Bản dịch
MIL 6.1.9 — CÂU HỎI VỀ VIỆC CÓ SINH MẠNG VÀ SỰ SỐNG CỦA NƯỚC
9. Udakasattajīvapañha
BJT 1“Thưa ngài Nāgasena, nước này trong khi được đun nóng ở ngọn lửa thì kêu tí ta tí tách và phát ra âm thanh nhiều loại. Thưa ngài Nāgasena, vậy có phải nước sinh tồn? Có phải nước trong khi đùa giỡn thì phát ra âm thanh? Hay là trong khi bị vật khác quấy nhiễu thì phát ra âm thanh?”
“Tâu đại vương, nước dĩ nhiên không sinh tồn. Không có sự sống hoặc sinh mạng ở nước. Tâu đại vương, thêm nữa do tính chất mạnh bạo của lực đốt nóng ở ngọn lửa khiến nước kêu tí ta tí tách và phát ra âm thanh nhiều loại.”
“Thưa ngài Nāgasena, ở đây một số ngoại đạo khước từ nước lạnh (cho là): ‘Nước sinh tồn,’ nên đun nóng nước, và thọ dụng vật dơ bẩn. Những người ấy chê trách, xem thường các ngài rằng: ‘Các Sa-môn Thích tử hãm hại sự sống có một giác quan.’ Xin ngài hãy xua đi, đuổi đi, loại trừ đi sự chê trách, sự xem thường ấy của họ.”
“Tâu đại vương, nước dĩ nhiên không sinh tồn. Tâu đại vương, không có sự sống hoặc sinh mạng ở nước. Tâu đại vương, thêm nữa do tính chất mạnh bạo về năng lực đốt nóng của ngọn lửa khiến nước kêu tí ta tí tách và phát ra âm thanh nhiều loại. Tâu đại vương, giống như nước tụ ở hố, ao, suối, hồ, vũng, hốc, khe, giếng, trũng, đầm sen bị cạn đi và biến mất vì tính chất mạnh bạo về năng lực của gió và sức nóng, trong trường hợp ấy có phải nước cũng kêu tí ta tí tách và phát ra âm thanh nhiều loại?”
“Thưa ngài, không có.”
BJT 2“Tâu đại vương, nếu nước sinh tồn, trong trường hợp ấy nước cũng có thể phát ra âm thanh. Tâu đại vương, cũng vì lý do này xin ngài hãy nhận biết rằng: ‘Không có sự sống hoặc sinh mạng ở nước. Do tính chất mạnh bạo về năng lực đốt nóng của ngọn lửa khiến nước kêu tí ta tí tách và phát ra âm thanh nhiều loại.’
Tâu đại vương, xin ngài hãy lắng nghe thêm lý lẽ khác nữa (nói rằng): ‘Không có sự sống hoặc sinh mạng ở nước. Do tính chất mạnh bạo về năng lực đốt nóng của ngọn lửa khiến nước phát ra âm thanh.’ Tâu đại vương, khi nước được trộn với các hột gạo rồi được bỏ vào nồi, đậy lại, chưa đặt lên bếp, trong trường hợp ấy có phải cũng nước phát ra âm thanh?”
“Thưa ngài, không có. Là không dao động, hoàn toàn yên tĩnh.”
“Tâu đại vương, trái lại cũng chính nước ấy được bỏ vào nồi, rồi châm lửa, đặt ở bếp, trong trường hợp ấy có phải nước là không dao động, hoàn toàn yên tĩnh?”
“Thưa ngài, không đúng. Nó dao động, bị khuấy động, chuyển động, dấy động, bị nổi sóng, di chuyển trên dưới khắp các hướng, trồi lên, trào ra, có màng bọt.”
“Tâu đại vương, vậy thì tại sao nước ấy ở trạng thái bình thường lại không dao động, hoàn toàn yên tĩnh? Tại sao khi được đặt ở ngọn lửa thì lại dao động, bị khuấy động, chuyển động, dấy động, bị nổi sóng, di chuyển trên dưới khắp các hướng, có màng bọt?”
“Thưa ngài, nước ở trạng thái bình thường không dao động. Tuy nhiên, khi đặt ở ngọn lửa, do tính chất mạnh bạo về năng lực đốt nóng của ngọn lửa khiến nước kêu tí ta tí tách và phát ra âm thanh nhiều loại.”
“Tâu đại vương, cũng vì lý do này, xin ngài nhận biết rằng: ‘Không có sự sống hoặc sinh mạng ở nước. Do tính chất mạnh bạo về năng lực đốt nóng của ngọn lửa khiến nước phát ra âm thanh.’
BJT 3Tâu đại vương, xin ngài hãy lắng nghe thêm lý lẽ khác nữa (nói rằng): ‘Không có sự sống hoặc sinh mạng ở nước. Do tính chất mạnh bạo về năng lực đốt nóng của ngọn lửa khiến nước phát ra âm thanh.’ Tâu đại vương, có phải nước ấy được để vào lu nước ở mỗi nhà rồi đậy lại?”
“Thưa ngài, đúng vậy.”
“Tâu đại vương, phải chăng nước ấy cũng dao động, bị khuấy động, chuyển động, dấy động, bị nổi sóng, di chuyển trên dưới khắp các hướng, trồi lên, trào ra, có màng bọt?”
“Thưa ngài, không có. Nó không dao động, ở trạng thái bình thường, là nước đã được để vào lu nước.”
“Tâu đại vương, vậy ngài có được nghe trước đây là nước ở đại dương dao động, bị khuấy động, chuyển động, dấy động, bị nổi sóng, di chuyển trên dưới khắp các hướng, trồi lên, trào ra, có màng bọt, vươn lên rồi vỗ vào bờ, phát ra âm thanh nhiều loại?”
“Thưa ngài, đúng vậy. Điều này đã được trẫm nghe trước đây và đã được thấy trước đây là nước ở đại dương vươn lên không trung một trăm cánh tay thậm chí đến hai trăm cánh tay.”
“Tâu đại vương, tại sao nước được để vào lu nước không dao động, không phát ra âm thanh? Và tại sao nước ở đại dương lại dao động và phát ra âm thanh?”
“Thưa ngài, nước ở đại dương dao động, phát ra âm thanh vì tính chất mạnh bạo về năng lực của gió. Còn nước được để vào lu nước không bị kích động bởi bất cứ cái gì nên không dao động, không phát ra âm thanh.”
“Tâu đại vương, giống như nước ở đại dương dao động, phát ra âm thanh vì tính chất mạnh bạo về năng lực của gió, tương tợ y như thế nước phát ra âm thanh vì tính chất mạnh bạo về năng lực đốt nóng của ngọn lửa. Tâu đại vương, thế không phải cái trống khô ráo, được phủ căng tấm da trâu khô ráo, thì phát ra âm thanh?”
“Thưa ngài, đúng vậy.”
“Tâu đại vương, phải chăng cũng có sự sống hoặc sinh mạng ở cái trống?”
“Thưa ngài, không đúng.”
“Tâu đại vương, vậy thì tại sao cái trống lại phát ra âm thanh?”
“Thưa ngài, do sự ra sức phù hợp của người nữ hoặc người nam.”
“Tâu đại vương, giống như cái trống phát ra âm thanh do sự ra sức phù hợp của người nữ hoặc người nam, tương tợ y như thế do tính chất mạnh bạo về năng lực đốt nóng của ngọn lửa khiến nước phát ra âm thanh. Tâu đại vương, cũng vì lý do này, xin ngài nhận biết rằng: ‘Không có sự sống hoặc sinh mạng ở nước. Do tính chất mạnh bạo về năng lực đốt nóng của ngọn lửa khiến nước phát ra âm thanh.’
BJT 4Tâu đại vương, giờ đối với chúng tôi cũng có điều cần hỏi dành cho đại vương, như vậy thì câu hỏi này là khéo được giải quyết. Tâu đại vương, có phải nước ở tất cả các loại nồi phát ra âm thanh trong khi được đốt nóng, hay là phát ra âm thanh trong khi được đốt nóng chỉ ở một số loại nồi?”
“Thưa ngài, không phải nước ở tất cả các loại nồi phát ra âm thanh trong khi được đốt nóng, mà nước phát ra âm thanh trong khi được đốt nóng chỉ ở một số loại nồi.”
“Tâu đại vương, như thế thì ngài đã bỏ rơi cơ hội của mình. Ngài đã quay về lại vấn đề của tôi là: ‘Không có sự sống hoặc sinh mạng ở nước.’
BJT 5Tâu đại vương, nếu nước ở tất cả các loại nồi có thể phát ra âm thanh trong khi được đốt nóng, thì hợp lý để nói điều này: ‘Nước sinh tồn.’ Tâu đại vương, bởi vì nước không thuộc về hai trường hợp: ‘Cái nào phát ra âm thanh, cái ấy sinh tồn. Cái nào không phát ra âm thanh, cái ấy không sinh tồn.’ Tâu đại vương, nếu nước có thể sinh tồn, thì khi các con long tượng khổng lồ, có thân hình kềnh càng, bị lên cơn, sau khi hút nước lên bằng vòi, bỏ vào miệng, nuốt vào bụng, nước ấy, trong khi được lùa qua kẽ răng của chúng, cũng có thể phát ra âm thanh.
Và chiếc thuyền lớn (dài) một trăm cánh tay, nặng nề, loại chở hàng, được chất đầy với hàng trăm ngàn kiện hàng, du hành ở đại dương, nước trong khi bị tung tóe bởi những chiếc thuyền cũng có thể phát ra âm thanh.
Ngay cả những con cá to lớn khổng lồ có thân hình hàng trăm do-tuần, là cá ông, cá voi, cá ông voi, trong khi cư ngụ với chỗ ngụ cố định, chìm vào ở bên trong lòng đại dương, hút vào và phun ra những ngụm nước lớn. Nước ấy, trong khi được lùa qua kẽ răng vào bên trong bao tử của chúng, cũng có thể phát ra âm thanh.
Tâu đại vương, bởi vì nước có thể phát ra âm thanh khi bị chèn ép bởi những sự chèn ép dữ dội có những hình thức thế này thế khác, vì thế ‘không có sự sống hoặc sinh mạng ở nước.’ Tâu đại vương, đại vương hãy ghi nhớ điều này như thế.”
BJT 6“Thưa ngài Nāgasena, tốt lắm! Được hỏi đúng nơi, câu hỏi đã được phân giải với sự phân giải một cách thích đáng. Thưa ngài Nāgasena, giống như viên ngọc quý ma-ni có giá trị vô cùng lớn lao, sau khi đến với người thợ ngọc ma-ni thành thạo, bậc thầy, khéo léo, được học tập, thì có thể nhận được sự nổi tiếng, sự tán dương, sự ca tụng; hay là viên bảo ngọc trân châu với người thợ ngọc trai, hay là xấp vải quý với người buôn vải, hay là trầm hương đỏ sau khi đến với nhà buôn hương liệu thì có thể nhận được sự nổi tiếng, sự tán dương, sự ca tụng. Thưa ngài Nāgasena, tương tợ y như thế được hỏi đúng nơi, câu hỏi đã được phân giải với sự phân giải một cách thích đáng. Trẫm chấp nhận điều này đúng theo như vậy.”
Câu hỏi về việc có sinh mạng và sự sống của nước là thứ chín.
Phẩm Đức Phật được đầy đủ là phẩm thứ nhất.
(Ở phẩm này có chín câu hỏi)
Bản dịch: Bhikkhu Indacanda
Translated by Bhikkhu Indacanda, 2011. Based on the Buddha Jayanthi edition of the Pali canon, as corrected by Bhikkhu Indacanda. Full text, translation, and notes are available at the translator’s website: http://tamtangpaliviet.net/. Used by kind permission of the translator. Prepared for SuttaCentral by Bhikkhu Sujato.
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bản dịch AI (OpenTipitaka) · Việt: Bản dịch AI (OpenTipitaka)
9. ‘‘Bhante nāgasena, imaṃ udakaṃ aggimhi tappamānaṃ cicciṭāyati ciṭiciṭāyati saddāyati bahuvidhaṃ, kiṃ nu kho, bhante nāgasena, udakaṃ jīvati, kiṃ kīḷamānaṃ saddāyati, udāhu aññena paṭipīḷitaṃ saddāyatī’’ti? ‘‘Na hi, mahārāja, udakaṃ jīvati, natthi udake jīvo vā satto vā, api ca, mahārāja, aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṃ cicciṭāyati ciṭiciṭāyati saddāyati bahuvidha’’nti.
9. “Venerable Nāgasena, when this water is being heated on a fire, it sputters and crackles, making various sounds. Tell me, Venerable Nāgasena, does water have life? Is it making sounds while playing, or is it making sounds because it is oppressed by something else?” “No, great king, water does not have life. There is no life or being in water. Rather, great king, the water sputters and crackles, making various sounds, because of the great intensity of the fire’s heat.”
9. “Bạch Đại đức Nāgasena, nước này khi được đun trên lửa thì kêu xèo xèo, lách tách, phát ra nhiều loại âm thanh. Bạch Đại đức Nāgasena, có phải nước có sự sống chăng? Có phải nó đang vui đùa mà phát ra tiếng kêu chăng? Hay là nó bị vật khác áp bức mà phát ra tiếng kêu?” – “Tâu Đại vương, nước không có sự sống. Trong nước không có sinh mạng hay chúng sanh. Mà này Đại vương, do sức nóng mãnh liệt của lửa mà nước kêu xèo xèo, lách tách, phát ra nhiều loại âm thanh.”
‘‘Bhante nāgasena, idhekacce titthiyā udakaṃ jīvatīti sītodakaṃ paṭikkhipitvā udakaṃ tāpetvā vekatikavekatikaṃ paribhuñjanti, te tumhe garahanti paribhavanti ‘ekindriyaṃ samaṇā sakyaputtiyā jīvaṃ viheṭhentī’ti, taṃ tesaṃ garahaṃ paribhavaṃ vinodehi apanehi nicchārehī’’ti. ‘‘Na hi, mahārāja, udakaṃ jīvati, natthi, mahārāja, udake jīvo vā satto vā, api ca, mahārāja, aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṃ cicciṭāyati ciṭiciṭāyati saddāyati bahuvidhaṃ.
“Venerable Nāgasena, some sectarians here, believing that water has life, reject cold water and instead heat water, consuming it only after it has been altered. They criticize and despise you, saying, ‘The ascetics who are sons of the Sakyan harm a living being with one sense-faculty.’ Please dispel, remove, and refute their criticism and contempt.” “No, great king, water does not have life. There is no life, great king, nor any being in water. Rather, great king, due to the great intensity of the fire’s heat, the water sputters, crackles, and makes various sounds.”
“Bạch Đại đức Nāgasena, ở đây có một số người ngoại đạo cho rằng nước có sự sống, nên họ từ chối nước lạnh, chỉ dùng nước sau khi đã đun nóng, làm cho nó biến đổi. Họ khiển trách, khinh miệt các ngài rằng: ‘Các sa-môn Thích tử làm hại sinh mạng chỉ có một giác quan.’ Xin ngài hãy xua tan, loại bỏ, bác bỏ lời khiển trách và khinh miệt ấy của họ.” – “Tâu Đại vương, nước không có sự sống. Tâu Đại vương, trong nước không có sinh mạng hay chúng sanh. Mà này Đại vương, do sức nóng mãnh liệt của lửa mà nước kêu xèo xèo, lách tách, phát ra nhiều loại âm thanh.”
‘‘Yathā, mahārāja, udakaṃ sobbhasarasaritadahataḷākakandarapadaraudapānaninnapokkharaṇigataṃ vātātapavegassa mahantatāya pariyādiyati parikkhayaṃ gacchati, api nu tattha udakaṃ cicciṭāyati ciṭiciṭāyati saddāyati bahuvidha’’nti? ‘‘Na hi, bhante’’ti. ‘‘Yadi, mahārāja, udakaṃ jīveyya, tatthāpi udakaṃ saddāyeyya, imināpi, mahārāja, kāraṇena jānāhi ‘natthi udake jīvo vā satto vā, aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṃ cicciṭāyati ciṭiciṭāyati saddāyati bahuvidha’nti.
“Just as, great king, water in a chasm, a pond, a river, a lake, a tank, a cave, a cleft, a well, a depression, or a lotus pond—due to the great force of wind and heat—is consumed and exhausted, does that water then sputter, crackle, and make various sounds?” “No, venerable sir.” “If, great king, water had life, it would make sounds there too. By this reasoning too, great king, understand: ‘There is no life or being in water. It is due to the great intensity of the fire’s heat that water sputters, crackles, and makes various sounds.’”
“Ví như, tâu Đại vương, nước ở trong hố, hồ, sông, ao, vũng, khe núi, vực thẳm, giếng, vùng trũng, ao sen, do sức mạnh của gió và nắng mà bị hao hụt, cạn kiệt đi, vậy nước ở đó có kêu xèo xèo, lách tách, phát ra nhiều loại âm thanh không?” – “Bạch Đại đức, không ạ.” – “Tâu Đại vương, nếu nước có sự sống, thì nước ở đó cũng phải phát ra tiếng kêu. Cũng vì lý do này, tâu Đại vương, hãy biết rằng: ‘Trong nước không có sinh mạng hay chúng sanh; do sức nóng mãnh liệt của lửa mà nước kêu xèo xèo, lách tách, phát ra nhiều loại âm thanh.’”
‘‘Aparampi, mahārāja, uttariṃ kāraṇaṃ suṇohi ‘natthi udake jīvo vā satto vā, aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṃ saddāyatī’ti. Yadā pana, mahārāja, udakaṃ taṇḍulehi sammissitaṃ bhājanagataṃ hoti pihitaṃ uddhane aṭhapitaṃ, api nu tattha udakaṃ saddāyatī’’ti? ‘‘Na hi, bhante, acalaṃ hoti santasanta’’nti. ‘‘Taṃ yeva pana, mahārāja, udakaṃ bhājanagataṃ aggiṃ ujjāletvā uddhane ṭhapitaṃ hoti, api nu tattha udakaṃ acalaṃ hoti santasanta’’nti? ‘‘Na hi, bhante, calati khubbhati luḷati āvilati ūmijātaṃ hoti, uddhamadho disāvidisaṃ gacchati, uttarati patarati pheṇamālī hotīti. Kissa pana taṃ, mahārāja, pākatikaṃ udakaṃ na calati santasantaṃ hoti, kissa pana aggigataṃ calati khubbhati luḷati āvilati ūmijātaṃ hoti, uddhamadho disāvidisaṃ gacchati, uttarati patarati pheṇamālī hotī’’ti? ‘‘Pākatikaṃ, bhante, udakaṃ na calati, aggikataṃ pana udakaṃ aggisantāpavegassa mahantatāya cicciṭāyati ciṭiciṭāyati saddāyati bahuvidha’’nti. ‘‘Imināpi mahārāja, kāraṇena jānāhi ‘natthi udake jīvo vā satto vā, aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṃ saddāyatī’ti.
“Furthermore, great king, listen to a further reason why ‘there is no life or being in water, but the water makes a sound due to the great intensity of the fire’s heat.’ When, great king, water mixed with rice is placed in a pot, covered, but not yet set on a stove, does that water make a sound?” “No, venerable sir, it remains still and quiet.” “But, great king, when that same water in the pot is placed on the stove, after a fire has been kindled, does that water remain still and quiet?” “No, venerable sir, it moves, is agitated, swirls, becomes turbid, forms waves, goes upwards and downwards and in all directions, boils over, spreads, and becomes foamy.” “Why then, great king, does the natural water not move and remain still and quiet, while the water placed on the fire moves, is agitated, swirls, becomes turbid, forms waves, goes upwards and downwards and in all directions, boils over, spreads, and becomes foamy?” “The natural water, venerable sir, does not move, but the water placed on the fire, due to the great intensity of the fire’s heat, sputters, crackles, and makes various sounds.” “By this reason too, great king, understand that ‘there is no life or being in water, but the water makes a sound due to the great intensity of the fire’s heat.’”
“Lại nữa, tâu Đại vương, hãy nghe thêm lý do khác: ‘Trong nước không có sinh mạng hay chúng sanh; do sức nóng mãnh liệt của lửa mà nước phát ra tiếng kêu.’ Này Đại vương, khi nước được trộn với gạo, đựng trong nồi, đậy nắp lại, nhưng chưa đặt trên bếp, vậy nước ở đó có phát ra tiếng kêu không?” – “Bạch Đại đức, không ạ, nó bất động, yên tĩnh.” – “Cũng chính nước đó, tâu Đại vương, được đựng trong nồi, nhóm lửa lên rồi đặt trên bếp, vậy nước ở đó có bất động, yên tĩnh không?” – “Bạch Đại đức, không ạ. Nó chuyển động, xáo động, khuấy đảo, vẩn đục, nổi sóng, chảy ngược xuôi trên dưới, trào lên, sôi lên, sủi bọt.” – “Vậy tại sao, tâu Đại vương, nước bình thường thì không chuyển động, yên tĩnh, còn nước đặt trên lửa thì lại chuyển động, xáo động, khuấy đảo, vẩn đục, nổi sóng, chảy ngược xuôi trên dưới, trào lên, sôi lên, sủi bọt?” – “Bạch Đại đức, nước bình thường thì không chuyển động. Còn nước bị đun nóng, do sức nóng mãnh liệt của lửa mà nó kêu xèo xèo, lách tách, phát ra nhiều loại âm thanh.” – “Cũng vì lý do này, tâu Đại vương, hãy biết rằng: ‘Trong nước không có sinh mạng hay chúng sanh; do sức nóng mãnh liệt của lửa mà nước phát ra tiếng kêu.’”
‘‘Aparampi, mahārāja, uttaraṃ kāraṇaṃ suṇohi, natthi udake jīvo vā satto vā, aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṃ saddāyati. Hoti taṃ, mahārāja, udakaṃ ghare ghare udakavārakagataṃ pihita’’nti? ‘‘Āma, bhante’’ti. ‘‘Api nu taṃ, mahārāja, udakaṃ calati khubbhati luḷati āvilati ūmijātaṃ hoti, uddhamadho disāvidisaṃ gacchati, uttarati patarati pheṇamālī hotī’’ti. ‘‘Na hi, bhante, acalaṃ taṃ hoti pākatikaṃ udakavārakagataṃ udaka’’nti.
“Furthermore, great king, listen to a further reason: there is no life or being in water, but the water makes a sound due to the great intensity of the fire’s heat. Great king, is there not in every house water that has been put into a water pot and covered?” “Yes, venerable sir.” “Does that water, great king, move, become agitated, swirl, become turbid, form waves, go upwards and downwards and in all directions, boil over, spread, and become foamy?” “No, venerable sir, that natural water in the water pot remains still.”
“Lại nữa, tâu Đại vương, hãy nghe thêm lý do khác: ‘Trong nước không có sinh mạng hay chúng sanh; do sức nóng mãnh liệt của lửa mà nước phát ra tiếng kêu.’ Tâu Đại vương, có phải trong mỗi nhà đều có nước được đựng trong bình, đậy nắp lại không?” – “Bạch Đại đức, vâng ạ.” – “Vậy, tâu Đại vương, nước đó có chuyển động, xáo động, khuấy đảo, vẩn đục, nổi sóng, chảy ngược xuôi trên dưới, trào lên, sôi lên, sủi bọt không?” – “Bạch Đại đức, không ạ. Nước bình thường được đựng trong bình đó thì bất động.”
‘‘Sutapubbaṃ pana tayā, mahārāja, ‘mahāsamudde udakaṃ calati khubbhati luḷati āvilati ūmijātaṃ hoti, uddhamadho disāvidisaṃ gacchati, uttarati patarati pheṇamālī hoti, ussakkitvā ossakkitvā † velāya paharati saddāyati bahuvidha’’’nti? ‘‘Āma, bhante, sutapubbaṃ etaṃ mayā diṭṭhapubbañca ‘mahāsamudde udakaṃ hatthasatampi dvepi hatthasatāni gagane ussakkatī’’’ti. ‘‘Kissa, mahārāja, udakavārakagataṃ udakaṃ na calati na saddāyati, kissa pana mahāsamudde udakaṃ calati saddāyatī’’ti? ‘‘Vātavegassa mahantatāya, bhante, mahāsamudde udakaṃ calati saddāyati, udakavārakagataṃ udakaṃ aghaṭṭitaṃ kehici na calati na saddāyatī’’ti. ‘‘Yathā, mahārāja, vātavegassa mahantatāya mahāsamudde udakaṃ calati saddāyati evameva aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṃ saddāyatī’’ti.
“Have you ever heard, great king, that ‘in the great ocean, the water moves, is agitated, swirls, becomes turbid, forms waves, goes upwards and downwards and in all directions, overflows, spreads, becomes foamy, and rising and falling, it strikes the shore, making various sounds’?” “Yes, venerable sir, I have heard this and I have also seen that ‘in the great ocean, the water rises a hundred or even two hundred cubits into the sky.’” “Why, great king, does the water in a water pot not move or make a sound, while the water in the great ocean moves and makes a sound?” “Due to the great intensity of the wind’s force, venerable sir, the water in the great ocean moves and makes a sound. The water in a water pot, not being struck by anything, does not move or make a sound.” “Just as, great king, the water in the great ocean moves and makes a sound due to the great intensity of the wind’s force, even so, water makes a sound due to the great intensity of the fire’s heat.”
“Thưa Đại vương, ngài đã từng nghe rằng: ‘Nước trong biển cả dao động, xao xuyến, cuộn trào, vẩn đục, nổi sóng, di chuyển lên xuống, đến các phương và các phương phụ, dâng lên, tràn bờ, sủi bọt, dâng lên rồi hạ xuống, vỗ vào bờ, và phát ra nhiều loại âm thanh’ chưa?” “Bạch ngài, con đã từng nghe và cũng đã từng thấy điều ấy, rằng ‘nước trong biển cả dâng lên không trung đến một trăm, hai trăm cubit’.” “Thưa Đại vương, tại sao nước chứa trong bình lại không dao động, không phát ra tiếng? Và tại sao nước trong biển cả lại dao động và phát ra tiếng?” “Bạch ngài, do sức gió mạnh mẽ nên nước trong biển cả dao động và phát ra tiếng. Nước chứa trong bình, không bị vật gì va chạm, nên không dao động, không phát ra tiếng.” “Thưa Đại vương, cũng như nước trong biển cả dao động và phát ra tiếng do sức gió mạnh mẽ, cũng vậy, nước phát ra tiếng là do sức nóng mãnh liệt của lửa.”
‘‘Nanu, mahārāja, bheripokkharaṃ sukkhaṃ sukkhena gocammena onandhantī’’ti? ‘‘Āma, bhante’’. ‘‘Api nu, mahārāja, bheriyā jīvo vā satto vā atthī’’ti. ‘‘Na hi, bhante’’ti. ‘‘Kissa pana, mahārāja, bherī saddāyatī’’ti? ‘‘Itthiyā vā, bhante, purisassa vā tajjena vāyāmenā’’ti. ‘‘Yathā, mahārāja, itthiyā vā purisassa vā tajjena vāyāmena bherī saddāyati, evameva aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṃ saddāyati. Imināpi, mahārāja, kāraṇena jānāhi ‘natthi udake jīvo vā satto vā, aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṃ saddāyatī’ti.
“Is not a dry drum-hollow, great king, bound with dry cowhide?” “Yes, venerable sir.” “Is there, great king, any life or being in the drum?” “No, venerable sir.” “Why then, great king, does the drum make a sound?” “Venerable sir, it is through the appropriate effort of a woman or a man that the drum makes a sound.” “Just as, great king, a drum makes a sound through the appropriate effort of a woman or a man, so too does water make a sound due to the great force of the fire’s heat. By this reason too, great king, you should know that ‘there is no life or being in the water; the water makes a sound due to the great force of the fire’s heat.’”
“Thưa Đại vương, có phải thân trống khô được bịt bằng da bò khô không?” “Bạch ngài, vâng ạ.” “Thưa Đại vương, vậy trong cái trống có sinh mạng hay chúng sanh nào không?” “Bạch ngài, không có.” “Vậy thưa Đại vương, tại sao cái trống lại phát ra tiếng?” “Bạch ngài, là do sự cố gắng tương ứng của người đàn bà hay người đàn ông.” “Thưa Đại vương, cũng như cái trống phát ra tiếng do sự cố gắng tương ứng của người đàn bà hay người đàn ông, cũng vậy, nước phát ra tiếng là do sức nóng mãnh liệt của lửa. Thưa Đại vương, cũng do lý do này, ngài hãy biết rằng: ‘Trong nước không có sinh mạng hay chúng sanh nào, nước phát ra tiếng là do sức nóng mãnh liệt của lửa’.”
‘‘Mayhampi tāva, mahārāja, tava pucchitabbaṃ atthi, evameso pañho suvinicchito hoti, kiṃ nu kho, mahārāja, sabbehipi bhājanehi udakaṃ tappamānaṃ saddāyati, udāhu ekaccehi yeva bhājanehi tappamānaṃ saddāyatī’’ti? ‘‘Na hi, bhante, sabbehipi bhājanehi udakaṃ tappamānaṃ saddāyati, ekaccehi yeva bhājanehi udakaṃ tappamānaṃ saddāyatī’’ti. ‘‘Tena hi, mahārāja, jahitosi sakasamayaṃ, paccāgatosi mama visayaṃ, natthi udake jīvo vā satto vā. Yadi, mahārāja, sabbehipi bhājanehi udakaṃ tappamānaṃ saddāyeyya, yuttamidaṃ ‘udakaṃ jīvatī’ti vattuṃ. Na hi, mahārāja, udakaṃ dvayaṃ hoti, yaṃ saddāyati, taṃ jīvati, yaṃ na saddāyati, taṃ na jīvatīti. Yadi, mahārāja, udakaṃ jīveyya, mahantānaṃ hatthināgānaṃ ussannakāyānaṃ pabhinnānaṃ soṇḍāya ussiñcitvā mukhe pakkhipitvā kucchiṃ pavesayantānaṃ, tampi udakaṃ tesaṃ dantantare cippiyamānaṃ saddāyeyya. Hatthasatikāpi mahānāvā garukā bhārikā anekasatasahassabhāraparipūrā mahāsamudde vicaranti, tāhipi cippiyamānaṃ udakaṃ saddāyeyya. Mahatimahantāpi macchā anekasatayojanikakāyā timī timiṅgalā timirapiṅgalā abbhantare nimuggā mahāsamudde nivāsaṭṭhānatāya paṭivasantā mahāudakadhārā ācamanti dhamanti ca, tesampi taṃ dantantarepi udarantarepi cippiyamānaṃ udakaṃ saddāyeyya. Yasmā ca kho, mahārāja, evarūpehi evarūpehi mahantehi paṭipīḷanehi paṭipīḷitaṃ udakaṃ na saddāyati tasmāpi natthi udake jīvo vā satto vāti, evametaṃ, mahārāja, dhārehī’’ti.
“I too, great king, have something to ask you, so that this question may be well decided. Great king, does water make a sound when heated in all vessels, or does it make a sound when heated in only some vessels?” “Venerable sir, water does not make a sound when heated in all vessels; it makes a sound when heated in only some vessels.” “In that case, great king, you have abandoned your own theory and have returned to my domain. There is no life or being in water. If, great king, water were to make a sound when heated in all vessels, it would be right to say, ‘Water is alive.’ For water, great king, is not twofold, such that what makes a sound is alive and what does not make a sound is not alive. If, great king, water were alive, then when great elephants with massive bodies, in rut, draw up water with their trunks, place it in their mouths, and convey it to their stomachs, that water, being crushed between their teeth, would make a sound. Great ships, a hundred cubits long, heavy and laden with many hundreds of thousands of measures, travel on the great ocean; the water, being crushed by them, would make a sound. And enormous fish with bodies many hundreds of leagues long—the timi, timiṅgala, and timirapiṅgala—dwelling submerged within the great ocean as their abode, drink in and expel great streams of water; that water, being crushed between their teeth and within their bellies, would make a sound. But since, great king, water does not make a sound when subjected to such great pressures, therefore there is no life or being in water. Thus, great king, should you bear this in mind.”
“Thưa Đại vương, ta cũng có điều muốn hỏi ngài, như vậy vấn đề này sẽ được quyết đoán rõ ràng. Thưa Đại vương, có phải nước khi được đun nóng trong tất cả các loại đồ chứa đều phát ra tiếng, hay chỉ khi được đun nóng trong một số đồ chứa mới phát ra tiếng?” “Bạch ngài, không phải nước khi được đun nóng trong tất cả các loại đồ chứa đều phát ra tiếng, chỉ khi được đun nóng trong một số đồ chứa, nước mới phát ra tiếng.” “Nếu vậy, thưa Đại vương, ngài đã từ bỏ lập trường của mình và quay về với quan điểm của ta. Trong nước không có sinh mạng hay chúng sanh nào. Thưa Đại vương, nếu nước khi được đun nóng trong tất cả các loại đồ chứa đều phát ra tiếng, thì nói rằng ‘nước có sự sống’ là hợp lý. Thưa Đại vương, nước không thể có hai loại: loại phát ra tiếng thì có sự sống, loại không phát ra tiếng thì không có sự sống. Thưa Đại vương, nếu nước có sự sống, thì khi những con voi lớn, thân hình đồ sộ, đang trong thời kỳ động dục, dùng vòi hút nước đưa vào miệng rồi nuốt vào bụng, nước ấy khi bị nghiền giữa hai hàm răng của chúng cũng phải phát ra tiếng. Những chiếc thuyền lớn dài cả trăm cubit, chở nặng, chứa đầy hàng hóa nặng hàng trăm ngàn đơn vị, di chuyển trên biển cả, nước bị chúng đè ép cũng phải phát ra tiếng. Những loài cá cực lớn, thân dài hàng trăm do tuần, như cá Timi, Timiṅgala, Timirapiṅgala, lặn sâu trong lòng biển, sống trong biển cả làm nơi trú ngụ, chúng nuốt vào và phun ra những dòng nước lớn, nước ấy khi bị nghiền giữa hai hàm răng hay trong bụng của chúng cũng phải phát ra tiếng. Thưa Đại vương, chính vì nước bị đè nén bởi những lực lớn như vậy mà không phát ra tiếng, do đó trong nước không có sinh mạng hay chúng sanh nào. Thưa Đại vương, ngài hãy ghi nhớ điều này như vậy.”
‘‘Sādhu, bhante nāgasena, dosāgato pañho anucchavikāya vibhattiyā vibhatto, yathā nāma, bhante nāgasena, mahagghaṃ maṇiratanaṃ chekaṃ ācariyaṃ kusalaṃ sikkhitaṃ maṇikāraṃ pāpuṇitvā kittiṃ labheyya thomanaṃ pasaṃsaṃ, muttāratanaṃ vā muttikaṃ dussaratanaṃ vā dussikaṃ, lohitacandanaṃ vā gandhikaṃ pāpuṇitvā kittiṃ labheyya thomanaṃ pasaṃsaṃ. Evameva kho, bhante nāgasena, dosāgato † pañho anucchavikāya vibhattiyā vibhatto, evametaṃ tathā sampaṭicchāmī’’ti.
“Excellent, Venerable Nāgasena, a faulty question has been analyzed with a fitting explanation. Just as, Venerable Nāgasena, a precious jewel, on reaching a clever, skilled, and trained master jeweler, would gain fame, eulogy, and praise—or a pearl on reaching a pearl-worker, or a fine cloth on reaching a weaver, or red sandalwood on reaching a perfumer, would gain fame, eulogy, and praise—even so, Venerable Nāgasena, a faulty question has been analyzed with a fitting explanation. I accept it to be just so.”
“Lành thay, bạch ngài Nāgasena, một vấn đề có khuyết điểm đã được ngài phân tích bằng một sự giải thích thích đáng. Bạch ngài Nāgasena, cũng như một viên ngọc quý giá khi đến tay một người thợ ngọc khéo léo, tài giỏi, được đào tạo, sẽ nhận được danh tiếng, sự tán dương, và lời khen ngợi; hoặc như một viên ngọc trai đến tay người thợ ngọc trai, một tấm vải quý đến tay người thợ dệt, hoặc gỗ chiên đàn đỏ đến tay người bán hương liệu, sẽ nhận được danh tiếng, sự tán dương, và lời khen ngợi. Cũng vậy, bạch ngài Nāgasena, một vấn đề có khuyết điểm đã được ngài phân tích bằng một sự giải thích thích đáng. Con xin chấp nhận điều này đúng như vậy.”
Udakasattajīvapañho navamo.
The Ninth Question Concerning a Living Being in Water.
Câu hỏi thứ chín về sinh mạng trong nước.
Buddhavaggo paṭhamo.
The First Chapter: On the Buddha.
Phẩm Phật, phẩm thứ nhất.
Imasmiṃ vagge nava pañhā.
In this chapter there are nine questions.
Trong phẩm này có chín câu hỏi.