Bản dịch
MIL 7.4.8 — CÂU HỎI VỀ TÍNH CHẤT CỦA MẶT TRỜI
8. Sūriyaṅgapañha
BJT 1“Thưa ngài Nāgasena, điều mà ngài nói là: ‘Bảy tính chất của mặt trời nên được hành trì,’ bảy tính chất nên được hành trì ấy là các điều nào?”
“Tâu đại vương, giống như mặt trời khiến cho tất cả nước khô kiệt. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên làm cho tất cả phiền não khô kiệt, không còn dư sót. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhất của mặt trời nên được hành trì.
BJT 2Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, mặt trời tiêu diệt bóng đêm. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên tiêu diệt tất cả sự tối tăm của ái luyến, sự tối tăm của sân hận, sự tối tăm của si mê, sự tối tăm của ngã mạn, sự tối tăm của tà kiến, sự tối tăm của phiền não, tất cả sự tối tăm của các ác hạnh. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhì của mặt trời nên được hành trì.
BJT 3Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, mặt trời di chuyển một cách liên tục. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên thực hiện sự tác ý đúng đường lối một cách liên tục. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ ba của mặt trời nên được hành trì.
BJT 4Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, mặt trời có vòng hoa ánh sáng. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên có vòng hoa là các đối tượng (của đề mục thiền). Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ tư của mặt trời nên được hành trì.
BJT 5Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, mặt trời di chuyển, trong khi sưởi ấm đám đông dân chúng. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên sưởi ấm thế gian luôn cả chư Thiên bằng tánh hạnh, giới đức, phận sự, và pháp hành, bằng các thiền, các sự giải thoát, các tầng định, các sự chứng đạt, các quyền, các lực, các chi phần đưa đến giác ngộ, các sự thiết lập niệm, các chánh tinh tấn, và các nền tảng của thần thông. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ năm của mặt trời nên được hành trì.
BJT 6Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, mặt trời di chuyển, bị lo sợ vì nỗi sợ hãi thần Rāhu (hiện tượng nhật thực). Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên nhìn thấy các chúng sanh bị vướng víu vào các nết hạnh xấu xa, khổ cảnh, sự thành tựu của nghiệp không giống nhau và khó tránh né, đọa xứ, và mạng lưới phiền não, bị trói buộc vào sự chằng chịt của tà kiến, bị rơi vào đường lối sai trái, đang thực hành đạo lộ xấu xa, và nên làm cho tâm ý bị kinh động với nỗi kinh động và sợ hãi lớn lao. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ sáu của mặt trời nên được hành trì.
BJT 7Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, mặt trời giúp cho nhìn thấy các sự việc tốt đẹp và xấu xa. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên giúp cho nhìn thấy các quyền, các lực, các chi phần đưa đến giác ngộ, các sự thiết lập niệm, các chánh tinh tấn, các nền tảng của thần thông, các pháp thuộc thế gian và xuất thế gian. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ bảy của mặt trời nên được hành trì. Tâu đại vương, điều này cũng đã được trưởng lão Vaṅgasa nói đến:
‘Cũng giống như mặt trời, trong khi mọc lên, giúp cho nhìn thấy dáng vóc của các loài sinh vật, sự trong sạch và luôn cả sự không trong sạch, sự tốt đẹp và luôn cả sự xấu xa.
Tương tợ như thế, vị tỳ khưu có sự ghi nhớ về Giáo Pháp, giống như mặt trời đang mọc lên, giúp cho người bị vô minh che lấp nhìn thấy con đường có nhiều lối.’”
Câu hỏi về tính chất của mặt trời là thứ tám.
Bản dịch: Bhikkhu Indacanda
Translated by Bhikkhu Indacanda, 2011. Based on the Buddha Jayanthi edition of the Pali canon, as corrected by Bhikkhu Indacanda. Full text, translation, and notes are available at the translator’s website: http://tamtangpaliviet.net/. Used by kind permission of the translator. Prepared for SuttaCentral by Bhikkhu Sujato.
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bản dịch AI (OpenTipitaka) · Việt: Bản dịch AI (OpenTipitaka)
8. ‘‘Bhante nāgasena, ‘sūriyassa † satta aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni satta aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, sūriyo sabbaṃ udakaṃ parisoseti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbakilesā anavasesaṃ parisosetabbā. Idaṃ, mahārāja, sūriyassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
8. “Venerable Nāgasena, you say that 'seven qualities of the sun should be adopted.' What are those seven qualities that should be adopted?” “Just as, great king, the sun completely dries up all water, so too, great king, a yogi, a practitioner, should completely dry up all defilements without remainder. This, great king, is the first quality of the sun to be adopted.
8. “Bạch Đại đức Nāgasena, ngài nói rằng ‘cần phải học hỏi bảy đặc tính của mặt trời,’ vậy bảy đặc tính cần phải học hỏi ấy là những gì?” “Tâu Đại vương, cũng như mặt trời làm khô cạn tất cả nước, cũng vậy, tâu Đại vương, vị hành giả tu tập thiền định cần phải làm khô cạn tất cả các phiền não không còn sót lại. Tâu Đại vương, đây là đặc tính đầu tiên của mặt trời cần phải học hỏi.”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sūriyo tamandhakāraṃ vidhamati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbaṃ rāgatamaṃ dosatamaṃ mohatamaṃ mānatamaṃ diṭṭhitamaṃ kilesatamaṃ sabbaṃ duccaritatamaṃ vidhamayitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, sūriyassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
Furthermore, great king, just as the sun dispels darkness, so too, great king, a yogi, a practitioner, should dispel all the darkness of lust, the darkness of hatred, the darkness of delusion, the darkness of conceit, the darkness of views, the darkness of defilements, and all the darkness of misconduct. This, great king, is the second quality of the sun to be adopted.
“Tâu Đại vương, lại nữa, mặt trời xua tan bóng tối, cũng vậy, tâu Đại vương, vị hành giả tu tập thiền định cần phải xua tan tất cả bóng tối của tham, bóng tối của sân, bóng tối của si, bóng tối của mạn, bóng tối của tà kiến, bóng tối của phiền não, và tất cả bóng tối của ác hạnh. Tâu Đại vương, đây là đặc tính thứ hai của mặt trời cần phải học hỏi.”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sūriyo abhikkhaṇaṃ carati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena abhikkhaṇaṃ yoniso manasikāro kātabbo. Idaṃ, mahārāja, sūriyassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
Furthermore, great king, the sun moves constantly. Just so, great king, a yogi, a practitioner, should constantly apply wise attention. This, great king, is the third quality of the sun to be adopted.
“Tâu Đại vương, lại nữa, mặt trời di chuyển không ngừng, cũng vậy, tâu Đại vương, vị hành giả tu tập thiền định cần phải thường xuyên thực hành tác ý như lý. Tâu Đại vương, đây là đặc tính thứ ba của mặt trời cần phải học hỏi.”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sūriyo raṃsimālī, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ārammaṇamālinā bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, sūriyassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
Furthermore, great king, the sun possesses a garland of rays. In the same way, great king, a yogi, a practitioner, should possess a garland of meditation objects. This, great king, is the fourth quality of the sun to be adopted.
“Tâu Đại vương, lại nữa, mặt trời có vòng hoa ánh sáng, cũng vậy, tâu Đại vương, vị hành giả tu tập thiền định cần phải có vòng hoa đối tượng thiền. Tâu Đại vương, đây là đặc tính thứ tư của mặt trời cần phải học hỏi.”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sūriyo mahājanakāyaṃ santāpento carati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ācārasīlaguṇavattappaṭipattiyā jhānavimokkhasamādhisamāpattiindriyabalabojjhaṅgasatipaṭṭhānasammappadhānaiddhipādehi sadevako loko santāpayitabbo. Idaṃ, mahārāja, sūriyassa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
Furthermore, great king, the sun moves along, making the great multitude radiant. In the same way, great king, a yogi, a practitioner, should make the world with its deities radiant through virtuous conduct, moral qualities, and the practice of observances; through absorptions, liberations, concentrations, and attainments; and through the faculties, powers, enlightenment factors, foundations of mindfulness, right exertions, and bases of psychic power. This, great king, is the fifth quality of the sun to be adopted.
“Tâu Đại vương, lại nữa, mặt trời di chuyển làm ấm áp cho đại chúng, cũng vậy, tâu Đại vương, vị hành giả tu tập thiền định cần phải làm ấm áp thế gian cùng với chư thiên bằng sự thực hành giới hạnh, đức hạnh, bổn phận, và bằng các pháp thiền, giải thoát, định, nhập định, quyền, lực, giác chi, niệm xứ, chánh cần, thần túc. Tâu Đại vương, đây là đặc tính thứ năm của mặt trời cần phải học hỏi.”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sūriyo rāhubhayā bhīto carati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena duccaritaduggativisamakantāravipākavinipātakilesajālajaṭite diṭṭhisaṅghāṭapaṭimukke kupathapakkhande kummaggapaṭipanne † satte disvā mahatā saṃvegabhayena mānasaṃ saṃvejetabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, sūriyassa chaṭṭhaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
Furthermore, great king, the sun moves in fear of the danger from Rāhu. Just so, great king, a yogi, a practitioner, seeing beings entangled in the net of misconduct, bad destinations, the uneven wilderness, the consequences of ruin, downfall, and defilements, cloaked in the thicket of views, rushing headlong onto wrong paths, committed to false ways, should stir his mind with great fear and spiritual urgency. This, great king, is the sixth quality of the sun to be adopted.
“Tâu Đại vương, lại nữa, mặt trời di chuyển trong sự sợ hãi Rāhu, cũng vậy, tâu Đại vương, vị hành giả tu tập thiền định, khi thấy các chúng sanh bị vướng vào lưới ác hạnh, lưới ác thú, lưới quả báo hiểm nguy, lưới đọa xứ, lưới phiền não, đội mũ giáp tà kiến, lao vào tà đạo, đi trên con đường sai lầm, cần phải làm cho tâm mình rung động với nỗi kinh sợ và chấn động lớn. Tâu Đại vương, đây là đặc tính thứ sáu của mặt trời cần phải học hỏi.”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sūriyo kalyāṇapāpake dasseti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena indriyabalabojjhaṅgasatipaṭṭhānasammappadhānaiddhipādalokiyalokuttaradhammā dassetabbā. Idaṃ, mahārāja, sūriyassa sattamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena vaṅgīsena –
Furthermore, great king, the sun reveals what is good and bad. Just so, great king, a yogi, a practitioner, should reveal mundane and supramundane qualities such as the faculties, the powers, the enlightenment factors, the foundations of mindfulness, the right exertions, and the bases of psychic power. This, great king, is the seventh quality of the sun to be adopted. This was spoken, great king, by the Elder Vaṅgīsa:
“Tâu Đại vương, lại nữa, mặt trời chỉ ra điều thiện và điều ác, cũng vậy, tâu Đại vương, vị hành giả tu tập thiền định cần phải chỉ ra các pháp thế gian và siêu thế là quyền, lực, giác chi, niệm xứ, chánh cần, thần túc. Tâu Đại vương, đây là đặc tính thứ bảy của mặt trời cần phải học hỏi. Tâu Đại vương, điều này đã được Trưởng lão Vaṅgīsa nói rằng:”
‘‘‘Yathāpi sūriyo udayanto, rūpaṃ dasseti pāṇinaṃ;
Suciñca asuciñcāpi, kalyāṇañcāpi pāpakaṃ.
“Just as the rising sun reveals forms to living beings—both pure and impure, both good and bad—
“Cũng như mặt trời khi mọc lên, chỉ cho chúng sanh thấy các sắc, cả trong sạch lẫn không trong sạch, cả thiện lẫn ác.
‘‘‘Tathā bhikkhu dhammadharo, avijjāpihitaṃ janaṃ;
Pathaṃ dasseti vividhaṃ, ādiccovudayaṃ yathā’’’ti.
so too a monk who is a bearer of the Dhamma shows the various paths to beings shrouded in ignorance, like the rising of the sun.”
“Cũng vậy, vị Tỳ khưu hộ trì Chánh pháp, đối với chúng sanh bị vô minh che lấp, chỉ ra các con đường pháp khác nhau, như mặt trời mọc lên.”
Sūriyaṅgapañho aṭṭhamo.
The eighth question on the qualities of the sun.
Câu hỏi về các đặc tính của mặt trời, phần thứ tám.