ý không như lý. Này các Tỳ-khưu, đối với người tác ý không như lý, các lậu hoặc chưa sanh thì sanh khởi, và các lậu hoặc đã sanh thì tăng trưởng. Này các Tỳ-khưu, đối với người tác ý như lý, các lậu hoặc chưa sanh thì không sanh khởi, và các lậu hoặc đã sanh thì được đoạn trừ.”

16. “Này các Tỳ-khưu, có những lậu hoặc cần được đoạn trừ bằng tri kiến, có những lậu hoặc cần được đoạn trừ bằng sự phòng hộ, có những lậu hoặc cần được đoạn trừ bằng sự thọ dụng, có những lậu hoặc cần được đoạn trừ bằng sự kham nhẫn, có những lậu hoặc cần được đoạn trừ bằng sự né tránh, có những lậu hoặc cần được đoạn trừ bằng sự trừ diệt, có những lậu hoặc cần được đoạn trừ bằng sự tu tập.”

Các lậu hoặc cần được đoạn trừ bằng tri kiến

17. “Và này các Tỳ-khưu, thế nào là các lậu hoặc cần được đoạn trừ bằng tri kiến? Ở đây, này các Tỳ-khưu, kẻ phàm phu ít nghe, không thấy các bậc Thánh, không thuần thục Thánh pháp, không tu tập trong Thánh pháp; không thấy các bậc Chân nhân, không thuần thục pháp của bậc Chân nhân, không tu tập trong pháp của bậc Chân nhân, không biết rõ các pháp cần phải tác ý, không biết rõ các pháp không cần phải tác ý. Vị ấy, do không biết rõ các pháp cần phải tác ý và không biết rõ các pháp không cần phải tác ý, nên tác ý đến những pháp không cần phải tác ý, và không tác ý đến những pháp cần phải tác ý.”

“Và này các Tỳ-khưu, thế nào là những pháp không cần phải tác ý mà vị ấy lại tác ý? Này các Tỳ-khưu, khi vị ấy tác ý đến những pháp nào mà dục lậu chưa sanh thì sanh khởi, hoặc dục lậu đã sanh thì tăng trưởng; hữu lậu chưa sanh thì sanh khởi, hoặc hữu lậu đã sanh thì tăng trưởng; vô minh lậu chưa sanh thì sanh khởi, hoặc vô minh lậu đã sanh thì tăng trưởng – đây là những pháp không cần phải tác ý mà vị ấy lại tác ý.”

“Và này các Tỳ-khưu, thế nào là những pháp cần phải tác ý mà vị ấy lại không tác ý? Này các Tỳ-khưu, khi vị ấy tác ý đến những pháp nào mà dục lậu chưa sanh thì không sanh khởi, hoặc dục lậu đã sanh thì được đoạn trừ; hữu lậu chưa sanh thì không sanh khởi, hoặc hữu lậu đã sanh thì được đoạn trừ; vô minh lậu chưa sanh thì không sanh khởi, hoặc vô minh lậu đã sanh thì được đoạn trừ – đây là những pháp cần phải tác ý mà vị ấy lại không tác ý.”

“Do vị ấy tác ý đến những pháp không cần phải tác ý và không tác ý đến những pháp cần phải tác ý, nên các lậu hoặc chưa sanh thì sanh khởi, và các lậu hoặc đã sanh thì tăng trưởng.”

18. “Vị ấy tác ý không như lý như sau: ‘Ta có mặt trong quá khứ chăng? Ta không có mặt trong quá khứ chăng? Ta là gì trong quá khứ? Ta như thế nào trong quá khứ? Ta đã là gì rồi trở thành gì trong quá khứ? Ta sẽ có mặt trong tương lai chăng? Ta sẽ không có mặt trong tương lai chăng? Ta sẽ là gì trong tương lai? Ta sẽ như thế nào trong tương lai? Ta sẽ là gì rồi trở thành gì trong tương lai?’ Hoặc vị ấy hoài nghi về tự thân trong hiện tại: ‘Ta có mặt chăng? Ta không có mặt chăng? Ta là gì? Ta như thế nào? Chúng sanh này từ đâu đến? Nó sẽ đi về đâu?’”

19. Đối với người tác ý không như lý như vậy, một trong sáu loại tà kiến này khởi lên. Hoặc tà kiến này khởi lên nơi người ấy một cách chân thật, một cách chắc chắn rằng: ‘Ta có tự ngã’; hoặc tà kiến này khởi lên nơi người ấy một cách chân thật, một cách chắc chắn rằng: ‘Ta không có tự ngã’; hoặc tà kiến này khởi lên nơi người ấy một cách chân thật, một cách chắc chắn rằng: ‘Ta nhận biết tự ngã bằng chính tự ngã’; hoặc tà kiến này khởi lên nơi người ấy một cách chân thật, một cách chắc chắn rằng: ‘Ta nhận biết vô ngã bằng tự ngã’; hoặc tà kiến này khởi lên nơi người ấy một cách chân thật, một cách chắc chắn rằng: ‘Ta nhận biết tự ngã bằng vô ngã’; hoặc lại nữa, tà kiến này khởi lên nơi người ấy rằng: ‘Tự ngã này của ta là cái nói năng, cái cảm thọ, ở nơi này nơi kia cảm nhận quả báo của các nghiệp thiện ác; và tự ngã này của ta là thường còn, bền vững, vĩnh cửu, không bị biến đổi, sẽ tồn tại mãi mãi như những gì vĩnh cửu’. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là triền cái của tà kiến, rừng rậm của tà kiến, hoang địa của tà kiến, sự xuyên tạc của tà kiến, sự quằn quại của tà kiến, kiết sử của tà kiến. Này các Tỳ khưu, kẻ phàm phu vô văn, bị kiết sử tà kiến trói buộc, không giải thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não; Ta nói rằng, người ấy không giải thoát khỏi khổ đau.

20. Này các Tỳ khưu, còn vị Thánh đệ tử có học, là người thấy rõ các bậc Thánh, thông thạo Chánh pháp của bậc Thánh, khéo huấn luyện trong Chánh pháp của bậc Thánh; là người thấy rõ các bậc Chân nhân, thông thạo Chánh pháp của bậc Chân nhân, khéo huấn luyện trong Chánh pháp của bậc Chân nhân, vị ấy biết rõ những pháp nên tác ý và biết rõ những pháp không nên tác ý. Vị ấy, do biết rõ những pháp nên tác ý và biết rõ những pháp không nên tác ý, nên không tác ý đến những pháp không nên tác ý, và tác ý đến những pháp nên tác ý.

Này các Tỳ khưu, những pháp nào là những pháp không nên tác ý, mà vị ấy không tác ý đến? Này các Tỳ khưu, đối với người nào, khi tác ý đến các pháp, dục lậu chưa sanh thì sanh khởi, dục lậu đã sanh thì tăng trưởng; hữu lậu chưa sanh thì sanh khởi, hữu lậu đã sanh thì tăng trưởng; vô minh lậu chưa sanh thì sanh khởi, vô minh lậu đã sanh thì tăng trưởng – đây là những pháp không nên tác ý, mà vị ấy không tác ý đến.

Này các Tỳ khưu, những pháp nào là những pháp nên tác ý, mà vị ấy tác ý đến? Này các Tỳ khưu, đối với người nào, khi tác ý đến các pháp, dục lậu chưa sanh thì không sanh khởi, dục lậu đã sanh thì được đoạn trừ; hữu lậu chưa sanh thì không sanh khởi, hữu lậu đã sanh thì được đoạn trừ; vô minh lậu chưa sanh thì không sanh khởi, vô minh lậu đã sanh thì được đoạn trừ – đây là những pháp nên tác ý, mà vị ấy tác ý đến.

Đối với vị ấy, do không tác ý đến những pháp không nên tác ý và do tác ý đến những pháp nên tác ý, các lậu hoặc chưa sanh thì không sanh khởi, và các lậu hoặc đã sanh thì được đoạn trừ.

21. Vị ấy tác ý như lý: ‘Đây là khổ’, tác ý như lý: ‘Đây là khổ tập’, tác ý như lý: ‘Đây là khổ diệt’, tác ý như lý: ‘Đây là con đường đưa đến khổ diệt’. Khi vị ấy tác ý như lý như vậy, ba kiết sử được đoạn trừ – đó là thân kiến, hoài nghi, và giới cấm thủ. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là các lậu hoặc cần được đoạn trừ bằng tri kiến.

Các lậu hoặc cần được đoạn trừ bằng sự phòng hộ

22. Này các Tỳ khưu, những lậu hoặc nào cần được đoạn trừ bằng sự phòng hộ? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu sau khi suy xét một cách như lý, sống phòng hộ nhãn căn. Này các Tỳ khưu, nếu vị ấy sống không phòng hộ nhãn căn, thì các lậu hoặc, phiền não, và nhiệt não có thể sanh khởi; nhưng khi vị ấy sống phòng hộ nhãn căn, thì các lậu hoặc, phiền não, và nhiệt não ấy không sanh khởi. Sau khi suy xét một cách như lý, vị ấy sống phòng hộ nhĩ căn... tóm tắt... sống phòng hộ tỷ căn... tóm tắt... sống phòng hộ thiệt căn... tóm tắt... sống phòng hộ thân căn... tóm tắt... sống phòng hộ ý căn. Này các Tỳ khưu, nếu vị ấy sống không phòng hộ ý căn, thì các lậu hoặc, phiền não, và nhiệt não có thể sanh khởi; nhưng khi vị ấy sống phòng hộ ý căn, thì các lậu hoặc, phiền não, và nhiệt não ấy không sanh khởi.

Này các Tỳ khưu, nếu vị ấy sống không phòng hộ, thì các lậu hoặc, phiền não, và nhiệt não có thể sanh khởi; nhưng khi vị ấy sống có phòng hộ, thì các lậu hoặc, phiền não, và nhiệt não ấy không sanh khởi. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là các lậu hoặc cần được đoạn trừ bằng sự phòng hộ.

Các lậu hoặc cần được đoạn trừ bằng sự thọ dụng

23. Này các Tỳ khưu, những lậu hoặc nào cần được đoạn trừ bằng sự thọ dụng? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu sau khi suy xét một cách như lý, thọ dụng y phục – ‘chỉ để ngăn ngừa lạnh, ngăn ngừa nóng, ngăn ngừa sự xúc chạm của ruồi, muỗi, gió, nắng, và các loài bò sát; chỉ để che đậy sự hổ thẹn’.

Vị ấy sau khi như lý tác ý, thọ dụng vật thực khất thực: ‘Không phải để vui đùa, không phải để đam mê, không phải để trang sức, không phải để làm đẹp, mà chỉ để cho thân này được duy trì và bảo dưỡng, để chấm dứt sự khổ não, để hỗ trợ cho phạm hạnh. Như vậy, ta sẽ diệt trừ cảm thọ cũ và không cho cảm thọ mới phát sinh. Và ta sẽ được sống điều độ, không bị chê trách, và an ổn’.

Vị ấy sau khi như lý tác ý, thọ dụng sàng tọa: ‘Chỉ để ngăn ngừa lạnh, để ngăn ngừa nóng, để ngăn ngừa sự xúc chạm của ruồi, muỗi, gió, nắng, và các loài bò sát; chỉ để trừ các hiểm nguy của thời tiết và để hưởng sự an tịnh độc cư’.

Vị ấy sau khi như lý tác ý, thọ dụng dược phẩm trị bệnh: ‘Chỉ để ngăn ngừa các cảm thọ khổ đau do bệnh tật đã phát sinh, và để được hoàn toàn thoát khỏi phiền não’.

Này các Tỳ khưu, đối với vị Tỳ khưu không thọ dụng (các vật dụng), những lậu hoặc, phiền não, và nhiệt não có thể phát sinh; nhưng khi thọ dụng, những lậu hoặc, phiền não, và nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là các lậu hoặc cần được đoạn trừ bằng cách thọ dụng.

Các lậu hoặc cần được đoạn trừ bằng cách kham nhẫn.

24. Này các Tỳ khưu, thế nào là các lậu hoặc cần được đoạn trừ bằng cách kham nhẫn? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu sau khi như lý tác ý, kham nhẫn với lạnh, nóng, đói, khát. Vị ấy có bản tánh kham nhẫn với sự xúc chạm của ruồi, muỗi, gió, nắng, và các loài bò sát; với những lời nói ác độc, khó nghe; với các cảm thọ về thân đã phát sinh, đau đớn, dữ dội, khắc nghiệt, khó chịu, không vừa ý, có thể đoạt mạng.

Này các Tỳ khưu, đối với vị Tỳ khưu không kham nhẫn, những lậu hoặc, phiền não, và nhiệt não có thể phát sinh; nhưng khi kham nhẫn, những lậu hoặc, phiền não, và nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là các lậu hoặc cần được đoạn trừ bằng cách kham nhẫn.

Các lậu hoặc cần được đoạn trừ bằng cách né tránh.

25. Này các Tỳ khưu, thế nào là các lậu hoặc cần được đoạn trừ bằng cách né tránh? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu sau khi như lý tác ý, né tránh voi dữ, ngựa dữ, bò dữ, chó dữ, rắn, gốc cây, nơi có gai, hố sâu, vực thẳm, hố phân, rãnh nước bẩn. Khi vị Tỳ khưu ngồi ở nơi không thích hợp, đi đến nơi không thích hợp, giao du với bạn bè xấu ác, các vị đồng phạm hạnh có trí có thể nghi ngờ vị ấy ở những nơi xấu ác. Vị ấy, sau khi như lý tác ý, né tránh nơi ngồi không thích hợp ấy, nơi đi đến không thích hợp ấy, và những người bạn xấu ác ấy.

Này các Tỳ khưu, đối với vị Tỳ khưu không né tránh, những lậu hoặc, phiền não, và nhiệt não có thể phát sinh; nhưng khi né tránh, những lậu hoặc, phiền não, và nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là các lậu hoặc cần được đoạn trừ bằng cách né tránh.

Các lậu hoặc cần được đoạn trừ bằng cách loại bỏ.

26. Này các Tỳ khưu, thế nào là các lậu hoặc cần được đoạn trừ bằng cách loại bỏ? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu sau khi như lý tác ý, không dung chứa một tầm về dục đã khởi lên, mà từ bỏ, loại trừ, chấm dứt, và làm cho nó không còn hiện hữu. Vị ấy không dung chứa một tầm về sân đã khởi lên... Vị ấy không dung chứa một tầm về hại đã khởi lên... Vị ấy không dung chứa các pháp ác, bất thiện đã khởi lên, mà từ bỏ, loại trừ, chấm dứt, và làm cho chúng không còn hiện hữu.

Này các Tỳ khưu, đối với vị Tỳ khưu không loại bỏ, những lậu hoặc, phiền não, và nhiệt não có thể phát sinh; nhưng khi loại bỏ, những lậu hoặc, phiền não, và nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là các lậu hoặc cần được đoạn trừ bằng cách loại bỏ.

Các lậu hoặc cần được đoạn trừ bằng cách tu tập.

27. Này các Tỳ khưu, thế nào là các lậu hoặc cần được đoạn trừ bằng cách tu tập? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu sau khi như lý tác ý, tu tập niệm giác chi, dựa trên sự viễn ly, dựa trên sự ly tham, dựa trên sự đoạn diệt, hướng đến sự xả ly; sau khi như lý tác ý, tu tập trạch pháp giác chi... tu tập tinh tấn giác chi... tu tập hỷ giác chi... tu tập khinh an giác chi... tu tập định giác chi... tu tập xả giác chi, dựa trên sự viễn ly, dựa trên sự ly tham, dựa trên sự đoạn diệt, hướng đến sự xả ly.

Này các Tỳ khưu, đối với vị Tỳ khưu không tu tập, những lậu hoặc, phiền não, và nhiệt não có thể phát sinh; nhưng khi tu tập, những lậu hoặc, phiền não, và nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là các lậu hoặc cần được đoạn trừ bằng cách tu tập.

28. Này các Tỳ khưu, khi nào vị Tỳ khưu đã đoạn trừ bằng tri kiến những lậu hoặc cần được đoạn trừ bằng tri kiến, đã đoạn trừ bằng phòng hộ những lậu hoặc cần được đoạn trừ bằng phòng hộ, đã đoạn trừ bằng thọ dụng những lậu hoặc cần được đoạn trừ bằng thọ dụng, đã đoạn trừ bằng kham nhẫn những lậu hoặc cần được đoạn trừ bằng kham nhẫn, đã đoạn trừ bằng né tránh những lậu hoặc cần được đoạn trừ bằng né tránh, đã đoạn trừ bằng loại bỏ những lậu hoặc cần được đoạn trừ bằng loại bỏ, đã đoạn trừ bằng tu tập những lậu hoặc cần được đoạn trừ bằng tu tập; này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu ấy được gọi là: ‘Vị ấy sống phòng hộ với sự phòng hộ tất cả các lậu hoặc, đã cắt đứt ái, đã tháo bỏ kiết sử, đã chấm dứt khổ đau do chánh quán về ngã mạn’.

Thế Tôn đã thuyết giảng như vậy. Các Tỳ khưu ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.