6. Kinh Thích Hợp Với Bất Động

66. Tôi nghe như vầy – một thời Thế Tôn trú ở xứ Kuru, tại một thị trấn của người Kuru tên là Kammāsadhamma. Tại đấy, Thế Tôn gọi các tỳ khưu: “Này các tỳ khưu”. “Bạch Thế Tôn”, các tỳ khưu ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói điều này: “Này các tỳ khưu, các dục là vô thường, trống rỗng, giả dối, có bản chất lừa dối. Này các tỳ khưu, đó là trò huyễn thuật, là lời nói rỗng của kẻ ngu. Những dục nào thuộc hiện tại, những dục nào thuộc tương lai; những tưởng về dục nào thuộc hiện tại, những tưởng về dục nào thuộc tương lai – cả hai loại này đều là lãnh địa của Ma, là cảnh giới của Ma, là mảnh đất gieo trồng của Ma, là nơi kiếm ăn của Ma. Ở đây, những tâm hành xấu ác, bất thiện này khởi lên: tham ái, sân hận, và tranh cạnh. Chúng trở thành chướng ngại cho vị Thánh đệ tử đang tu học ở đây. Này các tỳ khưu, ở đây, vị Thánh đệ tử suy xét như sau: ‘Những dục nào thuộc hiện tại, những dục nào thuộc tương lai; những tưởng về dục nào thuộc hiện tại, những tưởng về dục nào thuộc tương lai – cả hai loại này đều là lãnh địa của Ma, là cảnh giới của Ma, là mảnh đất gieo trồng của Ma, là nơi kiếm ăn của Ma. Ở đây, những tâm hành xấu ác, bất thiện này khởi lên: tham ái, sân hận, và tranh cạnh. Chúng trở thành chướng ngại cho vị Thánh đệ tử đang tu học ở đây. Vậy thì, ta hãy an trú với tâm rộng lớn, cao thượng, chinh phục thế gian, quyết định bằng tâm. Khi ta an trú với tâm rộng lớn, cao thượng, chinh phục thế gian, quyết định bằng tâm, những tâm hành xấu ác, bất thiện là tham ái, sân hận, và tranh cạnh sẽ không tồn tại. Do sự đoạn trừ chúng, tâm của ta sẽ trở nên không nhỏ hẹp, vô lượng, được khéo tu tập.’ Đối với vị ấy, khi đã thực hành như vậy, thường xuyên an trú như vậy, tâm trở nên tịnh tín trong đối tượng (của thiền). Khi có sự tịnh tín, vị ấy hoặc ngay bây giờ chứng đạt Bất Động, hoặc giải thoát bằng trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, có trường hợp này xảy ra là thức tương ứng của vị ấy sẽ đi đến trạng thái Bất Động. Này các tỳ khưu, đây được gọi là con đường thực hành thứ nhất thích hợp với Bất Động.”

67. “Lại nữa, này các tỳ khưu, vị Thánh đệ tử suy xét như sau: ‘Những dục nào thuộc hiện tại, những dục nào thuộc tương lai; những tưởng về dục nào thuộc hiện tại, những tưởng về dục nào thuộc tương lai; bất cứ sắc nào (tất cả sắc) đều là bốn đại chủng và sắc do bốn đại chủng tạo thành.’ Đối với vị ấy, khi đã thực hành như vậy, thường xuyên an trú như vậy, tâm trở nên tịnh tín trong đối tượng (của thiền). Khi có sự tịnh tín, vị ấy hoặc ngay bây giờ chứng đạt Bất Động, hoặc giải thoát bằng trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, có trường hợp này xảy ra là thức tương ứng của vị ấy sẽ đi đến trạng thái Bất Động. Này các tỳ khưu, đây được gọi là con đường thực hành thứ hai thích hợp với Bất Động.”

Này các tỳ khưu, lại nữa, vị thánh đệ tử suy xét như sau: ‘Những dục nào thuộc hiện tại, những dục nào thuộc tương lai; những tưởng về dục nào thuộc hiện tại, những tưởng về dục nào thuộc tương lai; những sắc pháp nào thuộc hiện tại, những sắc pháp nào thuộc tương lai; những tưởng về sắc pháp nào thuộc hiện tại, những tưởng về sắc pháp nào thuộc tương lai – cả hai loại này đều là vô thường. Cái gì vô thường thì không đáng để hoan hỷ, không đáng để tán dương, không đáng để chấp thủ.’ Đối với vị ấy, người đã thực hành như vậy, người thường an trú trong pháp ấy, tâm được tịnh tín ở nơi xứ ấy. Khi có sự tịnh tín, vị ấy hoặc là chứng đạt Bất Động ngay trong hiện tại, hoặc là được giải thoát bằng trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, có trường hợp này là thức tương ưng với điều ấy của vị ấy sẽ đi đến trạng thái Bất Động. Này các tỳ khưu, đây được gọi là con đường thứ ba tương ứng với Bất Động.

68. Này các tỳ khưu, lại nữa, vị thánh đệ tử suy xét như sau: ‘Những dục nào thuộc hiện tại, những dục nào thuộc tương lai; những tưởng về dục nào thuộc hiện tại, những tưởng về dục nào thuộc tương lai; những sắc pháp nào thuộc hiện tại, những sắc pháp nào thuộc tương lai; những tưởng về sắc pháp nào thuộc hiện tại, những tưởng về sắc pháp nào thuộc tương lai; và tưởng về Bất Động – tất cả các tưởng này, nơi nào chúng được đoạn diệt không còn dư tàn, đó là tịch tịnh, đó là vi diệu – tức là Vô Sở Hữu Xứ.’ Đối với vị ấy, người đã thực hành như vậy, người thường an trú trong pháp ấy, tâm được tịnh tín ở nơi xứ ấy. Khi có sự tịnh tín, vị ấy hoặc là chứng đạt Vô Sở Hữu Xứ ngay trong hiện tại, hoặc là được giải thoát bằng trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, có trường hợp này là thức tương ưng với điều ấy của vị ấy sẽ đi đến Vô Sở Hữu Xứ. Này các tỳ khưu, đây được gọi là con đường thứ nhất tương ứng với Vô Sở Hữu Xứ.

69. Này các tỳ khưu, lại nữa, vị thánh đệ tử đi đến khu rừng, hoặc đi đến gốc cây, hoặc đi đến ngôi nhà trống, rồi suy xét như sau: ‘Cái này là trống không, không có tự ngã hay những gì thuộc về tự ngã.’ Đối với vị ấy, người đã thực hành như vậy, người thường an trú trong pháp ấy, tâm được tịnh tín ở nơi xứ ấy. Khi có sự tịnh tín, vị ấy hoặc là chứng đạt Vô Sở Hữu Xứ ngay trong hiện tại, hoặc là được giải thoát bằng trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, có trường hợp này là thức tương ưng với điều ấy của vị ấy sẽ đi đến Vô Sở Hữu Xứ. Này các tỳ khưu, đây được gọi là con đường thứ hai tương ứng với Vô Sở Hữu Xứ.

70. Này các tỳ khưu, lại nữa, vị thánh đệ tử suy xét như sau: ‘Ta không là một cái gì của bất cứ ai ở bất cứ đâu, và cũng không có cái gì của ta ở bất cứ đâu trong bất cứ vật gì.’ Đối với vị ấy, người đã thực hành như vậy, người thường an trú trong pháp ấy, tâm được tịnh tín ở nơi xứ ấy. Khi có sự tịnh tín, vị ấy hoặc là chứng đạt Vô Sở Hữu Xứ ngay trong hiện tại, hoặc là được giải thoát bằng trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, có trường hợp này là thức tương ưng với điều ấy của vị ấy sẽ đi đến Vô Sở Hữu Xứ. Này các tỳ khưu, đây được gọi là con đường thứ ba tương ứng với Vô Sở Hữu Xứ.

Này các tỳ khưu, lại nữa, vị thánh đệ tử suy xét như sau: ‘Những dục nào thuộc hiện tại, những dục nào thuộc tương lai; những tưởng về dục nào thuộc hiện tại, những tưởng về dục nào thuộc tương lai; những sắc pháp nào thuộc hiện tại, những sắc pháp nào thuộc tương lai; những tưởng về sắc pháp nào thuộc hiện tại, những tưởng về sắc pháp nào thuộc tương lai; và tưởng về Bất Động, và tưởng về Vô Sở Hữu Xứ – tất cả các tưởng này, nơi nào chúng được đoạn diệt không còn dư tàn, đó là tịch tịnh, đó là vi diệu – tức là Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ.’ Đối với vị ấy, người đã thực hành như vậy, người thường an trú trong pháp ấy, tâm được tịnh tín ở nơi xứ ấy. Khi có sự tịnh tín, vị ấy hoặc là chứng đạt Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ ngay trong hiện tại, hoặc là được giải thoát bằng trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, có trường hợp này là thức tương ưng với điều ấy của vị ấy sẽ đi đến Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Này các tỳ khưu, đây được gọi là con đường tương ứng với Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ.

71. Khi được nói như vậy, Tôn giả Ānanda bạch với Thế Tôn lời này: – “Bạch Thế Tôn, ở đây, vị tỳ khưu thực hành như vầy: ‘Nó đã không có, và nó sẽ không là của ta; nó sẽ không có, và nó sẽ không là của ta; cái gì hiện có, cái gì đã sanh khởi – ta từ bỏ cái ấy.’ Vị ấy chứng đắc tâm xả như vậy. Bạch Thế Tôn, liệu vị tỳ khưu ấy có thể nhập Vô Dư Niết-bàn hay không thể nhập Vô Dư Niết-bàn?” – “Này Ānanda, ở đây có một số tỳ khưu có thể nhập Vô Dư Niết-bàn, và có một số tỳ khưu không thể nhập Vô Dư Niết-bàn.” – “Bạch Thế Tôn, do nhân gì, do duyên gì mà ở đây có một số tỳ khưu có thể nhập Vô Dư Niết-bàn, và có một số tỳ khưu không thể nhập Vô Dư Niết-bàn?” – “Này Ānanda, ở đây, vị tỳ khưu thực hành như vầy: ‘Nó đã không có, và nó sẽ không là của ta; nó sẽ không có, và nó sẽ không là của ta; cái gì hiện có, cái gì đã sanh khởi – ta từ bỏ cái ấy.’ Vị ấy chứng đắc tâm xả như vậy. Vị ấy hoan hỷ, tán dương, và an trú với sự chấp thủ vào tâm xả ấy. Đối với vị ấy, người hoan hỷ, tán dương, và an trú với sự chấp thủ vào tâm xả ấy, thức của vị ấy nương tựa vào đó, chấp thủ vào đó. Này Ānanda, vị tỳ khưu có chấp thủ thì không nhập Vô Dư Niết-bàn.” – “Bạch Thế Tôn, khi chấp thủ, vị tỳ khưu ấy chấp thủ vào cái gì?” – “Này Ānanda, vào Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ.” – “Bạch Thế Tôn, dường như khi chấp thủ, vị tỳ khưu ấy chấp thủ vào đối tượng chấp thủ tối thượng.” – “Này Ānanda, quả thật khi chấp thủ, vị tỳ khưu ấy chấp thủ vào đối tượng chấp thủ tối thượng. Này Ānanda, đối tượng chấp thủ tối thượng chính là Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ.”

72. “Này Ānanda, ở đây, vị tỳ khưu thực hành như vầy: ‘Nó đã không có, và nó sẽ không là của ta; nó sẽ không có, và nó sẽ không là của ta; cái gì hiện có, cái gì đã sanh khởi – ta từ bỏ cái ấy.’ Vị ấy chứng đắc tâm xả như vậy. Vị ấy không hoan hỷ, không tán dương, và không an trú với sự chấp thủ vào tâm xả ấy. Đối với vị ấy, người không hoan hỷ, không tán dương, và không an trú với sự chấp thủ vào tâm xả ấy, thức của vị ấy không nương tựa vào đó, không chấp thủ vào đó. Này Ānanda, vị tỳ khưu không có chấp thủ thì nhập Vô Dư Niết-bàn.”

73. “Bạch Thế Tôn, thật vi diệu! Bạch Thế Tôn, thật hy hữu! Bạch Thế Tôn, dường như Thế Tôn đã tuyên thuyết về sự vượt qua bộc lưu bằng cách nương tựa vào pháp này, pháp kia. Nhưng bạch Thế Tôn, thế nào là sự giải thoát cao thượng?” – “Này Ānanda, ở đây, vị Thánh đệ tử suy xét như vầy: ‘Các dục trong hiện tại và các dục trong tương lai; các tưởng về dục trong hiện tại và các tưởng về dục trong tương lai; các sắc trong hiện tại và các sắc trong tương lai; các tưởng về sắc trong hiện tại và các tưởng về sắc trong tương lai; các tưởng về Bất Động, các tưởng về Vô Sở Hữu Xứ, và các tưởng về Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ – đây là thân kiến, trong phạm vi của thân kiến. Đây là trạng thái bất tử, tức là sự giải thoát của tâm do không còn chấp thủ.’ Này Ānanda, như vậy, Ta đã giảng dạy pháp hành thích hợp với Bất Động, đã giảng dạy pháp hành thích hợp với Vô Sở Hữu Xứ, đã giảng dạy pháp hành thích hợp với Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, đã giảng dạy về sự vượt qua bộc lưu bằng cách nương tựa vào pháp này, pháp kia, đã giảng dạy về sự giải thoát cao thượng. Này Ānanda, những gì một vị Đạo Sư cần làm cho các đệ tử, vì lòng bi mẫn, vì mưu cầu hạnh phúc cho họ, Ta đã làm cho các ngươi. Này Ānanda, đây là những gốc cây, đây là những ngôi nhà trống. Hãy thiền định, này Ānanda, chớ có phóng dật, để sau này các ngươi khỏi phải hối hận. Đây là lời giáo huấn của chúng ta dành cho các ngươi.”

Thế Tôn đã thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ānanda, với tâm hoan hỷ, đã tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

Kinh Thích Hợp Với Bất Động, kinh thứ sáu, kết thúc.