Bản dịch
MIL 7.3.8 — CÂU HỎI VỀ TÍNH CHẤT CỦA NGƯỜI THUYỀN TRƯỞNG
8. Niyāmakaṅgapañha
BJT 1“Thưa ngài Nāgasena, điều mà ngài nói là: ‘Ba tính chất của người thuyền trưởng nên được hành trì,’ ba tính chất nên được hành trì ấy là điều nào?”
“Tâu đại vương, giống như người thuyền trưởng, ngày đêm, thường xuyên, liên tục, không xao lãng, gắng sức, ra sức, điều khiển con tàu di chuyển. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập, trong khi kiểm soát tâm, nên kiểm soát tâm bằng sự tác ý đúng đường lối, ngày đêm, thường xuyên, liên tục, không xao lãng. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhất của người thuyền trưởng nên được hành trì. Tâu đại vương, điều này cũng đã được đức Thế Tôn, vị Trời vượt trội các vị Trời, nói đến ở Pháp Cú:
‘Các ngươi hãy thích thú trong sự không phóng dật, hãy phòng hộ tâm của mình, hãy đưa bản thân ra khỏi chốn khổ đau, tợ như con voi bị vướng trong vũng bùn (cố gắng lê thân ra khỏi bãi lầy).’
BJT 2Tâu đại vương, còn có điều khác nữa đối với người thuyền trưởng bất cứ việc gì ở biển cả là tốt hay là xấu, tất cả các điều ấy đều được biết đến. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên nhận biết thiện hay bất thiện, có tội lỗi hay không tội lỗi, hạ liệt hay cao quý, tối hay sáng hay có sự xen lẫn. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhì của người thuyền trưởng nên được hành trì.
BJT 3Tâu đại vương, còn có điều khác nữa người thuyền trưởng đánh dấu ở bộ phận điều khiển (nói rằng): ‘Chớ có người nào chạm đến bộ phận điều khiển.’ Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên làm dấu ấn về sự thu thúc ở tâm rằng: ‘Chớ suy tư về bất cứ suy tư nào ác và bất thiện.’ Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ ba của người thuyền trưởng nên được hành trì. Tâu đại vương, điều này cũng đã được đức Thế Tôn, vị Trời vượt trội các vị Trời, nói đến ở Tương Ưng Bộ cao quý:
‘Này các tỳ khưu, các ngươi chớ suy tư về các điều suy tư ác và bất thiện, như là sự suy tư về ái dục, sự suy tư về oán hận, sự suy tư về hãm hại.’”
Câu hỏi về tính chất của người thuyền trưởng là thứ tám.
Bản dịch: Bhikkhu Indacanda
Translated by Bhikkhu Indacanda, 2011. Based on the Buddha Jayanthi edition of the Pali canon, as corrected by Bhikkhu Indacanda. Full text, translation, and notes are available at the translator’s website: http://tamtangpaliviet.net/. Used by kind permission of the translator. Prepared for SuttaCentral by Bhikkhu Sujato.
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bản dịch AI (OpenTipitaka) · Việt: Bản dịch AI (OpenTipitaka)
8. ‘‘Bhante nāgasena, ‘niyāmakassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, niyāmako rattindivaṃ satataṃ samitaṃ appamatto yattappayatto nāvaṃ sāreti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena cittaṃ niyāmayamānena rattindivaṃ satataṃ samitaṃ appamattena yattappayattena yoniso manasikārena cittaṃ niyāmetabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, niyāmakassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena dhammapade –
8. “Venerable Nāgasena, you say, ‘Three qualities of a helmsman are to be adopted.’ What are those three qualities to be adopted?” “Just as, great king, a helmsman steers the ship day and night, constantly, continuously, heedfully, and striving, so too, great king, a yogi, a practitioner of meditation, while steering his mind, should steer it day and night, constantly, continuously, heedfully, striving, and with wise attention. This, great king, is the first quality of a helmsman to be adopted. This was stated, great king, by the Blessed One, the god beyond gods, in the Dhammapada:
8. “Bạch ngài Nāgasena, ngài nói rằng: ‘Cần phải tiếp thu ba phẩm chất của người lái tàu’. Vậy ba phẩm chất nào cần phải tiếp thu?”. “Tâu Đại vương, ví như người lái tàu, ngày đêm liên tục, không gián đoạn, không xao lãng, nỗ lực cố gắng lèo lái con tàu; tâu Đại vương, cũng vậy, vị hành giả tu tập, trong khi điều phục tâm, cần phải điều phục tâm bằng sự tác ý như lý, với sự không xao lãng, nỗ lực cố gắng, ngày đêm liên tục, không gián đoạn. Tâu Đại vương, đây là phẩm chất thứ nhất của người lái tàu cần phải tiếp thu. Tâu Đại vương, điều này đã được Đức Thế Tôn, bậc Thiên Trung Thiên, nói đến trong kinh Pháp Cú –”
‘‘‘Appamādaratā hotha, sacittamanurakkhatha;
Duggā uddharathattānaṃ, paṅke sannova † kuñjaro’ti.
“‘Delight in heedfulness, guard your own mind; lift yourselves from the mire, like an elephant sunk in the mud.’”
“‘Hãy hoan hỷ trong sự không dể duôi, hãy phòng hộ tâm của mình; hãy tự cứu mình ra khỏi chỗ khó, như voi bị sa lầy (tự cứu mình).’”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, niyāmakassa yaṃ kiñci mahāsamudde kalyāṇaṃ vā pāpakaṃ vā, sabbaṃ taṃ viditaṃ hoti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kusalākusalaṃ sāvajjānavajjaṃ hīnappaṇītaṃ kaṇhasukkasappaṭibhāgaṃ vijānitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, niyāmakassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“Furthermore, great king, whatever in the great ocean is good or bad is all known to the helmsman. So too, great king, a yogi, a practitioner of meditation, should discern what is wholesome and unwholesome, blameworthy and blameless, inferior and superior, and the counterparts of dark and bright states. This, great king, is the second quality of a helmsman to be adopted.”
“Lại nữa, tâu Đại vương, đối với người lái tàu, bất cứ điều gì tốt hay xấu ở trong đại dương, tất cả những điều ấy đều được biết rõ. Tâu Đại vương, cũng vậy, vị hành giả tu tập cần phải biết rõ điều thiện và bất thiện, điều có tội và không có tội, điều thấp kém và cao thượng, phần đen và phần trắng tương ứng. Tâu Đại vương, đây là phẩm chất thứ hai của người lái tàu cần phải tiếp thu.”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, niyāmako yante muddikaṃ deti ‘mā koci yantaṃ āmasitthā’ti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena citte saṃvaramuddikā dātabbā ‘mā kiñci pāpakaṃ akusalavitakkaṃ vitakkesī’ti, idaṃ, mahārāja, niyāmakassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṃyuttanikāyavare ‘mā, bhikkhave, pāpake akusale vitakke vitakkeyyātha, seyyathīdaṃ, kāmavitakkaṃ byāpādavitakkaṃ vihiṃsāvitakka’’’nti.
“Furthermore, great king, a helmsman puts a seal on the rudder, thinking, ‘Let no one touch the rudder.’ So too, great king, a yogi, a practitioner of meditation, should put a seal of restraint on his mind, thinking, ‘Let me not think any evil, unwholesome thoughts.’ This, great king, is the third quality of a helmsman to be adopted. This was stated, great king, by the Blessed One, the god beyond gods, in the excellent Saṃyutta Nikāya: ‘Bhikkhus, do not think evil, unwholesome thoughts, that is, thoughts of sensual pleasure, thoughts of ill will, and thoughts of cruelty.’”
“Lại nữa, tâu Đại vương, người lái tàu đặt dấu niêm phong lên bánh lái và nói: ‘Mong rằng không ai chạm vào bánh lái’. Tâu Đại vương, cũng vậy, vị hành giả tu tập cần phải đặt dấu niêm phong phòng hộ lên tâm và nói: ‘Mong rằng không suy nghĩ bất cứ tầm bất thiện xấu ác nào’. Tâu Đại vương, đây là phẩm chất thứ ba của người lái tàu cần phải tiếp thu. Tâu Đại vương, điều này đã được Đức Thế Tôn, bậc Thiên Trung Thiên, nói đến trong Tương Ưng Bộ cao quý: ‘Này các Tỳ khưu, chớ có suy nghĩ những tầm bất thiện xấu ác, đó là: dục tầm, sân tầm, và hại tầm.’”
Niyāmakaṅgapañho aṭṭhamo.
The Eighth Question on the Helmsman's Qualities.
Câu hỏi về các phẩm chất của người lái tàu, thứ tám.