4. Kinh Nên Thân Cận và Không Nên Thân Cận

109. Tôi nghe như vầy – một thời, Đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika ở Jetavana. Tại đó, Đức Thế Tôn gọi các Tỳ khưu: “Này các Tỳ khưu”. Các Tỳ khưu ấy vâng đáp Đức Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn”. Đức Thế Tôn nói điều này: “Này các Tỳ khưu, Ta sẽ giảng cho các ngươi bài pháp về những điều nên thân cận và không nên thân cận. Hãy lắng nghe, hãy khéo tác ý; Ta sẽ nói”. Các Tỳ khưu ấy vâng đáp Đức Thế Tôn: “Xin vâng, bạch Thế Tôn”. Đức Thế Tôn nói điều này:

110. “‘Lời này đã được Đức Thế Tôn nói: ‘Này các Tỳ khưu, Ta nói về hành vi của thân theo hai cách: nên thân cận và không nên thân cận; và hành vi của thân ấy là khác biệt nhau’. Lời này được nói duyên theo điều gì? Bạch Thế Tôn, khi thân cận hành vi của thân loại nào mà các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện suy giảm, thì hành vi của thân loại ấy không nên thân cận. Và bạch Thế Tôn, khi thân cận hành vi của thân loại nào mà các pháp bất thiện suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng, thì hành vi của thân loại ấy nên thân cận.”

111. “Bạch Thế Tôn, khi thực hành loại thân hành nào thì các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện suy giảm? Bạch Thế Tôn, ở đây, có người sát sanh, tàn nhẫn, tay vấy máu, chuyên tâm đập đánh, không có lòng từ bi đối với các loài hữu tình; lại nữa, người ấy lấy của không cho, tài sản vật dụng của người khác, hoặc ở trong làng hoặc ở trong rừng, vật ấy không được cho, người ấy lấy trộm; lại nữa, người ấy tà hạnh trong các dục, đối với những người nữ có mẹ che chở, có cha che chở, có cha mẹ che chở, có anh che chở, có chị che chở, có bà con che chở, có dòng họ che chở, có pháp che chở, có chồng, có hình phạt, cho đến những người nữ được trang sức bằng vòng hoa, người ấy phạm vào các trường hợp như vậy – bạch Thế Tôn, khi thực hành loại thân hành như vậy, các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện suy giảm.”

“Bạch Thế Tôn, khi thực hành loại thân hành nào thì các pháp bất thiện suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng? Bạch Thế Tôn, ở đây, có người từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh, đã bỏ trượng, đã bỏ đao, có lòng tàm, có lòng bi, sống với lòng thương xót vì lợi ích cho tất cả chúng sanh và loài hữu tình; người ấy từ bỏ việc lấy của không cho, tránh xa việc lấy của không cho; tài sản vật dụng của người khác, hoặc ở trong làng hoặc ở trong rừng, vật ấy không được cho, người ấy không lấy trộm; người ấy từ bỏ tà hạnh trong các dục, tránh xa tà hạnh trong các dục; đối với những người nữ có mẹ che chở, có cha che chở, có cha mẹ che chở, có anh che chở, có chị che chở, có bà con che chở, có dòng họ che chở, có pháp che chở, có chồng, có hình phạt, cho đến những người nữ được trang sức bằng vòng hoa, người ấy không phạm vào các trường hợp như vậy – bạch Thế Tôn, khi thực hành loại thân hành như vậy, các pháp bất thiện suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng. ‘Này các Tỳ khưu, Ta nói thân hành có hai loại: loại nên thực hành và loại không nên thực hành; và thân hành này là khác biệt nhau.’ Lời dạy này của Thế Tôn đã được nói ra là do duyên vào điều này.”

“‘Này các Tỳ khưu, Ta nói khẩu hành có hai loại: loại nên thực hành và loại không nên thực hành; và khẩu hành này là khác biệt nhau.’ Lời dạy này của Thế Tôn đã được nói ra. Do duyên vào điều gì mà lời ấy được nói ra? Bạch Thế Tôn, khi thực hành loại khẩu hành mà các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện suy giảm, thì loại khẩu hành như vậy không nên thực hành; và bạch Thế Tôn, khi thực hành loại khẩu hành mà các pháp bất thiện suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng, thì loại khẩu hành như vậy nên thực hành.”

112. “Bạch Thế Tôn, khi thực hành loại khẩu hành nào thì các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện suy giảm? Bạch Thế Tôn, ở đây, có người nói dối. Khi được đưa đến hội đồng, hoặc đến hội chúng, hoặc giữa những người bà con, hoặc giữa những người trong phường hội, hoặc giữa những người trong hoàng tộc, bị dẫn ra làm nhân chứng và được hỏi: ‘Này ông kia, điều gì ông biết thì hãy nói ra.’ Người ấy không biết lại nói: ‘Tôi biết,’ hoặc biết lại nói: ‘Tôi không biết;’ không thấy lại nói: ‘Tôi thấy,’ hoặc thấy lại nói: ‘Tôi không thấy.’ Như vậy, vì bản thân, hoặc vì người khác, hoặc vì một chút lợi lộc nào đó, người ấy cố ý nói dối; lại nữa, người ấy nói lời đâm thọc. Nghe điều gì ở đây, người ấy đi nói ở nơi kia để chia rẽ những người này; hoặc nghe điều gì ở nơi kia, người ấy đi nói với những người này để chia rẽ những người kia. Như vậy, người ấy chia rẽ những người hòa hợp, hoặc khuyến khích những người đã chia rẽ, ưa thích bè phái, vui thích bè phái, hoan hỷ bè phái, nói những lời gây ra bè phái; lại nữa, người ấy nói lời thô ác. Lời nói nào có gai góc, gay gắt, ác độc, làm tổn thương người khác, xúc phạm người khác, gần với sự sân hận, không đưa đến định tĩnh, người ấy nói lời nói như vậy; lại nữa, người ấy nói lời phù phiếm. Người ấy nói phi thời, nói những điều không thật, nói những điều vô ích, nói phi pháp, nói phi luật. Người ấy nói lời không đáng ghi nhớ, không đúng lúc, không có dẫn chứng, không có giới hạn, không liên quan đến lợi ích – bạch Thế Tôn, khi thực hành loại khẩu hành như vậy, các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện suy giảm.”

“Bạch Thế Tôn, khi thực hành loại ngôn hạnh nào thì các pháp bất thiện được đoạn giảm, các pháp thiện được tăng trưởng? Bạch Thế Tôn, ở đây, có người từ bỏ nói dối, từ bỏ lời nói dối. Khi đến giữa hội chúng, hoặc giữa đoàn thể, hoặc giữa những người thân, hoặc giữa các phường hội, hoặc giữa hoàng tộc, được dẫn đến và được hỏi làm chứng rằng: ‘Này người kia, hãy đến đây, điều gì ông biết thì hãy nói ra.’ Người ấy, không biết thì nói: ‘Tôi không biết’, hoặc biết thì nói: ‘Tôi biết’; không thấy thì nói: ‘Tôi không thấy’, hoặc thấy thì nói: ‘Tôi thấy’. Như vậy, người ấy không cố ý nói dối vì bản thân, hoặc vì người khác, hoặc vì một chút lợi lộc vật chất nào. Người ấy từ bỏ lời nói đâm thọc, từ bỏ lời nói đâm thọc. Nghe điều gì ở đây, không đến chỗ kia nói để gây chia rẽ những người này; hoặc nghe điều gì ở chỗ kia, không đến nói với những người này để gây chia rẽ những người kia. Như vậy, người ấy hàn gắn những người đã chia rẽ, hoặc củng cố những người đã hòa hợp. Người ấy ưa thích sự hòa hợp, vui thích trong sự hòa hợp, hoan hỷ trong sự hòa hợp, nói những lời tạo ra sự hòa hợp. Người ấy từ bỏ lời nói thô ác, từ bỏ lời nói thô ác. Người ấy nói những lời không lỗi lầm, êm tai, dễ thương, đi vào lòng người, tao nhã, được nhiều người ưa thích, được nhiều người hài lòng. Người ấy từ bỏ lời nói phù phiếm, từ bỏ lời nói phù phiếm. Người ấy nói đúng lúc, nói sự thật, nói điều có ích, nói đúng pháp, nói đúng luật. Người ấy nói những lời đáng được ghi nhớ, có lý do, có chừng mực, hợp với lợi ích vào đúng thời điểm. Bạch Thế Tôn, khi thực hành loại ngôn hạnh như vậy, các pháp bất thiện được đoạn giảm, các pháp thiện được tăng trưởng. ‘Này các Tỳ khưu, Ta nói có hai loại ngôn hạnh: loại nên thực hành và loại không nên thực hành; và hai loại ngôn hạnh này là riêng biệt nhau.’ Lời dạy này của Thế Tôn được nói ra là do duyên cớ này.”

“‘Này các Tỳ khưu, Ta nói có hai loại ý hạnh: loại nên thực hành và loại không nên thực hành; và hai loại ý hạnh này là riêng biệt nhau.’ Lời dạy này của Thế Tôn đã được nói ra. Lời dạy này được nói ra là do duyên cớ gì? Bạch Thế Tôn, khi thực hành loại ý hạnh nào mà các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện đoạn giảm, thì loại ý hạnh như vậy không nên thực hành; và bạch Thế Tôn, khi thực hành loại ý hạnh nào mà các pháp bất thiện đoạn giảm, các pháp thiện tăng trưởng, thì loại ý hạnh như vậy nên được thực hành.”

113. “Bạch Thế Tôn, khi thực hành loại ý hạnh nào thì các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện đoạn giảm? Bạch Thế Tôn, ở đây, có người có lòng tham lam, người ấy tham muốn tài sản và vật dụng của người khác rằng: ‘Ôi, mong sao những gì của người khác lại là của mình!’ Lại nữa, người ấy có tâm sân hận, có ý định xấu xa rằng: ‘Mong cho những chúng sanh này bị giết, hoặc bị trói, hoặc bị tiêu diệt, hoặc bị hủy hoại, hoặc không còn tồn tại!’ Bạch Thế Tôn, khi thực hành loại ý hạnh như vậy, các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện đoạn giảm.”

“Bạch Thế Tôn, khi thực hành loại ý hạnh nào thì các pháp bất thiện đoạn giảm, các pháp thiện tăng trưởng? Bạch Thế Tôn, ở đây, có người không có lòng tham lam, người ấy không tham muốn tài sản và vật dụng của người khác rằng: ‘Ôi, mong sao những gì của người khác lại là của mình!’ Lại nữa, người ấy có tâm không sân hận, có ý định không xấu xa rằng: ‘Mong cho những chúng sanh này không có oán thù, không có phiền não, không có khổ đau, được sống an lạc, tự bảo vệ mình!’ Bạch Thế Tôn, khi thực hành loại ý hạnh như vậy, các pháp bất thiện đoạn giảm, các pháp thiện tăng trưởng. ‘Này các Tỳ khưu, Ta nói có hai loại ý hạnh: loại nên thực hành và loại không nên thực hành; và hai loại ý hạnh này là riêng biệt nhau.’ Lời dạy này của Thế Tôn được nói ra là do duyên cớ này.”

114. “‘Này các Tỳ khưu, Ta nói có hai loại tâm sanh khởi: loại nên thực hành và loại không nên thực hành; và hai loại tâm sanh khởi này là riêng biệt nhau.’ Lời dạy này của Thế Tôn đã được nói ra. Lời dạy này được nói ra là do duyên cớ gì? Bạch Thế Tôn, khi thực hành loại tâm sanh khởi nào mà các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện đoạn giảm, thì loại tâm sanh khởi như vậy không nên thực hành; và bạch Thế Tôn, khi thực hành loại tâm sanh khởi nào mà các pháp bất thiện đoạn giảm, các pháp thiện tăng trưởng, thì loại tâm sanh khởi như vậy nên được thực hành.”

“Bạch Thế Tôn, khi thực hành loại tâm sanh khởi nào thì các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện đoạn giảm? Bạch Thế Tôn, ở đây, có người có lòng tham lam, người ấy sống với tâm câu hữu với tham lam; người ấy có tâm sân hận, người ấy sống với tâm câu hữu với sân hận; người ấy có tâm làm hại, người ấy sống với tâm câu hữu với làm hại. Bạch Thế Tôn, khi thực hành loại tâm sanh khởi như vậy, các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện đoạn giảm.”

“Bạch Thế Tôn, khi thực hành loại tâm sanh khởi nào thì các pháp bất thiện bị đoạn giảm, các pháp thiện được tăng trưởng? Bạch Thế Tôn, ở đây, có người không có lòng tham ái, trú với tâm không đi kèm với tham ái; có lòng không sân hận, trú với tâm không đi kèm với sân hận; có lòng không não hại, trú với tâm không đi kèm với não hại. Bạch Thế Tôn, khi thực hành loại tâm sanh khởi như vậy thì các pháp bất thiện bị đoạn giảm, các pháp thiện được tăng trưởng. ‘Này các Tỳ khưu, Ta nói rằng tâm sanh khởi có hai loại: loại nên thực hành và loại không nên thực hành; và hai loại tâm sanh khởi này là khác biệt nhau.’ Lời dạy này của Thế Tôn đã được nói ra là do duyên vào điều này.”

115. “‘Này các Tỳ khưu, Ta nói rằng sự chứng đắc tưởng có hai loại: loại nên thực hành và loại không nên thực hành; và hai loại chứng đắc tưởng này là khác biệt nhau.’ Lời dạy này của Thế Tôn đã được nói ra. Do duyên vào điều gì mà lời này được nói ra? Bạch Thế Tôn, khi thực hành loại chứng đắc tưởng nào mà các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện bị đoạn giảm thì loại chứng đắc tưởng như vậy không nên thực hành; và bạch Thế Tôn, khi thực hành loại chứng đắc tưởng nào mà các pháp bất thiện bị đoạn giảm, các pháp thiện tăng trưởng thì loại chứng đắc tưởng như vậy nên được thực hành.”

“Bạch Thế Tôn, khi thực hành loại chứng đắc tưởng nào thì các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện bị đoạn giảm? Bạch Thế Tôn, ở đây, có người có lòng tham ái, trú với tưởng đi kèm với tham ái; có lòng sân hận, trú với tưởng đi kèm với sân hận; có lòng não hại, trú với tưởng đi kèm với não hại. Bạch Thế Tôn, khi thực hành loại chứng đắc tưởng như vậy thì các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện bị đoạn giảm.”

“Bạch Thế Tôn, khi thực hành loại chứng đắc tưởng nào thì các pháp bất thiện bị đoạn giảm, các pháp thiện được tăng trưởng? Bạch Thế Tôn, ở đây, có người không có lòng tham ái, trú với tưởng không đi kèm với tham ái; có lòng không sân hận, trú với tưởng không đi kèm với sân hận; có lòng không não hại, trú với tưởng không đi kèm với não hại. Bạch Thế Tôn, khi thực hành loại chứng đắc tưởng như vậy thì các pháp bất thiện bị đoạn giảm, các pháp thiện được tăng trưởng. ‘Này các Tỳ khưu, Ta nói rằng sự chứng đắc tưởng có hai loại: loại nên thực hành và loại không nên thực hành; và hai loại chứng đắc tưởng này là khác biệt nhau.’ Lời dạy này của Thế Tôn đã được nói ra là do duyên vào điều này.”

116. “‘Này các Tỳ khưu, Ta nói rằng sự chứng đắc tri kiến có hai loại: loại nên thực hành và loại không nên thực hành; và hai loại chứng đắc tri kiến này là khác biệt nhau.’ Lời dạy này của Thế Tôn đã được nói ra. Do duyên vào điều gì mà lời này được nói ra? Bạch Thế Tôn, khi thực hành loại chứng đắc tri kiến nào mà các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện bị đoạn giảm thì loại chứng đắc tri kiến như vậy không nên thực hành; và bạch Thế Tôn, khi thực hành loại chứng đắc tri kiến nào mà các pháp bất thiện bị đoạn giảm, các pháp thiện tăng trưởng thì loại chứng đắc tri kiến như vậy nên được thực hành.”

“Bạch Thế Tôn, khi thực hành loại chứng đắc tri kiến nào thì các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện bị đoạn giảm? Bạch Thế Tôn, ở đây, có người có tri kiến như sau: ‘Không có sự bố thí, không có sự cúng dường, không có sự tế lễ; không có quả dị thục của các nghiệp thiện ác; không có đời này, không có đời sau; không có mẹ, không có cha; không có các chúng sanh hóa sanh; ở đời không có các vị Sa-môn, Bà-la-môn đã đạt đến sự đúng đắn, đã thực hành đúng đắn, những vị đã tự mình chứng ngộ với thắng trí và tuyên bố về đời này và đời sau.’ Bạch Thế Tôn, khi thực hành loại chứng đắc tri kiến như vậy thì các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện bị đoạn giảm.”

“Bạch Thế Tôn, khi thực hành loại chứng đắc tri kiến nào thì các pháp bất thiện bị đoạn giảm, các pháp thiện được tăng trưởng? Bạch Thế Tôn, ở đây, có người có tri kiến như sau: ‘Có sự bố thí, có sự cúng dường, có sự tế lễ; có quả dị thục của các nghiệp thiện ác; có đời này, có đời sau; có mẹ, có cha; có các chúng sanh hóa sanh; ở đời có các vị Sa-môn, Bà-la-môn đã đạt đến sự đúng đắn, đã thực hành đúng đắn, những vị đã tự mình chứng ngộ với thắng trí và tuyên bố về đời này và đời sau.’ Bạch Thế Tôn, khi thực hành loại chứng đắc tri kiến như vậy thì các pháp bất thiện bị đoạn giảm, các pháp thiện được tăng trưởng. ‘Này các Tỳ khưu, Ta nói rằng sự chứng đắc tri kiến có hai loại: loại nên thực hành và loại không nên thực hành; và hai loại chứng đắc tri kiến này là khác biệt nhau.’ Lời dạy này của Thế Tôn đã được nói ra là do duyên vào điều này.”

117. ‘Này các Tỳ khưu, Ta nói về sự thành tựu tự ngã theo hai cách: nên thực hành và không nên thực hành; và sự thành tựu tự ngã ấy là riêng biệt nhau.’ – Lời này đã được Đức Thế Tôn nói ra như vậy. Lời này được nói ra do duyên cớ gì? Bạch Thế Tôn, khi thực hành sự thành tựu tự ngã loại nào mà các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện bị suy giảm – thì sự thành tựu tự ngã loại ấy không nên thực hành; và bạch Thế Tôn, khi thực hành sự thành tựu tự ngã loại nào mà các pháp bất thiện bị suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng – thì sự thành tựu tự ngã loại ấy nên thực hành.

Bạch Thế Tôn, khi thực hành sự thành tựu tự ngã loại nào thì các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện bị suy giảm? Bạch Thế Tôn, đối với người làm phát sinh sự thành tựu tự ngã có khổ não, vì sự chưa hoàn mãn, các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện bị suy giảm; bạch Thế Tôn, đối với người làm phát sinh sự thành tựu tự ngã không có khổ não, vì sự đã hoàn mãn, các pháp bất thiện bị suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng. ‘Này các Tỳ khưu, Ta nói về sự thành tựu tự ngã theo hai cách: nên thực hành và không nên thực hành; và sự thành tựu tự ngã ấy là riêng biệt nhau.’ – Lời mà Đức Thế Tôn đã nói ra như vậy, chính là do duyên cớ này mà được nói ra.

Bạch Thế Tôn, đối với lời dạy này mà Đức Thế Tôn đã thuyết giảng một cách tóm tắt, chưa phân tích ý nghĩa một cách chi tiết, con hiểu ý nghĩa một cách chi tiết như thế này.

118. Lành thay, lành thay, Sāriputta! Này Sāriputta, thật lành thay, đối với lời dạy này mà Ta đã thuyết giảng một cách tóm tắt, chưa phân tích ý nghĩa một cách chi tiết, ngươi đã hiểu ý nghĩa một cách chi tiết như vậy.

‘Này các Tỳ khưu, Ta nói về thân hành theo hai cách: nên thực hành và không nên thực hành; và thân hành ấy là riêng biệt nhau.’ – Lời này đã được Ta nói ra như vậy. Lời này được nói ra do duyên cớ gì? Này Sāriputta, khi thực hành thân hành loại nào mà các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện bị suy giảm, thì thân hành loại ấy không nên thực hành; và này Sāriputta, khi thực hành thân hành loại nào mà các pháp bất thiện bị suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng – thì thân hành loại ấy nên thực hành.

Này Sāriputta, khi thực hành thân hành loại nào thì các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện bị suy giảm? Này Sāriputta, ở đây, có người sát sanh, tàn nhẫn, tay vấy máu, chuyên tâm đả thương và giết chóc, không có lòng từ bi đối với chúng sanh; lại nữa, là người lấy của không cho, tài sản vật dụng của người khác, dù ở trong làng hay ở trong rừng, người ấy lấy vật không được cho với tâm trộm cắp; lại nữa, là người tà hạnh trong các dục, người ấy phạm vào những người phụ nữ như vậy: những người được mẹ che chở, được cha che chở, được cha mẹ che chở, được anh che chở, được chị che chở, được bà con che chở, được dòng họ che chở, được pháp che chở, có chồng, có hình phạt, cho đến cả những người đã được kết hoa làm dấu. Này Sāriputta, khi thực hành thân hành loại như vậy, các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện bị suy giảm.

Này Sāriputta, khi thực hành thân hành loại nào thì các pháp bất thiện bị suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng? Này Sāriputta, ở đây, có người từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh, bỏ trượng, bỏ kiếm, có lòng tàm quý, có lòng từ bi, sống với lòng thương xót vì lợi ích của tất cả chúng sanh; từ bỏ lấy của không cho, tránh xa lấy của không cho, tài sản vật dụng của người khác, dù ở trong làng hay ở trong rừng, người ấy không lấy vật không được cho với tâm trộm cắp; từ bỏ tà hạnh trong các dục, tránh xa tà hạnh trong các dục, người ấy không phạm vào những người phụ nữ như vậy: những người được mẹ che chở, được cha che chở, được cha mẹ che chở, được anh che chở, được chị che chở, được bà con che chở, được dòng họ che chở, được pháp che chở, có chồng, có hình phạt, cho đến cả những người đã được kết hoa làm dấu. Này Sāriputta, khi thực hành thân hành loại như vậy, các pháp bất thiện bị suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng. ‘Này các Tỳ khưu, Ta nói về thân hành theo hai cách: nên thực hành và không nên thực hành; và thân hành ấy là riêng biệt nhau.’ – Lời mà Ta đã nói ra như vậy, chính là do duyên cớ này mà được nói ra.

Này các Tỳ khưu, Ta nói về khẩu hành theo hai cách... (vân vân)... Này các Tỳ khưu, Ta nói về ý hành theo hai cách... (vân vân)... Này các Tỳ khưu, Ta nói về sự khởi lên của tâm theo hai cách... (vân vân)... Này các Tỳ khưu, Ta nói về sự thành tựu tưởng theo hai cách... (vân vân)... Này các Tỳ khưu, Ta nói về sự thành tựu kiến theo hai cách... (vân vân)...

“Này các tỳ khưu, Ta nói về sự thành tựu tự thể theo hai cách: nên thực hành và không nên thực hành; và sự thành tựu tự thể ấy là riêng biệt nhau.’ Lời này đã được Ta nói ra như vậy. Duyên vào đâu mà lời này được nói ra? Này Sāriputta, khi thực hành sự thành tựu tự thể loại nào mà các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện bị suy giảm, thì sự thành tựu tự thể loại ấy không nên thực hành. Và này Sāriputta, khi thực hành sự thành tựu tự thể loại nào mà các pháp bất thiện bị suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng, thì sự thành tựu tự thể loại ấy nên thực hành.”

“Này Sāriputta, khi thực hành sự thành tựu tự thể loại nào thì các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện bị suy giảm? Này Sāriputta, đối với người làm phát sanh sự thành tựu tự thể có phiền não, vì sự chưa hoàn mãn (của các đời sống) nên các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện bị suy giảm. Này Sāriputta, đối với người làm phát sanh sự thành tựu tự thể không có phiền não, vì sự hoàn mãn (của các đời sống) nên các pháp bất thiện bị suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng. ‘Này các tỳ khưu, Ta nói về sự thành tựu tự thể theo hai cách: nên thực hành và không nên thực hành; và sự thành tựu tự thể ấy là riêng biệt nhau.’ Lời nào đã được Ta nói ra như vậy, lời ấy được nói ra duyên vào điều này. Này Sāriputta, đối với pháp môn này đã được Ta nói một cách tóm tắt, ý nghĩa nên được hiểu một cách chi tiết như vầy.”

119. “Này Sāriputta, Ta nói về sắc pháp được nhận biết bởi nhãn thức theo hai cách: nên thực hành và không nên thực hành. Này Sāriputta, Ta nói về thanh trần được nhận biết bởi nhĩ thức theo hai cách: nên thực hành và không nên thực hành. Này Sāriputta, Ta nói về hương trần được nhận biết bởi tỷ thức theo hai cách: nên thực hành và không nên thực hành. Này Sāriputta, Ta nói về vị trần được nhận biết bởi thiệt thức theo hai cách: nên thực hành và không nên thực hành. Này Sāriputta, Ta nói về xúc trần được nhận biết bởi thân thức theo hai cách: nên thực hành và không nên thực hành. Này Sāriputta, Ta nói về pháp trần được nhận biết bởi ý thức theo hai cách: nên thực hành và không nên thực hành.”

Khi được nói như vậy, Tôn giả Sāriputta bạch với Đức Thế Tôn điều này: “Bạch Thế Tôn, đối với pháp môn này đã được Đức Thế Tôn nói một cách tóm tắt, chưa phân tích ý nghĩa một cách chi tiết, con hiểu ý nghĩa chi tiết như vầy: ‘Này Sāriputta, Ta nói về sắc pháp được nhận biết bởi nhãn thức theo hai cách: nên thực hành và không nên thực hành.’ Lời này đã được Đức Thế Tôn nói ra như vậy. Duyên vào đâu mà lời này được nói ra? Bạch Thế Tôn, khi thực hành sắc pháp được nhận biết bởi nhãn thức loại nào mà các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện bị suy giảm, thì sắc pháp được nhận biết bởi nhãn thức loại ấy không nên thực hành. Và bạch Thế Tôn, khi thực hành sắc pháp được nhận biết bởi nhãn thức loại nào mà các pháp bất thiện bị suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng, thì sắc pháp được nhận biết bởi nhãn thức loại ấy nên thực hành. ‘Này Sāriputta, Ta nói về sắc pháp được nhận biết bởi nhãn thức theo hai cách: nên thực hành và không nên thực hành.’ Lời nào đã được Đức Thế Tôn nói ra như vậy, lời ấy được nói ra duyên vào điều này.”

“Này Sāriputta, Ta nói về thanh trần được nhận biết bởi nhĩ thức... ...thanh trần được nhận biết bởi nhĩ thức loại ấy không nên thực hành... thanh trần được nhận biết bởi nhĩ thức loại ấy nên thực hành... hương trần được nhận biết bởi tỷ thức loại ấy không nên thực hành... hương trần được nhận biết bởi tỷ thức loại ấy nên thực hành... vị trần được nhận biết bởi thiệt thức loại ấy không nên thực hành... vị trần được nhận biết bởi thiệt thức loại ấy nên thực hành... Này Sāriputta, Ta nói về xúc trần được nhận biết bởi thân thức... xúc trần được nhận biết bởi thân thức loại ấy không nên thực hành... xúc trần được nhận biết bởi thân thức loại ấy nên thực hành.”

“‘Này Sāriputta, Ta nói về pháp trần được nhận biết bởi ý thức theo hai cách: nên thực hành và không nên thực hành.’ Lời này đã được Đức Thế Tôn nói ra như vậy. Duyên vào đâu mà lời này được nói ra? Bạch Thế Tôn, khi thực hành pháp trần được nhận biết bởi ý thức loại nào mà các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện bị suy giảm, thì pháp trần được nhận biết bởi ý thức loại ấy không nên thực hành. Và bạch Thế Tôn, khi thực hành pháp trần được nhận biết bởi ý thức loại nào mà các pháp bất thiện bị suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng, thì pháp trần được nhận biết bởi ý thức loại ấy nên thực hành. ‘Này Sāriputta, Ta nói về pháp trần được nhận biết bởi ý thức theo hai cách: nên thực hành và không nên thực hành.’ Lời nào đã được Đức Thế Tôn nói ra như vậy, lời ấy được nói ra duyên vào điều này. Bạch Thế Tôn, đối với pháp môn này đã được Đức Thế Tôn nói một cách tóm tắt, chưa phân tích ý nghĩa một cách chi tiết, con hiểu ý nghĩa chi tiết như vầy.”

120. “Lành thay, lành thay, này Sāriputta! Lành thay, này Sāriputta, ông đã hiểu rõ một cách rộng rãi như vậy về ý nghĩa của pháp thoại này đã được Như Lai thuyết giảng một cách tóm tắt, chưa được phân tích một cách rộng rãi. ‘Này Sāriputta, Như Lai nói về sắc pháp được nhận biết bởi nhãn thức theo hai cách: nên thực hành và không nên thực hành.’ – điều này đã được Như Lai nói ra. Và do duyên vào điều gì mà điều này được nói ra? Này Sāriputta, đối với loại sắc pháp được nhận biết bởi nhãn thức nào, khi thực hành nó, các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện suy giảm, thì loại sắc pháp được nhận biết bởi nhãn thức như vậy không nên được thực hành. Và này Sāriputta, đối với loại sắc pháp được nhận biết bởi nhãn thức nào, khi thực hành nó, các pháp bất thiện suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng, thì loại sắc pháp được nhận biết bởi nhãn thức như vậy nên được thực hành. ‘Này Sāriputta, Như Lai nói về sắc pháp được nhận biết bởi nhãn thức theo hai cách: nên thực hành và không nên thực hành.’ – điều mà Như Lai đã nói ra như vậy, chính là do duyên vào điều này mà được nói ra.

“Này Sāriputta, Như Lai nói về thanh pháp được nhận biết bởi nhĩ thức... (v.v.)... loại thanh pháp được nhận biết bởi nhĩ thức như vậy không nên được thực hành... loại thanh pháp được nhận biết bởi nhĩ thức như vậy nên được thực hành... loại hương pháp được nhận biết bởi tỷ thức như vậy không nên được thực hành... loại hương pháp được nhận biết bởi tỷ thức như vậy nên được thực hành... loại vị pháp được nhận biết bởi thiệt thức như vậy không nên được thực hành... loại vị pháp được nhận biết bởi thiệt thức như vậy nên được thực hành... loại xúc pháp được nhận biết bởi thân thức như vậy không nên được thực hành... loại xúc pháp được nhận biết bởi thân thức như vậy nên được thực hành.

“Này Sāriputta, Như Lai nói về pháp được nhận biết bởi ý thức... (v.v.)... loại pháp được nhận biết bởi ý thức như vậy không nên được thực hành... loại pháp được nhận biết bởi ý thức như vậy nên được thực hành. ‘Này Sāriputta, Như Lai nói về pháp được nhận biết bởi ý thức theo hai cách: nên thực hành và không nên thực hành.’ – điều mà Như Lai đã nói ra như vậy, chính là do duyên vào điều này mà được nói ra. Này Sāriputta, ý nghĩa của pháp thoại này đã được Như Lai thuyết giảng một cách tóm tắt, nên được hiểu một cách rộng rãi như vậy.

121. “Này Sāriputta, Như Lai nói về y phục theo hai cách: nên sử dụng và không nên sử dụng... (v.v.)... Này Sāriputta, Như Lai nói về vật thực khất thực... Này Sāriputta, Như Lai nói về chỗ ở... Này Sāriputta, Như Lai nói về làng mạc... Này Sāriputta, Như Lai nói về thị trấn... Này Sāriputta, Như Lai nói về thành phố... Này Sāriputta, Như Lai nói về xứ sở... Này Sāriputta, Như Lai nói về cá nhân theo hai cách: nên thân cận và không nên thân cận.”

Khi được nói như vậy, Tôn giả Sāriputta bạch với Đức Thế Tôn điều này: “Bạch Thế Tôn, con hiểu rõ một cách rộng rãi như vậy về ý nghĩa của pháp thoại này đã được Đức Thế Tôn thuyết giảng một cách tóm tắt, chưa được phân tích một cách rộng rãi. ‘Này Sāriputta, Như Lai nói về y phục theo hai cách: nên sử dụng và không nên sử dụng.’ – điều này đã được Đức Thế Tôn nói ra. Và do duyên vào điều gì mà điều này được nói ra? Bạch Thế Tôn, đối với loại y phục nào, khi sử dụng nó, các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện suy giảm, thì loại y phục như vậy không nên được sử dụng. Và bạch Thế Tôn, đối với loại y phục nào, khi sử dụng nó, các pháp bất thiện suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng, thì loại y phục như vậy nên được sử dụng. ‘Này Sāriputta, Như Lai nói về y phục theo hai cách: nên sử dụng và không nên sử dụng.’ – điều mà Đức Thế Tôn đã nói ra như vậy, chính là do duyên vào điều này mà được nói ra.

“Này Sāriputta, Như Lai nói về vật thực khất thực... (v.v.)... loại vật thực khất thực như vậy không nên được sử dụng... loại vật thực khất thực như vậy nên được sử dụng... Này Sāriputta, Như Lai nói về chỗ ở... (v.v.)... loại chỗ ở như vậy không nên được sử dụng... loại chỗ ở như vậy nên được sử dụng... Này Sāriputta, Như Lai nói về làng mạc... (v.v.)... loại làng mạc như vậy không nên được lui tới... loại làng mạc như vậy nên được lui tới... loại thị trấn như vậy không nên được lui tới... loại thị trấn như vậy nên được lui tới... loại thành phố như vậy không nên được lui tới... loại thành phố như vậy nên được lui tới... loại xứ sở như vậy không nên được lui tới... loại xứ sở như vậy nên được lui tới.

“‘Này Sāriputta, Như Lai nói về cá nhân theo hai cách: nên thân cận và không nên thân cận.’ – điều này đã được Đức Thế Tôn nói ra. Và do duyên vào điều gì mà điều này được nói ra? Bạch Thế Tôn, đối với loại cá nhân nào, khi thân cận vị ấy, các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện suy giảm, thì loại cá nhân như vậy không nên được thân cận. Và bạch Thế Tôn, đối với loại cá nhân nào, khi thân cận vị ấy, các pháp bất thiện suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng, thì loại cá nhân như vậy nên được thân cận. ‘Này Sāriputta, Như Lai nói về cá nhân theo hai cách: nên thân cận và không nên thân cận.’ – điều mà Đức Thế Tôn đã nói ra như vậy, chính là do duyên vào điều này mà được nói ra. Bạch Thế Tôn, con hiểu rõ một cách rộng rãi như vậy về ý nghĩa của pháp thoại này đã được Đức Thế Tôn thuyết giảng một cách tóm tắt, chưa được phân tích một cách rộng rãi.”

122. “Lành thay, lành thay, này Sāriputta! Lành thay, này Sāriputta, ông đã hiểu rõ một cách rộng rãi như vậy về ý nghĩa của bài Pháp thoại này do ta thuyết giảng một cách tóm tắt, chưa phân tích ý nghĩa một cách rộng rãi. ‘Này Sāriputta, ta nói về y phục theo hai cách – nên sử dụng và không nên sử dụng’ – lời này đã được ta nói ra như vậy. Và lời này được nói ra do duyên vào điều gì? Này Sāriputta, khi sử dụng loại y phục nào mà các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện suy giảm, thì loại y phục như vậy không nên sử dụng; và này Sāriputta, khi sử dụng loại y phục nào mà các pháp bất thiện suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng, thì loại y phục như vậy nên sử dụng. ‘Này Sāriputta, ta nói về y phục theo hai cách – nên sử dụng và không nên sử dụng’ – lời mà ta đã nói ra này là do duyên vào điều này mà được nói ra. (Nên được triển khai rộng như phần đầu) vật thực khất thực như vậy… sàng tọa như vậy… ngôi làng như vậy… thị trấn như vậy… thành phố như vậy… xứ sở như vậy.”

“‘Này Sāriputta, ta nói về người theo hai cách – nên thân cận và không nên thân cận’ – lời này đã được ta nói ra như vậy. Và lời này được nói ra do duyên vào điều gì? Này Sāriputta, khi thân cận loại người nào mà các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện suy giảm, thì loại người như vậy không nên thân cận; và này Sāriputta, khi thân cận loại người nào mà các pháp bất thiện suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng, thì loại người như vậy nên thân cận. ‘Này Sāriputta, ta nói về người theo hai cách – nên thân cận và không nên thân cận’ – lời mà ta đã nói ra này là do duyên vào điều này mà được nói ra. Này Sāriputta, ý nghĩa của bài Pháp thoại này do ta thuyết giảng một cách tóm tắt nên được hiểu một cách rộng rãi như vậy.”

123. “Này Sāriputta, nếu tất cả các vị Sát-đế-lỵ hiểu được ý nghĩa một cách rộng rãi như vậy của bài Pháp thoại này do ta thuyết giảng một cách tóm tắt, thì điều đó sẽ vì lợi ích, vì hạnh phúc cho tất cả các vị Sát-đế-lỵ ấy trong một thời gian dài. Này Sāriputta, nếu tất cả các vị Bà-la-môn… này Sāriputta, nếu tất cả các vị Phệ-xá… này Sāriputta, nếu tất cả các vị Thủ-đà-la hiểu được ý nghĩa một cách rộng rãi như vậy của bài Pháp thoại này do ta thuyết giảng một cách tóm tắt, thì điều đó sẽ vì lợi ích, vì hạnh phúc cho tất cả các vị Thủ-đà-la ấy trong một thời gian dài. Này Sāriputta, nếu thế giới này cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, chúng sanh cùng với Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài người hiểu được ý nghĩa một cách rộng rãi như vậy của bài Pháp thoại này do ta thuyết giảng một cách tóm tắt, thì điều đó sẽ vì lợi ích, vì hạnh phúc cho thế giới này cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cho chúng sanh cùng với Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài người trong một thời gian dài.”

Đức Thế Tôn đã nói điều này. Tôn giả Sāriputta, với tâm hoan hỷ, đã tán thán lời dạy của Đức Thế Tôn.

Kinh Về Điều Nên và Không Nên Thân Cận, thứ tư, đã kết thúc.