7. Kinh Đại Sáu Xứ

428. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Tại đấy, Thế Tôn gọi các Tỳ khưu: “Này các Tỳ khưu”. “Bạch Thế Tôn”, các Tỳ khưu ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau: “Này các Tỳ khưu, Ta sẽ giảng cho các con về Đại Sáu Xứ. Hãy lắng nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng”. “Vâng, bạch Thế Tôn”, các Tỳ khưu ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

429. “Này các Tỳ khưu, do không biết, không thấy mắt như thật; không biết, không thấy các sắc như thật; không biết, không thấy nhãn thức như thật; không biết, không thấy nhãn xúc như thật; và cũng không biết, không thấy như thật cảm thọ hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc bất khổ bất lạc khởi lên do duyên nhãn xúc, nên vị ấy tham đắm nơi mắt, tham đắm nơi các sắc, tham đắm nơi nhãn thức, tham đắm nơi nhãn xúc, và cũng tham đắm nơi cảm thọ hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc bất khổ bất lạc khởi lên do duyên nhãn xúc.

“Đối với người ấy, người tham đắm, bị trói buộc, si mê, sống quán chiếu vị ngọt, năm thủ uẩn đi đến chất chứa trong tương lai. Và ái của người ấy, thứ đưa đến tái sanh, đi kèm với hỷ và tham, tìm cầu hỷ lạc chỗ này chỗ kia, cũng tăng trưởng. Các phiền muộn về thân của người ấy cũng tăng trưởng, các phiền muộn về tâm cũng tăng trưởng; các nóng nảy về thân cũng tăng trưởng, các nóng nảy về tâm cũng tăng trưởng; các thiêu đốt về thân cũng tăng trưởng, các thiêu đốt về tâm cũng tăng trưởng. Người ấy cảm thọ khổ về thân và khổ về tâm.

“Này các Tỳ khưu, do không biết, không thấy tai như thật ...v.v... Này các Tỳ khưu, do không biết, không thấy mũi như thật ...v.v... Này các Tỳ khưu, do không biết, không thấy lưỡi như thật ...v.v... Này các Tỳ khưu, do không biết, không thấy thân như thật ...v.v... Này các Tỳ khưu, do không biết, không thấy ý như thật; không biết, không thấy các pháp như thật; không biết, không thấy ý thức như thật; không biết, không thấy ý xúc như thật; và cũng không biết, không thấy như thật cảm thọ hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc bất khổ bất lạc khởi lên do duyên ý xúc, nên vị ấy tham đắm nơi ý, tham đắm nơi các pháp, tham đắm nơi ý thức, tham đắm nơi ý xúc, và cũng tham đắm nơi cảm thọ hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc bất khổ bất lạc khởi lên do duyên ý xúc.

“Đối với người ấy, người tham đắm, bị trói buộc, si mê, sống quán chiếu vị ngọt, năm thủ uẩn đi đến chất chứa trong tương lai. Và ái của người ấy, thứ đưa đến tái sanh, đi kèm với hỷ và tham, tìm cầu hỷ lạc chỗ này chỗ kia, cũng tăng trưởng. Các phiền muộn về thân của người ấy cũng tăng trưởng, các phiền muộn về tâm cũng tăng trưởng; các nóng nảy về thân cũng tăng trưởng, các nóng nảy về tâm cũng tăng trưởng; các thiêu đốt về thân cũng tăng trưởng, các thiêu đốt về tâm cũng tăng trưởng. Người ấy cảm thọ khổ về thân và khổ về tâm.

430. “Và này các Tỳ khưu, do biết, thấy mắt như thật; biết, thấy các sắc như thật; biết, thấy nhãn thức như thật; biết, thấy nhãn xúc như thật; và cũng biết, thấy như thật cảm thọ hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc bất khổ bất lạc khởi lên do duyên nhãn xúc, nên vị ấy không tham đắm nơi mắt, không tham đắm nơi các sắc, không tham đắm nơi nhãn thức, không tham đắm nơi nhãn xúc, và cũng không tham đắm nơi cảm thọ hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc bất khổ bất lạc khởi lên do duyên nhãn xúc.

Đối với vị ấy, người không tham đắm, không bị trói buộc, không si mê, sống với việc thường xuyên quán xét sự nguy hại, năm thủ uẩn trong tương lai sẽ đi đến chỗ suy giảm. Và ái dục của vị ấy, thứ dẫn đến tái sanh, đi kèm với hỷ và tham, tìm thấy sự vui thích nơi này nơi kia, ái dục ấy được đoạn trừ. Đối với vị ấy, những phiền muộn thuộc về thân cũng được đoạn trừ, những phiền muộn thuộc về tâm cũng được đoạn trừ; những nhiệt não thuộc về thân cũng được đoạn trừ, những nhiệt não thuộc về tâm cũng được đoạn trừ; những thiêu đốt thuộc về thân cũng được đoạn trừ, những thiêu đốt thuộc về tâm cũng được đoạn trừ. Vị ấy cảm thọ lạc thuộc về thân và lạc thuộc về tâm.

Này các Tỳ khưu, những pháp nào cần được chứng ngộ bằng thắng trí? Minh và giải thoát – đây là các pháp cần được chứng ngộ bằng thắng trí.

432. Này các Tỳ khưu, biết và thấy tai đúng như thật... Này các Tỳ khưu, biết và thấy mũi đúng như thật... Này các Tỳ khưu, biết và thấy lưỡi đúng như thật... Này các Tỳ khưu, biết và thấy thân đúng như thật... Này các Tỳ khưu, biết và thấy ý đúng như thật, biết và thấy các pháp đúng như thật, biết và thấy ý thức đúng như thật, biết và thấy ý xúc đúng như thật, và cảm thọ nào khởi lên do duyên ý xúc, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc không khổ không lạc, vị ấy cũng biết và thấy cảm thọ ấy đúng như thật, vị ấy không tham đắm nơi ý, không tham đắm nơi các pháp, không tham đắm nơi ý thức, không tham đắm nơi ý xúc, và đối với cảm thọ nào khởi lên do duyên ý xúc, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc không khổ không lạc, vị ấy cũng không tham đắm nơi cảm thọ ấy.

Đối với vị ấy, người không tham đắm, không bị trói buộc, không si mê, sống với việc thường xuyên quán xét sự nguy hại, năm thủ uẩn trong tương lai sẽ đi đến chỗ suy giảm. Và ái dục của vị ấy, thứ dẫn đến tái sanh, đi kèm với hỷ và tham, tìm thấy sự vui thích nơi này nơi kia, ái dục ấy được đoạn trừ. Đối với vị ấy, những phiền muộn thuộc về thân cũng được đoạn trừ, những phiền muộn thuộc về tâm cũng được đoạn trừ; những nhiệt não thuộc về thân cũng được đoạn trừ, những nhiệt não thuộc về tâm cũng được đoạn trừ; những thiêu đốt thuộc về thân cũng được đoạn trừ, những thiêu đốt thuộc về tâm cũng được đoạn trừ. Vị ấy cảm thọ lạc thuộc về thân và lạc thuộc về tâm.

433. Tri kiến của người như vậy trở thành chánh kiến; tư duy của người như vậy trở thành chánh tư duy; tinh tấn của người như vậy trở thành chánh tinh tấn; niệm của người như vậy trở thành chánh niệm; định của người như vậy trở thành chánh định. Lại nữa, thân nghiệp, khẩu nghiệp, và mạng sống của vị ấy đã được hoàn toàn trong sạch từ trước. Như vậy, Thánh đạo Tám ngành này của vị ấy đi đến sự viên mãn trong tu tập.

Đối với vị ấy, khi tu tập Thánh đạo Tám ngành này như vậy, bốn niệm xứ cũng đi đến sự viên mãn trong tu tập, bốn chánh cần cũng đi đến sự viên mãn trong tu tập, bốn như ý túc cũng đi đến sự viên mãn trong tu tập, năm căn cũng đi đến sự viên mãn trong tu tập, năm lực cũng đi đến sự viên mãn trong tu tập, bảy giác chi cũng đi đến sự viên mãn trong tu tập.

Đối với vị ấy, hai pháp này là chỉ và quán vận hành song hành. Những pháp nào cần được liễu tri bằng thắng trí, vị ấy liễu tri các pháp ấy bằng thắng trí. Những pháp nào cần được đoạn trừ bằng thắng trí, vị ấy đoạn trừ các pháp ấy bằng thắng trí. Những pháp nào cần được tu tập bằng thắng trí, vị ấy tu tập các pháp ấy bằng thắng trí. Những pháp nào cần được chứng ngộ bằng thắng trí, vị ấy chứng ngộ các pháp ấy bằng thắng trí.

Này các Tỳ khưu, những pháp nào cần được liễu tri bằng thắng trí? Nên nói rằng: ‘Năm thủ uẩn.’ Tức là: sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn. Đây là các pháp cần được liễu tri bằng thắng trí.

Này các Tỳ khưu, những pháp nào cần được đoạn trừ bằng thắng trí? Vô minh và hữu ái – đây là các pháp cần được đoạn trừ bằng thắng trí.

Này các Tỳ khưu, những pháp nào cần được tu tập bằng thắng trí? Chỉ và quán – đây là các pháp cần được tu tập bằng thắng trí.

Thế Tôn đã thuyết như vậy. Các Tỳ khưu ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

Kinh Đại Sáu Xứ, bài kinh thứ bảy, kết thúc.