Bản dịch
MIL 7.6.7 — CÂU HỎI VỀ TÍNH CHẤT CỦA LOÀI DƠI
7. Vagguliṅgapañha
BJT 1“Thưa ngài Nāgasena, điều mà ngài nói là: ‘Hai tính chất của loài dơi nên được hành trì,’ hai tính chất nên được hành trì ấy là các điều nào?”
“Tâu đại vương, giống như loài dơi sau khi đi vào nhà, bay quanh, rồi đi ra, không chần chờ ở nơi ấy. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập sau khi đi vào làng để khất thực, nên đi theo tuần tự, khi đã nhận được phần thì rời khỏi thật nhanh chóng, không nên chần chờ ở nơi ấy. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhất của loài dơi nên được hành trì.
BJT 2Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, loài dơi trong khi sống ở nhà của những người khác thì không làm việc phá hoại đến họ. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập sau khi đi đến những gia đình, không nên gây ra cho họ bất cứ điều gì hối tiếc do sự xin xỏ quá mức, hoặc do nhiều sự yêu cầu, hoặc do nhiều sự sai trái của thân, hoặc do trạng thái nói quá nhiều, hoặc do trạng thái của lạc và khổ là tương đồng, cũng không nên khiến họ bỏ bê công việc căn bản của họ, nên ước muốn chỉ mỗi sự tiến triển về mọi mặt. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhì của loài dơi nên được hành trì. Tâu đại vương, điều này cũng đã được đức Thế Tôn, vị Trời vượt trội các vị Trời, nói đến ở Trường Bộ quý báu, bài Kinh Lakkhaṇa:
Vì niềm tin, vì giới, vì sự nghe, vì sự thông minh,
vì sự xả thí, vì Giáo Pháp, vì các điều tốt đẹp,
vì tài sản, vì lúa gạo, và vì ruộng vườn đất đai,
vì các con, vì những người vợ, và vì các gia súc,
vì các thân quyến, vì các bạn bè, và vì các bà con,
vì sức mạnh, vì sắc đẹp, và vì sự an lạc ở cả hai trường hợp,
ước muốn: ‘Làm thế nào để các kẻ khác không thoái hóa?’
và còn mong mỏi về sự thành tựu của mục đích.”
Câu hỏi về tính chất của loài dơi là thứ bảy.
Bản dịch: Bhikkhu Indacanda
Translated by Bhikkhu Indacanda, 2011. Based on the Buddha Jayanthi edition of the Pali canon, as corrected by Bhikkhu Indacanda. Full text, translation, and notes are available at the translator’s website: http://tamtangpaliviet.net/. Used by kind permission of the translator. Prepared for SuttaCentral by Bhikkhu Sujato.
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bản dịch AI (OpenTipitaka) · Việt: Bản dịch AI (OpenTipitaka)
7. ‘‘Bhante nāgasena, ‘vaggulissa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, vagguli gehaṃ pavisitvā vicaritvā nikkhamati, na tattha palibuddhati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena gāmaṃ piṇḍāya pavisitvā sapadānaṃ vicaritvā paṭiladdhalābhena khippameva nikkhamitabbaṃ, na tattha palibuddhena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, vaggulissa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
7. “Venerable Nāgasena, you said, ‘Two qualities of the bat are to be adopted.’ What are those two qualities to be adopted?” “Just as, great king, a bat enters a house, moves about, and exits without becoming entangled there, so too, great king, a yogi devoted to spiritual practice, having entered a village for alms and gone from house to house in order, should quickly exit with whatever he has received, without becoming entangled there. This, great king, is the first quality of the bat to be adopted.
7. “Bạch đức vua Nāgasena, ngài đã nói rằng: ‘Nên thực hành theo hai đặc điểm của con dơi.’ Vậy hai đặc điểm nào nên được thực hành theo?” “Tâu đại vương, ví như con dơi bay vào nhà, bay lượn một vòng rồi bay ra, không bị vướng mắc ở lại đó. Tâu đại vương, cũng vậy, vị hành giả tu tập thiền định khi vào làng khất thực, đi tuần tự các nhà, sau khi nhận được vật thực thì nên nhanh chóng rời đi, không nên bị vướng mắc ở lại đó. Tâu đại vương, đây là đặc điểm thứ nhất của con dơi nên được thực hành theo.
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, vagguli paragehe vasamāno na tesaṃ parihāniṃ karoti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kulāni upasaṅkamitvā atiyācanāya vā viññattibahulatāya vā kāyadosabahulatāya vā atibhāṇitāya vā samānasukhadukkhatāya vā na tesaṃ koci vippaṭisāro karaṇīyo, napi tesaṃ mūlakammaṃ parihāpetabbaṃ, sabbathā vaḍḍhi yeva icchitabbā. Idaṃ, mahārāja, vaggulissa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena dīghanikāyavare lakkhaṇasuttante –
“Furthermore, great king, a bat living in another’s house does not cause them any loss. So too, great king, when a yogi engaged in meditation approaches families, he should not cause them any regret through excessive begging, frequent requests, much bodily misconduct, excessive talk, or by sharing their joys and sorrows. Nor should their livelihood be diminished. In every way, only their growth should be wished for. This, great king, is the second quality of the bat to be adopted. And this, great king, was spoken by the Blessed One, the god beyond gods, in the excellent Dīgha Nikāya, in the Lakkhaṇa Sutta:
“Lại nữa, tâu đại vương, ví như con dơi khi ở trong nhà người khác, nó không gây ra sự tổn thất cho họ. Tâu đại vương, cũng vậy, vị hành giả tu tập thiền định khi đến gần các gia đình thí chủ, không nên làm cho họ phải hối tiếc điều gì, hoặc bằng cách xin xỏ quá đáng, hoặc bằng cách gợi ý quá nhiều, hoặc bằng cách biểu lộ nhiều lỗi lầm nơi thân, hoặc bằng cách nói năng quá nhiều, hoặc bằng cách cùng vui buồn với họ. Vị ấy cũng không nên làm tổn hại đến công việc chính của họ, mà phải luôn mong muốn cho họ được mọi bề tấn hóa. Tâu đại vương, đây là đặc điểm thứ hai của con dơi nên được thực hành theo. Tâu đại vương, điều này đã được Đức Thế Tôn, bậc Thiên Nhân Sư, nói đến trong kinh Tướng thuộc Trường Bộ Kinh ưu việt:
‘‘‘Saddhāya sīlena sutena buddhiyā, cāgena dhammena bahūhi sādhuhi;
Dhanena dhaññena ca khettavatthunā, puttehi dārehi catuppadehi ca.
“‘In faith, virtue, learning, and wisdom; in generosity and many good qualities of Dhamma; in wealth and grain, in fields and property, in sons and wives, and in four-footed animals;
“‘Về tín, về giới, về văn, về tuệ, về thí xả, về chánh pháp, và về nhiều thiện hạnh khác; về của cải, về lúa gạo, về ruộng vườn, về con cái, vợ chồng, và về các loài bốn chân.
‘‘‘Ñātīhi mittehi ca bandhavehi, balena vaṇṇena sukhena cūbhayaṃ;
Kathaṃ na hāyeyyuṃ pareti icchati, atthasamiddhiñca panābhikaṅkhatī’’’ti.
“‘In relatives, friends, and kinsmen; in strength, appearance, and both kinds of happiness—he wishes: ‘How might others not decline?’ and he longs for the accomplishment of their welfare.’”
“‘Về quyến thuộc, về bạn bè, về thân hữu, về sức lực, về dung sắc, về hạnh phúc, và về cả hai phương diện (lợi mình, lợi người); vị ấy mong muốn rằng: ‘Làm sao để người khác không bị suy giảm (về những điều này)?’ và vị ấy cũng mong mỏi cho họ được thành tựu lợi ích.’”
Vagguliṅgapañho sattamo.
The Question on the Bat's Qualities is the seventh.
Câu hỏi về các đặc điểm của con dơi, câu thứ bảy.