1. Kinh Anupada

93. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika ở Jetavana. Tại đó, Thế Tôn gọi các tỳ khưu: “Này các tỳ khưu.” “Bạch Thế Tôn,” các tỳ khưu ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

“Này các tỳ khưu, Sāriputta là bậc hiền trí. Này các tỳ khưu, Sāriputta có trí tuệ vĩ đại. Này các tỳ khưu, Sāriputta có trí tuệ rộng lớn. Này các tỳ khưu, Sāriputta có trí tuệ hoan hỷ. Này các tỳ khưu, Sāriputta có trí tuệ nhanh nhạy. Này các tỳ khưu, Sāriputta có trí tuệ sắc bén. Này các tỳ khưu, Sāriputta có trí tuệ xuyên thấu. Này các tỳ khưu, trong nửa tháng, Sāriputta thực hành minh sát các pháp theo tuần tự. Này các tỳ khưu, đây là cách Sāriputta thực hành minh sát các pháp theo tuần tự.”

94. “Này các Tỳ khưu, ở đây, Sāriputta ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú Sơ thiền, một trạng thái có tầm, có tứ, với hỷ và lạc do ly dục sanh. Và những pháp nào ở trong Sơ thiền: tầm, tứ, hỷ, lạc, và nhất tâm; xúc, thọ, tưởng, tư, tâm, dục, thắng giải, tinh tấn, niệm, xả, tác ý – những pháp ấy được vị ấy xác định theo thứ tự từng pháp một. Những pháp ấy được vị ấy biết rõ khi chúng sanh khởi, biết rõ khi chúng hiện hữu, biết rõ khi chúng biến mất. Vị ấy tuệ tri như sau: ‘Quả thật, các pháp này, từ không có đã sanh khởi; sau khi có, chúng lại hoại diệt.’ Đối với các pháp ấy, vị ấy không luyến ái, không chống đối, không phụ thuộc, không bị trói buộc, đã giải thoát, không bị ràng buộc, trú với tâm đã được phân định ranh giới. Vị ấy tuệ tri: ‘Có một sự giải thoát cao hơn.’ Do thực hành nhiều lần điều đó, đối với vị ấy, điều đó trở thành chắc chắn rằng: ‘Quả thật có.’”

“Lại nữa, này các Tỳ khưu, Sāriputta diệt tầm và tứ, chứng và trú Nhị thiền, một trạng thái nội tĩnh nhất tâm, không tầm không tứ, với hỷ và lạc do định sanh. Và những pháp nào ở trong Nhị thiền: nội tĩnh, hỷ, lạc, và nhất tâm; xúc, thọ, tưởng, tư, tâm, dục, thắng giải, tinh tấn, niệm, xả, tác ý – những pháp ấy được vị ấy xác định theo thứ tự từng pháp một. Những pháp ấy được vị ấy biết rõ khi chúng sanh khởi, biết rõ khi chúng hiện hữu, biết rõ khi chúng biến mất. Vị ấy tuệ tri như sau: ‘Quả thật, các pháp này, từ không có đã sanh khởi; sau khi có, chúng lại hoại diệt.’ Đối với các pháp ấy, vị ấy không luyến ái, không chống đối, không phụ thuộc, không bị trói buộc, đã giải thoát, không bị ràng buộc, trú với tâm đã được phân định ranh giới. Vị ấy tuệ tri: ‘Có một sự giải thoát cao hơn.’ Do thực hành nhiều lần điều đó, đối với vị ấy, điều đó trở thành chắc chắn rằng: ‘Quả thật có.’”

“Lại nữa, này các Tỳ khưu, Sāriputta ly hỷ, trú xả, chánh niệm, tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là ‘xả niệm lạc trú’, chứng và trú Tam thiền. Và những pháp nào ở trong Tam thiền: lạc, niệm, tỉnh giác, và nhất tâm; xúc, thọ, tưởng, tư, tâm, dục, thắng giải, tinh tấn, niệm, xả, tác ý – những pháp ấy được vị ấy xác định theo thứ tự từng pháp một. Những pháp ấy được vị ấy biết rõ khi chúng sanh khởi, biết rõ khi chúng hiện hữu, biết rõ khi chúng biến mất. Vị ấy tuệ tri như sau: ‘Quả thật, các pháp này, từ không có đã sanh khởi; sau khi có, chúng lại hoại diệt.’ Đối với các pháp ấy, vị ấy không luyến ái, không chống đối, không phụ thuộc, không bị trói buộc, đã giải thoát, không bị ràng buộc, trú với tâm đã được phân định ranh giới. Vị ấy tuệ tri: ‘Có một sự giải thoát cao hơn.’ Do thực hành nhiều lần điều đó, đối với vị ấy, điều đó trở thành chắc chắn rằng: ‘Quả thật có.’”

“Lại nữa, này các Tỳ khưu, Sāriputta xả lạc, xả khổ, chấm dứt hỷ và ưu đã cảm thọ trước kia, chứng và trú Tứ thiền, một trạng thái không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh. Và những pháp nào ở trong Tứ thiền: xả, thọ không khổ không lạc, do khinh an nên tâm không còn công phu, niệm thanh tịnh, và nhất tâm; xúc, thọ, tưởng, tư, tâm, dục, thắng giải, tinh tấn, niệm, xả, tác ý – những pháp ấy được vị ấy xác định theo thứ tự từng pháp một. Những pháp ấy được vị ấy biết rõ khi chúng sanh khởi, biết rõ khi chúng hiện hữu, biết rõ khi chúng biến mất. Vị ấy tuệ tri như sau: ‘Quả thật, các pháp này, từ không có đã sanh khởi; sau khi có, chúng lại hoại diệt.’ Đối với các pháp ấy, vị ấy không luyến ái, không chống đối, không phụ thuộc, không bị trói buộc, đã giải thoát, không bị ràng buộc, trú với tâm đã được phân định ranh giới. Vị ấy tuệ tri: ‘Có một sự giải thoát cao hơn.’ Do thực hành nhiều lần điều đó, đối với vị ấy, điều đó trở thành chắc chắn rằng: ‘Quả thật có.’”

“Lại nữa, này các Tỳ khưu, Sāriputta vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng, chấm dứt các đối ngại tưởng, không tác ý đến các dị biệt tưởng, nghĩ rằng: ‘Hư không là vô biên,’ chứng và trú Không Vô Biên Xứ. Và những pháp nào ở trong Không Vô Biên Xứ: tưởng về Không Vô Biên Xứ và nhất tâm; xúc, thọ, tưởng, tư, tâm, dục, thắng giải, tinh tấn, niệm, xả, tác ý – những pháp ấy được vị ấy xác định theo thứ tự từng pháp một. Những pháp ấy được vị ấy biết rõ khi chúng sanh khởi, biết rõ khi chúng hiện hữu, biết rõ khi chúng biến mất. Vị ấy tuệ tri như sau: ‘Quả thật, các pháp này, từ không có đã sanh khởi; sau khi có, chúng lại hoại diệt.’ Đối với các pháp ấy, vị ấy không luyến ái, không chống đối, không phụ thuộc, không bị trói buộc, đã giải thoát, không bị ràng buộc, trú với tâm đã được phân định ranh giới. Vị ấy tuệ tri: ‘Có một sự giải thoát cao hơn.’ Do thực hành nhiều lần điều đó, đối với vị ấy, điều đó trở thành chắc chắn rằng: ‘Quả thật có.’”

Lại nữa, này các Tỳ khưu, Tôn giả Sāriputta, sau khi đã vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, với ý niệm rằng ‘thức là vô biên’, đã chứng đạt và an trú trong Thức Vô Biên Xứ. Và những pháp nào ở trong Thức Vô Biên Xứ – là tưởng Thức Vô Biên Xứ và nhất tâm, xúc, thọ, tưởng, tư, tâm, dục, thắng giải, tinh tấn, niệm, xả, tác ý – những pháp ấy được vị ấy xác định theo thứ tự. Những pháp ấy được vị ấy biết rõ khi chúng sanh khởi, biết rõ khi chúng hiện hữu, biết rõ khi chúng đi đến hoại diệt. Vị ấy tuệ tri như vầy: ‘Quả thật, các pháp này, trước kia không có, nay sanh khởi; sau khi đã có, chúng lại hoại diệt.’ Đối với các pháp ấy, vị ấy an trú không quyến luyến, không chống đối, không nương tựa, không bị trói buộc, đã giải thoát, không bị ràng buộc, với tâm không còn giới hạn. Vị ấy tuệ tri rằng: ‘Có sự giải thoát cao hơn nữa.’ Do thực hành nhiều lần điều ấy, đối với vị ấy, (sự tuệ tri) rằng ‘chắc chắn có sự giải thoát cao hơn nữa’ trở nên vững chắc.

Lại nữa, này các Tỳ khưu, Tôn giả Sāriputta, sau khi đã vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, với ý niệm rằng ‘không có gì cả’, đã chứng đạt và an trú trong Vô Sở Hữu Xứ. Và những pháp nào ở trong Vô Sở Hữu Xứ – là tưởng Vô Sở Hữu Xứ và nhất tâm, xúc, thọ, tưởng, tư, tâm, dục, thắng giải, tinh tấn, niệm, xả, tác ý – những pháp ấy được vị ấy xác định theo thứ tự. Những pháp ấy được vị ấy biết rõ khi chúng sanh khởi, biết rõ khi chúng hiện hữu, biết rõ khi chúng đi đến hoại diệt. Vị ấy tuệ tri như vầy: ‘Quả thật, các pháp này, trước kia không có, nay sanh khởi; sau khi đã có, chúng lại hoại diệt.’ Đối với các pháp ấy, vị ấy an trú không quyến luyến, không chống đối, không nương tựa, không bị trói buộc, đã giải thoát, không bị ràng buộc, với tâm không còn giới hạn. Vị ấy tuệ tri rằng: ‘Có sự giải thoát cao hơn nữa.’ Do thực hành nhiều lần điều ấy, đối với vị ấy, (sự tuệ tri) rằng ‘chắc chắn có sự giải thoát cao hơn nữa’ trở nên vững chắc.

95. Lại nữa, này các Tỳ khưu, Tôn giả Sāriputta, sau khi đã vượt qua hoàn toàn Vô Sở Hữu Xứ, đã chứng đạt và an trú trong Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Vị ấy xuất khỏi định ấy với chánh niệm. Sau khi xuất khỏi định ấy với chánh niệm, vị ấy quán xét các pháp đã qua, đã diệt, đã biến hoại: ‘Quả thật, các pháp này, trước kia không có, nay sanh khởi; sau khi đã có, chúng lại hoại diệt.’ Đối với các pháp ấy, vị ấy an trú không quyến luyến, không chống đối, không nương tựa, không bị trói buộc, đã giải thoát, không bị ràng buộc, với tâm không còn giới hạn. Vị ấy tuệ tri rằng: ‘Có sự giải thoát cao hơn nữa.’ Do thực hành nhiều lần điều ấy, đối với vị ấy, (sự tuệ tri) rằng ‘chắc chắn có sự giải thoát cao hơn nữa’ trở nên vững chắc.

96. Lại nữa, này các Tỳ khưu, Tôn giả Sāriputta, sau khi đã vượt qua hoàn toàn Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, đã chứng đạt và an trú trong Diệt Thọ Tưởng Định. Và sau khi đã thấy bằng trí tuệ, các lậu hoặc của vị ấy được đoạn tận. Vị ấy xuất khỏi định ấy với chánh niệm. Sau khi xuất khỏi định ấy với chánh niệm, vị ấy quán xét các pháp đã qua, đã diệt, đã biến hoại: ‘Quả thật, các pháp này, trước kia không có, nay sanh khởi; sau khi đã có, chúng lại hoại diệt.’ Đối với các pháp ấy, vị ấy an trú không quyến luyến, không chống đối, không nương tựa, không bị trói buộc, đã giải thoát, không bị ràng buộc, với tâm không còn giới hạn. Vị ấy tuệ tri rằng: ‘Không có sự giải thoát nào cao hơn nữa.’ Do thực hành nhiều lần điều ấy, đối với vị ấy, (sự tuệ tri) rằng ‘chắc chắn không có sự giải thoát nào cao hơn nữa’ trở nên vững chắc.

97. Này các Tỳ khưu, nếu có người nói một cách chân chánh, người ấy nên nói rằng: ‘Đã đạt đến sự thuần thục, đã đạt đến sự toàn hảo trong Thánh giới; đã đạt đến sự thuần thục, đã đạt đến sự toàn hảo trong Thánh định; đã đạt đến sự thuần thục, đã đạt đến sự toàn hảo trong Thánh tuệ; đã đạt đến sự thuần thục, đã đạt đến sự toàn hảo trong Thánh giải thoát,’ thì người ấy đang nói một cách chân chánh chính là về Tôn giả Sāriputta. Này các Tỳ khưu, nếu có người nói một cách chân chánh, người ấy nên nói rằng: ‘Là người con của Thế Tôn, người con đích thực, sanh ra từ miệng (Pháp), sanh ra từ Pháp, do Pháp tạo ra, là người thừa tự Pháp, không phải người thừa tự tài vật,’ thì người ấy đang nói một cách chân chánh chính là về Tôn giả Sāriputta. Này các Tỳ khưu, Tôn giả Sāriputta đã làm chuyển vận theo một cách chân chánh bánh xe Pháp vô thượng đã được Như Lai chuyển vận.

Thế Tôn đã nói điều này. Các Tỳ khưu ấy, với tâm hoan hỷ, đã tán thưởng lời dạy của Thế Tôn.

Kinh Anupada, phẩm thứ nhất, đã kết thúc.