Bản dịch
MIL 7.7.10 — CÂU HỎI VỀ TÍNH CHẤT CỦA NGƯỜI THỢ MỘC
10. Tacchakaṅgapañha
BJT 1“Thưa ngài Nāgasena, điều mà ngài nói là: ‘Hai tính chất của người thợ mộc nên được hành trì,’ hai tính chất nên được hành trì ấy là các điều nào?”
“Tâu đại vương, giống như người thợ mộc sau khi làm cho đúng đắn sợi chỉ đen rồi đẽo gọt khúc cây. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên làm cho đúng đắn theo Giáo Pháp của đấng Chiến Thắng, nên đứng vững ở trái đất là giới, nên cầm lấy cái rìu trí tuệ bằng bàn tay đức tin, rồi nên đẽo gọt các phiền não. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhất của người thợ mộc nên được hành trì.
BJT 2Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, người thợ mộc loại bỏ giác cây và chọn lấy lõi cây. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên loại bỏ các pháp có hình thức như là: thường (kiến), đoạn (kiến), mạng sống ấy thân thể ấy, mạng sống khác thân thể khác, cái ấy là tối thượng, cái khác là tối thượng, không làm không hình thành, không có sự tạo tác của con người, lối sống phi Phạm hạnh, sự hoại diệt của chúng sanh, sự tạo thành của chúng sanh mới, tính chất thường còn của các hành, người nào làm người ấy thọ hưởng, người khác làm người khác thọ hưởng, sự nhìn thấy quả của nghiệp, và tà kiến về quả của hành động; như vậy sau khi loại bỏ các pháp có hình thức như thế ấy và luôn cả các đường lối tranh cãi khác, nên chọn lấy bản thể của các pháp tạo tác, là không tánh tuyệt đối, là không tánh tối cao không lực tác động, không bị chê trách. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhì của người thợ mộc nên được hành trì. Tâu đại vương, điều này cũng đã được đức Thế Tôn, vị Trời vượt trội các vị Trời, nói đến ở Kinh Tập:
‘Các ngươi hãy tống đi bụi bặm, và hãy lùa bỏ rác rưởi, sau đó hãy đuổi đi những kẻ nói nhiều, những kẻ phi Sa-môn, và những kẻ Sa-môn cao ngạo.
Sau khi tống đi các ước muốn ác xấu, các thói quen và hành xứ xấu xa, là những người trong sạch, trong khi sống chung với những người trong sạch, hãy tỏ ra có sự kính trọng lẫn nhau.’”
Câu hỏi về tính chất của người thợ mộc là thứ mười.
Phẩm nhện là phẩm thứ sáu.
Bản dịch: Bhikkhu Indacanda
Translated by Bhikkhu Indacanda, 2011. Based on the Buddha Jayanthi edition of the Pali canon, as corrected by Bhikkhu Indacanda. Full text, translation, and notes are available at the translator’s website: http://tamtangpaliviet.net/. Used by kind permission of the translator. Prepared for SuttaCentral by Bhikkhu Sujato.
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bản dịch AI (OpenTipitaka) · Việt: Bản dịch AI (OpenTipitaka)
10. ‘‘Bhante nāgasena, ‘tacchakassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, tacchako kāḷasuttaṃ anulometvā rukkhaṃ tacchati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena jinasāsanamanulomayitvā sīlapathaviyaṃ patiṭṭhahitvā saddhāhatthena paññāvāsiṃ gahetvā kilesā tacchetabbā. Idaṃ, mahārāja, tacchakassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
10. “Venerable Nāgasena, you say, ‘Two qualities of a carpenter should be adopted.’ What are those two qualities that should be adopted?” “Just as, great king, a carpenter hews a tree by following a black line, so too, great king, a yogi, one engaged in meditation, having established himself on the ground of virtue and following the teaching of the Victor, should take up the adze of wisdom with the hand of faith and hew away the defilements. This, great king, is the first quality of a carpenter that should be adopted.
10. ‘Bạch ngài Nāgasena, điều ngài đã nói là: ‘Nên thực hành hai đặc điểm của người thợ mộc.’ Hai đặc điểm nào là điều nên được thực hành?’ ‘Tâu Đại vương, giống như người thợ mộc sau khi làm cho thuận theo sợi dây mực thì đẽo cây gỗ, tương tự y như thế, tâu Đại vương, vị hành giả tu tập thiền định sau khi làm cho thuận theo Giáo Pháp của bậc Chiến Thắng, sau khi đứng vững trên mặt đất giới hạnh, sau khi cầm lấy cái rìu trí tuệ bằng bàn tay đức tin thì cần phải đẽo gọt các phiền não. Tâu Đại vương, đặc điểm đầu tiên này của người thợ mộc là điều nên được thực hành.
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, tacchako phegguṃ apaharitvā sāramādiyati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sassataṃ ucchedaṃ taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ taduttamaṃ aññaduttamaṃ akatamabhabbaṃ apurisakāraṃ abrahmacariyavāsaṃ sattavināsaṃ navasattapātubhāvaṃ saṅkhārasassatabhāvaṃ yo karoti, so paṭisaṃvedeti, añño karoti, añño paṭisaṃvedeti, kammaphaladassanā ca kiriyaphaladiṭṭhi ca iti evarūpāni ceva aññāni ca vivādapathāni apanetvā saṅkhārānaṃ sabhāvaṃ paramasuññataṃ nirīhanijjīvataṃ † accantaṃ suññataṃ ādiyitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, tacchakassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena suttanipāte –
“Furthermore, great king, just as a carpenter removes the sapwood and takes the heartwood, so too, great king, a yogi, one engaged in meditation, should remove such paths of dispute as these and others—eternalism and annihilationism; the view that the soul is the same as the body and that the soul is one thing and the body another; that this is supreme or that something else is supreme; the views of non-causality, of no human effort, of the futility of the holy life, of the destruction of a being, of the appearance of a new being, of the eternity of formations, that the one who acts is the one who experiences, that one acts and another experiences, the view of the fruit of kamma, and the view of the fruit of action—and should take up the intrinsic nature of formations: supreme emptiness, effortlessness, lifelessness, and utter voidness. This, great king, is the second quality of a carpenter to be adopted. This was also said, great king, by the Blessed One, the god beyond gods, in the Suttanipāta:
Lại nữa, tâu Đại vương, người thợ mộc sau khi loại bỏ giác cây thì lấy phần lõi cây. Tương tự y như thế, tâu Đại vương, vị hành giả tu tập thiền định sau khi loại bỏ các đường lối tranh luận như là thường kiến, đoạn kiến, sinh mạng ấy là thân thể ấy, sinh mạng là khác thân thể là khác, điều ấy là cao thượng nhất, điều khác là cao thượng nhất, pháp không được tạo tác, pháp không thể có, không do nỗ lực của con người, không có sự sống phạm hạnh, sự hủy diệt của chúng sanh, sự xuất hiện của chúng sanh mới, các hành là thường còn, người nào tạo tác thì người ấy cảm thọ, người khác tạo tác người khác cảm thọ, và thấy quả của nghiệp, và tà kiến về quả của hành động, và các pháp khác tương tự như vậy, thì cần phải tiếp nhận bản thể của các pháp hữu vi, tánh không tối thượng, sự không có sinh mạng không có ước muốn, tánh không tuyệt đối. Tâu Đại vương, đặc điểm thứ hai này của người thợ mộc là điều nên được thực hành. Tâu Đại vương, điều này đã được đức Thế Tôn, bậc trời trong các hàng trời, nói đến ở Kinh Tập:
‘‘‘Kāraṇḍavaṃ niddhamatha, kasambuṃ apakassatha;
Tato palāpe vāhetha, assamaṇe samaṇamānine.
“‘Drive out the carrion-crows, drag away the rubbish; then carry off the chaff, those recluses in name only, who are not true recluses.
‘Hãy xua đuổi kẻ vô dụng, hãy loại bỏ rác rưởi. Rồi hãy sàng sảy trấu lép, là những kẻ không phải Sa-môn nhưng lại tự cho là Sa-môn.
‘‘‘Niddhamitvāna pāpicche, pāpaācāragocare;
Suddhā suddhehi saṃvāsaṃ, kappayavho patissatā;
Tato samaggā nipakā, dukkhassantaṃ karissathā’’’ti.
“‘Having driven out those with evil desires, those whose resort is evil conduct, you who are pure should live in communion with the pure, being mindful. Then, harmonious and prudent, you will make an end of suffering.’”
‘Sau khi đã xua đuổi những kẻ có ước muốn xấu xa, có hạnh kiểm và cảnh giới xấu xa, các vị thanh tịnh hãy sống chung với những người thanh tịnh, hãy có chánh niệm. Rồi sau đó, các vị hòa hợp, thận trọng, sẽ có thể chấm dứt khổ đau.’
Tacchakaṅgapañho dasamo.
The Tenth Question on the Qualities of the Carpenter.
Câu hỏi về các đặc điểm của người thợ mộc là câu thứ mười.
Makkaṭakavaggo chaṭṭho.
The Monkey Chapter, the sixth.
Phẩm Con Khỉ là phẩm thứ sáu.
Tassuddānaṃ –
The summary:
Phần tóm lược như sau: –
Makkaṭo dārako kummo, vanaṃ rukkho ca pañcamo;
Megho maṇi māgaviko, bāḷisī tacchakena cāti.
The monkey, the boy, the turtle, the forest, and the tree as the fifth; the cloud, the jewel, the hunter, the fisherman, and the carpenter.
Con khỉ, đứa trẻ, con rùa, khu rừng và thứ năm là cây; đám mây, viên ngọc, người thợ săn, người câu cá, và người thợ mộc.