6. Kinh Tâm Hoang Vu

185. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú tại Sāvatthī, ở Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Tại đấy, Thế Tôn gọi các vị tỳ khưu: ‘Này các tỳ khưu.’ ‘Bạch Thế Tôn,’ các vị tỳ khưu ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

Này các tỳ khưu, bất kỳ vị tỳ khưu nào chưa đoạn trừ năm sự hoang vu của tâm, chưa cắt đứt năm sự trói buộc của tâm, vị ấy sẽ đạt đến sự tăng trưởng, phát triển, lớn mạnh trong Pháp và Luật này – trường hợp này không thể xảy ra.

Năm sự hoang vu của tâm chưa được từ bỏ của vị ấy là những gì? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu đối với bậc Đạo Sư thì hoài nghi, phân vân, không quyết đoán, không có niềm tin trong sạch. Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu nào đối với bậc Đạo Sư thì hoài nghi, phân vân, không quyết đoán, không có niềm tin trong sạch, tâm của vị ấy không hướng đến sự tinh cần, sự nỗ lực, sự kiên trì, sự tinh tấn. Tâm của người nào không hướng đến sự tinh cần, sự nỗ lực, sự kiên trì, sự tinh tấn, như vậy, đây là sự hoang vu của tâm thứ nhất chưa được từ bỏ của vị ấy.

Lại nữa, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu đối với Pháp thì hoài nghi, phân vân, không quyết đoán, không có niềm tin trong sạch... v.v... như vậy, đây là sự hoang vu của tâm thứ hai chưa được từ bỏ của vị ấy.

Lại nữa, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu đối với Tăng thì hoài nghi, phân vân, không quyết đoán, không có niềm tin trong sạch... v.v... như vậy, đây là sự hoang vu của tâm thứ ba chưa được từ bỏ của vị ấy.

Lại nữa, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu đối với học giới thì hoài nghi, phân vân, không quyết đoán, không có niềm tin trong sạch. Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu nào đối với học giới thì hoài nghi, phân vân, không quyết đoán, không có niềm tin trong sạch, tâm của vị ấy không hướng đến sự tinh cần, sự nỗ lực, sự kiên trì, sự tinh tấn. Tâm của người nào không hướng đến sự tinh cần, sự nỗ lực, sự kiên trì, sự tinh tấn, như vậy, đây là sự hoang vu của tâm thứ tư chưa được từ bỏ của vị ấy.

Lại nữa, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu đối với các bạn đồng phạm hạnh thì tức giận, không hoan hỷ, có tâm bị tổn thương, trở nên chai cứng. Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu nào đối với các bạn đồng phạm hạnh thì tức giận, không hoan hỷ, có tâm bị tổn thương, trở nên chai cứng, tâm của vị ấy không hướng đến sự tinh cần, sự nỗ lực, sự kiên trì, sự tinh tấn. Tâm của người nào không hướng đến sự tinh cần, sự nỗ lực, sự kiên trì, sự tinh tấn, như vậy, đây là sự hoang vu của tâm thứ năm chưa được từ bỏ của vị ấy. Năm sự hoang vu của tâm này chưa được từ bỏ của vị ấy.

186. Năm sự trói buộc của tâm chưa được cắt đứt của vị ấy là những gì? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu đối với các dục thì chưa ly tham, chưa dứt bỏ ước muốn, chưa dứt bỏ yêu thương, chưa dứt bỏ khao khát, chưa dứt bỏ sự thiêu đốt, chưa dứt bỏ ái dục. Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu nào đối với các dục thì chưa ly tham, chưa dứt bỏ ước muốn, chưa dứt bỏ yêu thương, chưa dứt bỏ khao khát, chưa dứt bỏ sự thiêu đốt, chưa dứt bỏ ái dục, tâm của vị ấy không hướng đến sự tinh cần, sự nỗ lực, sự kiên trì, sự tinh tấn. Tâm của người nào không hướng đến sự tinh cần, sự nỗ lực, sự kiên trì, sự tinh tấn, như vậy, đây là sự trói buộc của tâm thứ nhất chưa được cắt đứt của vị ấy.

Lại nữa, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu đối với thân thì chưa ly tham... v.v... như vậy, đây là sự trói buộc của tâm thứ hai chưa được cắt đứt của vị ấy.

Lại nữa, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu đối với sắc thì chưa ly tham... v.v... như vậy, đây là sự trói buộc của tâm thứ ba chưa được cắt đứt của vị ấy.

Lại nữa, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu sau khi ăn no bụng thỏa thích, sống chuyên tâm vào lạc thú của việc nằm, lạc thú của việc trở mình, lạc thú của việc ngủ. Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu nào sau khi ăn no bụng thỏa thích, sống chuyên tâm vào lạc thú của việc nằm, lạc thú của việc trở mình, lạc thú của việc ngủ, tâm của vị ấy không hướng đến sự tinh cần, sự nỗ lực, sự kiên trì, sự tinh tấn. Tâm của người nào không hướng đến sự tinh cần, sự nỗ lực, sự kiên trì, sự tinh tấn, như vậy, đây là sự trói buộc của tâm thứ tư chưa được cắt đứt của vị ấy.

Lại nữa, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu thực hành phạm hạnh với ước nguyện đến một cõi trời nào đó: ‘Với giới này, hoặc với hạnh này, hoặc với khổ hạnh này, hoặc với phạm hạnh này, ta sẽ trở thành một vị trời hoặc một trong các vị trời.’ Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu nào thực hành phạm hạnh với ước nguyện đến một cõi trời nào đó: ‘Với giới này, hoặc với hạnh này, hoặc với khổ hạnh này, hoặc với phạm hạnh này, ta sẽ trở thành một vị trời hoặc một trong các vị trời,’ tâm của vị ấy không hướng đến sự tinh cần, sự nỗ lực, sự kiên trì, sự tinh tấn. Tâm của người nào không hướng đến sự tinh cần, sự nỗ lực, sự kiên trì, sự tinh tấn, như vậy, đây là sự trói buộc của tâm thứ năm chưa được cắt đứt của vị ấy. Năm sự trói buộc của tâm này chưa được cắt đứt của vị ấy.

Này các Tỳ khưu, đối với bất kỳ vị Tỳ khưu nào mà năm sự hoang vu của tâm này chưa được từ bỏ, năm sự trói buộc của tâm này chưa được cắt đứt, rằng vị ấy sẽ đạt đến sự tăng trưởng, sự phát triển, sự lớn mạnh trong Pháp và Luật này – điều ấy không thể xảy ra.

187. Này các Tỳ khưu, đối với bất kỳ vị Tỳ khưu nào mà năm sự hoang vu của tâm đã được từ bỏ, năm sự trói buộc của tâm đã được cắt đứt hoàn toàn, rằng vị ấy sẽ đạt đến sự tăng trưởng, sự phát triển, sự lớn mạnh trong Pháp và Luật này – điều ấy có thể xảy ra.

Năm sự hoang vu của tâm đã được từ bỏ của vị ấy là những gì? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu đối với bậc Đạo Sư thì không hoài nghi, không phân vân, có sự quyết đoán, có niềm tin trong sạch. Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu nào đối với bậc Đạo Sư thì không hoài nghi, không phân vân, có sự quyết đoán, có niềm tin trong sạch, tâm của vị ấy hướng đến sự tinh cần, sự nỗ lực, sự kiên trì, sự tinh tấn. Tâm của người nào hướng đến sự tinh cần, sự nỗ lực, sự kiên trì, sự tinh tấn, như vậy, đây là sự hoang vu của tâm thứ nhất đã được từ bỏ của vị ấy.

Này các tỳ khưu, lại nữa, vị tỳ khưu đối với Pháp không còn hoài nghi, không còn do dự, có lòng tin tưởng, có lòng tịnh tín... v.v... Như vậy, đối với vị ấy, tâm hoang vu thứ hai này đã được đoạn trừ.

Này các tỳ khưu, lại nữa, vị tỳ khưu đối với Tăng không còn hoài nghi, không còn do dự, có lòng tin tưởng, có lòng tịnh tín... v.v... Như vậy, đối với vị ấy, tâm hoang vu thứ ba này đã được đoạn trừ.

Này các tỳ khưu, lại nữa, vị tỳ khưu đối với học giới không còn hoài nghi, không còn do dự, có lòng tin tưởng, có lòng tịnh tín... v.v... Như vậy, đối với vị ấy, tâm hoang vu thứ tư này đã được đoạn trừ.

Này các tỳ khưu, lại nữa, vị tỳ khưu đối với các vị đồng phạm hạnh không tức giận, không bất mãn, tâm không bị tổn thương, không trở nên chai cứng. Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu nào đối với các vị đồng phạm hạnh không tức giận, không bất mãn, tâm không bị tổn thương, không trở nên chai cứng, tâm của vị ấy hướng về sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn. Khi tâm hướng về sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn, như vậy, đối với vị ấy, tâm hoang vu thứ năm này đã được đoạn trừ. Đối với vị ấy, năm tâm hoang vu này đã được đoạn trừ.

188. Năm sự trói buộc của tâm nào đã được vị ấy đoạn tận? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu đối với các dục đã ly tham, đã ly dục, đã ly ái, đã hết khao khát, đã hết nhiệt não, đã hết ái dục. Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu nào đối với các dục đã ly tham, đã ly dục, đã ly ái, đã hết khao khát, đã hết nhiệt não, đã hết ái dục, tâm của vị ấy hướng về sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn. Khi tâm hướng về sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn, như vậy, đối với vị ấy, sự trói buộc của tâm thứ nhất này đã được đoạn tận.

Này các tỳ khưu, lại nữa, vị tỳ khưu đối với thân đã ly tham... v.v... đối với sắc đã ly tham... v.v... không ăn cho đến khi đầy bụng, thỏa thích, rồi sống chuyên tâm vào lạc thú nằm dài, lạc thú nằm nghiêng, lạc thú ngủ nghỉ. Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu nào không ăn cho đến khi đầy bụng, thỏa thích, rồi sống chuyên tâm vào lạc thú nằm dài, lạc thú nằm nghiêng, lạc thú ngủ nghỉ, tâm của vị ấy hướng về sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn. Khi tâm hướng về sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn, như vậy, đối với vị ấy, sự trói buộc của tâm thứ tư này đã được đoạn tận.

Này các tỳ khưu, lại nữa, vị tỳ khưu không thực hành phạm hạnh với mong cầu được sanh vào một cõi trời nào đó rằng: ‘Với giới này, hoặc với hạnh này, hoặc với khổ hạnh này, hoặc với phạm hạnh này, ta sẽ trở thành một vị trời hay một vị trời nào khác’. Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu nào không thực hành phạm hạnh với mong cầu được sanh vào một cõi trời nào đó rằng: ‘Với giới này, hoặc với hạnh này, hoặc với khổ hạnh này, hoặc với phạm hạnh này, ta sẽ trở thành một vị trời hay một vị trời nào khác’, tâm của vị ấy hướng về sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn. Khi tâm hướng về sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn, như vậy, đối với vị ấy, sự trói buộc của tâm thứ năm này đã được đoạn tận. Đối với vị ấy, năm sự trói buộc của tâm này đã được đoạn tận.

Này các tỳ khưu, bất kỳ vị tỳ khưu nào đã đoạn trừ năm tâm hoang vu này, đã đoạn tận năm sự trói buộc của tâm này, vị ấy chắc chắn sẽ đạt đến sự tăng trưởng, sự phát triển, sự lớn mạnh trong Pháp và Luật này – trường hợp này có thể xảy ra.

189. Vị ấy tu tập thần túc thông có định do dục, có các hành tinh cần; tu tập thần túc thông có định do tinh tấn, có các hành tinh cần; tu tập thần túc thông có định do tâm, có các hành tinh cần; tu tập thần túc thông có định do thẩm sát, có các hành tinh cần; và sự nỗ lực là thứ năm. Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu thành tựu mười lăm chi phần cùng với sự nỗ lực như vậy thì có khả năng đột phá, có khả năng giác ngộ, có khả năng chứng đắc vô thượng an ổn khỏi các ách phược. Này các tỳ khưu, ví như gà mái có tám, mười, hay mười hai quả trứng. Những quả trứng ấy được gà mái ấp đúng cách, sưởi ấm đúng cách, chăm sóc đúng cách. Dù cho gà mái ấy không khởi lên mong muốn rằng: ‘Mong sao các con gà con của ta, dùng móng chân hoặc mỏ, mổ vỡ vỏ trứng và chui ra an toàn!’, thì các con gà con ấy vẫn có khả năng dùng móng chân hoặc mỏ, mổ vỡ vỏ trứng và chui ra an toàn. Cũng vậy, này các tỳ khưu, vị tỳ khưu thành tựu mười lăm chi phần cùng với sự nỗ lực như vậy thì có khả năng đột phá, có khả năng giác ngộ, có khả năng chứng đắc vô thượng an ổn khỏi các ách phược.

Thế Tôn đã thuyết giảng điều này. Các tỳ khưu ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

Kinh Tâm Hoang Vu, kinh thứ sáu, đã chấm dứt.