Bản dịch
MIL 7.7.5 — CÂU HỎI VỀ TÍNH CHẤT CỦA CÂY CỐI
5. Rukkhaṅgapañha
BJT 1“Thưa ngài Nāgasena, điều mà ngài nói là: ‘Ba tính chất của cây cối nên được hành trì,’ ba tính chất nên được hành trì ấy là các điều nào?”
“Tâu đại vương, giống như cây cối là có sự đơm hoa kết trái. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập có sự đơm hoa là sự giải thoát và kết trái là bản thể Sa-môn. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhất của cây cối nên được hành trì.
BJT 2Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, cây cối cung cấp bóng che cho những người đã đi đến và đã tiến vào. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên tiếp đón với sự tiếp đón về vật chất hoặc là với sự tiếp đón về Giáo Pháp đối với những cá nhân đã đi đến và đã tiến vào. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhì của cây cối nên được hành trì.
BJT 3Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, cây cối không làm sự phân biệt về bóng che. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập không nên làm sự phân biệt đối với tất cả chúng sanh, nên thể hiện sự tu tập về từ ái thật sự bình đẳng đối với những kẻ trộm cướp, những kẻ phá hoại, những kẻ đối nghịch, cũng như đối với bản thân rằng: ‘Làm cách nào để các chúng sanh này có thể gìn giữ bản thân, không có thù oán, không có hãm hại, không có phiền phức, có sự an vui.’ Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ ba của cây cối nên được hành trì. Tâu đại vương, điều này cũng đã được trưởng lão Sāriputta, vị Tướng Quân Chánh Pháp nói đến:
‘Trong trường hợp kẻ phá hoại Devadatta, kẻ cướp có xâu chuỗi bằng ngón tay, con voi Dhanapāla, và luôn cả (người con trai) Rāhula, bậc Hiền Trí là bình đẳng trong mọi trường hợp.’”
Câu hỏi về tính chất của cây cối là thứ năm.
Bản dịch: Bhikkhu Indacanda
Translated by Bhikkhu Indacanda, 2011. Based on the Buddha Jayanthi edition of the Pali canon, as corrected by Bhikkhu Indacanda. Full text, translation, and notes are available at the translator’s website: http://tamtangpaliviet.net/. Used by kind permission of the translator. Prepared for SuttaCentral by Bhikkhu Sujato.
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bản dịch AI (OpenTipitaka) · Việt: Bản dịch AI (OpenTipitaka)
5. ‘‘Bhante nāgasena, ‘rukkhassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, rukkho nāma pupphaphaladharo, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena vimuttipupphasāmaññaphaladhārinā bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, rukkhassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
5. "Venerable Nāgasena, you say that 'three qualities of a tree should be adopted.' What are those three qualities to be adopted?" "Just as, great king, a tree bears flowers and fruit, so too, great king, a yogi, one devoted to the practice, should bear the flower of liberation and the fruit of the ascetic life. This, great king, is the first quality of a tree to be adopted."
5. “Bạch Đại đức Nāgasena, ngài đã nói rằng: ‘Nên thực hành theo ba đặc tính của cây.’ Ba đặc tính ấy là gì?” “Tâu Đại vương, ví như cây cối thì mang hoa và quả. Cũng vậy, tâu Đại vương, vị hành giả tu tập thiền định nên mang đóa hoa giải thoát và quả vị Sa-môn. Tâu Đại vương, đây là đặc tính thứ nhất của cây nên được thực hành theo.
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, rukkho upagatānamanuppaviṭṭhānaṃ janānaṃ chāyaṃ deti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena upagatānamanuppaviṭṭhānaṃ puggalānaṃ āmisappaṭisandhārena vā dhammappaṭisanthārena vā paṭisantharitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, rukkhassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
"Furthermore, great king, just as a tree gives shade to the people who have approached and come to it, so too, great king, a yogi, one devoted to the practice, should extend a friendly welcome to the people who have approached and come to him, either a welcome with material things or a welcome with the Dhamma. This, great king, is the second quality of a tree to be adopted."
“Lại nữa, tâu Đại vương, giống như cây cối cho bóng mát đến những người đã đến gần và đi vào bên dưới, cũng vậy, tâu Đại vương, vị hành giả tu tập thiền định nên tiếp đãi những người đã đến gần và đi vào bằng sự tiếp đãi vật chất hoặc bằng sự tiếp đãi chánh pháp. Tâu Đại vương, đây là đặc điểm thứ hai của cây cối nên được thực hành.”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, rukkho chāyāvemattaṃ na karoti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbasattesu vemattatā na kātabbā, coravadhakapaccatthikesupi attanipi samasamā mettābhāvanā kātabbā, ‘kinti ime sattā averā abyāpajjā † anīghā sukhī attānaṃ parihareyyu’nti. Idaṃ, mahārāja, rukkhassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –
"Furthermore, great king, just as a tree makes no distinction in its shade, so too, great king, a yogi, one devoted to the practice, should make no distinction among any beings. He should develop loving-kindness equally towards all, towards a thief, a murderer, an enemy, and himself, thinking: ‘May these beings be free from enmity, free from ill will, free from trouble, and may they live happily!’ This, great king, is the third quality of a tree to be adopted. This was spoken, great king, by the Elder Sāriputta, the General of the Dhamma:"
“Lại nữa, tâu Đại vương, giống như cây cối không tạo ra sự khác biệt về bóng mát, cũng vậy, tâu Đại vương, vị hành giả tu tập thiền định không nên tạo ra sự khác biệt đối với tất cả chúng sanh. Đối với kẻ trộm, kẻ sát nhân, kẻ thù địch, và cả đối với bản thân, nên thực hành tu tập tâm từ một cách bình đẳng, rằng: ‘Mong sao các chúng sanh này không có oan trái, không có phiền não, không có sầu muộn, được sống an vui tự tại.’ Tâu Đại vương, đây là đặc điểm thứ ba của cây cối nên được thực hành. Tâu Đại vương, điều này đã được trưởng lão Sāriputta, vị Tướng quân Chánh pháp, nói rằng:”
‘‘‘Vadhake devadattamhi, core aṅgulimālake;
Dhanapāle rāhule ca, sabbattha samako munī’’’ti.
"'Towards Devadatta the murderer, towards the thief Aṅgulimāla, towards the elephant Dhanapāla and towards Rāhula—the sage is impartial towards all.'"
“‘Đối với kẻ sát nhân Devadatta, kẻ cướp Aṅgulimāla, voi Dhanapāla, và cả Rāhula, bậc Thánh nhân đều bình đẳng ở khắp mọi nơi.’”
Rukkhaṅgapañho pañcamo.
The fifth question on the qualities of the tree.
Câu hỏi về các đặc điểm của cây cối, phần thứ năm.