Bản dịch
MIL 3.5.2 — V. PHẨM ĐỨC PHẬT
2. Buddhassaanuttarabhāvapañha
Đức vua đã nói rằng: “Thưa ngài Nāgasena, có phải đức Phật là vô thượng?”
“Tâu đại vương, đúng vậy. Đức Phật là vô thượng.”
“Thưa ngài Nāgasena, làm thế nào ngài biết được ‘Đức Phật là vô thượng’ khi chưa từng được thấy trước đây?”
“Tâu đại vương, đại vương nghĩ gì về điều này? Với những người mà biển cả chưa từng được thấy, tâu đại vương, có phải những người ấy có thể biết được biển—nơi mà năm con sông lớn này, tức là Gaṅgā, Yamunā, Aciravatī, Sarabhū, Mahī thường xuyên, liên tục đổ vào— là rộng lớn, sâu thẳm, không thể đo đạc, khó thăm dò, luôn cả sự thiếu hụt hay tràn đầy của nó cũng không được nhận ra?”
“Thưa ngài, họ có thể biết được.”
“Tâu đại vương, tương tợ y như thế sau khi nhìn thấy các vị Thinh Văn vĩ đại viên tịch Niết Bàn, tôi biết được ‘Đức Thế Tôn là vô thượng.’”
“Thưa ngài Nāgasena, ngài thật khôn khéo.”
Bản dịch: Bhikkhu Indacanda
Translated by Bhikkhu Indacanda, 2011. Based on the Buddha Jayanthi edition of the Pali canon, as corrected by Bhikkhu Indacanda. Full text, translation, and notes are available at the translator’s website: http://tamtangpaliviet.net/. Used by kind permission of the translator. Prepared for SuttaCentral by Bhikkhu Sujato.
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bản dịch AI (OpenTipitaka) · Việt: Bản dịch AI (OpenTipitaka)
2. Rājā āha ‘‘bhante nāgasena, buddho anuttaro’’ti? ‘‘Āma, mahārāja, bhagavā anuttaro’’ti. ‘‘Kathaṃ, bhante nāgasena, adiṭṭhapubbaṃ jānāsi ‘buddho anuttaro’’’ti? ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, yehi adiṭṭhapubbo mahāsamuddo, jāneyyuṃ te, mahārāja, mahanto kho mahāsamuddo gambhīro appameyyo duppariyogāho, yatthimā pañca mahānadiyo satataṃ samitaṃ appenti, seyyathidaṃ, gaṅgā yamunā aciravatī sarabhū mahī, neva tassa ūnattaṃ vā pūrattaṃ vā paññāyatī’’ti? ‘‘Āma, bhante, jāneyyu’’nti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, sāvake mahante parinibbute passitvā jānāmi ‘bhagavā anuttaro’’’ti.
2. The king said, "Venerable Nāgasena, is the Buddha unsurpassed?" "Yes, great king, the Blessed One is unsurpassed." "How, Venerable Nāgasena, do you know that 'the Buddha is unsurpassed' without having seen him before?" "What do you think, great king? Those who have never before seen the great ocean, would they know that the great ocean is vast, deep, immeasurable, and difficult to fathom, into which these five great rivers—namely, the Ganges, Yamunā, Aciravatī, Sarabhū, and Mahī—constantly and perpetually flow, yet no decrease or increase in it is apparent?" "Yes, Venerable, they would know." "Just so, great king, having seen the great disciples who have attained final Nibbāna, I know that 'the Blessed One is unsurpassed.'"
2. Vua hỏi: "Bạch Đại đức Nāgasena, đức Phật có phải là bậc vô thượng không?" "Tâu Đại vương, đúng vậy, đức Thế Tôn là bậc vô thượng." "Bạch Đại đức Nāgasena, làm thế nào ngài biết đức Phật là bậc vô thượng khi chưa từng thấy Ngài?" "Tâu Đại vương, ngài nghĩ sao về điều này: những người chưa từng thấy đại dương, liệu họ có biết rằng đại dương thật rộng lớn, sâu thẳm, không thể đo lường, khó dò được đáy, là nơi mà năm con sông lớn này—tức là sông Gaṅgā, Yamunā, Aciravatī, Sarabhū, Mahī—luôn luôn không ngừng đổ vào, mà sự vơi đi hay đầy lên của nó lại không thể nhận thấy được không?" "Bạch Đại đức, vâng, họ có thể biết." "Tâu Đại vương, cũng giống như vậy, khi thấy các vị đại thinh văn đã nhập Parinibbāna, bần tăng biết rằng đức Thế Tôn là bậc vô thượng."
‘‘Kallosi, bhante nāgasenā’’ti.
You are eloquent, Venerable Nāgasena.
“Bạch Đại đức Nāgasena, ngài thật khéo léo.”
Buddhassa anuttarabhāvapañho dutiyo.
The Second Question on the Buddha's Unsurpassed State.
Câu hỏi thứ hai về sự vô thượng của đức Phật.