Bản dịch
MIL 7.3.10 — CÂU HỎI VỀ TÍNH CHẤT CỦA BIỂN CẢ
10. Samuddaṅgapañha
BJT 1“Thưa ngài Nāgasena, điều mà ngài nói là: ‘Năm tính chất của biển cả nên được hành trì,’ năm tính chất nên được hành trì ấy là các điều nào?”
“Tâu đại vương, giống như biển cả không sống chung với xác chết. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập không nên sống chung với luyến ái, sân hận, si mê, ngã mạn, tà kiến, gièm pha, thù oán, ganh tỵ, bỏn xẻn, gian trá, xảo quyệt, lừa đảo, không hài hòa, hạnh kiểm xấu, và các bợn nhơ phiền não. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhất của biển cả nên được hành trì.
BJT 2Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, biển cả, trong khi cất giữ sự tích lũy nhiều loại châu báu là ngọc trai, ngọc ma-ni, ngọc bích, xà cừ, đá quý, san hô, pha-lê, bạc, vàng, ngọc ru-by, ngọc mắt mèo, thì che đậy lại, không vung vãi ở bên ngoài. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập, sau khi chứng đắc nhiều loại châu báu đức hạnh là Đạo, Quả, thiền, sự Giải Thoát, định và sự chứng đạt, Minh Sát và sáu Thắng Trí thì nên che giấu, không nên đưa ra bên ngoài. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhì của biển cả nên được hành trì.
BJT 3Tâu đại vương, còn có điều khác nữa biển cả sống chung với các chúng sanh to lớn vĩ đại. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên sống nương tựa vào vị đồng Phạm hạnh, là người bạn tốt lành, ít ham muốn, tự biết đủ, nói về pháp từ khước, có lối sống giảm thiểu, hội đủ tánh hạnh, có liêm sỉ, khéo cư xử, đáng kính, đáng trọng, vị tuyên thuyết, có sự nhẫn nại với lời nói, vị la rầy, có sự chê trách điều xấu, vị giáo giới, vị giáo hóa, vị giải thích, vị chỉ dạy, vị thức tỉnh, vị khuyến khích, vị tạo niềm phấn khởi. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ ba của biển cả nên được hành trì.
BJT 4Tâu đại vương, còn có điều khác nữa biển cả mặc dầu được làm đầy bởi trăm ngàn con sông như là Gaṅgā, Yamunā, Aciravatī, Sarabhū, Mahī, v.v… chứa đựng nước nguồn, và bởi các cơn mưa ở không trung, cũng không tràn qua khỏi bờ của nó. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập không nên thực hiện việc vi phạm các điều học một cách cố ý vì lý do lợi lộc, tôn vinh, danh tiếng, đảnh lễ, kính nể, cúng dường, thậm chí có nguyên nhân là mạng sống. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ tư của biển cả nên được hành trì. Tâu đại vương, điều này cũng đã được đức Thế Tôn, vị Trời vượt trội các vị Trời, nói đến:
‘Này Pahārāda, cũng giống như đại dương có pháp bền vững không tràn qua khỏi bờ, này Pahārāda, tương tợ y như thế điều học nào đã được Ta quy định cho các đệ tử, các đệ tử của Ta, dầu có nguyên nhân là mạng sống, cũng không vi phạm điều ấy.’
BJT 5Tâu đại vương, còn có điều khác nữa biển cả không bị tràn đầy bởi tất cả các dòng sông Gaṅgā, Yamunā, Aciravatī, Sarabhū, Mahī, và bởi các cơn mưa ở không trung. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập không nên được thỏa mãn với việc đọc tụng, việc vấn hỏi, việc nghe, việc xác định, việc nhận thức, việc đã được chuyên sâu về Luật và Vi Diệu Pháp, việc tranh luận về Kinh, sự quy định từ, sự liên kết từ, sự phân tích từ, và Giáo Pháp cao quý của đấng Chiến Thắng gồm chín thể loại. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ năm của biển cả nên được hành trì. Tâu đại vương, điều này cũng đã được đức Thế Tôn, vị Trời vượt trội các vị Trời, nói đến ở Bổn Sanh Sutasoma:
‘Giống như ngọn lửa đang thiêu đốt cỏ và củi, hoặc là biển cả không được thỏa mãn với những dòng sông, này vị vua hạng nhất, y theo như vậy những bậc sáng trí này, sau khi lắng nghe, không được thỏa mãn với điều đã được khéo nói.’”
Câu hỏi về tính chất của biển cả là thứ mười.
Phẩm Biển Cả là phẩm thứ nhì.
Bản dịch: Bhikkhu Indacanda
Translated by Bhikkhu Indacanda, 2011. Based on the Buddha Jayanthi edition of the Pali canon, as corrected by Bhikkhu Indacanda. Full text, translation, and notes are available at the translator’s website: http://tamtangpaliviet.net/. Used by kind permission of the translator. Prepared for SuttaCentral by Bhikkhu Sujato.
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bản dịch AI (OpenTipitaka) · Việt: Bản dịch AI (OpenTipitaka)
10. ‘‘Bhante nāgasena, ‘samuddassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, mahāsamuddo matena kuṇapena saddhiṃ na saṃvasati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena rāgadosamohamānadiṭṭhimakkhapaḷāsaissāmacchariyamāyāsāṭheyyakuṭilavisamaduccaritakilesamalehi saddhiṃ na saṃvasitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, samuddassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
10. “Venerable Nāgasena, you say, ‘Five qualities of the ocean are to be adopted.’ What are those five qualities to be adopted?” “Just as, great king, the great ocean does not associate with a dead corpse, so too, great king, a yogi, a practitioner of meditation, should not associate with the stains of the defilements: lust, hatred, delusion, conceit, wrong views, contempt, spite, envy, stinginess, deceit, fraud, crookedness, unevenness, and misconduct. This, great king, is the first quality of the ocean to be adopted.”
10. “Bạch ngài Nāgasena, ngài nói rằng: ‘Cần phải tiếp thu năm phẩm chất của biển cả’. Vậy năm phẩm chất nào cần phải tiếp thu?”. “Tâu Đại vương, ví như đại dương không chung sống với xác chết. Tâu Đại vương, cũng vậy, vị hành giả tu tập không nên chung sống với những phiền não ô uế của hành vi xấu, quanh co, bất chính, đó là: tham, sân, si, mạn, kiến, gièm pha, tranh cạnh, ganh tỵ, bỏn xẻn, xảo trá, gian manh. Tâu Đại vương, đây là phẩm chất thứ nhất của biển cả cần phải tiếp thu.”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, mahāsamuddo muttāmaṇiveḷuriyasaṅkhasilāpavāḷaphalikamaṇivividharatananicayaṃ dhārento pidahati, na bahi vikirati. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena maggaphalajhānavimokkhasamādhisamāpattivipassanābhiññāvividhaguṇaratanāni adhigantvā pidahitabbāni, na bahi nīharitabbāni. Idaṃ, mahārāja, samuddassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“Furthermore, great king, the great ocean, holding a collection of various treasures—pearls, gems, beryl, conch, quartz, coral, and crystal—conceals them and does not scatter them about. So too, great king, a yogi, a practitioner of meditation, having attained the various treasures of virtuous qualities—path, fruition, jhāna, liberation, concentration, attainment, insight, and direct knowledge—should keep them concealed and not display them outwardly. This, great king, is the second quality of the ocean to be adopted.”
“Lại nữa, tâu Đại vương, đại dương chứa đựng và che giấu vô số bảo vật như ngọc trai, ngọc báu, ngọc lưu ly, xà cừ, thạch anh, san hô, pha lê, không để chúng vương vãi ra ngoài. Tâu Đại vương, cũng vậy, vị hành giả tu tập, sau khi đã đạt được những phẩm chất quý báu khác nhau như Đạo, Quả, Thiền, Giải thoát, Định, Nhập định, Minh sát, Thắng trí, cần phải che giấu chúng, không nên phô bày ra ngoài. Tâu Đại vương, đây là phẩm chất thứ hai của biển cả cần phải tiếp thu.”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, mahāsamuddo mahantehi mahābhūtehi saddhiṃ saṃvasati. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena appicchaṃ santuṭṭhaṃ dhutavādaṃ sallekhavuttiṃ ācārasampannaṃ lajjiṃ pesalaṃ garuṃ bhāvanīyaṃ vattāraṃ vacanakkhamaṃ codakaṃ pāpagarahiṃ ovādakaṃ anusāsakaṃ viññāpakaṃ sandassakaṃ samādapakaṃ samuttejakaṃ sampahaṃsakaṃ kalyāṇamittaṃ sabrahmacāriṃ nissāya vasitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, mahāsamuddassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“Furthermore, great king, the great ocean associates with great beings. So too, great king, a yogi, a practitioner of meditation, should live in dependence on a good friend, a fellow practitioner in the holy life, who is of few wishes, content, an exponent of ascetic practices, of austere living, accomplished in conduct, conscientious, amiable, grave, venerable, an admonisher, patient of speech, a reprover, a censor of evil, an advisor, an instructor, one who makes things clear, who shows the way, who encourages, who rouses, and who gladdens. This, great king, is the third quality of the great ocean to be adopted.”
“Lại nữa, tâu Đại vương, đại dương chung sống với những chúng sanh to lớn, vĩ đại. Tâu Đại vương, cũng vậy, vị hành giả tu tập cần phải nương tựa và sống chung với những bạn đồng phạm hạnh là thiện hữu tri thức, những người ít ham muốn, biết đủ, nói về hạnh đầu đà, có lối sống khắc khổ, có đầy đủ giới hạnh, biết hổ thẹn, đáng yêu mến, đáng kính trọng, đáng tu tập theo, biết khuyên răn, kham nhẫn lời dạy, biết chỉ lỗi, chê trách điều ác, biết giáo huấn, chỉ dạy, làm cho hiểu rõ, chỉ bày, khuyến khích, làm cho hăng hái, làm cho vui mừng. Tâu Đại vương, đây là phẩm chất thứ ba của đại dương cần phải tiếp thu.”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, mahāsamuddo navasalilasampuṇṇāhi gaṅgāyamunāaciravatīsarabhūmahīādīhi nadīsatasahassehi antalikkhe saliladhārāhi ca pūritopi sakaṃ velaṃ nātivattati. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena lābhasakkārasilokavandanamānanapūjanakāraṇā jīvitahetupi sañcicca sikkhāpadavītikkamo na karaṇīyo. Idaṃ, mahārāja, mahāsamuddassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena –
“Furthermore, great king, the great ocean, though filled by hundreds of thousands of rivers—the Ganges, Yamunā, Aciravatī, Sarabhū, Mahī, and others—and by streams of water from the sky, does not transgress its own shore. So too, great king, a yogi, a practitioner of meditation, should not intentionally transgress a training rule on account of gain, honor, fame, homage, respect, or veneration, not even for the sake of his life. This, great king, is the fourth quality of the great ocean to be adopted. This was stated, great king, by the Blessed One, the god beyond gods:”
“Lại nữa, tâu Đại vương, đại dương dù được lấp đầy bởi hàng trăm ngàn con sông như sông Hằng, Yamunā, Aciravatī, Sarabhū, Mahī, đầy ắp nước mới, và bởi những dòng nước từ trên trời đổ xuống, cũng không vượt quá bờ của mình. Tâu Đại vương, cũng vậy, vị hành giả tu tập không nên cố ý vi phạm học giới, dù vì lý do lợi lộc, cung kính, danh tiếng, đảnh lễ, tôn trọng, cúng dường, hay thậm chí vì mạng sống. Tâu Đại vương, đây là phẩm chất thứ tư của đại dương cần phải tiếp thu. Tâu Đại vương, điều này đã được Đức Thế Tôn, bậc Thiên Trung Thiên, nói đến –”
‘Seyyathāpi, mahārāja †, mahāsamuddo ṭhitadhammo velaṃ nātikkamati, evameva kho, mahārāja, yaṃ mahā sāvakānaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ, taṃ mama sāvakā jīvitahetupi nātikkamantī’ti.
“‘Just as, great king, the great ocean is of a stable nature and does not transgress its shore, so too my disciples do not transgress the training rules I have laid down for them, not even for the sake of life.’”
“‘Tâu Đại vương, ví như đại dương có bản chất ổn định, không vượt quá bờ; tâu Đại vương, cũng vậy, học giới nào đã được Ta chế định cho các vị đệ tử, các vị đệ tử của Ta không vi phạm học giới đó, ngay cả vì mạng sống.’”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, mahāsamuddo sabbasavantīhi gaṅgāyamunāaciravatīsarabhūmahīhi antalikkhe udakadhārāhipi na paripūrati. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena uddesaparipucchāsavanadhāraṇavinicchayaabhidhammavinayagāḷhasuttantaviggahapadanikkhepapadasandhi padavibhattinavaṅgajinasāsanavaraṃ suṇantenāpi na tappitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, mahāsamuddassa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena sutasomajātake –
“Furthermore, great king, the great ocean is not filled up by all the rivers that flow into it—the Ganges, Yamunā, Aciravatī, Sarabhū, and Mahī—nor by the streams of water from the sky. So too, great king, a yogi, a practitioner of meditation, should not be sated even when hearing the excellent nine-fold teaching of the Conqueror, which includes recitation, questioning, listening, retention, analysis, the Abhidhamma and Vinaya, profound discourses, grammatical analysis, word placement, conjunction, and inflection. This, great king, is the fifth quality of the ocean to be adopted. This was stated, great king, by the Blessed One, the god beyond gods, in the Sutasoma Jātaka:”
“Lại nữa, tâu Đại vương, đại dương không thể được làm cho đầy bởi tất cả các dòng sông Hằng, Yamunā, Aciravatī, Sarabhū, Mahī, và bởi các dòng nước từ không trung. Cũng vậy, tâu Đại vương, vị hành giả tu tập yoga không nên thỏa mãn chỉ với việc lắng nghe giáo pháp cao quý của bậc Chinh Phục gồm chín chi phần, là sự học hỏi, sự tra vấn, sự lắng nghe, sự ghi nhớ, sự quyết trạch, sự thâm nhập vào A-tỳ-đàm và Luật, sự phân tích Kinh, sự đặt để từ, sự liên kết từ, sự phân loại từ. Tâu Đại vương, đây là đặc điểm thứ năm của đại dương cần được ghi nhận. Tâu Đại vương, điều này đã được Đức Thế Tôn, bậc Thiên Nhân Sư, nói đến trong Bổn sanh Sutasoma:
‘‘‘Aggi yathā tiṇakaṭṭhaṃ dahanto, na tappati sāgaro vā nadīhi;
Evampi ce † paṇḍitā rājaseṭṭha, sutvā na tappanti subhāsitenā’’’ti.
“‘As fire is not sated by burning grass and wood, nor the ocean by the rivers; so too, O best of kings, the wise are not sated by hearing what is well-spoken.’”
‘Như lửa thiêu đốt cỏ và củi mà không thỏa mãn, hay như biển cả không thỏa mãn với các dòng sông; cũng vậy, hỡi bậc vua chúa cao quý, các bậc hiền trí sau khi lắng nghe cũng không thỏa mãn với những lời khéo nói.’”
Samuddaṅgapañho dasamo.Samuddavaggo dutiyo.
The Tenth Question on the Ocean's Qualities. The Second Chapter, on the Ocean, is concluded.
Câu hỏi về các đặc điểm của đại dương, phần thứ mười. Phẩm về đại dương, phần thứ hai.
Tassuddānaṃ –
The summary:
Phần tóm lược như sau: –
Lābulatā ca padumaṃ, bījaṃ sālakalyāṇikā;
Nāvā ca nāvālagganaṃ, kūpo niyāmako tathā;
Kammakāro samuddo ca, vaggo tena pavuccatīti.
The gourd creeper and the lotus, the seed and the beautiful Sāl tree; the ship, the anchor, the mast-socket, and the helmsman likewise; the workman and the ocean—by these the chapter is declared.
Dây bầu và hoa sen, hạt giống, cây sala tốt đẹp; con thuyền và cột buộc thuyền, cái giếng, và người lái tàu cũng vậy; người thợ và biển cả, do đó phẩm được gọi tên.