Bản dịch
MIL 7.4.7 — CÂU HỎI VỀ TÍNH CHẤT CỦA MẶT TRĂNG
7. Candaṅgapañha
BJT 1“Thưa ngài Nāgasena, điều mà ngài nói là: ‘Năm tính chất của mặt trăng nên được hành trì,’ năm tính chất nên được hành trì ấy là các điều nào?”
“Tâu đại vương, giống như mặt trăng, trong khi mọc lên ở thượng huyền, phát triển thêm dần dần. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên phát triển thêm dần dần về tánh hạnh, giới đức, phận sự, và pháp hành, về Kinh điển và sự chứng đắc, về thiền tịnh, về việc thiết lập niệm, về các quyền, về trạng thái các giác quan được canh phòng, về tính chất biết vừa đủ trong vật thực, về việc gắn liền với sự tỉnh thức. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhất của mặt trăng nên được hành trì.
BJT 2Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, mặt trăng có sự nổi bật vĩ đại. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên có sự nổi bật vĩ đại về ước muốn. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhì của mặt trăng nên được hành trì.
BJT 3Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, mặt trăng di chuyển vào ban đêm. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên ẩn dật. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ ba của mặt trăng nên được hành trì.
BJT 4Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, mặt trăng có cung điện là biểu hiện. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên có giới là biểu hiện. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ tư của mặt trăng nên được hành trì.
BJT 5Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, mặt trăng mọc lên, (là vật) được yêu cầu, được mong mỏi. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập, đã được yêu cầu, đã được mong mỏi, nên đi đến các gia đình. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ năm của mặt trăng nên được hành trì. Tâu đại vương, điều này cũng đã được đức Thế Tôn, vị Trời vượt trội các vị Trời, nói đến ở Tương Ưng Bộ quý báu:
‘Này các tỳ khưu, giống như mặt trăng các người hãy đi đến các gia đình, hãy vô cùng dè dặt về thân, hãy dè dặt về tâm, luôn luôn là người mới ở các gia đình, không được thô tháo.’”
Câu hỏi về tính chất của mặt trăng là thứ bảy.
Bản dịch: Bhikkhu Indacanda
Translated by Bhikkhu Indacanda, 2011. Based on the Buddha Jayanthi edition of the Pali canon, as corrected by Bhikkhu Indacanda. Full text, translation, and notes are available at the translator’s website: http://tamtangpaliviet.net/. Used by kind permission of the translator. Prepared for SuttaCentral by Bhikkhu Sujato.
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bản dịch AI (OpenTipitaka) · Việt: Bản dịch AI (OpenTipitaka)
7. ‘‘Bhante nāgasena, ‘candassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, cando sukkapakkhe udayanto uttaruttariṃ vaḍḍhati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ācārasīlaguṇavattappaṭipattiyā āgamādhigame paṭisallāne satipaṭṭhāne indriyesu guttadvāratāya bhojane mattaññutāya jāgariyānuyoge uttaruttariṃ vaḍḍhitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, candassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
7. "Venerable Nāgasena, you say, 'Five qualities of the moon are to be adopted.' What are these five qualities to be adopted?" "Just as, great king, the moon, having arisen in the bright fortnight, waxes ever more and more, so too, great king, should a yogi devoted to meditation grow ever more and more in the practice of virtuous conduct, moral qualities, and observances; in scriptural learning and spiritual attainment; in seclusion; in the establishments of mindfulness; in guarding the sense-doors; in moderation in eating; and in the practice of wakefulness. This, great king, is the first quality of the moon to be adopted.
7. Bạch Đại đức Nāgasena, ngài nói rằng: 'Năm đặc tính của mặt trăng cần phải được ghi nhận.' Năm đặc tính ấy là những gì cần được ghi nhận? Tâu Đại vương, cũng như mặt trăng mọc vào thượng tuần thì ngày càng lớn dần lên. Cũng vậy, tâu Đại vương, vị hành giả tu tập thiền định cần phải ngày càng tăng trưởng trong việc thực hành các bổn phận, giới hạnh, phẩm chất và oai nghi; trong việc học và chứng đắc giáo pháp; trong sự độc cư; trong các niệm xứ; trong việc hộ trì các căn; trong sự tiết độ ăn uống; và trong việc thực hành sự tỉnh thức. Tâu Đại vương, đây là đặc tính thứ nhất của mặt trăng cần phải được ghi nhận.
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, cando uḷārādhipati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena uḷārena chandādhipatinā bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, candassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
Furthermore, great king, the moon is an eminent overlord. Just so, great king, a yogi, a practitioner, should be one with noble aspiration as his master. This, great king, is the second quality of the moon to be adopted.
Lại nữa, tâu Đại vương, mặt trăng là chủ tể cao quý. Cũng vậy, tâu Đại vương, vị hành giả tu tập thiền định cần phải có ý chí cao thượng làm chủ đạo. Tâu Đại vương, đây là đặc tính thứ hai của mặt trăng cần phải được ghi nhận.
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, cando nisāya carati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena pavivittena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, candassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
Furthermore, great king, the moon travels by night. Just so, great king, a yogi, a practitioner, should be one who dwells in solitude. This, great king, is the third quality of the moon to be adopted.
Lại nữa, tâu Đại vương, mặt trăng di chuyển vào ban đêm. Cũng vậy, tâu Đại vương, vị hành giả tu tập thiền định cần phải sống độc cư. Tâu Đại vương, đây là đặc tính thứ ba của mặt trăng cần phải được ghi nhận.
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, cando vimānaketu, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sīlaketunā bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, candassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
Furthermore, great king, the moon is a banner of the celestial mansion. Just so, great king, a yogi, a practitioner, should be one whose banner is virtue. This, great king, is the fourth quality of the moon to be adopted.
Tâu Đại vương, lại nữa, mặt trăng là ngọn cờ của cung điện, cũng vậy, tâu Đại vương, vị hành giả tu tập thiền định cần phải có giới đức làm ngọn cờ. Tâu Đại vương, đây là đặc tính thứ tư của mặt trăng cần phải học hỏi.
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, cando āyācitapatthito udeti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena āyācitapatthitena kulāni upasaṅkamitabbāni. Idaṃ, mahārāja, candassa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṃyuttanikāyavare ‘candūpamā, bhikkhave, kulāni upasaṅkamatha, apakasseva kāyaṃ apakassa cittaṃ niccanavakā kulesu appagabbhā’’’ti †.
Furthermore, great king, the moon rises requested and longed for. So too, great king, a yogi, a practitioner, should approach families, being requested and longed for. This, great king, is the fifth quality of the moon to be adopted. This was spoken, great king, by the Blessed One, the god above gods, in the excellent Saṃyutta Nikāya: 'Monks, approach families like the moon—with body withdrawn, mind withdrawn, ever like a newcomer, and not presumptuous in families.'
Tâu Đại vương, lại nữa, mặt trăng mọc lên khi được thỉnh cầu và mong đợi, cũng vậy, tâu Đại vương, vị hành giả tu tập thiền định cần phải đến gần các gia đình khi được thỉnh cầu và mong đợi. Tâu Đại vương, đây là đặc tính thứ năm của mặt trăng cần phải học hỏi. Tâu Đại vương, điều này đã được Đức Thế Tôn, bậc vượt trên chư Thiên, thuyết giảng trong bộ Tương Ưng Kinh cao quý rằng: ‘Này các Tỳ khưu, hãy đến gần các gia đình như mặt trăng, thân không dính mắc, tâm không dính mắc, luôn luôn như người khách mới đến, không sỗ sàng trong các gia đình.’”
Candaṅgapañho sattamo.
The seventh question on the qualities of the moon.
Câu hỏi về các đặc tính của mặt trăng, phần thứ bảy.