Bản dịch
MIL 7.2.6 — CÂU HỎI VỀ TÍNH CHẤT CỦA LOÀI RÙA
6. Kummaṅgapañha
BJT 1“Thưa ngài Nāgasena, điều mà ngài nói là: ‘Năm tính chất của loài rùa nên được hành trì,’ năm tính chất nên được hành trì ấy là các điều nào?”
“Tâu đại vương, giống như loài rùa là loài sống ở nước, sắp xếp chỗ trú ngụ ở ngay trong nước. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên lan tỏa toàn thể thế gian với tâm ý bao la, vĩ đại, không đo lường được, không thù oán, không hãm hại, đồng hành với từ ái, có lòng thương tưởng đến sự lợi ích của tất cả các cá nhân có mạng sống và đang hiện hữu, rồi an trú. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhất của loài rùa nên được hành trì.
BJT 2Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, loài rùa trong khi nổi lên ở trong nước thì ngước đầu lên nhìn xem, nếu nhìn thấy ai đó thì ngay tại nơi ấy lặn xuống, và chìm sâu (nghĩ rằng): ‘Chớ để những kẻ ấy nhìn thấy ta lần nữa.’ Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập, khi các phiền não xâm nhập thì nên lặn xuống hồ nước là cảnh giới (của đề mục thiền), và nên chìm sâu (nghĩ rằng): ‘Chớ để các phiền não nhìn thấy ta lần nữa.’ Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhì của loài rùa nên được hành trì.
BJT 3Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, loài rùa sau khi đi ra khỏi nước thì sưởi ấm thân thể. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập sau khi đưa tâm ý ra khỏi việc ngồi, đứng, nằm, đi kinh hành thì nên sưởi ấm tâm ý ở sự nỗ lực đúng đắn. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ ba của loài rùa nên được hành trì.
BJT 4Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, loài rùa sau khi đào đất thì sắp đặt chỗ ngụ ở nơi cô quạnh. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên dứt bỏ lợi lộc, tôn kính, tiếng tăm, nên đi sâu vào nơi trống vắng, cô quạnh, khu rừng lớn, khu rừng thưa, sườn núi, thung lũng, hang núi, nơi ít âm thanh, ít tiếng ồn, được tách biệt, nên đi đến chỗ trú ngụ ở ngay tại nơi cô quạnh. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ tư của loài rùa nên được hành trì. Tâu đại vương, điều này cũng đã được trưởng lão Upasena, con trai của Vaṅganta, nói đến:
‘Vị tỳ khưu, vì nguyên nhân thiền tịnh, nên tới lui chỗ trú ngụ cô quạnh, ít tiếng ồn, được lai vãng bởi các thú dữ.’
BJT 5Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, loài rùa trong lúc đi lang thang, nếu nhìn thấy cái gì hoặc nghe được cái gì, thì thu giấu các chân và cái đầu là thứ năm ở trong cái vỏ của mình, không cử động, có trạng thái im lặng, giữ yên, trong khi hộ trì thân thể.
Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập, ở tất cả các nơi, trong khi các sắc, thinh, hương, vị, xúc, pháp xâm nhập, thì không nên mở ra cánh cửa phòng hộ ở sáu căn, nên tập trung tâm trí, nên thực hành sự thu thúc, nên sống có niệm và có sự nhận biết rõ trong khi hộ trì Sa-môn pháp. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ năm của loài rùa nên được hành trì. Tâu đại vương, điều này cũng đã được đức Thế Tôn, vị Trời vượt trội các vị Trời, nói đến ở Tương Ưng Bộ quý báu, bài Kinh Ví Dụ Con Rùa:
‘Tợ như con rùa đang thu lại các phần thân thể ở trong cái vỏ của mình, vị tỳ khưu trong khi tập trung lại các sự suy nghĩ của tâm, không bị lệ thuộc, không quấy rối kẻ khác, được hoàn toàn tịch tịnh, không chửi mắng bất cứ ai.’”
Câu hỏi về tính chất của loài rùa là thứ sáu.
Bản dịch: Bhikkhu Indacanda
Translated by Bhikkhu Indacanda, 2011. Based on the Buddha Jayanthi edition of the Pali canon, as corrected by Bhikkhu Indacanda. Full text, translation, and notes are available at the translator’s website: http://tamtangpaliviet.net/. Used by kind permission of the translator. Prepared for SuttaCentral by Bhikkhu Sujato.
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bản dịch AI (OpenTipitaka) · Việt: Bản dịch AI (OpenTipitaka)
6. ‘‘Bhante nāgasena, ‘kummassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, kummo udakacaro udakeyeva vāsaṃ kappeti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbapāṇabhūtapuggalānaṃ hitānukampinā mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena sabbāvantaṃ lokaṃ pharitvā viharitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, kummassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
6. “Venerable Nāgasena, you say that ‘five characteristics of a tortoise should be adopted.’ What are those five characteristics that should be adopted?” “Just as, great king, a tortoise is an aquatic creature and makes its home in the water, so too, great king, a yogi, a practitioner of yoga, should dwell pervading the entire world with a mind imbued with loving-kindness—abundant, exalted, immeasurable, without hostility, and without ill will—compassionate for the welfare of all living beings and creatures. This, great king, is the first characteristic of a tortoise that should be adopted.”
6. – Bạch Đại đức Nāgasena, ngài đã nói rằng: ‘Nên thực hành theo năm đặc điểm của con rùa,’ vậy năm đặc điểm nào là năm đặc điểm nên được thực hành theo? – Tâu Đại vương, cũng giống như con rùa là loài sống dưới nước và chỉ ở trong nước. Tâu Đại vương, tương tự y như thế, vị hành giả tu tập thiền định nên an trú, biến mãn khắp thế gian với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô lượng, không hận, không sân, mong cầu lợi ích và an lạc cho tất cả chúng sanh, sinh vật, và mọi người. Tâu Đại vương, đây là đặc điểm thứ nhất của con rùa nên được thực hành theo.
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, kummo udake uppilavanto sīsaṃ ukkhipitvā yadi koci passati, tattheva nimujjati gāḷhamogāhati ‘mā maṃ te puna passeyyu’nti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kilesesu opatantesu ārammaṇasare nimujjitabbaṃ gāḷhamogāhitabbaṃ ‘mā maṃ kilesā puna passeyyu’nti. Idaṃ, mahārāja, kummassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“Furthermore, great king, just as a tortoise, while floating in the water, raises its head, and if it sees someone, it immediately dives down and submerges itself deeply, thinking, ‘May they not see me again!’; so too, great king, when the defilements descend, a yogi, a practitioner of yoga, should dive down and submerge himself deeply in the lake of his meditation subject, thinking, ‘May the defilements not see me again!’ This, great king, is the second characteristic of the tortoise that should be adopted.”
– Lại nữa, tâu Đại vương, con rùa khi đang nổi trên mặt nước, nó ngẩng đầu lên, và nếu thấy có ai đó, nó liền lặn xuống ngay tại chỗ, chìm sâu xuống dưới với ý nghĩ: ‘Mong rằng họ sẽ không thấy ta nữa.’ Tâu Đại vương, tương tự y như thế, vị hành giả tu tập thiền định, khi các phiền não đến gần, nên lặn xuống, chìm sâu vào trong hồ nước của đối tượng thiền định với ý nghĩ: ‘Mong rằng các phiền não sẽ không thấy ta nữa.’ Tâu Đại vương, đây là đặc điểm thứ hai của con rùa nên được thực hành theo.
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, kummo udakato nikkhamitvā kāyaṃ otāpeti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena nisajjaṭṭhānasayanacaṅkamato mānasaṃ nīharitvā sammappadhāne mānasaṃ otāpetabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, kummassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“Furthermore, great king, just as a tortoise, having come out of the water, basks its body in the sun; so too, great king, a yogi, a practitioner of yoga, should withdraw his mind from the postures of sitting, standing, lying down, and walking, and ‘bask’ his mind in the right exertions. This, great king, is the third characteristic of a tortoise that should be adopted.”
“Lại nữa, tâu Đại vương, con rùa đi ra khỏi nước rồi phơi mình cho khô; tương tự y như thế, tâu Đại vương, vị hành giả tu tập thiền định cần phải rút tâm ra khỏi sự ngồi, sự đứng, sự nằm, sự kinh hành rồi làm cho tâm được khô ráo ở các Chánh Cần. Tâu Đại vương, đây là đặc điểm thứ ba của con rùa cần phải được thực hành theo.”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, kummo pathaviṃ khaṇitvā vivitte vāsaṃ kappeti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena lābhasakkārasilokaṃ pajahitvā suññaṃ vivittaṃ kānanaṃ vanapatthaṃ pabbataṃ kandaraṃ giriguhaṃ appasaddaṃ appanigghosaṃ pavivittamogāhitvā vivitte yeva vāsaṃ upagantabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, kummassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena upasenena vaṅgantaputtena –
“Furthermore, great king, a tortoise digs into the earth and makes its dwelling in a secluded place. So too, great king, a yogi, a practitioner of yoga, should abandon gain, honor, and fame, and having entered a secluded place—an empty place, a forest, a wilderness, a mountain, a ravine, a mountain cave, a place with little sound and noise, utterly secluded—he should take up his dwelling in seclusion. This, great king, is the fourth characteristic of the tortoise that should be adopted. This was spoken, great king, by the Elder Upasena Vaṅgantaputta:”
“Lại nữa, tâu Đại vương, con rùa đào đất rồi trú ngụ ở nơi vắng vẻ; tương tự y như thế, tâu Đại vương, vị hành giả tu tập thiền định cần phải từ bỏ lợi lộc, sự cung kính, tiếng tăm rồi đi vào nơi trống không, vắng vẻ là khu rừng, vùng rừng núi, quả núi, hang động, sơn động, nơi ít tiếng động, ít ồn ào, thanh vắng, và chỉ nên trú ngụ ở nơi vắng vẻ. Tâu Đại vương, đây là đặc điểm thứ tư của con rùa cần phải được thực hành theo. Tâu Đại vương, điều này đã được trưởng lão Upasena, là con của bà-la-môn Vanganta, nói đến rằng: –”
‘‘‘Vivittaṃ appanigghosaṃ, vāḷamiganisevitaṃ;
Seve senāsanaṃ bhikkhu, paṭisallānakāraṇā’ti.
“‘A bhikkhu should resort to a lodging that is secluded, with little noise, frequented by beasts of prey, for the sake of withdrawal.’”
“‘Vị tỳ khưu, vì lý do độc cư, nên lui về trú xứ vắng vẻ, ít ồn ào, là nơi các loài thú dữ và nai thường lui tới.’”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, kummo cārikaṃ caramāno yadi kañci passati vā, saddaṃ suṇāti vā, soṇḍipañcamāni aṅgāni sake kapāle nidahitvā appossukko tuṇhībhūto tiṭṭhati kāyamanurakkhanto, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbattha rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbadhammesu āpatantesu chasu dvāresu saṃvarakavāṭaṃ anugghāṭetvā mānasaṃ samodahitvā saṃvaraṃ katvā satena sampajānena vihātabbaṃ samaṇadhammaṃ anurakkhamānena. Idaṃ, mahārāja, kummassa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṃyuttanikāyavare kummūpamasuttante –
“Furthermore, great king, when a tortoise is wandering about, if it sees or hears anything, it withdraws its five limbs, including its neck, into its own shell and remains unconcerned and silent, protecting its body. So too, great king, when sights, sounds, smells, tastes, touches, or mental phenomena impinge upon the six sense doors, a yogi, a practitioner of yoga, should not open the gate of restraint, but should compose his mind, establish restraint, and dwell with mindfulness and clear comprehension, guarding the practice of a recluse. This, great king, is the fifth characteristic of the tortoise that should be adopted. This was spoken, great king, by the Blessed One, the god of gods, in the excellent Saṃyutta Nikāya, in the Kummopama Sutta:”
“Lại nữa, tâu Đại vương, con rùa trong khi đi du hành, nếu có thấy người nào hoặc có nghe tiếng động nào thì nó rút năm chi phần kể cả cái cổ vào trong mai của mình rồi đứng yên, không bận tâm, im lặng, gìn giữ thân mình; tương tự y như thế, tâu Đại vương, vị hành giả tu tập thiền định, trong khi các đối tượng là sắc, thinh, hương, vị, xúc, pháp ở khắp nơi đang đi vào, không nên mở cánh cửa phòng hộ ở sáu căn môn, nên thu nhiếp tâm ý, thực hành sự phòng hộ, và nên an trú với chánh niệm và tỉnh giác, trong khi đang gìn giữ pháp của bậc sa-môn. Tâu Đại vương, đây là đặc điểm thứ năm của con rùa cần phải được thực hành theo. Tâu Đại vương, điều này đã được đức Thế Tôn, bậc Thiên Trung Thiên, nói đến trong bộ kinh Tương Ưng cao quý, ở bài kinh Ví Dụ Con Rùa rằng: –”
‘‘‘Kummova aṅgāni sake kapāle, samodahaṃ bhikkhu manovitakke;
Anissito aññamaheṭhayāno, parinibbutonūpavadeyya kañcī’’’ti.
“‘Just as a tortoise draws its limbs into its own shell, so a bhikkhu should compose his thoughts. Independent, not harming another, fully quenched, he would not disparage anyone.’”
“‘Như con rùa rút các chi phần vào trong mai của mình, vị tỳ khưu nên thu nhiếp các tầm của ý. Không nương tựa, không làm hại người khác, đã được tịch tịnh, vị ấy không nên khiển trách bất cứ ai.’”
Kummaṅgapañho chaṭṭho.
The sixth question, on the characteristics of the tortoise.
Câu hỏi về các đặc điểm của con rùa, phần thứ sáu.