Bản dịch
MIL 7.4.6 — CÂU HỎI VỀ TÍNH CHẤT CỦA HƯ KHÔNG
6. Ākāsaṅgapañha
BJT 1“Thưa ngài Nāgasena, điều mà ngài nói là: ‘Năm tính chất của hư không nên được hành trì,’ năm tính chất nên được hành trì ấy là các điều nào?”
“Tâu đại vương, giống như hư không là hoàn toàn không thể nắm được. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên là hoàn toàn không bị nắm được bởi các phiền não. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhất của hư không nên được hành trì.
BJT 2Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, hư không được các vị ẩn sĩ, đạo sĩ khổ hạnh, chúng sanh, và các bầy chim thường lui tới. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên để tâm thường lui tới ở các pháp tạo tác (nhận biết rằng): ‘Là vô thường, khổ não, vô ngã.’ Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhì của hư không nên được hành trì.
BJT 3Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, hư không sẽ gây ra sự run sợ. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên làm cho tâm bị kinh động về sự tiếp nối tái sanh ở tất cả các cõi, không nên tạo ra sự khoái lạc. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ ba của hư không nên được hành trì.
BJT 4Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, hư không là vô biên, vô lượng, không thể ước lượng. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên có giới hạnh vô biên, có trí tuệ vô lượng. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ tư của hư không nên được hành trì.
BJT 5Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, hư không là không dính mắc, không bị bám víu, không bị dựa dẫm, không bị vướng bận. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên là không dính mắc trong mọi trường hợp: về gia đình, đồ chúng, lợi lộc, chỗ ngụ, sự vướng bận, và tất cả các phiền não, nên là không bị bám víu, không bị dựa dẫm, không bị vướng bận. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ năm của hư không nên được hành trì. Tâu đại vương, điều này cũng đã được đức Thế Tôn, vị Trời vượt trội các vị Trời, nói đến trong khi giáo giới cho Rāhula, người con trai của mình:
‘Này Rāhula, cũng giống như hư không không trụ lại ở bất cứ chỗ nào. Này Rahula, tương tợ y như thế con hãy phát triển sự tu tập tương tợ hư không. Này Rahula, bởi vì đối với người đang phát triển sự tu tập tương tợ hư không, các xúc làm hài lòng, làm thích ý đã được sanh đi sanh lại sẽ không chiếm cứ tâm và tồn tại.’”
Câu hỏi về tính chất của hư không là thứ sáu.
Bản dịch: Bhikkhu Indacanda
Translated by Bhikkhu Indacanda, 2011. Based on the Buddha Jayanthi edition of the Pali canon, as corrected by Bhikkhu Indacanda. Full text, translation, and notes are available at the translator’s website: http://tamtangpaliviet.net/. Used by kind permission of the translator. Prepared for SuttaCentral by Bhikkhu Sujato.
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bản dịch AI (OpenTipitaka) · Việt: Bản dịch AI (OpenTipitaka)
6. ‘‘Bhante nāgasena, ‘ākāsassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, ākāso sabbaso agayho, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbaso kilesehi agayhena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, ākāsassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
6. "Venerable Nāgasena, you say, 'Five qualities of space are to be adopted.' What are these five qualities to be adopted?" "Just as, great king, space is entirely ungraspable, so too, great king, should a yogi devoted to meditation be entirely ungraspable by the defilements. This, great king, is the first quality of space to be adopted.
6. Bạch Đại đức Nāgasena, ngài nói rằng: 'Năm đặc tính của hư không cần phải được ghi nhận.' Năm đặc tính ấy là những gì cần được ghi nhận? Tâu Đại vương, cũng như hư không thì hoàn toàn không thể nắm bắt được. Cũng vậy, tâu Đại vương, vị hành giả tu tập thiền định cần phải hoàn toàn không bị các phiền não nắm bắt. Tâu Đại vương, đây là đặc tính thứ nhất của hư không cần phải được ghi nhận.
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, ākāso isitāpasabhūtadijagaṇānusañcarito, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ‘aniccaṃ dukkhaṃ anattā’ti saṅkhāresu mānasaṃ sañcārayitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, ākāsassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
Furthermore, great king, just as space is traversed by multitudes of seers, ascetics, beings, and birds, so too, great king, should a yogi devoted to meditation cause his mind to roam among conditioned phenomena with the thought, ‘Impermanent, suffering, non-self.’ This, great king, is the second quality of space to be adopted.
Lại nữa, tâu Đại vương, hư không là nơi du hành của các vị tiên, ẩn sĩ, chúng sanh, và các loài chim. Cũng vậy, tâu Đại vương, vị hành giả tu tập thiền định cần phải để tâm du hành trong các pháp hữu vi với tuệ quán 'vô thường, khổ, vô ngã'. Tâu Đại vương, đây là đặc tính thứ hai của hư không cần phải được ghi nhận.
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, ākāso santāsanīyo, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbabhavapaṭisandhīsu mānasaṃ ubbejayitabbaṃ, assādo na kātabbo. Idaṃ, mahārāja, ākāsassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
Furthermore, great king, just as space is terrifying, so too, great king, should a yogi devoted to meditation make his mind recoil from rebirth in any state of existence, and he should not take delight therein. This, great king, is the third quality of space to be adopted.
Lại nữa, tâu Đại vương, hư không thì đáng sợ hãi. Cũng vậy, tâu Đại vương, vị hành giả tu tập thiền định cần phải làm cho tâm kinh sợ đối với tất cả các sự tái sanh trong các cõi, không nên tìm thấy sự thích thú trong đó. Tâu Đại vương, đây là đặc tính thứ ba của hư không cần phải được ghi nhận.
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, ākāso ananto appamāṇo aparimeyyo, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena anantasīlena aparimitañāṇena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, ākāsassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
Furthermore, great king, just as space is endless, boundless, and immeasurable, so too, great king, should a yogi devoted to meditation be of endless virtue and immeasurable wisdom. This, great king, is the fourth quality of space to be adopted.
Lại nữa, tâu Đại vương, hư không thì vô biên, vô lượng, không thể đo lường. Cũng vậy, tâu Đại vương, vị hành giả tu tập thiền định cần phải có giới hạnh vô biên và trí tuệ không thể đo lường. Tâu Đại vương, đây là đặc tính thứ tư của hư không cần phải được ghi nhận.
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, ākāso alaggo asatto appatiṭṭhito apalibuddho, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kule gaṇe lābhe āvāse palibodhe paccaye sabbakilesesu ca sabbattha alaggena bhavitabbaṃ, anāsattena appatiṭṭhitena apalibuddhena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, ākāsassa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena sakaṃ puttaṃ rāhulaṃ ovadantena – ‘seyyathāpi, rāhula †, ākāso na katthaci patiṭṭhito, evameva kho tvaṃ, rāhula, ākāsasamaṃ bhāvanaṃ bhāvehi, ākāsasamaṃ hi te, rāhula, bhāvanaṃ bhāvayato uppannā manāpāmanāpā phassā cittaṃ pariyādāya ṭhassantī’’’ti.
Furthermore, great king, just as space is unattached, unclinging, unestablished, and unobstructed, so too, great king, should a yogi devoted to meditation be unattached everywhere—to families, groups, gains, dwellings, impediments, requisites, and to all defilements; he should be unclinging, unestablished, and unobstructed. This, great king, is the fifth quality of space to be adopted. And this was spoken, great king, by the Blessed One, the god beyond gods, while advising his own son Rāhula: ‘Just as, Rāhula, space is not established anywhere, so too, Rāhula, should you develop a meditation like space. For when you, Rāhula, develop a meditation like space, pleasant and unpleasant contacts that arise will not overcome your mind and remain.’
Lại nữa, tâu Đại vương, hư không thì không dính mắc, không bám víu, không có chỗ tựa, không bị ràng buộc. Cũng vậy, tâu Đại vương, vị hành giả tu tập thiền định cần phải không dính mắc, không bám víu, không có chỗ tựa, không bị ràng buộc ở khắp mọi nơi: trong gia đình, trong hội chúng, trong lợi lộc, trong trú xứ, trong các chướng ngại, trong các vật dụng, và trong tất cả các phiền não. Tâu Đại vương, đây là đặc tính thứ năm của hư không cần phải được ghi nhận. Tâu Đại vương, điều này đã được Đức Thế Tôn, bậc Thiên-nhơn-sư, nói đến khi giáo huấn con trai của Ngài là Rāhula: 'Này Rāhula, cũng như hư không không trụ vào đâu cả, cũng vậy, này Rāhula, con hãy tu tập thiền định giống như hư không. Này Rāhula, khi con tu tập thiền định giống như hư không, các xúc khả ý và bất khả ý khởi lên sẽ không thể chiếm lĩnh và an trụ trong tâm con.'
Ākāsaṅgapañho chaṭṭho.
The Sixth Question on the Qualities of Space is concluded.
Câu hỏi về các đặc tính của hư không, phần thứ sáu.