Bản dịch
MIL 7.4.3 — CÂU HỎI VỀ TÍNH CHẤT CỦA LỬA
3. Tejaṅgapañha
BJT 1“Thưa ngài Nāgasena, điều mà ngài nói là: ‘Năm tính chất của lửa nên được hành trì,’ năm tính chất nên được hành trì ấy là các điều nào?”
“Tâu đại vương, giống như lửa thiêu đốt cỏ, củi, cành, lá. Tâu đại vương, tương tợ y như thế với vị hành giả thiết tha tu tập, những phiền não nào, ở bên trong hoặc bên ngoài, do sự tiếp nhận (của giác quan) ở đối tượng được ưa thích hay không được ưa thích, tất cả các phiền não ấy nên được thiêu đốt bằng ngọn lửa trí tuệ. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhất của lửa nên được hành trì.
BJT 2Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, lửa không có lòng trắc ẩn, không có lòng thương xót. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập không nên thể hiện lòng thương xót hay trắc ẩn đối với tất cả các phiền não. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhì của lửa nên được hành trì.
BJT 3Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, lửa hủy diệt sự mát lạnh. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên làm sanh lên ngọn lửa có sức nóng của sự tinh tấn rồi nên hủy diệt các phiền não. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ ba của lửa nên được hành trì.
BJT 4Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, lửa tạo ra sự nóng nực, và được thoát ra khỏi sự nuông chiều hay ghét bỏ. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên an trú với tâm ý tợ như lửa, được thoát ra khỏi sự nuông chiều hay ghét bỏ. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ tư của lửa nên được hành trì.
BJT 5Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, lửa tiêu diệt bóng tối, phô bày ánh sáng. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập sau khi tiêu diệt bóng tối vô minh rồi nên phô bày ánh sáng của trí tuệ. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ năm của lửa nên được hành trì. Tâu đại vương, điều này cũng đã được đức Thế Tôn, vị Trời vượt trội các vị Trời, nói đến trong khi giáo giới cho Rāhula, người con trai của mình:
‘Này Rāhula, con hãy phát triển sự tu tập tương tợ lửa. Này Rāhula, bởi vì đối với người đang phát triển sự tu tập tương tợ lửa thì các pháp bất thiện chưa sanh khởi (sẽ) không sanh khởi, và các bất thiện pháp đã sanh khởi sẽ không chiếm cứ tâm và tồn tại.’”
Câu hỏi về tính chất của lửa là thứ ba.
Bản dịch: Bhikkhu Indacanda
Translated by Bhikkhu Indacanda, 2011. Based on the Buddha Jayanthi edition of the Pali canon, as corrected by Bhikkhu Indacanda. Full text, translation, and notes are available at the translator’s website: http://tamtangpaliviet.net/. Used by kind permission of the translator. Prepared for SuttaCentral by Bhikkhu Sujato.
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bản dịch AI (OpenTipitaka) · Việt: Bản dịch AI (OpenTipitaka)
3. ‘‘Bhante nāgasena, ‘tejassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, tejo tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṃ ḍahati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ye te abbhantarā vā bāhirā vā kilesā iṭṭhāniṭṭhārammaṇānubhavanā, sabbe te ñāṇagginā ḍahitabbā. Idaṃ, mahārāja, tejassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
3. “Venerable Nāgasena, you say, ‘Five qualities of fire are to be adopted.’ What are these five qualities to be adopted?” “Just as, great king, fire burns grass, sticks, branches, and leaves, so too, great king, a yogi, a practitioner of yoga, should burn up with the fire of knowledge all those internal and external defilements that consist in the experiencing of agreeable and disagreeable objects. This, great king, is the first quality of fire to be adopted.”
3. “Bạch ngài Nāgasena, điều mà ngài đã nói là: ‘Nên ghi nhận năm đặc điểm của lửa,’ năm đặc điểm cần được ghi nhận ấy là gì?” “Tâu Đại vương, giống như lửa thiêu đốt cỏ, củi, cành, lá, cũng tương tự y như thế, tâu Đại vương, vị hành giả tu tập thiền định nên thiêu đốt tất cả các phiền não ấy, là các phiền não ở bên trong hay ở bên ngoài, là các phiền não trải nghiệm các đối tượng đáng ưa thích và không đáng ưa thích, bằng ngọn lửa trí tuệ. Tâu Đại vương, đây là đặc điểm thứ nhất của lửa cần được ghi nhận.”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, tejo niddayo akāruṇiko, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbakilesesu kāruññānuddayā na kātabbā. Idaṃ, mahārāja, tejassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
Furthermore, great king, fire is merciless and uncompassionate; in the same way, great king, a yogi, a practitioner of yoga, should not show compassion and sympathy toward any defilements. This, great king, is the second quality of fire to be adopted.
“Lại nữa, tâu Đại vương, lửa thì không có lòng thương xót, không có lòng bi mẫn, cũng tương tự y như thế, tâu Đại vương, vị hành giả tu tập thiền định không nên có lòng bi mẫn và thương xót đối với tất cả các phiền não. Tâu Đại vương, đây là đặc điểm thứ nhì của lửa cần được ghi nhận.”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, tejo sītaṃ paṭihanati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena vīriyasantāpatejaṃ abhijanetvā kilesā paṭihantabbā. Idaṃ, mahārāja, tejassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
Furthermore, great king, fire overcomes cold; in the same way, great king, a yogi, a practitioner of yoga, having generated the fiery heat of energy, should overcome the defilements. This, great king, is the third quality of fire to be adopted.
“Lại nữa, tâu Đại vương, lửa đẩy lui sự lạnh lẽo, cũng tương tự y như thế, tâu Đại vương, vị hành giả tu tập thiền định, sau khi đã làm phát sanh sức nóng của sự tinh tấn, nên đẩy lui các phiền não. Tâu Đại vương, đây là đặc điểm thứ ba của lửa cần được ghi nhận.”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, tejo anunayappaṭighavippamutto uṇhamabhijaneti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena anunayappaṭighavippamuttena tejosamena cetasā viharitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, tejassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
Furthermore, great king, fire, being free from attraction and repulsion, produces heat; in the same way, great king, a yogi, a practitioner of yoga, should dwell with a mind that is like fire, free from attraction and repulsion. This, great king, is the fourth quality of fire to be adopted.
“Lại nữa, tâu Đại vương, lửa làm phát sanh sức nóng trong khi được giải thoát khỏi sự thiên vị và ác cảm, cũng tương tự y như thế, tâu Đại vương, vị hành giả tu tập thiền định nên an trú với tâm tương tợ như lửa, được giải thoát khỏi sự thiên vị và ác cảm. Tâu Đại vương, đây là đặc điểm thứ tư của lửa cần được ghi nhận.”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, tejo andhakāraṃ vidhamitvā † ālokaṃ dassayati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena avijjandhakāraṃ vidhamitvā ñāṇālokaṃ dassayitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, tejassa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena sakaṃ puttaṃ rāhulaṃ ovadantena –
Furthermore, great king, fire dispels darkness and reveals light; in the same way, great king, a yogi, a practitioner of yoga, should dispel the darkness of ignorance and reveal the light of knowledge. This, great king, is the fifth quality of fire to be adopted. This was also said, great king, by the Blessed One, the god beyond gods, when advising his own son Rāhula:
“Lại nữa, tâu Đại vương, lửa sau khi đã xua tan bóng tối thì cho thấy ánh sáng, cũng tương tự y như thế, tâu Đại vương, vị hành giả tu tập thiền định sau khi đã xua tan bóng tối của vô minh thì nên cho thấy ánh sáng của trí tuệ. Tâu Đại vương, đây là đặc điểm thứ năm của lửa cần được ghi nhận. Tâu Đại vương, điều này đã được đức Thế Tôn, bậc Thiên-nhơn-sư, thuyết giảng trong khi giáo huấn người con trai của ngài là Rāhula rằng: –”
‘Tejosamaṃ †, rāhula, bhāvanaṃ bhāvehi, tejosamaṃ hi te, rāhula, bhāvanaṃ bhāvayato uppannā? Manāpāmanāpā phassā cittaṃ na pariyādāya ṭhassantī’’’ti.
‘Rāhula, develop the meditation that is like fire. For when you, Rāhula, are developing the meditation that is like fire, arisen agreeable and disagreeable contacts will not take possession of your mind and remain.’
“‘Này Rāhula, hãy tu tập sự thiền định tương tợ như lửa. Này Rāhula, trong khi con đang tu tập sự thiền định tương tợ như lửa, các xúc chạm đáng hài lòng và không đáng hài lòng đã được sanh lên sẽ không chiếm giữ tâm của con mà tồn tại.’”
Tejaṅgapañho tatiyo.
The Third Question on the Qualities of Fire.
Câu hỏi về các đặc điểm của lửa là câu thứ ba.