Bản dịch
MIL 7.3.5 — CÂU HỎI VỀ TÍNH CHẤT CỦA CHIẾC THUYỀN
5. Nāvaṅgapañha
BJT 1“Thưa ngài Nāgasena, điều mà ngài nói là: ‘Ba tính chất của chiếc thuyền nên được hành trì,’ ba tính chất nên được hành trì ấy là các điều nào?”
“Tâu đại vương, giống như chiếc thuyền giúp cho nhiều người vượt qua nhờ vào sự tập hợp đã được kết nối lại bằng nhiều loại cây gỗ. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập sẽ vượt qua thế gian luôn cả chư Thiên nhờ vào sự tập hợp đã được kết nối lại bằng nhiều hình thức Giáo Pháp như là cách cư xử, giới, đức hạnh, phận sự, và công việc. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhất của chiếc thuyền nên được hành trì.
BJT 2Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, chiếc thuyền chịu đựng lực đẩy gào thét của nhiều loại sóng, lực đẩy của dòng nước xoáy được lan rộng. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên chịu đựng lực đẩy của nhiều loại sóng phiền não, lợi lộc, tôn vinh, danh vọng, danh tiếng, cúng dường, đảnh lễ, sự chê khen ở các gia tộc khác, và lực đẩy của nhiều loại sóng: sướng, khổ, kính nể, khinh khi, và sự sân hận. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhì của chiếc thuyền nên được hành trì.
BJT 3Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, chiếc thuyền di chuyển ở biển cả to lớn, khổng lồ, vô lượng, vô biên, không bờ bên kia, không bị xáo trộn, sâu thẳm, có tiếng ồn lớn lao vĩ đại, có sự chen chúc của các bầy cá là cá ông, cá voi, cá đao. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên làm cho tâm ý di chuyển ở sự lãnh hội và thấu triệt bốn Chân Lý về ba luân, mười hai thể. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ ba của chiếc thuyền nên được hành trì. Tâu đại vương, điều này cũng đã được đức Thế Tôn, vị Trời vượt trội các vị Trời, nói đến ở Tương Ưng Bộ quý báu, Tương Ưng Sự Thật:
‘Này các tỳ khưu, trong lúc suy tư, các người nên suy tư về: ‘Đây là khổ,’ nên suy tư về: ‘Đây là Nguyên Nhân của Khổ,’ nên suy tư về: ‘Đây là sự Diệt Khổ,’ nên suy tư về: ‘Đây là sự Thực Hành theo Con Đường đưa đến sự Diệt Khổ.’”
Câu hỏi về tính chất của chiếc thuyền là thứ năm.
Bản dịch: Bhikkhu Indacanda
Translated by Bhikkhu Indacanda, 2011. Based on the Buddha Jayanthi edition of the Pali canon, as corrected by Bhikkhu Indacanda. Full text, translation, and notes are available at the translator’s website: http://tamtangpaliviet.net/. Used by kind permission of the translator. Prepared for SuttaCentral by Bhikkhu Sujato.
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bản dịch AI (OpenTipitaka) · Việt: Bản dịch AI (OpenTipitaka)
5. ‘‘Bhante nāgasena, ‘nāvāya tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, nāvā bahuvidhadārusaṅghāṭasamavāyena bahumpi janaṃ tārayati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ācārasīlaguṇavattappaṭivattabahuvidhadhammasaṅghāṭasamavāyena sadevako loko tārayitabbo. Idaṃ, mahārāja, nāvāya paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
5. “Venerable Nāgasena, you said, ‘Three qualities of a boat are to be adopted.’ What are those three qualities to be adopted?” “Just as, great king, a boat, by being constructed from a combination of various kinds of timber, carries many people across, so too, great king, a yogi, one devoted to the practice, should carry the world with its gods across by means of the combination of the manifold good qualities of conduct, virtue, and the performance of duties. This, great king, is the first quality of a boat to be adopted.
5. “Bạch ngài Nāgasena, điều ngài nói: ‘Nên tiếp nhận ba đặc điểm của chiếc thuyền,’ ba đặc điểm nên được tiếp nhận ấy là gì?” “Tâu đại vương, ví như chiếc thuyền do sự kết hợp của nhiều loại gỗ khác nhau mà đưa được nhiều người qua sông, cũng vậy, tâu đại vương, vị hành giả tu tập thiền định do sự kết hợp của nhiều pháp khác nhau là đức hạnh, giới đức, các phận sự lớn nhỏ mà nên đưa thế giới gồm cả chư thiên qua khỏi (biển khổ sanh tử). Tâu đại vương, đây là đặc điểm thứ nhất của chiếc thuyền nên được tiếp nhận.
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, nāvā bahuvidhaūmitthanitavegavisaṭamāvaṭṭavegaṃ sahati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena bahuvidhakilesaūmivegaṃ lābhasakkārayasasilokapūjanavandanā parakulesu nindāpasaṃsāsukhadukkhasammānanavimānanabahuvidhadosaūmivegañca sahitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, nāvāya dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“Furthermore, great king, just as a boat withstands the force of the manifold waves, the roaring of the surf, and the swirling of whirlpools, so too, great king, a yogi, one devoted to the practice, should endure the force of the waves of the manifold defilements: gain, honor, fame, and renown; veneration and homage; blame and praise in other families; pleasure and pain; respect and disrespect; and the force of the waves of various corruptions. This, great king, is the second quality of a boat to be adopted.
“Lại nữa, tâu đại vương, ví như chiếc thuyền chịu đựng được sức mạnh của nhiều loại sóng vỗ, sức mạnh của xoáy nước lan rộng, cũng vậy, tâu đại vương, vị hành giả tu tập thiền định nên chịu đựng sức mạnh của những con sóng phiền não nhiều loại, và sức mạnh của những con sóng lỗi lầm nhiều loại là lợi lộc, cung kính, danh vọng, tiếng tăm, cúng dường, đảnh lễ nơi các gia đình khác, chê bai, tán dương, khổ, lạc, tôn trọng, không tôn trọng. Tâu đại vương, đây là đặc điểm thứ hai của chiếc thuyền nên được tiếp nhận.
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, nāvā aparimitamanantamapāramakkhobhitagambhīre mahatimahāghose timitimiṅgalamakaramacchagaṇākule mahatimahāsamudde carati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena tiparivaṭṭa dvādasākāra catusaccābhisamayappaṭivedhe mānasaṃ sañcārayitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, nāvāya tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṃyuttanikāyavare saccasaṃyutte –
“Furthermore, great king, just as a boat travels on the great ocean—immeasurable, endless, shoreless, unagitated, deep, with a great roar, teeming with timis, timiṅgalas, makaras, and shoals of fish—so too, great king, a yogi, one devoted to the practice, should direct his mind to the realization and penetration of the Four Noble Truths with their three revolutions and twelve aspects. This, great king, is the third quality of a boat to be adopted. This was said, great king, by the Blessed One, the god beyond gods, in the excellent Saṃyutta Nikāya, in the Connected Discourses on the Truths:
“Lại nữa, tâu đại vương, ví như chiếc thuyền di chuyển trong đại dương vĩ đại, không thể đo lường, vô tận, không bờ bến, không xao động, sâu thẳm, có tiếng gầm rống lớn, đầy dẫy các loài cá timi, timiṅgala, và makara, cũng vậy, tâu đại vương, vị hành giả tu tập thiền định nên làm cho tâm mình di chuyển trong sự chứng ngộ và thấu triệt Tứ Thánh Đế với ba vòng và mười hai phương diện. Tâu đại vương, đây là đặc điểm thứ ba của chiếc thuyền nên được tiếp nhận. Tâu đại vương, điều này đã được Đức Thế Tôn, bậc Thiên Trung Thiên, nói đến trong phẩm Tương Ưng Sự Thật, thuộc bộ Tương Ưng Kinh ưu việt:
‘‘‘Vitakkentā ca kho tumhe, bhikkhave, ‘‘idaṃ dukkha’’nti vitakkeyyātha, ‘‘ayaṃ dukkhasamudayo’’ti vitakkeyyātha, ‘‘ayaṃ dukkhanirodho’’ti vitakkeyyātha, ‘‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’’ti vitakkeyyāthā’’’ti.
“‘Bhikkhus, when you are thinking, you should think: “This is suffering”; you should think: “This is the origin of suffering”; you should think: “This is the cessation of suffering”; you should think: “This is the path leading to the cessation of suffering.”’”
“‘Này các Tỳ khưu, khi các ngươi suy tầm, hãy suy tầm rằng: ‘Đây là Khổ,’ hãy suy tầm rằng: ‘Đây là Khổ Tập,’ hãy suy tầm rằng: ‘Đây là Khổ Diệt,’ hãy suy tầm rằng: ‘Đây là Con Đường Đưa Đến Khổ Diệt.’”
Nāvaṅgapañho pañcamo.
The fifth question on the qualities of a boat.
Câu hỏi về các đặc điểm của chiếc thuyền thứ năm.