Bản dịch
MIL 5.5.3 — CÂU HỎI VỀ SỰ ÍT BỆNH CỦA ĐỨC THẾ TÔN
3. Buddhaappābādhapañha
BJT 1“Thưa ngài Nāgasena, điều này cũng đã được đức Thế Tôn nói đến: ‘Này các tỳ khưu, Ta là vị Bà-la-môn sẵn sàng đáp ứng sự cầu xin, luôn có bàn tay đưa ra (bố thí), mang thân mạng cuối cùng, là vị y sĩ, vị phẫu thuật vô thượng.’ Và thêm nữa, đức Thế Tôn đã nói rằng: ‘Này các tỳ khưu, vị đứng đầu trong số các tỳ khưu đệ tử ít có bệnh tật của Ta, tức là Bakkula.’ Và bệnh tật được nhìn thấy đã nhiều lần sanh khởi ở cơ thể của đức Thế Tôn.
Thưa ngài Nāgasena, nếu đức Như Lai là vô thượng, như thế thì lời nói rằng: ‘Này các tỳ khưu, vị đứng đầu trong số các tỳ khưu đệ tử ít có bệnh tật của Ta, tức là Bakkula’ là sai trái. Nếu trưởng lão Bakkula là đứng đầu trong số các vị ít có bệnh tật, như thế thì lời nói rằng: ‘Này các tỳ khưu, Ta là vị Bà-la-môn sẵn sàng đáp ứng sự cầu xin, luôn có bàn tay đưa ra (bố thí), mang thân mạng cuối cùng, là vị y sĩ, vị phẫu thuật vô thượng’ cũng là sai trái. Câu hỏi này cũng có cả hai khía cạnh, được dành cho ngài. Nó nên được giải quyết bởi ngài.”
BJT 2“Tâu đại vương, điều này cũng đã được đức Thế Tôn nói đến: ‘Này các tỳ khưu, Ta là vị Bà-la-môn sẵn sàng đáp ứng sự cầu xin, luôn có bàn tay đưa ra (bố thí), mang thân mạng cuối cùng, là vị y sĩ, vị phẫu thuật vô thượng.’ Và Ngài đã nói rằng: ‘Này các tỳ khưu, vị đứng đầu trong số các tỳ khưu đệ tử ít có bệnh tật của Ta, tức là Bakkula.’ Tuy nhiên, điều ấy được nói có liên quan đến tình trạng đang có ở bản thân đối với sự chứng đắc và việc học tập ở bên ngoài (của Tam Tạng).
Tâu đại vương, hơn nữa có những vị đệ tử của đức Thế Tôn là các vị chuyên đứng và đi kinh hành. Các vị ấy trải qua ngày đêm với việc đứng và đi kinh hành. Tâu đại vương, trái lại đức Thế Tôn trải qua ngày và đêm với việc đứng, đi kinh hành, ngồi, và nằm. Tâu đại vương, những vị tỳ khưu nào chuyên đứng và đi kinh hành, những vị ấy là vượt trội về chi phần ấy.
Tâu đại vương, hơn nữa có những vị đệ tử của đức Thế Tôn là các vị thọ thực chỉ một chỗ ngồi. Các vị ấy, cho dù vì nguyên nhân mạng sống, cũng không thọ dụng hai bữa ăn. Tâu đại vương, trái lại đức Thế Tôn thọ dụng vật thực thậm chí đến lần thứ nhì luôn cả đến lần thứ ba. Tâu đại vương, những vị tỳ khưu nào chỉ thọ thực một chỗ ngồi, những vị ấy là vượt trội về chi phần ấy. Tâu đại vương, những việc làm ấy với nhiều hình thức được nói đến có liên quan đến việc này việc nọ của những vị này vị khác. Tâu đại vương, tuy nhiên đức Thế Tôn là vượt trội về giới, về định, về tuệ, về giải thoát, về trí tuệ và nhận thức về sự giải thoát, về mười lực, về bốn pháp tự tín, về mười tám pháp của vị Phật, về sáu trí không phổ thông (đến các vị Thinh Văn). Và điều ấy đã được nói đến có liên quan đến toàn bộ cương vị của một bậc Giác Ngộ là: ‘Này các tỳ khưu, Ta là vị Bà-la-môn sẵn sàng đáp ứng sự cầu xin, luôn có bàn tay đưa ra (bố thí), mang thân mạng cuối cùng, là vị y sĩ, vị phẫu thuật vô thượng.’
BJT 3Tâu đại vương, nơi đây ở giữa loài người: một người là có dòng dõi, một người có tài sản, một người có kiến thức, một người có tài nghệ, một người là anh hùng, một người có sự cảnh giác, sau khi vượt trội tất cả những người này, chính đức vua là tối thượng trong số những người ấy. Tâu đại vương, tương tợ y như thế đức Thế Tôn là vị đứng đầu, cao cả, tối thượng trong số tất cả các chúng sanh.
Trái lại, về việc đại đức Bakkula đã là người ít có bệnh tật, việc ấy là do năng lực của sự ước nguyện. Tâu đại vương, bởi vì khi bệnh đau bụng bão của đức Thế Tôn Anomadassī đã sanh khởi, và khi bệnh hoa cỏ (dị ứng?) của đức Thế Tôn Vipassī và sáu mươi tám ngàn vị tỳ khưu đã sanh khởi, vị ấy, trong khi bản thân là đạo sĩ khổ hạnh, đã xua đi cơn bệnh ấy bằng vô số thuốc men khác loại nên đã đạt được trạng thái ít bệnh tật. Và điều đã được nói là: ‘Này các tỳ khưu, vị đứng đầu trong số các tỳ khưu đệ tử ít có bệnh tật của Ta, tức là Bakkula.’
Tâu đại vương, trong khi căn bệnh của đức Thế Tôn đang sanh lên cũng như đang tiếp diễn, trong khi Ngài đang duy trì cũng như không duy trì pháp từ khước, không có bất cứ chúng sanh nào sánh bằng đức Thế Tôn. Điều này cũng đã được đức Thế Tôn, vị Trời vượt trội các vị Trời, nói đến ở đoạn Varalañchaka (Dấu Ấn Cao Quý) thuộc Saṁyuttanikāya (Tương Ưng Bộ) rằng: ‘Này các tỳ khưu, cho đến các hàng chúng sanh không chân, hoặc hai chân, hoặc bốn chân, hoặc nhiều chân, hoặc hữu hình, hoặc vô hình, hoặc hữu tưởng, hoặc vô tưởng, hoặc phi tưởng phi phi tưởng, trong số các hạng ấy đức Như Lai, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Giác được gọi là hạng nhất.’”
“Thưa ngài Nāgasena, tốt lắm! Trẫm chấp nhận điều này đúng theo như vậy.”
Câu hỏi về sự ít bệnh của đức Thế Tôn là thứ ba.
Bản dịch: Bhikkhu Indacanda
Translated by Bhikkhu Indacanda, 2011. Based on the Buddha Jayanthi edition of the Pali canon, as corrected by Bhikkhu Indacanda. Full text, translation, and notes are available at the translator’s website: http://tamtangpaliviet.net/. Used by kind permission of the translator. Prepared for SuttaCentral by Bhikkhu Sujato.
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bản dịch AI (OpenTipitaka) · Việt: Bản dịch AI (OpenTipitaka)
‘‘Santi kho pana, mahārāja, bhagavato sāvakā ekāsanikā, te jīvitahetupi dutiyaṃ bhojanaṃ na bhuñjanti, bhagavā pana, mahārāja, dutiyampi yāva tatiyampi bhojanaṃ bhuñjati, ye te, mahārāja, bhikkhū ekāsanikā, te tena aṅgena atirekā, anekavidhāni, mahārāja, tāni kāraṇāni tesaṃ tesaṃ taṃ taṃ sandhāya bhaṇitāni. Bhagavā pana, mahārāja, anuttaro sīlena samādhinā paññāya vimuttiyā vimuttiñāṇadassanena dasahi ca balehi catūhi vesārajjehi aṭṭhārasahi buddhadhammehi chahi asādhāraṇehi ñāṇehi, kevale ca buddhavisaye taṃ sandhāya bhaṇitaṃ ‘ahamasmi…pe… sallakatto’ti.
“There are, great king, disciples of the Blessed One who eat only one meal a day; even for the sake of their lives, they do not eat a second meal. But the Blessed One, great king, eats a second meal and even a third meal. Those monks, great king, who eat only one meal, are superior in that respect. There are many and various reasons, great king, that have been spoken with reference to this or that individual. But the Blessed One, great king, is unsurpassed in virtue, concentration, wisdom, liberation, and the knowledge and vision of liberation, and in the ten powers, the four grounds of confidence, the eighteen unique qualities of a Buddha, and the six kinds of knowledge not shared with others. It was with reference to the exclusive domain of a Buddha that it was said: ‘I am… the surgeon.’”
“Tâu Đại vương, có những vị đệ tử của Đức Thế Tôn thực hành hạnh nhất tọa thực, các vị ấy dù vì mạng sống cũng không dùng bữa ăn thứ hai. Nhưng, tâu Đại vương, Đức Thế Tôn dùng bữa ăn thứ hai và cả đến bữa thứ ba. Tâu Đại vương, những vị Tỳ khưu thực hành hạnh nhất tọa thực, về phương diện ấy, các vị ấy vượt trội hơn. Tâu Đại vương, có nhiều lý do như vậy được nói ra liên quan đến từng vị ấy. Nhưng, tâu Đại vương, Đức Thế Tôn là vô thượng về giới, định, tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến, về mười lực, bốn pháp vô sở úy, mười tám pháp bất cộng của Phật, sáu trí bất cộng, và trong toàn bộ cảnh giới Phật. Chính vì ý đó mà Ngài đã nói: ‘Ta là... người chữa trị bệnh tật.’”
‘‘Idha, mahārāja, manussesu eko jātimā hoti, eko dhanavā, eko vijjavā, eko sippavā, eko sūro, eko vicakkhaṇo, sabbepete abhibhaviya rājā yeva tesaṃ uttamo hoti, evameva kho, mahārāja, bhagavā sabbasattānaṃ aggo jeṭṭho seṭṭho.
“Here, great king, among humans, one is of noble birth, another wealthy, another learned, another skilled, another brave, another discerning. But surpassing all these, the king is indeed their superior. Just so, great king, the Blessed One is the foremost, the chief, the best of all beings.”
“Ở đây, tâu Đại vương, trong loài người, có người thuộc dòng dõi cao quý, có người giàu có, có người học thức, có người tài nghệ, có người dũng cảm, có người sáng suốt. Vượt qua tất cả những người này, chính nhà vua là bậc tối thượng của họ. Cũng vậy, tâu Đại vương, Đức Thế Tôn là bậc đứng đầu, bậc trưởng thượng, bậc cao cả nhất của tất cả chúng sinh.”
‘‘Yaṃ pana āyasmā bākulo appābādho ahosi, taṃ abhinīhāravasena, so hi, mahārāja, anomadassissa bhagavato udaravātābādhe uppanne vipassissa ca bhagavato aṭṭhasaṭṭhiyā ca bhikkhusatasahassānaṃ tiṇapupphakaroge uppanne sayaṃ tāpaso samāno nānābhesajjehi taṃ byādhiṃ apanetvā appābādhataṃ patto, bhaṇito ca ‘etadaggaṃ…pe… bākulo’ti.
“As for the Venerable Bākula having been free from illness, that was due to his aspiration. For, great king, when the Blessed One Anomadassī had an affliction of abdominal wind, and when the Blessed One Vipassī and the sixty-eight hundred thousand monks had an affliction caused by grass-pollen, he himself, being an ascetic, removed that illness with various medicines and attained a state of being free from illness. Thus it was said: ‘This is the foremost… Bākula.’”
“Còn việc Tôn giả Bākula ít bệnh, đó là do sức mạnh của lời nguyện. Tâu Đại vương, khi bệnh đau bụng do gió khởi lên nơi Đức Thế Tôn Anomadassī, và khi bệnh do phấn hoa cỏ khởi lên nơi Đức Thế Tôn Vipassī và sáu triệu tám trăm ngàn vị Tỳ khưu, chính ngài lúc ấy là một vị đạo sĩ, đã dùng nhiều loại thuốc khác nhau để chữa khỏi bệnh ấy, và đã đạt được trạng thái ít bệnh. Và ngài đã được gọi là: ‘trong số các đệ tử... Bākula là bậc nhất.’”
‘‘Bhagavato, mahārāja, byādhimhi uppajjantepi anuppajjantepi dhutaṅgaṃ ādiyantepi anādiyantepi natthi bhagavatā sadiso koci satto. Bhāsitampetaṃ mahārāja bhagavatā devātidevena saṃyuttanikāyavaralañchake –
“Whether illness arises or not in the Blessed One, great king, whether he undertakes ascetic practices or not, there is no being equal to the Blessed One. This was spoken, great king, by the Blessed One, the god above gods, in the distinguished Saṃyutta Nikāya:”
“Tâu Đại vương, dù bệnh có khởi lên hay không khởi lên nơi Đức Thế Tôn, dù Ngài có thực hành hạnh đầu-đà hay không, không có chúng sinh nào sánh bằng Đức Thế Tôn. Điều này đã được Đức Thế Tôn, bậc siêu việt hơn cả chư thiên, nói trong Tương Ưng Bộ kinh quý báu:
‘‘‘Yāvatā, bhikkhave, sattā apadā vā dvipadā vā catuppadā vā bahuppadā vā rūpino vā arūpino vā saññino vā asaññino vā nevasaññīnāsaññino vā, tathāgato tesaṃ aggamakkhāyati arahaṃ sammāsambuddho’ti. ‘Sādhu, bhante nāgasena, evametaṃ tathā sampaṭicchāmī’’’ti.
“‘As far, monks, as there are beings—whether footless or two-footed, four-footed or many-footed, with form or formless, percipient or non-percipient, or neither percipient nor non-percipient—the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, is declared the foremost among them.’ ‘Good, Venerable Nāgasena, so it is; thus I accept it.’”
“‘Này các Tỳ khưu, trong tất cả chúng sinh, dù không chân, hai chân, bốn chân, hay nhiều chân, dù có sắc hay không sắc, dù có tưởng hay không tưởng, hay không phải có tưởng cũng không phải không có tưởng, Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, được tuyên bố là bậc tối thượng trong số ấy.’ ‘Lành thay, thưa Đại đức Nāgasena, con xin chấp nhận điều này đúng như vậy.’”
Buddhaappābādhapañho tatiyo.
The Third Question on the Buddha's Freedom from Illness.
Câu hỏi về đức Phật ít bệnh, câu thứ ba.