Bản dịch
MIL 7.6.1 — CÂU HỎI VỀ TÍNH CHẤT CỦA LOÀI SƯ TỬ
1. Sīhaṅgapañha
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
“Loài mối, và loài mèo, loài chuột, và với loài bò cạp, loài chồn, loài chó rừng, loài nai, loài bò, loài heo, với loài voi là mười.”
BJT 1“Thưa ngài Nāgasena, điều mà ngài nói là: ‘Bảy tính chất của loài sư tử nên được hành trì,’ bảy tính chất nên được hành trì ấy là các điều nào?”
“Tâu đại vương, giống như loài sư tử là (con thú) màu vàng nhạt, trắng trẻo, không vết nhơ, trong sạch. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên có tâm màu vàng nhạt, trắng trẻo, không vết nhơ, trong sạch, nên xa lìa nỗi nghi hoặc. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhất của loài sư tử nên được hành trì.
BJT 2Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, loài sư tử có bốn chân, có sự đi lại hùng dũng. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên có sự thực hành về bốn nền tảng của thần thông. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhì của loài sư tử nên được hành trì.
BJT 3Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, loài sư tử có bờm lông xinh đẹp, ưng ý. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên có bờm lông là giới, xinh đẹp, ưng ý. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ ba của loài sư tử nên được hành trì.
BJT 4Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, loài sư tử, dầu ở vào trường hợp chấm dứt mạng sống, cũng không hạ mình đối với bất cứ ai. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập, dầu ở vào trường hợp chấm dứt các vật dụng về y phục vật thực chỗ trú ngụ và thuốc men chữa bệnh, cũng không nên hạ mình đối với bất cứ người nào. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ tư của loài sư tử nên được hành trì.
BJT 5Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, loài sư tử có sự ăn vật thực theo tuần tự, (con mồi) rơi xuống ở chỗ nào, thì nó ăn cho đủ theo nhu cầu ngay tại chỗ ấy, không chọn lựa phần thịt ngon nhất. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên có vật thực theo tuần tự, không nên chọn lựa các gia đình, không nên đi đến các gia đình sau khi đã bỏ qua căn nhà trước đó, không nên chọn lựa thức ăn, vắt cơm được để xuống ở chỗ nào thì nên thọ thực chỉ vừa đủ cho việc duy trì cơ thể ở ngay tại chỗ ấy, không nên chọn lựa thức ăn cao sang. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ năm của loài sư tử nên được hành trì.
BJT 6Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, loài sư tử có thói không ăn đồ ăn tích trữ, sau khi ăn ở khu vực kiếm ăn một lần thì không đi đến nơi ấy lần nữa. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên có sự không thọ dụng vật tích trữ. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ sáu của loài sư tử nên được hành trì.
BJT 7Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, loài sư tử không lo âu do đã không đạt được thức ăn, còn khi đã đạt được thức ăn thì thọ dụng không bị vướng mắc, không bị mê mẩn, không bị phạm tội. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập không nên lo âu do đã không nhận được thức ăn, còn khi đã nhận được thức ăn thì nên thọ dụng không bị vướng mắc, không bị mê mẩn, không bị phạm tội, có sự nhìn thấy điều bất lợi, có tuệ về sự thoát ly. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ bảy của loài sư tử nên được hành trì. Tâu đại vương, điều này cũng đã được đức Thế Tôn, vị Trời vượt trội các vị Trời, nói đến ở Tương Ưng Bộ cao quý trong khi tán dương trưởng lão Mahākassapa:
‘Này các tỳ khưu, vị Kassapa này tự biết đủ với đồ ăn khất thực loại này loại khác, là vị nói lời ca ngợi về sự tự biết đủ với đồ ăn khất thực loại này loại khác, không vì nguyên nhân đồ ăn khất thực mà phạm vào việc tầm cầu sai trái, không thích hợp, không lo âu do đã không nhận được thức ăn, và khi đã nhận được thức ăn thì thọ dụng không bị vướng mắc, không bị mê mẩn, không bị phạm tội, có sự nhìn thấy điều bất lợi, có tuệ về sự thoát ly.’”
Câu hỏi về tính chất của loài sư tử là thứ nhất.
Bản dịch: Bhikkhu Indacanda
Translated by Bhikkhu Indacanda, 2011. Based on the Buddha Jayanthi edition of the Pali canon, as corrected by Bhikkhu Indacanda. Full text, translation, and notes are available at the translator’s website: http://tamtangpaliviet.net/. Used by kind permission of the translator. Prepared for SuttaCentral by Bhikkhu Sujato.
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bản dịch AI (OpenTipitaka) · Việt: Bản dịch AI (OpenTipitaka)
1. ‘‘Bhante nāgasena, ‘sīhassa satta aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni satta aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, sīho nāma setavimalaparisuddhapaṇḍaro, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena setavimalaparisuddhapaṇḍaracittena byapagatakukkuccena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, sīhassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
5. “Venerable Nāgasena, you say, ‘seven qualities of a lion should be adopted.’ What are those seven qualities that should be adopted?” “Just as, great king, a lion is white, stainless, utterly pure, and bright, so too, great king, a yogi engaged in the practice should have a mind that is white, stainless, utterly pure, and bright, with worry departed. This, great king, is the first quality of a lion that should be adopted.”
1. “Bạch ngài Nāgasena, điều ngài nói rằng: ‘Cần phải thực hành theo bảy đặc điểm của sư tử,’ bảy đặc điểm cần được thực hành theo ấy là gì?” “Tâu Đại vương, ví như con sư tử có màu trắng, không tỳ vết, trong sạch, và tinh khiết. Tâu Đại vương, cũng tương tự y như thế, vị hành giả tu tập cần phải có tâm trắng, không tỳ vết, trong sạch, và tinh khiết, đã được loại bỏ sự hối hận. Tâu Đại vương, đây là đặc điểm thứ nhất của sư tử cần được thực hành theo.
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sīho catucaraṇo vikkantacārī, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena caturiddhipādacaraṇena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, sīhassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
1. “Furthermore, great king, the lion is four-footed and walks with a heroic gait. So too, great king, a yogi engaged in the practice should have the four bases of spiritual power as his feet. This, great king, is the second quality of a lion that should be adopted.”
“Lại nữa, tâu Đại vương, con sư tử có bốn chân, đi lại dũng mãnh. Tâu Đại vương, cũng tương tự y như thế, vị hành giả tu tập cần phải có bốn Thần Túc làm chân. Tâu Đại vương, đây là đặc điểm thứ nhì của sư tử cần được thực hành theo.
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sīho abhirūparucirakesarī, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena abhirūparucirasīlakesarinā bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, sīhassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
1. “Furthermore, great king, a lion has a handsome and beautiful mane. So too, great king, a yogi engaged in the practice should have the handsome and beautiful mane of virtuous conduct. This, great king, is the third quality of a lion that should be adopted.”
“Lại nữa, tâu Đại vương, con sư tử có bờm đẹp đẽ và lộng lẫy. Tâu Đại vương, cũng tương tự y như thế, vị hành giả tu tập cần phải có giới hạnh làm bờm đẹp đẽ và lộng lẫy. Tâu Đại vương, đây là đặc điểm thứ ba của sư tử cần được thực hành theo.
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sīho jīvitapariyādānepi na kassaci onamati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārapariyādānepi na kassaci onamitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, sīhassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“Furthermore, great king, even at the cost of its life, a lion does not bow down to anyone. So too, great king, a yogi engaged in the practice should not bow down to anyone even at the cost of his robes, almsfood, lodging, and medicinal requisites for the sick. This, great king, is the fourth quality of a lion that should be adopted.”
“Lại nữa, tâu Đại vương, con sư tử không cúi đầu trước bất cứ ai, ngay cả khi mạng sống bị kết thúc. Tâu Đại vương, cũng tương tự y như thế, vị hành giả tu tập không nên cúi đầu trước bất cứ ai, ngay cả khi y phục, vật thực, sàng tọa, và dược phẩm trị bệnh bị kết thúc. Tâu Đại vương, đây là đặc điểm thứ tư của sư tử cần được thực hành theo.
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sīho sapadānabhakkho yasmiṃ okāse nipatati, tattheva yāvadatthaṃ bhakkhayati, na varamaṃsaṃ vicināti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sapadānabhakkhena bhavitabbaṃ, na kulāni vicinitabbāni, na pubbagehaṃ hitvā kulāni upasaṅkamitabbāni, na bhojanaṃ vicinitabbaṃ, yasmiṃ okāse kabaḷaṃ ādīyati, tasmiṃ yeva okāse bhuñjitabbaṃ sarīrayāpanatthaṃ †, na varabhojanaṃ vicinitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, sīhassa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“Furthermore, great king, a lion eats its prey systematically; where it falls, there it eats as much as it needs and does not seek out the choicest meat. So too, great king, a yogi engaged in the practice should go on his alms round systematically; he should not pick and choose families; he should not, having left a previous house, approach other families; he should not pick and choose his food. In whatever place he receives a morsel of food, he should eat it right there for the sustenance of his body; he should not seek out choice food. This, great king, is the fifth quality of a lion that should be adopted.”
“Lại nữa, tâu Đại vương, con sư tử ăn theo thứ tự, ở nơi nào nó vồ mồi thì ăn tại nơi ấy cho đến khi thỏa thích, không tìm kiếm thịt ngon. Tâu Đại vương, cũng tương tự y như thế, vị hành giả tu tập cần phải ăn theo thứ tự, không nên lựa chọn gia đình, không nên bỏ qua nhà trước để đi đến các gia đình khác, không nên lựa chọn vật thực, ở nơi nào nhận được miếng ăn thì nên ăn tại nơi ấy để duy trì thân mạng, không nên tìm kiếm vật thực ngon. Tâu Đại vương, đây là đặc điểm thứ năm của sư tử cần được thực hành theo.
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sīho asannidhibhakkho, sakiṃ gocaraṃ bhakkhayitvā na puna taṃ upagacchati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena asannidhikāraparibhoginā bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, sīhassa chaṭṭhaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“Furthermore, great king, a lion does not eat what is stored; having eaten its prey once, it does not approach it again. So too, great king, a yogi engaged in the practice should be one who partakes of things without storing them. This, great king, is the sixth quality of a lion that should be adopted.”
“Lại nữa, tâu Đại vương, con sư tử không tích trữ thức ăn, sau khi đã ăn mồi một lần thì không quay lại nơi ấy nữa. Tâu Đại vương, cũng tương tự y như thế, vị hành giả tu tập cần phải là người thọ dụng mà không tích trữ. Tâu Đại vương, đây là đặc điểm thứ sáu của sư tử cần được thực hành theo.
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sīho bhojanaṃ aladdhā na paritassati, laddhāpi bhojanaṃ agadhito † amucchito anajjhosanno paribhuñjati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena bhojanaṃ aladdhā na paritassitabbaṃ, laddhāpi bhojanaṃ agadhitena amucchitena anajjhosannena ādīnavadassāvinā nissaraṇapaññena paribhuñjitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, sīhassa sattamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṃyuttanikāyavare theraṃ mahākassapaṃ parikittayamānena –
“Furthermore, great king, when a lion does not get food, it is not anxious; and when it gets food, it eats without greed, without infatuation, and without attachment. So too, great king, a yogi engaged in the practice should not be anxious when he does not get food; and when he gets food, he should eat it without greed, without infatuation, and without attachment, seeing the danger in it and with the wisdom of escape. This, great king, is the seventh quality of a lion that should be adopted. And this, great king, was spoken by the Blessed One, the god beyond gods, in the excellent Saṃyutta Nikāya, when extolling the Elder Mahākassapa:”
“Lại nữa, tâu Đại vương, con sư tử khi không có được thức ăn thì không lo lắng, và khi có được thức ăn thì nó ăn mà không tham lam, không say mê, không dính mắc. Tâu Đại vương, cũng tương tự y như thế, vị hành giả tu tập khi không có được vật thực thì không nên lo lắng, và khi có được vật thực thì nên thọ dụng mà không tham lam, không say mê, không dính mắc, có sự thấy biết về tai hại, có trí tuệ về sự xuất ly. Tâu Đại vương, đây là đặc điểm thứ bảy của sư tử cần được thực hành theo. Tâu Đại vương, điều này đã được đức Thế Tôn, bậc Trời của các Trời, nói đến trong bộ Tương Ưng Nikāya cao quý, khi tán dương trưởng lão Mahākassapa rằng:”
‘Santuṭṭhoyaṃ, bhikkhave, kassapo itarītarena piṇḍapātena, itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca piṇḍapātahetu anesanaṃ appatirūpaṃ āpajjati, aladdhā ca piṇḍapātaṃ na paritassati, laddhā ca piṇḍapātaṃ agadhito amucchito anajjhosanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjatī’’’ti.
“‘Bhikkhus, this Kassapa is content with any kind of almsfood, and he speaks in praise of contentment with any kind of almsfood. He does not, for the sake of almsfood, fall into what is unsuitable and improper. If he does not get almsfood, he is not anxious; and if he does get it, he partakes of it without being tied to it, infatuated with it, or attached to it, seeing the danger in it and possessing the wisdom of escape.’”
“‘Này các Tỳ khưu, Kassapa này biết đủ với bất cứ vật thực khất thực nào, và là người nói lên lời tán dương về sự biết đủ với bất cứ vật thực khất thực nào, và vị ấy không rơi vào sự tìm cầu không thích hợp, không tương xứng vì lý do vật thực khất thực. Và khi không có được vật thực khất thực thì vị ấy không lo lắng, và khi có được vật thực khất thực thì vị ấy thọ dụng mà không tham lam, không say mê, không dính mắc, có sự thấy biết về tai hại, có trí tuệ về sự xuất ly.’”
Sīhaṅgapañho paṭhamo.
The first question on the qualities of the lion is concluded.
Câu hỏi về các đặc điểm của sư tử là thứ nhất.