Bản dịch
MIL 7.8.7 — CÂU HỎI VỀ TÍNH CHẤT CỦA NGƯỜI CUNG THỦ
7. Issāsaṅgapañha
BJT 1“Thưa ngài Nāgasena, điều mà ngài nói là: ‘Bốn tính chất của người cung thủ nên được hành trì,’ bốn tính chất nên được hành trì ấy là các điều nào?”
“Tâu đại vương, giống như người cung thủ, trong khi bắn những mũi tên, thì thiết lập vững chắc hai bàn chân ở trái đất, giữ đầu gối ngay thẳng, đặt bao tên ở thắt lưng, kềm cứng thân hình, nâng hai bàn tay lên ở chỗ tiếp xúc, kìm chặt nắm tay, làm cho các ngón tay không có lỗ hổng, nâng cổ lên, khép lại mắt và miệng, ngắm thẳng mục tiêu, làm sanh khởi niềm vui rằng: ‘Ta sẽ xuyên thủng.’ Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên thiết lập hai bàn chân tinh tấn ở trái đất là giới, nên giữ sự kham nhẫn và khoan dung được ngay thẳng, nên đặt tâm ở sự phòng hộ, nên đưa bản thân vào sự thu thúc và sự kềm chế, nên kìm chặt ước muốn và sự say đắm, nên làm cho tâm không có lỗ hổng ở sự tác ý đúng đường lối, nên nâng sự tinh tấn lên, nên khép lại sáu cánh cửa (giác quan), nên thiết lập niệm, nên làm sanh khởi niềm vui rằng: ‘Ta sẽ xuyên thủng tất cả phiền não bằng mũi tên trí tuệ.’ Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhất của người cung thủ nên được hành trì.
BJT 2Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, người cung thủ mang theo vật uốn thẳng để làm ngay thẳng cây tên bị cong, bị vẹo, bị quẹo. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên mang theo vật uốn thẳng là sự thiết lập niệm ở thân này để làm ngay thẳng cái tâm bị cong, bị vẹo, bị quẹo. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhì của người cung thủ nên được hành trì.
BJT 3Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, người cung thủ chuyên chú ở mục tiêu. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên chuyên chú ở thân này. Tâu đại vương, vị hành giả thiết tha tu tập nên chuyên chú ở thân này như thế nào? Nên chuyên chú là vô thường, là cơn bệnh … (như trên) … là ghẻ, là mụt nhọt, là tai ương, là tật nguyền, là cái khác, là tiêu hoại, là tai họa, là bất hạnh, là sợ hãi, là nguy hiểm, là thay đổi, là mảnh mai, là không bền, là không nơi nương tựa, là không nơi trú ẩn, là không nơi nương nhờ, là trạng thái không có nơi nương nhờ, là rỗng không, là trống không, là bất lợi, là không có lõi, là gốc gác của tai ương, là kẻ giết hại, là có sự rò rỉ, là bị tạo tác, là có bản chất sanh ra, là có bản chất già, là có bản chất bệnh, là có bản chất chết, là có bản chất sầu muộn, là có bản chất than vãn, là có bản chất thất vọng, là có bản chất phiền não. Tâu đại vương, vị hành giả thiết tha tu tập nên chuyên chú ở thân này như thế. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ ba của người cung thủ nên được hành trì.
BJT 4Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, người thợ săn chuyên chú sáng chiều. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên chuyên chú ở đối tượng (của đề mục thiền) sáng chiều. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ tư của người thợ săn nên được hành trì. Tâu đại vương, điều này cũng đã được trưởng lão Sāriputta, vị Tướng Quân Chánh Pháp nói đến:
‘Giống như người cung thủ chuyên chú sáng chiều, trong khi không bê trễ việc chuyên chú, đạt được bữa ăn và tiền lương.
Tương tợ y như thế, người con trai của đức Phật thực hành sự chuyên chú ở thân, trong khi không bê trễ việc chuyên chú ở thân, chứng đắc phẩm vị A-la-hán.’”
Câu hỏi về tính chất của người cung thủ là thứ bảy.
Phẩm chum nước là phẩm thứ bảy.
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
“Chum nước, và sắt đen, cái lọng che, thửa ruộng, và thuốc giải độc, với vật thực, và người cung thủ, đã được các bậc hiểu biết nói đến.”
CÂU HỎI GIẢNG VỀ CÁC VÍ DỤ ĐƯỢC CHẤM DỨT.
Bản dịch: Bhikkhu Indacanda
Translated by Bhikkhu Indacanda, 2011. Based on the Buddha Jayanthi edition of the Pali canon, as corrected by Bhikkhu Indacanda. Full text, translation, and notes are available at the translator’s website: http://tamtangpaliviet.net/. Used by kind permission of the translator. Prepared for SuttaCentral by Bhikkhu Sujato.
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bản dịch AI (OpenTipitaka) · Việt: Bản dịch AI (OpenTipitaka)
7. ‘‘Bhante nāgasena, ‘issāsassa cattāri aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni cattāri aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, issāso sare pātayanto ubho pāde pathaviyaṃ daḷhaṃ patiṭṭhāpeti, jaṇṇuavekallaṃ karoti, sarakalāpaṃ kaṭisandhimhi ṭhapeti, kāyaṃ upatthaddhaṃ karoti, dve hatthe sandhiṭṭhānaṃ āropeti, muṭṭhiṃ pīḷayati, aṅguliyo nirantaraṃ karoti, gīvaṃ paggaṇhāti, cakkhūni mukhañca pidahati, nimittaṃ ujuṃ karoti, hāsamuppādeti ‘vijjhissāmī’ti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sīlapathaviyaṃ vīriyapāde patiṭṭhāpetabbaṃ, khantisoraccaṃ avekallaṃ kātabbaṃ, saṃvare cittaṃ ṭhapetabbaṃ, saṃyamaniyame attā upanetabbo, icchā mucchā pīḷayitabbā, yoniso manasikāre cittaṃ nirantaraṃ kātabbaṃ, vīriyaṃ paggahetabbaṃ, cha dvārā pidahitabbā, sati upaṭṭhapetabbā, hāsamuppādetabbaṃ ‘sabbakilese ñāṇanārācena vijjhissāmī’ti. Idaṃ, mahārāja, issāsassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
7. "Venerable Nāgasena, you say that 'four qualities of an archer should be adopted.' What are these four qualities to be adopted?" "Just as, great king, an archer shooting an arrow firmly plants both feet on the ground, makes his knees steady, places the quiver at his hip joint, makes the body taut, positions both hands at the bow-grip, clenches his fist, keeps his fingers close together, stretches his neck, closes his eyes and mouth, makes the aim straight, and arouses joy, thinking, 'I will hit the target'—in the same way, great king, a yogi, a practitioner of meditation, should firmly plant the feet of energy on the ground of virtue, make patience and gentleness unimpaired, place the mind in restraint, bring oneself under discipline and rules, suppress desire and delusion, make the mind continuous in appropriate attention, exert effort, close the six sense doors, establish mindfulness, and arouse joy, thinking, 'I will pierce all defilements with the arrow of wisdom.' This, great king, is the first quality of an archer to be adopted.
7. “Bạch ngài Nāgasena, điều ngài đã nói là: ‘Cần phải ghi nhận bốn đặc điểm của người bắn cung,’ bốn đặc điểm cần được ghi nhận ấy là những gì?” – “Tâu Đại vương, cũng giống như người bắn cung, trong khi bắn các mũi tên, đặt vững chắc cả hai bàn chân trên mặt đất, giữ cho hai đầu gối không bị lệch, để ống tên ở bên hông, giữ cho thân mình được thẳng cứng, đưa hai tay lên vị trí nối kết, nắm chặt bàn tay, giữ cho các ngón tay được khít lại, ngẩng cổ lên, nhắm mắt và miệng lại, nhắm thẳng vào mục tiêu, sanh khởi niềm vui thích rằng: ‘Ta sẽ bắn trúng,’ cũng giống như thế, tâu Đại vương, vị hành giả tu tập thiền định cần phải đặt vững chắc các bàn chân tinh tấn trên mặt đất giới hạnh, cần phải giữ cho sự kham nhẫn và nhu hòa không bị thiếu sót, cần phải đặt tâm vào sự thu thúc, cần phải hướng bản thân vào sự chế ngự và kỷ luật, cần phải đè nén sự ham muốn và si mê, cần phải giữ cho tâm được khít khao trong sự tác ý đúng theo lý, cần phải khích lệ tinh tấn, cần phải đóng sáu cửa, cần phải thiết lập niệm, cần phải sanh khởi niềm vui thích rằng: ‘Ta sẽ bắn các phiền não bằng mũi tên trí tuệ.’ Tâu Đại vương, đây là đặc điểm thứ nhất của người bắn cung cần được ghi nhận.”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, issāso āḷakaṃ pariharati vaṅkajimhakuṭilanārācassa ujukaraṇāya. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena imasmiṃ kāye satipaṭṭhānaāḷakaṃ pariharitabbaṃ vaṅkajimhakuṭilacittassa ujukaraṇāya. Idaṃ, mahārāja, issāsassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
"Furthermore, great king, an archer carries a straightening-board to straighten a crooked, bent, or curved arrow. In the same way, great king, a yogi, a practitioner of meditation, should carry the straightening-board of the foundations of mindfulness in this body to straighten a crooked, bent, or curved mind. This, great king, is the second quality of an archer to be adopted."
“Lại nữa, tâu Đại vương, người bắn cung mang theo dụng cụ duỗi thẳng để làm cho các mũi tên bị cong, vẹo, quăn được thẳng ra. Cũng giống như thế, tâu Đại vương, vị hành giả tu tập thiền định cần phải mang theo dụng cụ duỗi thẳng là các niệm xứ ở trong thân này để làm cho tâm bị cong, vẹo, quăn được thẳng ra. Tâu Đại vương, đây là đặc điểm thứ hai của người bắn cung cần được ghi nhận.”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, issāso lakkhe upāseti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena imasmiṃ kāye upāsitabbaṃ. Kathaṃ mahārāja yoginā yogāvacarena imasmiṃ kāye upāsitabbaṃ? Aniccato upāsitabbaṃ, dukkhato upāsitabbaṃ, anattato upāsitabbaṃ, rogato…pe… gaṇḍato…pe… sallato…pe… aghato…pe… ābādhato…pe… parato…pe… palokato…pe… ītito…pe… upaddavato…pe… bhayato…pe… upasaggato…pe… calato…pe… pabhaṅguto…pe… addhuvato…pe… atāṇato…pe… aleṇato…pe… asaraṇato…pe… rittato…pe… tucchato…pe… suññato…pe… ādīnavato…pe… vipariṇāmadhammato…pe… asārato …pe… aghamūlato…pe… vadhakato…pe… vibhavato…pe… sāsavato…pe… saṅkhatato…pe… mārāmisato…pe… jātidhammato…pe… jarādhammato…pe… byādhidhammato…pe… maraṇadhammato…pe… sokadhammato…pe… paridevadhammato…pe… upāyāsadhammato…pe… saṃkilesadhammato…pe… evaṃ kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena imasmiṃ kāye upāsitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, issāsassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
"Furthermore, great king, just as an archer practices on his target, so too, great king, should a yogi, a practitioner of meditation, practice on this body. How, great king, should a yogi, a practitioner of meditation, practice on this body? It should be practiced on as impermanent, as suffering, as not-self, as a disease, as a tumor, as a dart, as misery, as an affliction, as other, as decaying, as a plague, as a calamity, as a terror, as a vexation, as unstable, as perishable, as unenduring, as without protection, as without shelter, as without refuge, as empty, as hollow, as void, as dangerous, as subject to change, as without essence, as a root of misery, as a murderer, as subject to destruction, as with taints, as conditioned, as Māra's bait, as subject to birth, as subject to aging, as subject to illness, as subject to death, as subject to sorrow, as subject to lamentation, as subject to despair, as subject to defilement. Thus, great king, should a yogi, a practitioner of meditation, practice on this body. This, great king, is the third quality of the archer to be adopted."
“Lại nữa, tâu Đại vương, người bắn cung thực hành ở mục tiêu, cũng giống như thế, tâu Đại vương, vị hành giả tu tập thiền định cần phải thực hành ở trong thân này. Tâu Đại vương, vị hành giả tu tập thiền định thực hành ở trong thân này là như thế nào? Vị ấy cần thực hành về tính chất vô thường, cần thực hành về tính chất khổ, cần thực hành về tính chất vô ngã, về bệnh hoạn, ... về khối u, ... về mũi tên, ... về sự bất hạnh, ... về tật bệnh, ... về cái khác, ... về sự hoại diệt, ... về sự tai hại, ... về sự nguy hiểm, ... về sự sợ hãi, ... về sự phiền phức, ... về sự dao động, ... về sự tan rã, ... về sự không bền vững, ... về sự không được che chở, ... về sự không có nơi nương náu, ... về sự không có chỗ nương tựa, ... về sự trống rỗng, ... về sự rỗng không, ... về sự vô chủ, ... về sự nguy hại, ... về pháp có sự biến đổi, ... về sự không có lõi cây, ... về cội rễ của sự bất hạnh, ... về kẻ sát hại, ... về sự không tăng trưởng, ... về đối tượng của các lậu hoặc, ... về pháp hữu vi, ... về mồi của ma, ... về pháp có sự sanh, ... về pháp có sự già, ... về pháp có sự bệnh, ... về pháp có sự chết, ... về pháp có sự sầu, ... về pháp có sự bi, ... về pháp có sự khổ (thân), ... về pháp có sự ưu (tâm), ... về pháp có sự não. Tâu Đại vương, vị hành giả tu tập thiền định cần phải thực hành ở trong thân này là như vậy. Tâu Đại vương, đây là đặc điểm thứ ba của người bắn cung cần được ghi nhận.”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, issāso sāyaṃ pātaṃ upāsati. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sāyaṃ pātaṃ ārammaṇe upāsitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, issāsassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –
"Furthermore, great king, just as an archer practices morning and evening, so too, great king, should a yogi, a practitioner of meditation, practice on his object of meditation morning and evening. This, great king, is the fourth quality of the archer to be adopted. This was said, great king, by the Elder Sāriputta, the General of the Dhamma:"
“Lại nữa, tâu Đại vương, người bắn cung thực hành vào buổi chiều và buổi sáng. Cũng giống như thế, tâu Đại vương, vị hành giả tu tập thiền định cần phải thực hành trên đối tượng (thiền) vào buổi chiều và buổi sáng. Tâu Đại vương, đây là đặc điểm thứ tư của người bắn cung cần được ghi nhận. Tâu Đại vương, điều này đã được trưởng lão Sāriputta, vị Tướng quân Chánh pháp, nói đến như sau:”
‘‘‘Yathā issāsako nāma, sāyaṃ pātaṃ upāsati;
Upāsanaṃ ariñcanto †, labhate bhattavetanaṃ.
"'Just as an archer, it is said, practices morning and evening; not neglecting his practice, he obtains his food-wages.
“‘Ví như người bắn cung, thực hành vào buổi chiều, buổi sáng; trong khi không từ bỏ sự thực hành, người ấy nhận được tiền lương thực phẩm.”
‘‘‘Tatheva buddhaputtopi, karoti kāyupāsanaṃ;
Kāyupāsanaṃ ariñcanto, arahattamadhigacchatī’’’ti.
"'In the same way, a son of the Buddha also practices contemplation of the body; not neglecting contemplation of the body, he attains Arahantship.'"
“Cũng vậy, ngay cả vị con của đức Phật thực hành sự quán thân; không xao nhãng việc quán thân, vị ấy chứng đạt được quả vị A-la-hán.”
Issāsaṅgapañho sattamo.
The Question on the Archer's Qualities is the seventh.
Câu hỏi về các đặc điểm của người bắn cung là thứ bảy.
Kumbhavaggo sattamo †.
The Pot Chapter is the seventh.
Phẩm Cái Bình là thứ bảy.
Tassuddānaṃ –
The summary thereof:
Phần tóm lược của phẩm ấy là:
Kumbho ca kāḷāyaso ca, chattaṃ khettañca agado;
Bhojanena ca issāso, vuttaṃ dāni vidūhīti.
The pot and the black iron, the parasol, the field, and medicine; with food and the archer—this has now been spoken by the wise.
Cái bình, và cái chảo sắt, cây dù, thửa ruộng, và thuốc giải; cùng với vật thực, và người bắn cung, (các ví dụ này) đã được bậc trí nói đến.
The Questions on Similes is concluded.
Các câu hỏi về các câu chuyện ví dụ đã kết thúc.
Nigamanaṃ
Conclusion
Phần kết luận