5. Kinh Suy Đoán

181. Tôi nghe như vầy: Một thời, tôn giả Mahāmoggallāna trú tại xứ Bhagga, ở thành Susumāragira, trong khu rừng Bhesakaḷā, vườn Lộc Uyển. Tại nơi ấy, tôn giả Mahāmoggallāna gọi các tỳ khưu: ‘Này các hiền giả tỳ khưu.’ Các tỳ khưu ấy đã đáp lại tôn giả Mahāmoggallāna: ‘Thưa hiền giả.’ Tôn giả Mahāmoggallāna đã nói điều này:

‘Này các hiền giả, nếu một vị tỳ khưu thỉnh mời rằng: ‘Mong các tôn giả hãy nói (khuyên dạy) tôi, tôi là người đáng được các tôn giả khuyên dạy,’ nhưng vị ấy lại là người khó nói, có đầy đủ các pháp làm cho khó nói, không kham nhẫn, không khéo tiếp nhận lời giáo huấn, khi ấy, các vị đồng phạm hạnh không nghĩ rằng vị ấy đáng được nói đến, không nghĩ rằng vị ấy đáng được giáo huấn, và không nghĩ rằng nên có sự thân cận với người ấy.

‘Này các hiền giả, những pháp làm cho khó nói là những pháp nào? Này các hiền giả, ở đây, một vị tỳ khưu có ước muốn xấu xa, bị các ước muốn xấu xa chi phối. Này các hiền giả, việc một vị tỳ khưu có ước muốn xấu xa, bị các ước muốn xấu xa chi phối – đây cũng là pháp làm cho khó nói.

‘Lại nữa, này các hiền giả, một vị tỳ khưu tự tán dương mình, chê bai người khác. Này các hiền giả, việc một vị tỳ khưu tự tán dương mình, chê bai người khác – đây cũng là pháp làm cho khó nói.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu hay phẫn nộ, bị phẫn nộ áp đảo. Này chư hiền, pháp nào mà vị tỳ khưu hay phẫn nộ, bị phẫn nộ áp đảo, pháp ấy cũng là pháp làm cho khó dạy.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu hay phẫn nộ, do nhân phẫn nộ mà hay cột hận. Này chư hiền, pháp nào mà vị tỳ khưu hay phẫn nộ, do nhân phẫn nộ mà hay cột hận, pháp ấy cũng là pháp làm cho khó dạy.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu hay phẫn nộ, do nhân phẫn nộ mà hay bám víu. Này chư hiền, pháp nào mà vị tỳ khưu hay phẫn nộ, do nhân phẫn nộ mà hay bám víu, pháp ấy cũng là pháp làm cho khó dạy.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu hay phẫn nộ, hay thốt ra lời nói liên quan đến phẫn nộ. Này chư hiền, pháp nào mà vị tỳ khưu hay phẫn nộ, hay thốt ra lời nói liên quan đến phẫn nộ, pháp ấy cũng là pháp làm cho khó dạy.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu khi bị người chỉ tội khiển trách lại chống đối người chỉ tội. Này chư hiền, pháp nào mà vị tỳ khưu khi bị người chỉ tội khiển trách lại chống đối người chỉ tội, pháp ấy cũng là pháp làm cho khó dạy.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu khi bị người chỉ tội khiển trách lại miệt thị người chỉ tội. Này chư hiền, pháp nào mà vị tỳ khưu khi bị người chỉ tội khiển trách lại miệt thị người chỉ tội, pháp ấy cũng là pháp làm cho khó dạy.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu khi bị người chỉ tội khiển trách lại đổ tội lại cho người chỉ tội. Này chư hiền, pháp nào mà vị tỳ khưu khi bị người chỉ tội khiển trách lại đổ tội lại cho người chỉ tội, pháp ấy cũng là pháp làm cho khó dạy.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu khi bị người chỉ tội khiển trách đã lấy chuyện này che đậy chuyện khác, hướng câu chuyện ra ngoài, biểu lộ sự tức giận, sân hận, và bất mãn. Này chư hiền, pháp nào mà vị tỳ khưu khi bị người chỉ tội khiển trách đã lấy chuyện này che đậy chuyện khác, hướng câu chuyện ra ngoài, biểu lộ sự tức giận, sân hận, và bất mãn, pháp ấy cũng là pháp làm cho khó dạy.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu khi bị người chỉ tội khiển trách đã không thể giải thích về hành vi của mình. Này chư hiền, pháp nào mà vị tỳ khưu khi bị người chỉ tội khiển trách đã không thể giải thích về hành vi của mình, pháp ấy cũng là pháp làm cho khó dạy.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu hay gièm pha, hay ganh đua. Này chư hiền, pháp nào mà vị tỳ khưu hay gièm pha, hay ganh đua, pháp ấy cũng là pháp làm cho khó dạy.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu hay tật đố, hay bỏn xẻn. Này chư hiền, pháp nào mà vị tỳ khưu hay tật đố, hay bỏn xẻn, pháp ấy cũng là pháp làm cho khó dạy.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu hay xảo trá, hay lừa dối. Này chư hiền, pháp nào mà vị tỳ khưu hay xảo trá, hay lừa dối, pháp ấy cũng là pháp làm cho khó dạy.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu hay cứng đầu, hay quá kiêu mạn. Này chư hiền, pháp nào mà vị tỳ khưu hay cứng đầu, hay quá kiêu mạn, pháp ấy cũng là pháp làm cho khó dạy.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu hay chấp thủ tà kiến, nắm giữ một cách kiên cố, và khó từ bỏ. Này chư hiền, pháp nào mà vị tỳ khưu hay chấp thủ tà kiến, nắm giữ một cách kiên cố, và khó từ bỏ, pháp ấy cũng là pháp làm cho khó dạy. Này chư hiền, đây được gọi là các pháp làm cho khó dạy.

182. Này chư hiền, dù cho vị tỳ khưu không thỉnh mời rằng: ‘Mong các tôn giả hãy chỉ dạy cho tôi, tôi là người có thể được các tôn giả chỉ dạy,’ nhưng vị ấy là người dễ dạy, hội đủ các pháp làm cho dễ dạy, là người kham nhẫn, biết tiếp thu lời giáo huấn một cách trân trọng, thì các vị đồng phạm hạnh nghĩ rằng vị ấy là người đáng được chỉ dạy, đáng được giáo huấn, và nghĩ rằng nên đặt niềm tin vào vị ấy.

Này chư hiền, thế nào là các pháp làm cho dễ dạy? Này chư hiền, ở đây vị tỳ khưu không có ác dục, không bị các ác dục chi phối. Này chư hiền, pháp nào mà vị tỳ khưu không có ác dục, không bị các ác dục chi phối, pháp ấy cũng là pháp làm cho dễ dạy.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu không tán dương mình, không chê bai người khác. Này chư hiền, pháp nào mà vị tỳ khưu không tán dương mình, không chê bai người khác, pháp ấy cũng là pháp làm cho dễ dạy.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu không hay phẫn nộ, không bị phẫn nộ áp đảo. Này chư hiền, pháp nào mà vị tỳ khưu không hay phẫn nộ, không bị phẫn nộ áp đảo, pháp ấy cũng là pháp làm cho dễ dạy.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu không hay phẫn nộ, không do nhân phẫn nộ mà hay cột hận. Này chư hiền, pháp nào mà vị tỳ khưu không hay phẫn nộ, không do nhân phẫn nộ mà hay cột hận, pháp ấy cũng là pháp làm cho dễ dạy.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu không hay phẫn nộ, không do nhân phẫn nộ mà hay bám víu. Này chư hiền, pháp nào mà vị tỳ khưu không hay phẫn nộ, không do nhân phẫn nộ mà hay bám víu, pháp ấy cũng là pháp làm cho dễ dạy.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu không hay phẫn nộ, không hay thốt ra lời nói liên quan đến phẫn nộ. Này chư hiền, pháp nào mà vị tỳ khưu không hay phẫn nộ, không hay thốt ra lời nói liên quan đến phẫn nộ, pháp ấy cũng là pháp làm cho dễ dạy.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu khi bị người chỉ tội khiển trách đã không chống đối người chỉ tội. Này chư hiền, pháp nào mà vị tỳ khưu khi bị người chỉ tội khiển trách đã không chống đối người chỉ tội, pháp ấy cũng là pháp làm cho dễ dạy.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu khi bị người chỉ tội khiển trách đã không miệt thị người chỉ tội. Này chư hiền, pháp nào mà vị tỳ khưu khi bị người chỉ tội khiển trách đã không miệt thị người chỉ tội, pháp ấy cũng là pháp làm cho dễ dạy.

“Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu khi được người chất vấn chỉ lỗi thì không tố cáo ngược lại người chất vấn. Này chư hiền, việc vị tỳ khưu khi được người chất vấn chỉ lỗi mà không tố cáo ngược lại người chất vấn, pháp này cũng là pháp làm cho dễ dạy.

“Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu khi được người chất vấn chỉ lỗi thì không lấy chuyện này che đậy chuyện khác, không hướng câu chuyện ra ngoài, không biểu lộ sự tức giận, sự sân hận, và sự không hài lòng. Này chư hiền, việc vị tỳ khưu khi được người chất vấn chỉ lỗi mà không lấy chuyện này che đậy chuyện khác, không hướng câu chuyện ra ngoài, không biểu lộ sự tức giận, sự sân hận, và sự không hài lòng, pháp này cũng là pháp làm cho dễ dạy.

“Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu khi được người chất vấn chỉ lỗi thì có thể giải thích ổn thỏa về hành vi của mình. Này chư hiền, việc vị tỳ khưu khi được người chất vấn chỉ lỗi mà có thể giải thích ổn thỏa về hành vi của mình, pháp này cũng là pháp làm cho dễ dạy.

“Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu không hay gièm pha, không hay tranh hơn. Này chư hiền, việc vị tỳ khưu không hay gièm pha, không hay tranh hơn, pháp này cũng là pháp làm cho dễ dạy.

“Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu không tật đố, không keo kiệt. Này chư hiền, việc vị tỳ khưu không tật đố, không keo kiệt, pháp này cũng là pháp làm cho dễ dạy.

“Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu không xảo trá, không lừa dối. Này chư hiền, việc vị tỳ khưu không xảo trá, không lừa dối, pháp này cũng là pháp làm cho dễ dạy.

“Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu không cứng đầu, không quá kiêu mạn. Này chư hiền, việc vị tỳ khưu không cứng đầu, không quá kiêu mạn, pháp này cũng là pháp làm cho dễ dạy.

“Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu không cố chấp vào quan điểm của mình, không nắm giữ một cách kiên cố, có thể từ bỏ dễ dàng. Này chư hiền, việc vị tỳ khưu không cố chấp vào quan điểm của mình, không nắm giữ một cách kiên cố, có thể từ bỏ dễ dàng, pháp này cũng là pháp làm cho dễ dạy. Này chư hiền, những pháp này được gọi là các pháp làm cho dễ dạy.

183. “Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu nên tự mình suy xét về mình như sau: ‘Người nào có ước muốn xấu xa, bị các ước muốn xấu xa chi phối, người ấy không được ta yêu mến, không làm ta hài lòng; nếu chính ta cũng là người có ước muốn xấu xa, bị các ước muốn xấu xa chi phối, thì ta cũng sẽ không được người khác yêu mến, không làm người khác hài lòng.’ Này chư hiền, vị tỳ khưu biết như vậy nên khởi tâm rằng: ‘Ta sẽ không là người có ước muốn xấu xa, sẽ không bị các ước muốn xấu xa chi phối.’

“‘Người nào tự tán dương mình, chê bai người khác, người ấy không được ta yêu mến, không làm ta hài lòng; nếu chính ta cũng là người tự tán dương mình, chê bai người khác, thì ta cũng sẽ không được người khác yêu mến, không làm người khác hài lòng.’ Này chư hiền, vị tỳ khưu biết như vậy nên khởi tâm rằng: ‘Ta sẽ không tự tán dương mình, không chê bai người khác.’

“‘Người nào hay phẫn nộ, bị phẫn nộ chi phối, người ấy không được ta yêu mến, không làm ta hài lòng. Nếu chính ta cũng là người hay phẫn nộ, bị phẫn nộ chi phối, thì ta cũng sẽ không được người khác yêu mến, không làm người khác hài lòng.’ Này chư hiền, vị tỳ khưu biết như vậy nên khởi tâm rằng: ‘Ta sẽ không là người hay phẫn nộ, sẽ không bị phẫn nộ chi phối.’

“‘Người nào hay phẫn nộ, do nhân phẫn nộ mà thù hằn, người ấy không được ta yêu mến, không làm ta hài lòng; nếu chính ta cũng là người hay phẫn nộ, do nhân phẫn nộ mà thù hằn, thì ta cũng sẽ không được người khác yêu mến, không làm người khác hài lòng.’ Này chư hiền, vị tỳ khưu biết như vậy nên khởi tâm rằng: ‘Ta sẽ không là người hay phẫn nộ, sẽ không do nhân phẫn nộ mà thù hằn.’

“‘Người nào hay phẫn nộ, do nhân phẫn nộ mà cố chấp, người ấy không được ta yêu mến, không làm ta hài lòng; nếu chính ta cũng là người hay phẫn nộ, do nhân phẫn nộ mà cố chấp, thì ta cũng sẽ không được người khác yêu mến, không làm người khác hài lòng.’ Này chư hiền, vị tỳ khưu biết như vậy nên khởi tâm rằng: ‘Ta sẽ không là người hay phẫn nộ, sẽ không do nhân phẫn nộ mà cố chấp.’

“‘Người nào hay phẫn nộ, hay nói ra lời nói gần với sự phẫn nộ, người ấy không được ta yêu mến, không làm ta hài lòng; nếu chính ta cũng là người hay phẫn nộ, hay nói ra lời nói gần với sự phẫn nộ, thì ta cũng sẽ không được người khác yêu mến, không làm người khác hài lòng.’ Này chư hiền, vị tỳ khưu biết như vậy nên khởi tâm rằng: ‘Ta sẽ không là người hay phẫn nộ, sẽ không nói ra lời nói gần với sự phẫn nộ.’

“‘Người nào khi được người chất vấn chỉ lỗi lại chống đối người chất vấn, người ấy không được ta yêu mến, không làm ta hài lòng; nếu chính ta cũng khi được người chất vấn chỉ lỗi lại chống đối người chất vấn, thì ta cũng sẽ không được người khác yêu mến, không làm người khác hài lòng.’ Này chư hiền, vị tỳ khưu biết như vậy nên khởi tâm rằng: ‘Khi được người chất vấn chỉ lỗi, ta sẽ không chống đối người chất vấn.’

“‘Người nào khi được người chất vấn chỉ lỗi lại khiển trách người chất vấn, người ấy không được ta yêu mến, không làm ta hài lòng; nếu chính ta cũng khi được người chất vấn chỉ lỗi lại khiển trách người chất vấn, thì ta cũng sẽ không được người khác yêu mến, không làm người khác hài lòng.’ Này chư hiền, vị tỳ khưu biết như vậy nên khởi tâm rằng: ‘Khi được người chất vấn chỉ lỗi, ta sẽ không khiển trách người chất vấn.’

“‘Người nào khi được người chất vấn chỉ lỗi lại tố cáo ngược lại người chất vấn, người ấy không được ta yêu mến, không làm ta hài lòng; nếu chính ta cũng khi được người chất vấn chỉ lỗi lại tố cáo ngược lại người chất vấn, thì ta cũng sẽ không được người khác yêu mến, không làm người khác hài lòng.’ Này chư hiền, vị tỳ khưu biết như vậy nên khởi tâm rằng: ‘Khi được người chất vấn chỉ lỗi, ta sẽ không tố cáo ngược lại người chất vấn.’

“‘Vị nào bị người khác chất vấn mà lại dùng chuyện khác để che đậy chuyện khác, hướng câu chuyện ra ngoài đề, biểu lộ sự tức giận, sân hận, và không hài lòng, vị ấy là người không đáng mến, không vừa ý đối với tôi. Nếu chính tôi bị người khác chất vấn mà lại dùng chuyện khác để che đậy chuyện khác, hướng câu chuyện ra ngoài đề, biểu lộ sự tức giận, sân hận, và không hài lòng, thì tôi cũng sẽ là người không đáng mến, không vừa ý đối với những người khác.’ Này chư hiền, vị tỳ khưu biết được như vậy nên khởi tâm rằng: ‘Khi bị người khác chất vấn, tôi sẽ không dùng chuyện khác để che đậy chuyện khác, sẽ không hướng câu chuyện ra ngoài đề, sẽ không biểu lộ sự tức giận, sân hận, và không hài lòng.’”

“‘Vị nào bị người khác chất vấn mà không thể giải thích rõ ràng về hành vi của mình, vị ấy là người không đáng mến, không vừa ý đối với tôi. Nếu chính tôi bị người khác chất vấn mà không thể giải thích rõ ràng về hành vi của mình, thì tôi cũng sẽ là người không đáng mến, không vừa ý đối với những người khác.’ Này chư hiền, vị tỳ khưu biết được như vậy nên khởi tâm rằng: ‘Khi bị người khác chất vấn, tôi sẽ giải thích rõ ràng về hành vi của mình.’”

“‘Vị nào hay gièm pha, hay ganh đua, vị ấy là người không đáng mến, không vừa ý đối với tôi. Nếu chính tôi là người hay gièm pha, hay ganh đua, thì tôi cũng sẽ là người không đáng mến, không vừa ý đối với những người khác.’ Này chư hiền, vị tỳ khưu biết được như vậy nên khởi tâm rằng: ‘Tôi sẽ không là người hay gièm pha, sẽ không là người hay ganh đua.’”

“‘Vị nào có lòng ganh tỵ, có tính keo kiệt, vị ấy là người không đáng mến, không vừa ý đối với tôi. Nếu chính tôi là người có lòng ganh tỵ, có tính keo kiệt, thì tôi cũng sẽ là người không đáng mến, không vừa ý đối với những người khác.’ Này chư hiền, vị tỳ khưu biết được như vậy nên khởi tâm rằng: ‘Tôi sẽ không là người có lòng ganh tỵ, sẽ không là người có tính keo kiệt.’”

“‘Vị nào xảo trá, gian dối, vị ấy là người không đáng mến, không vừa ý đối với tôi. Nếu chính tôi là người xảo trá, gian dối, thì tôi cũng sẽ là người không đáng mến, không vừa ý đối với những người khác.’ Này chư hiền, vị tỳ khưu biết được như vậy nên khởi tâm rằng: ‘Tôi sẽ không là người xảo trá, sẽ không là người gian dối.’”

“‘Vị nào cứng đầu, quá kiêu mạn, vị ấy là người không đáng mến, không vừa ý đối với tôi. Nếu chính tôi là người cứng đầu, quá kiêu mạn, thì tôi cũng sẽ là người không đáng mến, không vừa ý đối với những người khác.’ Này chư hiền, vị tỳ khưu biết được như vậy nên khởi tâm rằng: ‘Tôi sẽ không là người cứng đầu, sẽ không là người quá kiêu mạn.’”

“‘Vị nào cố chấp vào quan điểm của mình, nắm giữ một cách kiên quyết, và khó từ bỏ, vị ấy là người không đáng mến, không vừa ý đối với tôi. Nếu chính tôi là người cố chấp vào quan điểm của mình, nắm giữ một cách kiên quyết, và khó từ bỏ, thì tôi cũng sẽ là người không đáng mến, không vừa ý đối với những người khác.’ Này chư hiền, vị tỳ khưu biết được như vậy nên khởi tâm rằng: ‘Tôi sẽ không là người cố chấp vào quan điểm của mình, không nắm giữ một cách kiên quyết, và sẽ là người dễ từ bỏ.’”

184. “Này chư hiền, ở đây vị tỳ khưu phải tự mình quán xét chính mình như vầy: ‘Ta có phải là người có ước muốn xấu xa, có bị các ước muốn xấu xa chi phối không?’ Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu khi quán xét biết được như vầy: ‘Ta là người có ước muốn xấu xa, bị các ước muốn xấu xa chi phối,’ thì này chư hiền, vị tỳ khưu ấy phải nỗ lực để từ bỏ chính những pháp bất thiện xấu xa ấy. Còn nếu, này chư hiền, vị tỳ khưu khi quán xét biết được như vầy: ‘Ta không phải là người có ước muốn xấu xa, không bị các ước muốn xấu xa chi phối,’ thì này chư hiền, vị tỳ khưu ấy nên trú trong hỷ lạc đó, ngày đêm tu tập trong các thiện pháp.”

“Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu phải tự mình quán xét chính mình như vầy: ‘Ta có phải là người tự tán dương mình, chê bai người khác không?’ Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu khi quán xét biết được như vầy: ‘Ta là người tự tán dương mình, chê bai người khác,’ thì này chư hiền, vị tỳ khưu ấy phải nỗ lực để từ bỏ chính những pháp bất thiện xấu xa ấy. Còn nếu, này chư hiền, vị tỳ khưu khi quán xét biết được như vầy: ‘Ta không phải là người tự tán dương mình, không chê bai người khác,’ thì này chư hiền, vị tỳ khưu ấy nên trú trong hỷ lạc đó, ngày đêm tu tập trong các thiện pháp.”

“Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu phải tự mình quán xét chính mình như vầy: ‘Ta có phải là người hay phẫn nộ, bị phẫn nộ chế ngự không?’ Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu khi quán xét biết được như vầy: ‘Ta là người hay phẫn nộ, bị phẫn nộ chế ngự,’ thì này chư hiền, vị tỳ khưu ấy phải nỗ lực để từ bỏ chính những pháp bất thiện xấu xa ấy. Còn nếu, này chư hiền, vị tỳ khưu khi quán xét biết được như vầy: ‘Ta không phải là người hay phẫn nộ, không bị phẫn nộ chế ngự,’ thì này chư hiền, vị tỳ khưu ấy nên trú trong hỷ lạc đó, ngày đêm tu tập trong các thiện pháp.”

“Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu phải tự mình quán xét chính mình như vầy: ‘Ta có phải là người hay phẫn nộ, và do nhân phẫn nộ mà có lòng oán hận không?’ Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu khi quán xét biết được như vầy: ‘Ta là người hay phẫn nộ, và do nhân phẫn nộ mà có lòng oán hận,’ thì này chư hiền, vị tỳ khưu ấy phải nỗ lực để từ bỏ chính những pháp bất thiện xấu xa ấy. Còn nếu, này chư hiền, vị tỳ khưu khi quán xét biết được như vầy: ‘Ta không phải là người hay phẫn nộ, và do nhân phẫn nộ mà có lòng oán hận,’ thì này chư hiền, vị tỳ khưu ấy nên trú trong hỷ lạc đó, ngày đêm tu tập trong các thiện pháp.”

“Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu nên tự mình quán xét về mình như sau: ‘Ta có phải là người hay phẫn nộ, do nhân phẫn nộ mà có sự bám víu chăng?’ Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu trong khi quán xét biết được như vầy: ‘Ta là người hay phẫn nộ, do nhân phẫn nộ mà có sự bám víu,’ thì này chư hiền, vị tỳ khưu ấy nên tinh tấn để đoạn trừ chính các pháp ác, bất thiện ấy. Còn nếu, này chư hiền, vị tỳ khưu trong khi quán xét biết được như vầy: ‘Ta không phải là người hay phẫn nộ, không do nhân phẫn nộ mà có sự bám víu,’ thì này chư hiền, vị tỳ khưu ấy nên trú với chính niềm hoan hỷ và hân hoan đó, là người tu học ngày đêm trong các thiện pháp.

“Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu nên tự mình quán xét về mình như sau: ‘Ta có phải là người hay phẫn nộ, có thốt ra lời nói gần với sự phẫn nộ chăng?’ Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu trong khi quán xét biết được như vầy: ‘Ta là người hay phẫn nộ, có thốt ra lời nói gần với sự phẫn nộ,’ thì này chư hiền, vị tỳ khưu ấy nên tinh tấn để đoạn trừ chính các pháp ác, bất thiện ấy. Còn nếu, này chư hiền, vị tỳ khưu trong khi quán xét biết được như vầy: ‘Ta không phải là người hay phẫn nộ, không thốt ra lời nói gần với sự phẫn nộ,’ thì này chư hiền, vị tỳ khưu ấy nên trú với chính niềm hoan hỷ và hân hoan đó, là người tu học ngày đêm trong các thiện pháp.

“Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu nên tự mình quán xét về mình như sau: ‘Khi bị người chất vấn chất vấn, ta có chống đối lại người chất vấn chăng?’ Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu trong khi quán xét biết được như vầy: ‘Khi bị người chất vấn chất vấn, ta có chống đối lại người chất vấn,’ thì này chư hiền, vị tỳ khưu ấy nên tinh tấn để đoạn trừ chính các pháp ác, bất thiện ấy. Còn nếu, này chư hiền, vị tỳ khưu trong khi quán xét biết được như vầy: ‘Khi bị người chất vấn chất vấn, ta không chống đối lại người chất vấn,’ thì này chư hiền, vị tỳ khưu ấy nên trú với chính niềm hoan hỷ và hân hoan đó, là người tu học ngày đêm trong các thiện pháp.

“Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu nên tự mình quán xét về mình như sau: ‘Khi bị người chất vấn chất vấn, ta có khiển trách người chất vấn chăng?’ Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu trong khi quán xét biết được như vầy: ‘Khi bị người chất vấn chất vấn, ta có khiển trách người chất vấn,’ thì này chư hiền, vị tỳ khưu ấy nên tinh tấn để đoạn trừ chính các pháp ác, bất thiện ấy. Còn nếu, này chư hiền, vị tỳ khưu trong khi quán xét biết được như vầy: ‘Khi bị người chất vấn chất vấn, ta không khiển trách người chất vấn,’ thì này chư hiền, vị tỳ khưu ấy nên trú với chính niềm hoan hỷ và hân hoan đó, là người tu học ngày đêm trong các thiện pháp.

“Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu nên tự mình quán xét về mình như sau: ‘Khi bị người chất vấn chất vấn, ta có đổ lỗi lại cho người chất vấn chăng?’ Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu trong khi quán xét biết được như vầy: ‘Khi bị người chất vấn chất vấn, ta có đổ lỗi lại cho người chất vấn,’ thì này chư hiền, vị tỳ khưu ấy nên tinh tấn để đoạn trừ chính các pháp ác, bất thiện ấy. Còn nếu, này chư hiền, vị tỳ khưu trong khi quán xét biết được như vầy: ‘Khi bị người chất vấn chất vấn, ta không đổ lỗi lại cho người chất vấn,’ thì này chư hiền, vị tỳ khưu ấy nên trú với chính niềm hoan hỷ và hân hoan đó, là người tu học ngày đêm trong các thiện pháp.

“Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu nên tự mình quán xét về mình như sau: ‘Khi bị người chất vấn chất vấn, ta có dùng chuyện này che đậy chuyện khác, có dẫn câu chuyện ra ngoài đề, có biểu lộ sự phẫn nộ, sân hận, và bất bình chăng?’ Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu trong khi quán xét biết được như vầy: ‘Khi bị người chất vấn chất vấn, ta có dùng chuyện này che đậy chuyện khác, có dẫn câu chuyện ra ngoài đề, có biểu lộ sự phẫn nộ, sân hận, và bất bình,’ thì này chư hiền, vị tỳ khưu ấy nên tinh tấn để đoạn trừ chính các pháp ác, bất thiện ấy. Còn nếu, này chư hiền, vị tỳ khưu trong khi quán xét biết được như vầy: ‘Khi bị người chất vấn chất vấn, ta không dùng chuyện này che đậy chuyện khác, không dẫn câu chuyện ra ngoài đề, không biểu lộ sự phẫn nộ, sân hận, và bất bình,’ thì này chư hiền, vị tỳ khưu ấy nên trú với chính niềm hoan hỷ và hân hoan đó, là người tu học ngày đêm trong các thiện pháp.

“Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu nên tự mình quán xét về mình như sau: ‘Khi bị người chất vấn chất vấn, ta có phải là người không thể giải thích rõ ràng về hành vi của mình chăng?’ Này chư hiền, nếu vị tỳ khưu trong khi quán xét biết được như vầy: ‘Khi bị người chất vấn chất vấn, ta là người không thể giải thích rõ ràng về hành vi của mình,’ thì này chư hiền, vị tỳ khưu ấy nên tinh tấn để đoạn trừ chính các pháp ác, bất thiện ấy. Còn nếu, này chư hiền, vị tỳ khưu trong khi quán xét biết được như vầy: ‘Khi bị người chất vấn chất vấn, ta là người có thể giải thích rõ ràng về hành vi của mình,’ thì này chư hiền, vị tỳ khưu ấy nên trú với chính niềm hoan hỷ và hân hoan đó, là người tu học ngày đêm trong các thiện pháp.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu nên tự mình quán xét về chính mình như sau: ‘Ta có phải là người hay che giấu công đức (của người khác) và hay ganh đua chăng?’ Này chư hiền, nếu trong khi quán xét, vị tỳ khưu biết như sau: ‘Ta là người hay che giấu công đức và hay ganh đua,’ thì này chư hiền, vị tỳ khưu ấy phải nỗ lực để đoạn trừ các pháp ác bất thiện ấy. Nhưng này chư hiền, nếu trong khi quán xét, vị tỳ khưu biết như sau: ‘Ta không phải là người hay che giấu công đức và không hay ganh đua,’ thì này chư hiền, vị tỳ khưu ấy nên an trú với hỷ và lạc ấy, ngày đêm tu tập trong các thiện pháp.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu nên tự mình quán xét về chính mình như sau: ‘Ta có phải là người tật đố và bỏn xẻn chăng?’ Này chư hiền, nếu trong khi quán xét, vị tỳ khưu biết như sau: ‘Ta là người tật đố và bỏn xẻn,’ thì này chư hiền, vị tỳ khưu ấy phải nỗ lực để đoạn trừ các pháp ác bất thiện ấy. Nhưng này chư hiền, nếu trong khi quán xét, vị tỳ khưu biết như sau: ‘Ta không phải là người tật đố và không bỏn xẻn,’ thì này chư hiền, vị tỳ khưu ấy nên an trú với hỷ và lạc ấy, ngày đêm tu tập trong các thiện pháp.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu nên tự mình quán xét về chính mình như sau: ‘Ta có phải là người xảo trá và gian dối chăng?’ Này chư hiền, nếu trong khi quán xét, vị tỳ khưu biết như sau: ‘Ta là người xảo trá và gian dối,’ thì này chư hiền, vị tỳ khưu ấy phải nỗ lực để đoạn trừ các pháp ác bất thiện ấy. Nhưng này chư hiền, nếu trong khi quán xét, vị tỳ khưu biết như sau: ‘Ta không phải là người xảo trá và không gian dối,’ thì này chư hiền, vị tỳ khưu ấy nên an trú với hỷ và lạc ấy, ngày đêm tu tập trong các thiện pháp.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu nên tự mình quán xét về chính mình như sau: ‘Ta có phải là người cứng đầu và quá mạn chăng?’ Này chư hiền, nếu trong khi quán xét, vị tỳ khưu biết như sau: ‘Ta là người cứng đầu và quá mạn,’ thì này chư hiền, vị tỳ khưu ấy phải nỗ lực để đoạn trừ các pháp ác bất thiện ấy. Nhưng này chư hiền, nếu trong khi quán xét, vị tỳ khưu biết như sau: ‘Ta không phải là người cứng đầu và không quá mạn,’ thì này chư hiền, vị tỳ khưu ấy nên an trú với hỷ và lạc ấy, ngày đêm tu tập trong các thiện pháp.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu nên tự mình quán xét về chính mình như sau: ‘Ta có phải là người cố chấp vào tà kiến, nắm giữ một cách kiên quyết, và khó từ bỏ chăng?’ Này chư hiền, nếu trong khi quán xét, vị tỳ khưu biết như sau: ‘Ta là người cố chấp vào tà kiến, nắm giữ một cách kiên quyết, và khó từ bỏ,’ thì này chư hiền, vị tỳ khưu ấy phải nỗ lực để đoạn trừ các pháp ác bất thiện ấy. Nhưng này chư hiền, nếu trong khi quán xét, vị tỳ khưu biết như sau: ‘Ta không phải là người cố chấp vào tà kiến, không nắm giữ một cách kiên quyết, và dễ từ bỏ,’ thì này chư hiền, vị tỳ khưu ấy nên an trú với hỷ và lạc ấy, ngày đêm tu tập trong các thiện pháp.

Này chư hiền, nếu trong khi quán xét, vị tỳ khưu thấy rõ rằng tất cả các pháp ác bất thiện này chưa được đoạn trừ nơi mình, thì này chư hiền, vị tỳ khưu ấy phải nỗ lực để đoạn trừ tất cả các pháp ác bất thiện ấy. Nhưng này chư hiền, nếu trong khi quán xét, vị tỳ khưu thấy rõ rằng tất cả các pháp ác bất thiện này đã được đoạn trừ nơi mình, thì này chư hiền, vị tỳ khưu ấy nên an trú với hỷ và lạc ấy, ngày đêm tu tập trong các thiện pháp.

Này chư hiền, ví như một người nữ hay một người nam, trẻ trung, thanh xuân, thích trang điểm, khi soi bóng mặt của mình trong tấm gương trong sạch, sáng loáng, hoặc trong bát nước trong, nếu thấy ở đó có bụi bặm hay vết nhơ, người ấy sẽ nỗ lực để loại bỏ bụi bặm hay vết nhơ ấy. Nếu không thấy ở đó có bụi bặm hay vết nhơ, người ấy sẽ hoan hỷ, nghĩ rằng: ‘Thật là lợi ích cho ta! Thật là trong sạch cho ta!’ Cũng vậy, này chư hiền, nếu trong khi quán xét, vị tỳ khưu thấy rõ rằng tất cả các pháp ác bất thiện này chưa được đoạn trừ nơi mình, thì này chư hiền, vị tỳ khưu ấy phải nỗ lực để đoạn trừ tất cả các pháp ác bất thiện ấy. Nhưng này chư hiền, nếu trong khi quán xét, vị tỳ khưu thấy rõ rằng tất cả các pháp ác bất thiện này đã được đoạn trừ nơi mình, thì này chư hiền, vị tỳ khưu ấy nên an trú với hỷ và lạc ấy, ngày đêm tu tập trong các thiện pháp.

Tôn giả Đại Mục-kiền-liên đã nói như vậy. Các vị tỳ khưu ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Tôn giả Đại Mục-kiền-liên.

Kinh Suy Đoán, phẩm thứ năm, kết thúc.