Bản dịch
MIL 6.3.8 — CÂU HỎI VỀ SỰ LÃNH HỘI GIÁO PHÁP
8. Dhammābhisamayapañha
BJT 1“Thưa ngài Nāgasena, đối với những vị thực hành đúng đắn, thì có sự lãnh hội Giáo Pháp cho toàn bộ tất cả, hay là chỉ có đối với vị nào đó?”
“Tâu đại vương, có đối với vị nào đó, không có đối với vị nào đó.”
“Thưa ngài, có đối với vị nào? Không có đối với vị nào?”
“Tâu đại vương, đối với thú vật cho dầu đã thực hành tốt đẹp cũng không có sự lãnh hội Giáo Pháp, đối với kẻ đã tái sanh vào cảnh giới ngạ quỷ, đối với kẻ có tà kiến, đối với kẻ xảo trá, đối với kẻ giết mẹ, đối với kẻ giết cha, đối với kẻ giết A-la-hán, đối với kẻ chia rẽ hội chúng, đối với kẻ làm chảy máu (đức Phật), đối với kẻ trộm tướng mạo (tỳ khưu), đối với kẻ đã đi theo ngoại đạo, đối với kẻ làm nhơ tỳ khưu ni, đối với kẻ chưa được thoát tội sau khi đã vi phạm tội nào đó trong mười ba tội nặng, đối với kẻ vô căn, đối với kẻ lưỡng căn, cho dầu đã thực hành tốt đẹp cũng không có sự lãnh hội Giáo Pháp. Ngay cả con người là đứa bé trai chưa đủ bảy tuổi, đối với vị ấy cho dầu đã thực hành tốt đẹp cũng không có sự lãnh hội Giáo Pháp. Tâu đại vương, đối với mười sáu cá nhân này cho dầu đã thực hành tốt đẹp cũng không có sự lãnh hội Giáo Pháp.”
BJT 2“Thưa ngài Nāgasena, sự lãnh hội Giáo Pháp có thể là có hay là không có đối với mười lăm hạng người đã bị ngăn cản thật sự, còn vì lý do gì đối với con người là đứa bé trai chưa đủ bảy tuổi, cho dầu đã thực hành tốt đẹp, cũng không có được sự lãnh hội Giáo Pháp? Cần có câu hỏi cho trường hợp này. Đương nhiên đứa bé trai không có luyến ái, không có sân, không có si, không có ngã mạn, không có tà kiến, không có bất bình, không có dục tầm; không bị trộn lẫn với những ô nhiễm, thì đứa bé trai ấy đã gắn bó, đã đạt đến, và xứng đáng để thấu triệt với sự thấu triệt trọn vẹn về Bốn Chân Lý?”
“Tâu đại vương, ở đây chính điều ấy là lý do, mà với lý do ấy tôi nói rằng: ‘Đối với người chưa đủ bảy tuổi, cho dầu đã thực hành tốt đẹp cũng không có sự lãnh hội Giáo Pháp.’ Tâu đại vương, nếu người chưa đủ bảy tuổi có thể bị luyến ái ở vật gây luyến ái, sân ở vật gây sân, si ở vật gây si, đam mê ở vật làm đam mê, nhận thức được tà kiến, nhận thức sự thích thú và không thích thú, suy tầm về thiện và bất thiện, thì có thể có sự lãnh hội Giáo Pháp đối với người ấy.
Tâu đại vương, thêm nữa tâm của người chưa đủ bảy tuổi là không mạnh mẽ, yếu đuối, nhỏ nhoi, ít ỏi, chút xíu, lờ đờ, chưa được phát triển; còn cảnh giới vô vi Niết Bàn là quan trọng, nghiêm trọng, rộng lớn, vĩ đại. Tâu đại vương, người chưa đủ bảy tuổi với tâm yếu đuối, nhỏ nhoi, lờ đờ, chưa được phát triển ấy không thể thấu triệt cảnh giới vô vi Niết Bàn quan trọng, nghiêm trọng, rộng lớn, vĩ đại được.
Tâu đại vương, giống như núi chúa Sineru là quan trọng, nghiêm trọng, rộng lớn, vĩ đại, tâu đại vương, phải chăng người nam với sức mạnh, sức lực, và sự tinh tấn bình thường của bản thân có thể nhấc lên núi chúa Sineru ấy?”
“Thưa ngài, không được.”
BJT 3“Tâu đại vương, vì lý do gì?”
“Thưa ngài, vì sức lực yếu kém của người nam, vì tính chất vĩ đại của núi chúa Sineru.”
“Tâu đại vương, tương tợ y như thế tâm của người chưa đủ bảy tuổi là không mạnh mẽ, yếu đuối, nhỏ nhoi, ít ỏi, chút xíu, lờ đờ, chưa được phát triển; còn cảnh giới vô vi Niết Bàn là quan trọng, nghiêm trọng, rộng lớn, vĩ đại. Người chưa đủ bảy tuổi với tâm yếu đuối, nhỏ nhoi, lờ đờ, chưa được phát triển ấy không thể thấu triệt cảnh giới vô vi Niết Bàn quan trọng, nghiêm trọng, rộng lớn, vĩ đại được. Vì lý do ấy, đối với người chưa đủ bảy tuổi, cho dầu đã thực hành tốt đẹp cũng không có sự lãnh hội Giáo Pháp.
Tâu đại vương, hoặc là giống như đại địa cầu này là dài, được trải dài, rộng, được trải rộng, thênh thang, được mở ra, bao la, vĩ đại. Tâu đại vương, phải chăng có thể tẩm ướt và làm đại địa cầu ấy trở thành đầm nước lầy bằng giọt nước nhỏ nhoi?”
“Thưa ngài, không được.”
BJT 4“Tâu đại vương, vì lý do gì?”
“Thưa ngài, vì tính chất nhỏ nhoi của giọt nước, vì tính chất vĩ đại của đại địa cầu.”
“Tâu đại vương, tương tợ y như thế tâm của người chưa đủ bảy tuổi là không mạnh mẽ, yếu đuối, nhỏ nhoi, ít ỏi, chút xíu, lờ đờ, chưa được phát triển; còn cảnh giới vô vi Niết Bàn là dài, được trải dài, rộng, được trải rộng, thênh thang, được mở ra, bao la, vĩ đại. Người chưa đủ bảy tuổi với tâm yếu đuối, nhỏ nhoi, lờ đờ, chưa được phát triển ấy không thể thấu triệt cảnh giới vô vi Niết Bàn vĩ đại được. Vì lý do ấy, đối với người chưa đủ bảy tuổi, cho dầu đã thực hành tốt đẹp cũng không có sự lãnh hội Giáo Pháp.
Tâu đại vương, hoặc là giống như ngọn lửa không mạnh mẽ, yếu đuối, nhỏ nhoi, ít ỏi, chút xíu, lờ đờ. Tâu đại vương, phải chăng có thể xua tan bóng tối và phô bày ánh sáng ở thế gian có cả chư Thiên bằng ngọn lửa lờ đờ?”
“Thưa ngài, không được.”
“Tâu đại vương, vì lý do gì?”
“Thưa ngài, vì tính chất lờ đờ của ngọn lửa, và tính chất vĩ đại của thế gian.”
BJT 5“Tâu đại vương, tương tợ y như thế tâm của người chưa đủ bảy tuổi là không mạnh mẽ, yếu đuối, nhỏ nhoi, ít ỏi, chút xíu, lờ đờ, chưa được phát triển, và bị che lại bởi bóng tối vô minh vĩ đại. Do đó, là điều khó làm để phô bày ánh sáng trí tuệ. Vì lý do ấy, đối với người chưa đủ bảy tuổi, cho dầu đã thực hành tốt đẹp cũng không có sự lãnh hội Giáo Pháp.
Tâu đại vương, hoặc là giống như con sâu gạo bệnh hoạn, ốm o, nhỏ tí xíu, có cơ thể bị giới hạn, sau khi nhìn thấy con long tượng bị tiết dục ở ba nơi, có bề dài chín, bề rộng ba, chu vi mười, cao tám ratana đi đến gần chỗ đứng thì kéo lại để nuốt vào. Tâu đại vương, phải chăng con sâu gạo ấy có thể nuốt vào con long tượng ấy?”
“Thưa ngài, không được.”
“Tâu đại vương, vì lý do gì?”
“Thưa ngài, vì tính chất nhỏ nhoi của cơ thể con sâu gạo, vì tính chất vĩ đại của con long tượng.”
“Tâu đại vương, tương tợ y như thế tâm của người chưa đủ bảy tuổi là không mạnh mẽ, yếu đuối, nhỏ nhoi, ít ỏi, chút xíu, lờ đờ, chưa được phát triển, và cảnh giới vô vi Niết Bàn là vĩ đại. Người ấy với tâm yếu đuối, nhỏ nhoi, lờ đờ, chưa được phát triển ấy không thể thấu triệt cảnh giới vô vi Niết Bàn vĩ đại được. Vì lý do ấy, đối với người chưa đủ bảy tuổi, cho dầu đã thực hành tốt đẹp cũng không có sự lãnh hội Giáo Pháp.”
“Thưa ngài Nāgasena, tốt lắm! Trẫm chấp nhận điều này đúng theo như vậy.”
Câu hỏi về sự lãnh hội Giáo Pháp là thứ tám.
Bản dịch: Bhikkhu Indacanda
Translated by Bhikkhu Indacanda, 2011. Based on the Buddha Jayanthi edition of the Pali canon, as corrected by Bhikkhu Indacanda. Full text, translation, and notes are available at the translator’s website: http://tamtangpaliviet.net/. Used by kind permission of the translator. Prepared for SuttaCentral by Bhikkhu Sujato.
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bản dịch AI (OpenTipitaka) · Việt: Bản dịch AI (OpenTipitaka)
8. ‘‘Bhante nāgasena, ye te sammā paṭipajjanti, tesaṃ sabbesaṃ yeva dhammābhisamayo hoti, udāhu kassaci na hotī’’ti? ‘‘Kassaci, mahārāja, hoti, kassaci na hotī’’ti. ‘‘Kassa bhante hoti, kassa na hotī’’ti? ‘‘Tiracchānagatassa, mahārāja, suppaṭipannassāpi dhammābhisamayo na hoti, pettivisayūpapannassa…pe… micchādiṭṭhikassa…pe… kuhakassa…pe… mātughātakassa…pe… pitughātakassa…pe… arahantaghātakassa…pe… saṅghabhedakassa…pe… lohituppādakassa…pe… theyyasaṃvāsakassa…pe… titthiyapakkantassa…pe… bhikkhunidūsakassa…pe… terasannaṃ garukāpattīnaṃ aññataraṃ āpajjitvā avuṭṭhitassa…pe… paṇḍakassa…pe… ubhatobyañjanakassa suppaṭipannassāpi dhammābhisamayo na hoti…pe… yopi manussadaharako ūnakasattavassiko, tassa suppaṭipannassāpi dhammābhisamayo na hoti. Imesaṃ kho, mahārāja, soḷasannaṃ puggalānaṃ suppaṭipannānampi dhammābhisamayo na hotī’’ti.
8. “Venerable Nāgasena, for those who practice rightly, does the penetration of the Dhamma occur for all of them, or does it not occur for some?” “For some, great king, it occurs; for some, it does not.” “For whom, venerable sir, does it occur, and for whom does it not?” “For one born as an animal, great king, even if practicing rightly, the penetration of the Dhamma does not occur. For one reborn in the realm of spirits... for one with wrong view... for a deceiver... for a matricide... for a patricide... for a murderer of an Arahant... for one who creates a schism in the Saṅgha... for one who sheds the Buddha's blood... for one who fraudulently lives in communion... for one who has gone over to another teaching... for a defiler of a bhikkhunī... for one who has committed any of the thirteen grave offenses and has not been rehabilitated from it... for a paṇḍaka... for one of indeterminate sex, even if practicing rightly, the penetration of the Dhamma does not occur... and for a human child less than seven years old, even if practicing rightly, the penetration of the Dhamma does not occur. For these sixteen persons, great king, even if they practice rightly, the penetration of the Dhamma does not occur.”
8. “Tâu Đại đức Nāgasena, có phải tất cả những ai thực hành chân chánh đều có sự chứng ngộ Chánh pháp, hay có người không chứng ngộ?” “Tâu Đại vương, có người chứng ngộ, có người không.” “Tâu Đại đức, ai chứng ngộ, ai không chứng ngộ?” “Tâu Đại vương, người sanh vào loài bàng sanh, dù có thực hành tốt đẹp cũng không thể chứng ngộ Chánh pháp. Người sanh vào cõi ngạ quỷ... người có tà kiến... người xảo trá... người giết mẹ... người giết cha... người giết A-la-hán... người phá hòa hợp Tăng... người làm thân Phật chảy máu... người sống trà trộn (với Tăng chúng)... người đã theo ngoại đạo... người làm nhục tỳ-khưu-ni... người đã phạm một trong mười ba tội Tăng tàn mà chưa được phục hồi... người bán nam bán nữ... người có hai bộ phận sinh dục, dù có thực hành tốt đẹp cũng không thể chứng ngộ Chánh pháp... và cả đứa trẻ loài người dưới bảy tuổi, dù có thực hành tốt đẹp cũng không thể chứng ngộ Chánh pháp. Tâu Đại vương, đối với mười sáu hạng người này, dù có thực hành tốt đẹp cũng không thể chứng ngộ Chánh pháp.”
‘‘Bhante nāgasena, ye te pannarasa puggalā viruddhā yeva, tesaṃ dhammābhisamayo hotu vā mā vā hotu, atha kena kāraṇena manussadaharakassa ūnakasattavassikassa suppaṭipannassāpi dhammābhisamayo na hoti? Ettha tāva pañho bhavati ‘nanu nāma daharakassa na rāgo hoti, na doso hoti, na moho hoti, na māno hoti, na micchādiṭṭhi hoti, na arati hoti, na kāmavitakko hoti, amissito kilesehi, so nāma daharako yutto ca patto ca arahati ca cattāri saccāni ekapaṭivedhena paṭivijjhitu’’’nti.
Venerable Nāgasena, whether or not there is a penetration of the Dhamma for those fifteen persons who are indeed perverse, for what reason is there no penetration of the Dhamma for a young human being less than seven years old, even if rightly practicing? Here, then, the question arises: ‘Surely, a young person has no lust, no hatred, no delusion, no pride, no wrong view, no discontent, no sensual thought, and is unmixed with defilements. Ought not such a young person, being suitable, fit, and worthy, to penetrate the four truths with a single penetration?’
Bạch ngài Nāgasena, mười lăm hạng người kia là những người đối nghịch, việc chứng ngộ Chánh pháp của họ dù có hay không cũng mặc. Nhưng do nguyên nhân nào mà một đứa trẻ loài người dưới bảy tuổi, dù đã thực hành tốt đẹp, vẫn không có sự chứng ngộ Chánh pháp? Về điểm này, câu hỏi được đặt ra trước tiên là: ‘Chẳng phải đứa trẻ không có tham ái, không có sân hận, không có si mê, không có ngã mạn, không có tà kiến, không có sự bất mãn, không có tư duy về dục vọng, không bị phiền não pha trộn hay sao? Đứa trẻ như vậy chẳng phải là thích hợp, là xứng đáng, là đáng được thấu triệt Tứ Diệu Đế chỉ trong một lần chứng ngộ hay sao?’
‘‘Taññevettha, mahārāja, kāraṇaṃ, yenāhaṃ kāraṇena bhaṇāmi ‘ūnakasattavassikassa suppaṭipannassāpi dhammābhisamayo na hotī’ti. Yadi, mahārāja, ūnakasattavassiko rajanīye rajjeyya, dussanīye dusseyya, mohanīye muyheyya, madanīye majjeyya, diṭṭhiṃ vijāneyya, ratiñca aratiñca vijāneyya, kusalākusalaṃ vitakkeyya, bhaveyya tassa dhammābhisamayo, api ca, mahārāja, ūnakasattavassikassa cittaṃ abalaṃ dubbalaṃ parittaṃ appaṃ thokaṃ mandaṃ avibhūtaṃ, asaṅkhatā nibbānadhātu garukā bhārikā vipulā mahatī. Ūnakasattavassiko, mahārāja, tena dubbalena cittena parittakena mandena avibhūtena na sakkoti garukaṃ bhārikaṃ vipulaṃ mahatiṃ asaṅkhataṃ nibbānadhātuṃ paṭivijjhituṃ.
This, great king, is precisely the reason for which I say, ‘Even for one who is well-practiced but is less than seven years old, there is no penetration of the Dhamma.’ If, great king, one less than seven years old were to be attached to what is alluring, to be averse to what is repulsive, to be deluded by what is deluding, to be intoxicated by what is intoxicating, were to understand views, understand liking and disliking, and reflect on the wholesome and unwholesome, there would be penetration of the Dhamma for them. However, great king, the mind of one less than seven years old is powerless, weak, limited, small, meager, dull, and undeveloped, while the unconditioned element of Nibbāna is heavy, burdensome, vast, and great. With such a powerless, weak, limited, meager, dull, and undeveloped mind, great king, one less than seven years old is incapable of penetrating the heavy, burdensome, vast, and great unconditioned element of Nibbāna.
Tâu Đại vương, chính đó là nguyên nhân, là lý do mà bần tăng nói rằng: ‘Một đứa trẻ dưới bảy tuổi, dù đã thực hành tốt đẹp, vẫn không có sự chứng ngộ Chánh pháp.’ Tâu Đại vương, nếu đứa trẻ dưới bảy tuổi có thể tham đắm trong đối tượng đáng tham đắm, có thể sân hận trong đối tượng đáng sân hận, có thể si mê trong đối tượng đáng si mê, có thể say đắm trong đối tượng đáng say đắm, có thể phân biệt được tà kiến, có thể phân biệt được sự thích thú và không thích thú, có thể suy xét điều thiện và bất thiện, thì sự chứng ngộ Chánh pháp có thể xảy ra cho nó. Tuy nhiên, tâu Đại vương, tâm của đứa trẻ dưới bảy tuổi thì không có lực, yếu ớt, nhỏ bé, ít ỏi, nhỏ nhoi, chậm lụt, chưa rõ ràng. Còn pháp Niết-bàn vô vi thì nặng nề, có sức nặng, rộng lớn, vĩ đại. Tâu Đại vương, đứa trẻ dưới bảy tuổi với cái tâm yếu ớt, nhỏ bé, chậm lụt, chưa rõ ràng ấy không thể thấu triệt được pháp Niết-bàn vô vi vốn nặng nề, có sức nặng, rộng lớn, vĩ đại.
‘‘Yathā, mahārāja, sinerupabbatarājā garuko bhāriko vipulo mahanto, api nu kho taṃ, mahārāja, puriso attano pākatikena thāmabalavīriyena sakkuṇeyya sinerupabbatarājānaṃ uddharitu’’nti? ‘‘Na hi, bhante’’ti. ‘‘Kena kāraṇena mahārājā’’ti? ‘‘Dubbalattā, bhante, purisassa, mahantattā sinerupabbatarājassā’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, ūnakasattavassikassa cittaṃ abalaṃ dubbalaṃ parittaṃ appaṃ thokaṃ mandaṃ avibhūtaṃ, asaṅkhatā nibbānadhātu garukā bhārikā vipulā mahatī. Ūnakasattavassiko tena dubbalena cittena parittena mandena avibhūtena na sakkoti garukaṃ bhārikaṃ vipulaṃ mahatiṃ asaṅkhataṃ nibbānadhātuṃ paṭivijjhituṃ, tena kāraṇena ūnakasattavassikassa suppaṭipannassāpi dhammābhisamayo na hoti.
Just as, great king, Mount Sineru, the king of mountains, is heavy, burdensome, vast, and great, could a man, great king, by his own natural strength, power, and energy, lift Mount Sineru, the king of mountains?" "No, venerable sir." "For what reason, great king?" "Because of the man's weakness, venerable sir, and the greatness of Mount Sineru, the king of mountains." "Just so, great king, the mind of one less than seven years old is powerless, weak, limited, small, meager, dull, and undeveloped, while the unconditioned element of Nibbāna is heavy, burdensome, vast, and great. One less than seven years old, with that powerless, weak, limited, dull, and undeveloped mind, is incapable of penetrating the heavy, burdensome, vast, and great unconditioned element of Nibbāna. For this reason, even for one less than seven years old who practices well, there is no penetration of the Dhamma.
Tâu Đại vương, ví như vua núi Sineru thì nặng nề, có sức nặng, rộng lớn, vĩ đại. Tâu Đại vương, liệu một người đàn ông với sức mạnh, năng lực, và nghị lực thông thường của mình có thể nhấc bổng vua núi Sineru lên được không?" "Bạch ngài, không thể được." "Tâu Đại vương, do nguyên nhân nào?" "Bạch ngài, do sự yếu ớt của người đàn ông và sự vĩ đại của vua núi Sineru." "Cũng vậy, tâu Đại vương, tâm của đứa trẻ dưới bảy tuổi thì không có lực, yếu ớt, nhỏ bé, ít ỏi, nhỏ nhoi, chậm lụt, chưa rõ ràng. Còn pháp Niết-bàn vô vi thì nặng nề, có sức nặng, rộng lớn, vĩ đại. Đứa trẻ dưới bảy tuổi với cái tâm yếu ớt, nhỏ bé, chậm lụt, chưa rõ ràng ấy không thể thấu triệt được pháp Niết-bàn vô vi vốn nặng nề, có sức nặng, rộng lớn, vĩ đại. Do nguyên nhân đó, đứa trẻ dưới bảy tuổi dù đã thực hành tốt đẹp vẫn không có sự chứng ngộ Chánh pháp.
‘‘Yathā vā pana, mahārāja, ayaṃ mahāpathavī dīghā āyatā puthulā vitthatā visālā vitthiṇṇā vipulā mahantā, api nu kho taṃ, mahārāja, mahāpathaviṃ sakkā parittakena udakabindukena temetvā udakacikkhallaṃ kātu’’nti? ‘‘Na hi, bhante’’ti. ‘‘Kena kāraṇena, mahārājā’’ti? ‘‘Parittattā, bhante, udakabindussa, mahantattā mahāpathaviyā’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, ūnakasattavassikassa cittaṃ abalaṃ dubbalaṃ parittaṃ appaṃ thokaṃ mandaṃ avibhūtaṃ, asaṅkhatā nibbānadhātu dīghā āyatā puthulā vitthatā visālā vitthiṇṇā vipulā mahantā. Ūnakasattavassiko tena dubbalena cittena parittakena mandena avibhūtena na sakkoti mahatiṃ asaṅkhataṃ nibbānadhātuṃ paṭivijjhituṃ, tena kāraṇena ūnakasattavassikassa suppaṭipannassāpi dhammābhisamayo na hoti.
Or just as, great king, this great earth is long, extended, broad, widespread, vast, extensive, ample, and great, could one, great king, moisten this great earth with a tiny drop of water and make it a mud puddle?" "No, venerable sir." "For what reason, great king?" "Because of the tininess of the drop of water, venerable sir, and the greatness of the great earth." "In the same way, great king, the mind of one less than seven years old is powerless, weak, limited, small, meager, dull, and undeveloped, while the unconditioned element of Nibbāna is long, extended, broad, widespread, vast, extensive, ample, and great. One less than seven years old is incapable of penetrating the great unconditioned element of Nibbāna with that powerless, weak, limited, dull, and undeveloped mind. For this reason, even for one less than seven years old who practices well, there is no penetration of the Dhamma.
Hoặc nữa, tâu Đại vương, ví như đại địa này thì dài, rộng, dày, lan rộng, bao la, mênh mông, to lớn, vĩ đại. Tâu Đại vương, liệu có thể dùng một giọt nước nhỏ để làm ướt đại địa ấy và biến nó thành bùn lầy được không?" "Bạch ngài, không thể được." "Tâu Đại vương, do nguyên nhân nào?" "Bạch ngài, do sự nhỏ bé của giọt nước và sự vĩ đại của đại địa." "Cũng vậy, tâu Đại vương, tâm của đứa trẻ dưới bảy tuổi thì không có lực, yếu ớt, nhỏ bé, ít ỏi, nhỏ nhoi, chậm lụt, chưa rõ ràng. Còn pháp Niết-bàn vô vi thì dài, rộng, dày, lan rộng, bao la, mênh mông, to lớn, vĩ đại. Đứa trẻ dưới bảy tuổi với cái tâm yếu ớt, nhỏ bé, chậm lụt, chưa rõ ràng ấy không thể thấu triệt được pháp Niết-bàn vô vi vĩ đại. Do nguyên nhân đó, đứa trẻ dưới bảy tuổi dù đã thực hành tốt đẹp vẫn không có sự chứng ngộ Chánh pháp.
‘‘Yathā vā pana, mahārāja, abaladubbalaparittaappathokamandaggi bhaveyya, api nu kho, mahārāja, tāvatakena mandena agginā sakkā sadevake loke andhakāraṃ vidhamitvā ālokaṃ dassetu’’nti? ‘‘Na hi, bhante’’ti. ‘‘Kena kāraṇena mahārājā’’ti? ‘‘Mandattā, bhante, aggissa, lokassa mahantattā’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, ūnakasattavassikassa cittaṃ abalaṃ dubbalaṃ parittaṃ appaṃ thokaṃ mandaṃ avibhūtaṃ, mahatā ca avijjandhakārena pihitaṃ. Tasmā dukkaraṃ ñāṇālokaṃ dassayituṃ, tena kāraṇena ūnakasattavassikassa suppaṭipannassāpi dhammābhisamayo na hoti.
Or just as, great king, if there were a powerless, weak, limited, small, meager, dull fire, could one, great king, with such a dull fire dispel the darkness in the world with its devas and show light?" "No, venerable sir." "For what reason, great king?" "Because of the dullness of the fire, venerable sir, and the greatness of the world." "In the same way, great king, the mind of one less than seven years old is powerless, weak, limited, small, meager, dull, and undeveloped, and it is covered by the great darkness of ignorance. Therefore, it is difficult to show the light of knowledge. For this reason, even for one less than seven years old who practices well, there is no penetration of the Dhamma.
Hoặc nữa, tâu Đại vương, ví như có một ngọn lửa không có lực, yếu ớt, nhỏ bé, ít ỏi, nhỏ nhoi, leo lét. Tâu Đại vương, liệu với một ngọn lửa leo lét như vậy có thể xua tan bóng tối và làm hiển lộ ánh sáng trong thế giới cùng với chư Thiên được không?" "Bạch ngài, không thể được." "Tâu Đại vương, do nguyên nhân nào?" "Bạch ngài, do sự leo lét của ngọn lửa và sự vĩ đại của thế giới." "Cũng vậy, tâu Đại vương, tâm của đứa trẻ dưới bảy tuổi thì không có lực, yếu ớt, nhỏ bé, ít ỏi, nhỏ nhoi, chậm lụt, chưa rõ ràng, và còn bị che lấp bởi bóng tối vô minh vĩ đại. Vì thế, thật khó làm hiển lộ ánh sáng của trí tuệ. Do nguyên nhân đó, đứa trẻ dưới bảy tuổi dù đã thực hành tốt đẹp vẫn không có sự chứng ngộ Chánh pháp.
‘‘Yathā vā pana, mahārāja, āturo kiso aṇuparimitakāyo sālakakimi hatthināgaṃ tidhā pabhinnaṃ navāyataṃ tivitthataṃ dasapariṇāhaṃ aṭṭharatanikaṃ sakaṭṭhānamupagataṃ disvā gilituṃ parikaḍḍheyya, api nu kho so, mahārāja, sālakakimi sakkuṇeyya taṃ hatthināgaṃ gilitu’’nti? ‘‘Na hi, bhante’’ti. ‘‘Kena kāraṇena, mahārājā’’ti? ‘‘Parittattā, bhante, sālakakimissa, mahantattā hatthināgassā’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, ūnakasattavassikassa cittaṃ abalaṃ dubbalaṃ parittaṃ appaṃ thokaṃ mandaṃ avibhūtaṃ, mahatī asaṅkhatā nibbānadhātu. So tena dubbalena cittena parittakena mandena avibhūtena na sakkoti mahatiṃ asaṅkhataṃ nibbānadhātuṃ paṭivijjhituṃ, tena kāraṇena ūnakasattavassikassa suppaṭipannassāpi dhammābhisamayo na hotī’’ti. ‘‘Sādhu, bhante nāgasena, evametaṃ tathā sampaṭicchāmī’’ti.
Or just as, great king, a sick, emaciated, tiny-bodied worm might see a tusker elephant, in rut in three places, nine spans long, three spans wide, ten in circumference, eight cubits high, having come to its own place, and might try to swallow it—could that worm, great king, swallow that tusker elephant?" "No, venerable sir." "For what reason, great king?" "Because of the tininess of the worm, venerable sir, and the greatness of the tusker elephant." "In the same way, great king, the mind of one less than seven years old is powerless, weak, limited, small, meager, dull, and undeveloped, while the unconditioned element of Nibbāna is great. One less than seven years old is incapable of penetrating the great unconditioned element of Nibbāna with that powerless, weak, limited, dull, and undeveloped mind. For this reason, even for one less than seven years old who practices well, there is no penetration of the Dhamma." "Excellent, venerable Nāgasena, I accept it thus as it is."
Hoặc nữa, tâu Đại vương, ví như một con sâu sālaka bệnh hoạn, gầy gò, thân hình nhỏ như nguyên tử, khi thấy một con voi chúa đang trong thời kỳ động dục ở ba nơi, dài chín tầm, rộng ba tầm, chu vi mười tầm, cao tám ratana, đi đến chỗ của nó, liền kéo lại để nuốt chửng. Tâu Đại vương, liệu con sâu sālaka ấy có thể nuốt chửng con voi chúa đó được không?" "Bạch ngài, không thể được." "Tâu Đại vương, do nguyên nhân nào?" "Bạch ngài, do sự nhỏ bé của con sâu sālaka và sự to lớn của con voi chúa." "Cũng vậy, tâu Đại vương, tâm của đứa trẻ dưới bảy tuổi thì không có lực, yếu ớt, nhỏ bé, ít ỏi, nhỏ nhoi, chậm lụt, chưa rõ ràng. Còn pháp Niết-bàn vô vi thì vĩ đại. Đứa trẻ ấy với cái tâm yếu ớt, nhỏ bé, chậm lụt, chưa rõ ràng không thể thấu triệt được pháp Niết-bàn vô vi vĩ đại. Do nguyên nhân đó, đứa trẻ dưới bảy tuổi dù đã thực hành tốt đẹp vẫn không có sự chứng ngộ Chánh pháp." "Lành thay, bạch ngài Nāgasena, con xin chấp nhận điều này đúng như vậy."
Dhammābhisamayapañho aṭṭhamo.
The Eighth Question Concerning the Penetration of the Dhamma.
Câu hỏi về sự chứng ngộ Chánh pháp, câu thứ tám.